Бүтин ер йүзүндәки хайванларың – бу җүмле кәбир голязмаларда бүтин ер йүзи дийип душ гелйәр.
John.1.1
Matt.19.4; Mark.10.6

Көне Әхт

Гелип чыкыш

Гириш

Гелип чыкыш Төврадың илкинҗи китабыдыр. Онуң гадымы голязмасы еврейче языландыр. Китабың еврейче ады «гелип чыкыш» я-да «башда» диймеги аңладып, ол китабың илкинҗи сөзүдир. Бу китапда дүнйәниң ярадылышы, тутуш адамзадың, шол санда ысрайыл халкының гелип чыкышы беян эдилйәр.
Гелип чыкышың биринҗи бөлүминде (1 – 11‑нҗи баплар) Ыбрайым пыгамбериң дөврүне ченли болуп гечен вакалар ве шол дөвүрде яшан адамлар хакында гүррүң берилйәр.
Худайың ярадан затларының әхлиси аҗайыпды. Эмма илкинҗи ынсанлар: Адам ата ве Хов эне Ребби диңлемән, гүнәниң дүнйә аралашмагына себәп болдулар. Адамларың эдйән гүнәси гитдигисайы артып, Худайың сабыр кәсеси пүрепүр болансоң, Ол тутуш адамзады сил аркалы ёк этмеги йүрегине дүвди. Реб тутуш адамзатдан диңе Нух пыгамбери ве онуң машгаласыны аман галдырмак иследи, себәби олар Реббе ыбадат эдип, догручылдылар. Худай олара өзлерини, хайванларың ве гушларың хер гөрнүшинден бир җүбүтини халас этмек үчин, улы гәми ясамагы буюрды. Гәми тайяр боландан соң, хениз гөрлүп-эшидилмедик сил гелип, ер йүзүндәки әхли адамлары, җанлы--җандарлары ёк этди.
Силден соң Нух пыгамбериң несли ене-де ер йүзүне яйрады. Йөне оларың көпүси Реббе ыбадат этмеклерини бес этдилер.
Китабың галан бөлегинде (12 – 50‑нҗи баплар) Ыбрайым пыгамбер ве онуң машгаласы барадакы тарыхы вакалар беян эдилйәр. Ыбрайым пыгамбер Реббе иман эдип, өрән догручыл адамды. Ол Худайың гөркезен юрдуна – Кенган юрдуна өз машгаласы билен гөчди. Худай ондан бир бейик халк яратҗакдыгыны, бу халка шол юрды мирас берҗекдигини, онуң несли аркалы тутуш адамзады ялкаҗакдыгыны вада эдип, онуң билен әхт баглашды. Ыбрайым хем өзүниң хич перзендиниң ёкдугына гарамаздан, Худайың берен бу вадасына ынанды.
Йыллар гечйәрди, эмма Ыбрайым пыгамбер билен Сараның хениз-де чагалары ёкды. Шонда Сара өз гырнагы Хаҗары Ыбрайыма аяллыга берйәр. Шейдип, хезрети Ысмайыл дүнйә инйәр. Ыбрайым бу вада берлен огулдыр өйдүп, өрән бегенйәр. Эмма Худай вада берлен оглуң Ыбрайымың өз аялындан, ягны Сарадан догулҗакдыгыны ене-де бир гезек айдяр. Вагт гечип, вада эдилен огул, ягны хезрети Ысхак дүнйә инйәр. Эмма Худай сөйгүли оглуңы гурбанлык бер дийип, Ыбрайымың иманыны сынап гөрмекчи боляр. Ыбрайым Худайың сөзүнден чыкман, Ысхагы Оңа гурбанлык бермек үчин ханҗары ёкары галдыран пурсадында, Ол онуң иманының нәдереҗеде гүйчлүдигини гөрүп, гурбанлык үчин бир гоч берйәр. Ыбрайымың шейле иманы Худайың назарында догрулык сайыляр. Худай Ыбрайыма берен вадасыны берҗай эдип, онуң оглы Ысмайыл пыгамберден арап халкыны, оглы Ысхак пыгамберден болса еврей халкыны ярадяр.
Булардан башга-да, китапда Ыбрайым пыгамбериң оглы Ысхак ве агтыгы Якуп пыгамберлериң дурмушлары җикме-җик беян эдилйәр.
Ёкарда агзалып гечилен «әхт» дүшүнҗеси илкинҗи гезек Гелип чыкыш китабында душ гелйәр. Ата-бабалар берлен әхте миннетдар болансоңлар, Худая хөвес билен ыбадат эдйәрдилер, Оңа якма гурбанлыкларыны берйәрдилер. Ол Өзүни олара аян эден Худайдыр. «Якма гурбанлыгы» ве шулар ялы бирнәче гурбанлык адалгалары, хайванлар бабатдакы «харам» ве «халал» диен дүшүнҗелер хем илки Гелип чыкышда душ гелйәр.
Худай хезрети Ысмайыла-да, хезрети Ысхага-да бирнәче тирелериң несилбашылары болҗакдыкларыны вада эдйәр. Ол Ыбрайым пыгамбериң агтыгы Якуба «Ысрайыл» (Ысрайыл пыгамбер) дийип ат берйәр. Ысрайылың көрпе оглы Юсуп пыгамбер доганлары тарапындан Мүсүре гул эдилип сатыляр. Эмма Худайың берен акылдарлыгы ве башарҗаңлыгы аркалы Юсуп Мүсүриң хәкими боляр. Кенган юрдуна дүшен ачлык зерарлы Якубың доганлары Мүсүре гелип, ол ерде орнашярлар. Юсуп өз ата-бабаларының юрдунда узакда яшамалы боляндыгына гарамаздан, Худайың Өз халкына берен вадасыны бир гүн берҗай этҗекдигини билйәрди.
«Мениң санаглым долуп баряр, йөне Худай хөкман сизиң дадыңыза етишер. Худай сизи Мүсүрден чыкарып, Ыбрайыма, Ысхага ве Якуба вада эден топрагына элтер».
50:24

