# Библияны(Қудай Пичигинге)

Институт перевода Библии

## Иона теп пророктың номы

## Иона

### Иона

Иона


Сӧс алы

[1]

[2]

[3]

[4]


Иона теп пророктың номы


Тадар (шор) тилге кежирген, қазақ тилге


Синодальный теп кежиргенинме қожа шығарған


Иона теп пророктың номы


Библияны кежирчен институды


Москва, 2022


Тадар (шор) тилге кежирген, қазақ тилге


Синодальный теп кежиргенинме қожа шығарған


ИОНА ТЕП ПРОРОКТЫҢ НОМЫ

Тадар (шор) тилге кежиреечи қаастачы Любовь Арбачакова

Библиядаң шығара шынықтаған Брон Кливер

Тадар (шор) тилдең шығара шынықтаған Геннадий Косточаков

Виталий Войнов консультант полған

ISBN 978-5-93943-311-2

© Институт перевода Библии, 2022

### Сӧс алы


Қайран қыырчыған кижи!

По тадар тилге кежирген Иона теп пророктың номы сеең қолыңда. Ол Эски Чӧп[1] теп пичигинге кирча. Эски Чӧп пичиги Наа Чӧп[2] пичигинме пирге Библияға (Қудай Пичигинге) кирчалар. Парчын кижилер чаштың чашқа ол Қудай Пичигин маттап кӧп қыырчалар. По Қудай Пичиги – эңне улуғ Пичик. Анда ада чашқа парчын кижилерди кӧӧленчыған Аба Қудайдың ужун айдылча.

Иона теп пророктың[3] ужун пазылған чооқ пистиң эраның алында, VIII векте полған полтыр. Ол темде Ниневия – Ассирияның улуғ туразы[4] полуп, ол Израиль қааннардың[5] ӧштӱгчизи полтыр. По Ниневия кижилери қыйалларын шығарып, таштазын анаң Қудайға айланзыннар теп, маттап Қудай санаған полтыр. Аны иштерге теп, Қаан-Қудай[6] Ионаны қыырып, ол тураға чарлап чӧрерге ызыбысқан полтыр.

Иона Қаан-Қудайба Ол перген аар иштиң тес-парып, чажын-парарға эттир. Соонда Ионаба қанче-қанче қайғаллығ небе пол-парғанда, ол сағыжынға киринип, Қудайдың алында чобаш пол-партыр.

Қудайдың чӱреги ачыныштығ полчығанын Иона уңнаптыр. Анаң қыйаллығ кижилерди Ол ӧдӱрерге санабанча. Қыйалларын шығарып таштаған кижилерди, Қудай ыларды полған қыйалларынаң пожадыбзаар теп, Иона уңнаптыр-оқ. Қудай Позының уқпас пророкты қыйалларынаң пожадыбысты. Қачан тезе Ол ӧске қудайларға пӱтчиған Ниневия кижилери ээдоқ қыйалларынаң пожадыбысқанда, Иона тарыныбысқан. Шын эбес полған Ионаны кӧрӱп, Қудай аға қанықты. Қудайдың эңне улуғ кереги – парчын қалықтарды ачынып, кӧӧленерге. Кижилердең тезе Ол пӱдӱшпе чобаш чӱректи қадарча.

Қыырчыған кижилерге полужарға теп, по номны пис тадар тилбе ааңма қоже қазақ тилинме шығарчабыс. По қазақ тиллиғ номны – қалық аразында шаптығ Синодальный теп кежиргенинең алғабыс. По номда қазақ тилдең тадар тилге кежирген сӧстери парчын черде пир тӧӧй эбестер. Парчын тиллер пашқачылардың ужун, кежиргени ээдоқ пашқа полча.

Анаң пашқа по номны Любовь Арбачакова – тадар қалықтың қаастачы қаастаған небелери чазапча.

По поғда эбес номны қыырған кижи, Библияны ээдоқ қыырарға санабызаар теп, пис иженчабыс.

