Xudo azalda osmon bilan yerni yaratdi — bu oyat yaratilish hikoyasining kirish qismidir. Ushbu bobning 3-31–oyatlarida bayon etilgan Xudoning olti kun davomidagi yaratish faoliyati bu oyatda qisqacha oʻz ifodasini topgan. Ibroniychadagi osmon bilan yer jumlasi butun dunyoni va undagi barcha borliqni bildiradi.
Yer shaklsiz va boʻm–boʻsh boʻlib…Xudoning Ruhi suvlar uzra yurardi — Xudo shu bobning 3–oyatida gapirishni boshlaganda, dunyoning ahvoli qandayligi mana shu oyatda tasvirlangan. Mazkur bobning 3-31–oyatlarida Xudo borliqni tartibga solganligi va dunyoga hayot berganligi haqida soʻz yuritiladi.
the light from…: Heb. between the light and between the darkness
Kech kirib, tong otdi — qorongʻilik (tun) va yorugʻlik (kunduz) vaqtiga ishora qiluvchi sheʼriy jumla. Qadimda Isroil xalqining urf–odatiga koʻra, yangi kun quyosh botgandan keyin boshlanib, keyingi kuni quyosh botguncha davom etar edi. Bu jumla yana shu bobning 8, 13, 19, 23 va 31–oyatlarida ishlatilgan.
And the evening…: Heb. And the evening was, and the morning was etc.
firmament: Heb. expansion
…gumbazni yaratib, gumbazning ostidagi suvlardan gumbaz ustidagi suvlarni ajratdi — qadimda Isroil xalqining tasavvuriga koʻra, osmon ulkan shisha gumbazga oʻxshar edi, bu gumbaz osmondagi suvlarni ushlab turardi. Gumbaz ostidagi suvlar bu oyatda yer sathini qoplab turgan buyuk dengiz suvlarini bildiradi (shu bobning 2–oyatiga qarang).
And the evening…: Heb. And the evening was, and the morning was etc.
grass: Heb. tender grass
And the evening…: Heb. And the evening was, and the morning was etc.
nishonlanadigan bayramlaribroniycha matnda belgilangan vaqtlar. Dehqonchilik mavsumlariga oid bayramlarga ishora. Bu ibroniycha iborani belgilangan fasllar deb tarjima qilsa ham boʻladi.
the day…: Heb. between the day and between the night
to rule the day…: Heb. for the rule of the day, etc.
And the evening…: Heb. And the evening was, and the morning was etc.
moving: or, creeping
life: Heb. soul
fowl…: Heb. let fowl fly
open…: Heb. face of the firmament of heaven
And the evening…: Heb. And the evening was, and the morning was etc.
sudralib yuruvchi jonivorlar — shu ibora bilan tarjima qilingan ibroniycha soʻz yerda sudralib yuradigan va yer ostiga uya qurib yashaydigan mayda jonivorlarni, sudralib yuruvchilarni va hasharotlarni bildiradi.
Endi inson zotini yarataylik, ular Oʻz suratimizday, Oʻzimizga oʻxshagan boʻlsin — Xudo odamni Oʻz suratiday, Oʻziga oʻxshash qilib yaratgan. U yaratgan boshqa narsalarga qaraganda, odam yaqqol ajralib turadi. Inson zotining yaratilishi yaratilish hikoyasining choʻqqisi hisoblanadi.
…yer yuzidagi chorva hamda jamiki yovvoyi hayvonlar… — qadimiy suryoniycha tarjimadan. Ibroniycha matnda …chorva, butun yer yuzi….
moveth: Heb. creepeth
bearing…: Heb. seeding seed
yielding…: Heb. seeding seed
life: Heb. a living soul
And the evening…: Heb. And the evening was, and the morning was etc.
John.1.1
Matt.19.4; Mark.10.6
Mundarija
Lugʻat