Мазмуны

Дүнйәниң ве адамзадың ярадылышы 1:1–2:25
Гүнәниң ве зорлугың башы 3:1-24
Адам атадан Нух пыгамбере ченли болан дөвүр 4:1–5:32
Нух пыгамбер ве сил 6:1–10:32
Бабыл минарасы 11:1-9
Самың несиллери 11:10-32
Ата-бабалар: Ыбрайым, Ысхак, Якуп 12:1–35:29
Ысавың несиллери 36:1-43
Юсуп ве онуң доганлары 37:1–45:28
Ысрайыллар Мүсүрде 46:1–50:26


Мукаддес Китап
http://ibt.org.ru/bible
Мукаддес Китап (2017) Мукаддес Китап тюркмен дилинде.

© Мукаддес Китап Терҗиме Институты, 2017



Creative Commons: by-nd: © Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://wiki.creativecommons.org/images/d/d4/Attribution_3.0_%D0%A1%D0%A1_BY-ND_rus.pdf

Мукаддес Китап Терҗиме Институты
Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru
back
close
:
prev / next

Худай дүнйәни ве адамзады ярадяр

1 Башда Худай гөги ве ери яратды.
2 Дүнйә шекилсиз бошлукды, сувларың йүзи түм-гараңкылык билен өртүленди. Сувуң йүзүнде Худайың Рухы перваз урярды.
3 Худай: «Ягтылык болсун!» дийди. Ягтылык пейда болды.
4 Худай ягтылыгың говудыгыны гөрүп, оны түмлүкден бөлүп айырды.5 Худай ягтылыгы гүндиз, түмлүги болса гиҗе дийип атландырды. Шейдип, гиҗе гечип, даң атды. Бу илкинҗи гүнди.
6 Худай: «Сувларың аралыгында гүммез болсун ве ол сувы сувдан бөлүп айырсын!» дийди.
7 Шейдип, Худай гүммез яратды. Ол гүммезиң астындакы сувы ёкарсындакы сувдан бөлүп айырды.8 Худай гүммези асман дийип атландырды. Шейдип, гиҗе гечип, даң атды. Бу икинҗи гүнди.
9 Худай: «Асманың астындакы сувлар бир ере җемленсин ве гуры ер эмеле гелсин!» дийди. Бу шейле-де болды.
10 Худай гуры ери ер, бир ере җемленен сувлары болса деңиз дийип атландырды. Худай мунуң говудыгыны гөрди.11 Соңра Худай: «Ерде хер дүрли өсүмликлер эмеле гелсин. Тохум берйән хер дүрли өсүмликлер ве тохумы мивесиниң ичинде болан хер дүрли мивели агачлар өссүн. Соңра оларың тохумларындан дүрли өсүмликлер ве агачлар гөгерсин» дийди. Бу шейле-де болды.12 Шейдип, ер тохум берйән хер дүрли өсүмликлери ве тохумы мивесиниң ичинде болан хер дүрли мивели агачлары өндүрди. Худай мунуң говудыгыны гөрди.13 Шейдип, гиҗе гечип, даң атды. Бу үчүнҗи гүнди.