Библияны кежирчең институды по Иона теп пророктың номын тадар тилге шығарарға полушқан кижилерге: ол тадар кежирчиге, шынықтачыларға, анаң қаастачыларға паза полушқан кижилерге улуғ алғыжын ысча.

### 1


Қаан-Қудайдаң[*] чӱгӱрчиған Иона

1Анаң Амафиянаң Иона теп оғлунға Қаан-Қудайдың сӧзи миндиғ полған: 2«Туруп, Ниневия теп улуғ тураға[*] парып, анда Қудай сӧзин чарлап[*] чӧрб-одур, ол тураның чабал эткен небелери Маға четти теп».

1:2

3Қаан-Қудайдаң Таршыш теп тураға чӱгӱрерге теп, Иона туруп, Яффаға келди. Анда Таршышқа парчыған кебени таб-алып, Қаан-Қудайдаң ол тураға тес-парарға теп кебеге кирип, ақчазын тӧлеп-салды.

4Қаан-Қудай ол талайға[*] қазыр салғын ызып, ол талайда улуғ қуйун қуйбырып, кебеге адыл-парарға этти.

1:4

5Кебеге кижилери қоруғып, парчазы пойыңның қудайынға чалғанып, кебеге аар полуп шӧк-парбазын теп, анда полған небелерди талайға таштабысқаннар. Иона тезе ол кебеге иштинде чадып, маттап терең уйғуға кирибисти. 6Соонда кебениң паштығы аға келип, усқаттыр: «Чӧӧк сен мында узупчаң? Туруп, Қудайыңға пашқой, ажа, пис Қудайыңның сағыжынға кирип, ӧлбен қаларыбыс».

1:6[+]

7Анаң ылар ӧзере айдыштылар: «Кемнең ужун шаайға кирчытқанын уңнаб-аларға» теп, ылар шребий таштабызаарға санабыстылар. Анаң ол шребийди таштап, шребий Ионаға тӱштир.

8Анаң ылар аға айттылар: «Пистиң по шаай сеннең ужун писке пол-парды ба? Айт-перзең: ноо иштепчааң, қайаға парчаң? Қайда туған чериң, ноо қалықтаң шыққанын?» 9Ол ыларға айттыр: «Мен Қаан-Қудайға пашқойлапчыған еврейим[*]. Ол ӧре тегриде турчыған по чер-талайды чайаған Қудай».

10Тың қоруғып, кижилер аға айттылар: «Нӧӧрӱк ээде иштебистиң?» Қаан-Қудайдаң тесчығанын ылар ааң сӧзинең уңнаб-алдылар. 11Анаң ылар аға айттылар: «По талай тоқтап-парзын теп, писке ноо сееңме иштебизерге керек-не?» Ол талай тезе тоқтабан толғалыптыр-но. 12Ээде полғанда, ол ыларға айтты: «Слерге талай тоқтап-парзын теп, мени тудып, по талайға таштабызаарға керек-но. По улуғ қуйун слерге менең ужун четти теп, уңнапчам».

1:12

13Кижилер тезе қуруғ черге чедерге теп, маттап киченип, кебени эштилер. Ыларға черге чедерге тезе қазыр талай қуйбырып, пербентир. 14Андығ полғанда, ылар Қаан-Қудайдың сураптырлар: «Пис Саға чалған-келип, Қаан-Қудай, суранчабыс, по кижидең аара пис ӧлбен қалааң, анаң аара по кижи ӧл-парза, писке қыйал полбазын. Сен, Қаан-Қудай, ноо санаған небени, Сен ээде иштебистиң!»

15Анаң ылар Ионаны қаб-алып, талайға таштабысқаннарда, қуйбурған қазыр талай тоқтабысты. 16Ааң соонда по кижилер Қаан-Қудайды маттап қоруғып, Аға тайығ кӧдӱрип[*] пер-саларға, сӧс пердилер.