Kirish

Ibtido kitobi Tavrotning birinchi kitobidir. Mazkur kitobda olamning yaratilishi, inson zotining paydo boʻlishi, Isroil xalqining kelib chiqishi toʻgʻrisida soʻz yuritiladi. Butun borliqni, yer yuzidagi jamiki xalqlaru shohliklarni, insoniyat tarixini yagona Xudo boshqarishiga kitobda alohida urgʻu beriladi.
Ibtido kitobining birinchi qismida (1-11–boblar) olam va insoniyatning Ibrohim paygʻambargacha boʻlgan davri hikoya qilinadi. Xudo hamma narsani juda ajoyib qilib yaratgan edi, lekin ilk yaratilgan ikki inson — Odam Ato bilan Momo Havo Xudoga itoat etmadilar. Ularning itoatsizligi tufayli dunyoga gunoh kirib keldi. Insonlar shu qadar gunohga botib ketdilarki, Nuh paygʻambardan va uning oilasidan tashqari, jamiki insoniyatni qirib tashlash uchun Xudo yer yuziga toʻfon yuborishga qaror qildi. Nuh va uning oilasi Xudoga itoat etardi, shuning uchun Xudo Nuhga: “Oʻzingni, oilangni, hayvonlar va qushlarning har bir turini saqlab qolish uchun katta kema yasa”, deb amr etdi. Toʻfondan keyin odamzod yana yer yuzi boʻylab yoyildi. Lekin ularning koʻpchiligi yana Xudoga itoat etmay qoʻydi.
Ibtido kitobining qolgan qismi (12-50–boblar) Ibrohim va uning xonadoni tarixiga oid voqealarni qamrab oladi. Xudo Ibrohim xonadonini, Oʻzimning xalqim qilaman, deb tanlab oladi. Ibrohim va uning xotini Sora befarzand edilar, lekin Xudo ularga farzand vaʼda qilib, oʻsha farzand orqali jamiki xalqlarga baraka berishini aytadi.
Xudoning amri bilan Ibrohim va Sora oʻzlarining ona yurtini tark etib, Kanʼon yurtiga koʻchib boradilar. Xudo bu yurtni ularning nasliga berishni vaʼda qilgan edi. Ibrohim bilan Sora ancha keksayib qolganlarida, Xudo Oʻz vaʼdasini bajarib, ularga oʻgʻil ato etadi, ular oʻgʻlining ismini Isʼhoq qoʻyadilar. Isʼhoq ikki oʻgʻil koʻradi, oʻgʻillariga Yoqub va Esov deb ism qoʻyadi. Yoqub oʻn ikki oʻgʻil koʻradi. Ular Isroilning oʻn ikki qabilasiga asos soladilar.
Kitobning oxirida Yoqubning oʻgʻli Yusuf haqida hikoya qilinadi. Yusufning aka–ukalari uni Ismoiliy savdogarlarga qul qilib sotib yuborishadi. Lekin vaqti kelib, Yusuf Misr hokimi boʻladi. Shu orqali u qahatchilik davrida Misr xalqini va otasi Yoqubning butun xonadonini qutqarib qoladi. Mazkur kitobning mohiyati shundan iboratki, Xudo insoniyat taqdirini boshqaradi, yuz berayotgan hamma hodisalarni nazorat qiladi, hatto insonning yomon niyatiyu qabih ishlarini Oʻzining ezgu rejasini amalga oshirish uchun ishlatadi. Misr yurtida Yusuf aka–ukalariga shunday deydi: “Sizlar menga ravo koʻrgan yomonlikni Xudo yaxshilikka ishlatdi. Son–sanoqsiz odamlarni saqlab qolish uchun U meni shu yerga olib keldi.” (Ibtido 50:20)


Muqaddas Kitob
http://ibt.org.ru/muqaddas-kitob/lotin
Muqaddas Kitob (2016) Zamonaviy oʻzbek tilidagi tarjima, izohlar va qoʻshimcha maʼlumotlar ilova qilingan. Mazkur nashr Muqaddas Kitobni tarjima qilish instituti tomonidan Oʻzbekiston Bibliya jamiyati bilan hamkorlikda tayyorlangan