14 Худай: «Гүндизи гиҗеден айырмак үчин асманда шамчыраглар болсун. Гой, олар байрамчылыклары, гүнлери ве йыллары гөркезсин.
15 Шамчыраглар асманың гүммезинде болуп, ер йүзүне ягты сачсынлар!» дийди. Бу шейле-де болды.16 Шейдип, Худай ики саны бейик шамчырагы – гүндизи доландырмак үчин улы шамчырагы, гиҗәни доландырмак үчин кичи шамчырагы хем-де йылдызлары дөретди.17-18 Ериң йүзүне ягтылык бермек, гүндиз билен гиҗәни доландырмак ве ягтылыгы гараңкылыкдан тапавутландырмак үчин, Худай олары асманда ерлешдирди. Ол мунуң говудыгыны гөрди.19 Шейдип, гиҗе гечип, даң атды. Бу дөрдүнҗи гүнди.
20 Худай: «Гой, сув җанлы-җандарлардан долуп-дашсын ве гушлар хем асманың гүммезинде учсунлар» дийди.
21 Шейдип, Худай әпет деңиз аждарларыны, сувда йүзйән дүрли сув җандарларыны ве дүрли гуш-гумрулары яратды. Ол мунуң говудыгыны гөрди.22 Худай: «Деңиз җандарлары өрңәң, көпелиң, деңизлери долдурың, ер йүзүндәки гушлар көпелиң» дийип, олара пата берди.23 Шейдип, гиҗе гечип, даң атды. Бу бәшинҗи гүнди.
24 Худай: «Ер өз гөрнүшлерине гөрә җандарлары: маллары, сүйрениҗилери хем-де хайванлары өндүрсин» дийди. Бу шейле-де болды.
25 Худай ер йүзүнде дүрли хайванлары, маллары хем-де сүйрениҗилери дөретди. Ол мунуң говудыгыны гөрди.
26 Онсоң Худай: «Инди Өз кешбимизде, Өзүмизе меңзеш ынсаны ярадалың. Гой, олар балыкларың, гушларың, малларың, бүтин ер йүзүндәки хайванларың ве әхли сүйрениҗилериң үстүнден хөкүм сүрсүнлер!» дийди.
27 Шейдип, Худай Өз кешбинде ынсаны яратды,
хава, Худай оны Өз кешбинде яратды,
олары эркек ве аял эдип яратды.
28 Худай эркеге ве аяла: «Өрңәп, көпелип, ер йүзүни долдурың ве оңа эечилик эдиң; балыкларың, гушларың ве ер йүзүнде херекет эдйән бүтин җандарларың үстүнден хөкүм сүрүң» дийип пата берди.
29 Худай олара: «Инди Мен сизе ер йүзүнде тохум берйән өсүмликлери ве тохумы мивесиниң ичинде болан мивели агачлары берйәрин, олар сизе иймит болар.30 Ердәки хайванларың, гөкдәки гушларың хеммесине ве бурнунда дирилик непеси болан ер йүзүнде херекет эдйән бүтин җандарлара әхли гөк отлары иймит үчин берйәрин» дийди. Бу шейле-де болды.31 Худай Өз ярадан затларының җуда говудыгыны гөрди. Шейдип, гиҗе гечип, даң атды. Бу алтынҗы гүнди.
prev / next