ISBN 978-5-93943-213-9

© Muqaddas Kitobni tarjima qilish instituti, 2016



Creative Commons: by-nd: © Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://wiki.creativecommons.org/images/d/d4/Attribution_3.0_%D0%A1%D0%A1_BY-ND_rus.pdf

Муқаддас Китобни таржима қилиш институти
Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360
ibt_inform@ibt.org.ru

THE FIRST BOOK OF MOSES CALLED GENESIS



KJV
King James Version (1769) with Strongs Numbers and Morphology This is the King James Version of the Holy Bible (also known as the Authorized Version) with embedded Strong's Numbers. The rights to the base text are held by the Crown of England. The Strong's numbers in the OT were obtained from The Bible Foundation: http://www.bf.org. The NT Strong's data was obtained from The KJV2003 Project at CrossWire: http://www.crosswire.org. These mechanisms provide a useful means for looking up the exact original language word in a lexicon that is keyed to Strong's numbers.

Special thanks to the volunteers at Bible Foundation for keying the Hebrew/English data and of Project KJV2003 for working toward the completion of synchronizing the English phrases to the Stephanas Textus Receptus, and to Dr. Maurice Robinson for providing the base Greek text with Strong's and Morphology. We are also appreciative of formatting markup that was provided by Michael Paul Johnson at http://www.ebible.org. Their time and generosity to contribute such for the free use of the Body of Christ is a great blessing and this derivitive work could not have been possible without these efforts of so many individuals. It is in this spirit that we in turn offer the KJV2003 Project text freely for any purpose. Any copyright that might be obtained for this effort is held by CrossWire Bible Society (c) 2003 and CrossWire Bible Society hereby grants a general public license to use this text for any purpose.
Inquiries and comments may be directed to:

CrossWire Bible Society
kjv2003@crosswire.org
http://www.crosswire.org



General public license for distribution for any purpose

Orqaga
Yopish
:
1
Xudo azalda osmon bilan yerni yaratdi.
1 In the beginning God created the heaven and the earth.
2 Yer shaklsiz va boʻm–boʻsh boʻlib, tubsiz dengizlar ustini zulmat qoplagan edi. Xudoning Ruhi suvlar uzra yurardi.
2 And the earth was without form, and void; and darkness was upon the face of the deep. And the Spirit of God moved upon the face of the waters.
3
Xudo: “Yorugʻlik boʻlsin”, deb amr bergan edi, yorugʻlik paydo boʻldi.
3
And God said, Let there be light: and there was light.
4 Xudo yorugʻlikning ajoyib ekanini koʻrib, yorugʻlikni qorongʻilikdan ajratdi.
4 And God saw the light, that it was good: and God divided the light from the darkness.
5 Xudo yorugʻlikni kunduz, qorongʻilikni tun deb atadi. Kech kirib, tong otdi. Birinchi kun oʻtdi.
5 And God called the light Day, and the darkness he called Night. And the evening and the morning were the first day.
6
Soʻng Xudo: “Suvlarni bir–biridan ajratib turadigan gumbaz paydo boʻlsin”, deb amr qildi.
6
And God said, Let there be a firmament in the midst of the waters, and let it divide the waters from the waters.
7 Shunday ham boʻldi: Xudo gumbazni yaratib, gumbazning ostidagi suvlardan gumbaz ustidagi suvlarni ajratdi.
7 And God made the firmament, and divided the waters which were under the firmament from the waters which were above the firmament: and it was so.
8 Xudo gumbazga osmon deb nom berdi. Kech kirib, tong otdi. Ikkinchi kun oʻtdi.
8 And God called the firmament Heaven. And the evening and the morning were the second day.
9
Keyin Xudo: “Osmon ostidagi suvlar bir joyga toʻplanib, quruq yer paydo boʻlsin”, deb amr qildi. Shunday ham boʻldi.
9
And God said, Let the waters under the heaven be gathered together unto one place, and let the dry land appear: and it was so.
10 Xudo quruqlikka yer deb nom berdi. Bir joyga yigʻilgan suvlarni esa dengizlar deb atadi. Xudo buning ajoyib ekanini koʻrdi.
10 And God called the dry land Earth; and the gathering together of the waters called he Seas: and God saw that it was good.
11
Soʻngra Xudo shunday amr berdi: “Yerda oʻt–oʻlan koʻkarsin. Don beradigan har xil oʻsimliklar, danagi bor har xil mevali daraxtlar oʻssin.” Shunday ham boʻldi.
11 And God said, Let the earth bring forth grass, the herb yielding seed, and the fruit tree yielding fruit after his kind, whose seed is in itself, upon the earth: and it was so.
12 Yerda oʻt–oʻlan koʻkardi, don beradigan har xil oʻsimliklar, danagi bor har xil mevali daraxtlar oʻsdi. Xudo bularning ham ajoyib ekanini koʻrdi.
12 And the earth brought forth grass, and herb yielding seed after his kind, and the tree yielding fruit, whose seed was in itself, after his kind: and God saw that it was good.
13 Kech kirib, tong otdi. Uchinchi kun oʻtdi.
13 And the evening and the morning were the third day.
14
Keyin Xudo shunday amr qildi: “Kunduzni tundan ajratish uchun osmon gumbazida yoritqichlar paydo boʻlsin. Bular kunlarning, yillarning, nishonlanadigan bayramlarning vaqtini koʻrsatsin.
14
And God said, Let there be lights in the firmament of the heaven to divide the day from the night; and let them be for signs, and for seasons, and for days, and years:
15 Bu yoritqichlar osmon gumbazida nur sochib, yerga yorugʻlik bersin.” Shunday ham boʻldi.
15 And let them be for lights in the firmament of the heaven to give light upon the earth: and it was so.
16 Xudo ikkita katta yoritqichni — quyosh va oyni yaratdi: kunduzi nur sochib turishi uchun kattaroq yoritqich — quyoshni, tunda nur sochib turishi uchun kichikrogʻi — oyni yaratdi. Shuningdek, Xudo yulduzlarni ham yaratdi.
16 And God made two great lights; the greater light to rule the day, and the lesser light to rule the night: he made the stars also.
17-18 Bu yoritqichlar yerga yorugʻlik bersin, kunduz va tun ustidan hukmronlik qilsin, yorugʻlikni qorongʻilikdan ajratib tursin deb, Xudo bularni osmon gumbaziga joylashtirdi. Xudo buning ajoyib ekanini koʻrdi.
17 And God set them in the firmament of the heaven to give light upon the earth,
17-18 Bu yoritqichlar yerga yorugʻlik bersin, kunduz va tun ustidan hukmronlik qilsin, yorugʻlikni qorongʻilikdan ajratib tursin deb, Xudo bularni osmon gumbaziga joylashtirdi. Xudo buning ajoyib ekanini koʻrdi.
18 And to rule over the day and over the night, and to divide the light from the darkness: and God saw that it was good.
19 Kech kirib, tong otdi. Toʻrtinchi kun oʻtdi.
19 And the evening and the morning were the fourth day.
20
Keyin Xudo shunday amr berdi: “Suv har xil tirik jonivorlar bilan toʻlib–toshsin, qushlar paydo boʻlib, havoda parvoz qilsin.”
20
And God said, Let the waters bring forth abundantly the moving creature that hath life, and fowl that may fly above the earth in the open firmament of heaven.
21 Shunday qilib, Xudo bahaybat dengiz maxluqlarini va suvda suzuvchi turli–tuman jonivorlarni, har turli qushlarni yaratdi. Xudo buning ham ajoyib ekanini koʻrdi.
21 And God created great whales, and every living creature that moveth, which the waters brought forth abundantly, after their kind, and every winged fowl after his kind: and God saw that it was good.
22 Shunda Xudo bularning hammasiga marhamat qilib dedi: “Baliqlar va qushlar serpusht boʻlib, koʻpaysin. Dengizlar baliqlar bilan toʻlib–toshsin, yer uzra qushlar koʻpaysin.”
22 And God blessed them, saying, Be fruitful, and multiply, and fill the waters in the seas, and let fowl multiply in the earth.
23 Kech kirib, tong otdi. Beshinchi kun oʻtdi.
23 And the evening and the morning were the fifth day.
24
Soʻngra Xudo: “Yer turli–tuman jonzotlarni — chorvani, sudralib yuruvchi jonivorlarni, har turli yovvoyi hayvonlarni paydo qilsin”, deb amr berdi. Shunday ham boʻldi.
24
And God said, Let the earth bring forth the living creature after his kind, cattle, and creeping thing, and beast of the earth after his kind: and it was so.
25 Xudo har turli yovvoyi hayvonlarni, chorvaning har xil turlarini, yer yuzida sudralib yuruvchi jonivorlarning va hasharotlarning har xil turlarini yaratdi. Xudo buning ajoyib ekanini koʻrdi.
25 And God made the beast of the earth after his kind, and cattle after their kind, and every thing that creepeth upon the earth after his kind: and God saw that it was good.
26
Keyin Xudo shunday dedi: “Endi inson zotini yarataylik, ular Oʻz suratimizday, Oʻzimizga oʻxshagan boʻlsin. Inson zoti dengizdagi baliqlar ustidan, osmondagi qushlar, yer yuzidagi chorva hamda jamiki yovvoyi hayvonlar, yerda sudralib yuruvchi har qanday jonivor va hasharotlar ustidan hukmronlik qilsin.”
26
And God said, Let us make man in our image, after our likeness: and let them have dominion over the fish of the sea, and over the fowl of the air, and over the cattle, and over all the earth, and over every creeping thing that creepeth upon the earth.
27 Shunday qilib,
Xudo Oʻz suratiday qilib yaratdi inson zotini,
Erkagu ayol qilib yaratdi ularni.
27 So God created man in his own image, in the image of God created he him; male and female created he them.
28
Xudo insonlarga marhamat qilib, aytdi: “Uvali–juvali boʻlinglar, yer yuzini toʻldirib, itoat ettiringlar, dengizdagi baliqlar ustidan, osmondagi qushlaru yer yuzida yashovchi har turli jonivorlar ustidan hukmronlik qilinglar.”
28 And God blessed them, and God said unto them, Be fruitful, and multiply, and replenish the earth, and subdue it: and have dominion over the fish of the sea, and over the fowl of the air, and over every living thing that moveth upon the earth.
29 Xudo yana aytdi: “Mana, sizlarga butun yer yuzidagi har xil donli oʻsimliklarni va mevali daraxtlarni berdim. Sizlar bulardan yegulik uchun foydalanasizlar.
29
And God said, Behold, I have given you every herb bearing seed, which is upon the face of all the earth, and every tree, in the which is the fruit of a tree yielding seed; to you it shall be for meat.
30 Yer yuzidagi jamiki tirik jonzotga — hamma hayvonlarga, hamma qushlarga yemish qilib koʻk oʻt–oʻlanni berdim.” Shunday ham boʻldi.
30 And to every beast of the earth, and to every fowl of the air, and to every thing that creepeth upon the earth, wherein there is life, I have given every green herb for meat: and it was so.
31 Xudo Oʻzi yaratgan hamma narsaga nazar soldi. Bular juda ajoyib edi. Kech kirib, tong otdi. Oltinchi kun oʻtdi.
31 And God saw every thing that he had made, and, behold, it was very good. And the evening and the morning were the sixth day.