1:15

### 2


Ионаның пашқойлазы

1Анаң поғда палыққа, по Ионаны ажырбызарға теп Қаан-Қудай пир поғда палық ыстыр. Ӱш кӱн-ӱш қараа ол Иона, ол поғда палықтың қарнында полтыр. 2Анаң Иона поғда палықтың қарны иштинде пашқойлаптыр. 3Анаң айтты:

2:3

«Мен ачығ қунанып, Қаан-Қудайды қыырғаным, Ол мени уқты; чер алтыннаң қыырғаным, Сен мени уқтың.
4Сен мени талайдың терең черге, талай чӱрегинге тӱжӱрдиң, анаң талай суғлары мени аапарды, Сеең суғ тағларыңма суғ толқуның меең ӱстӱнде ақтылар.
5Анаң мен санандым: Сен мени Пойыңның қарағыңнаң сӱр-салғанзың, андығ да полза, Сеең ақ-арығ Қудай Ӧргең[*] мен пазоқ кӧре-берерим.
6Тынымға тӧӧнче суғың четти, менең эбире тӱбӱ чоқ суғың; қабағымға талай ӧлең оралып-парды.
7Ақтап чер алтынға тӱш-пардым, Мени чер пойыңның чабығғынма по чашқа чап-салды; Сен че, Қаан-Қудайым, меең тынымны одус там тӱбӱнең шығар-саларзың.
8Тыным ағрыпчығанда ла Қаан-Қудайымның ужун санабыстым, пашқой-кел, ол меең айтқан сӧстерим Саға, Сеең ақ-арығ Қудай Ӧргеңе четти.

2:8

9Шын эбес қудайлардаң ужун санапчыған кижилер Сени таштап-салдылар.
10Мен тезе пақтығ сӧс айдып, Саға тайығ кӧдӱрерим; Сӧс пергенимни иштебизерим. Сен, Қаан-Қудай, кижилерге полужып, ыларды шеберлепчаң!»

11Анаң Қаан-Қудай поғда палыққа айтқаны, ол Ионаны иштинең қуруғ черге шығара қузубысты.

2:11

### 3


Иона Ниневияға парча

1Анаң Ионаға Қаан-Қудайдың ийгинчи сӧс полған: 2«Турып, Ниневия теп улуғ тураға пар, Мен саға айтқанымны анда чарлап чӧрерзиң»[+].

3Иона турып, Қаан-Қудай айтқаныба Ниневия теп тураға парды; ол Қудайға улуғ тура полған полтыр, кижилерге аны чазағ ӱш кӱнге тӧӧнче чӧрерге керек. 4Ол турада Иона пир кӱн чӧрӱп, чарлап айттыр: «Қырық кӱн соонда Ниневия теп тура сайал-парып, чоқ пол-парар!» 5Ниневия кижилери Қудайға пӱде-берип, ылар ураза тудып, улуғ-кичиғ кижи кеден кеп кести.

3:5

6Иона айтқан сӧзи Ниневияның қаанынға[*] чедип, ол ширеезинең[*] туруп, қаан кептерин шурун-келип, ээдоқ кеден кеп кезип, кӱлге одур-салып, 7анаң Ниневияның қаан-пийлердең шығара миндиғ сӧс пазып уғустыр: «Кижилер да, малба пуғалар да, қойлар да, – пирда чииш чиибен, суғ ишпезиннер. 8Парчын кижи да кеден кептербе, мал да кеден небе чабын-келип, пар-чоқ кӱжӱнме Қудайды қыырзыннар, анаң қайзы да чабал чолунма парбан, пашқа кижилерди пазынып ӧдӱрбезин. 9Кем уңнапча, ажа, Қудай писке ачын-келип, тың қанықтырған чӱрегин тудунып, писти тириғ қалдырар, теп иженчабыс».

3:9[+]

10Қудай, ылардың чабал чолдаң шығыбысқанын кӧрӱп, пашқа сағыш сананыбысты: чабал ӱлӱжин, ызарға тооланған, чоқ эдип, улуғ шаай ыларға ыспан-салды.

### 4


Ионаның ӧкпеленижибе Қудайдың чобаш чӱреги

1Иона ол небеге найла ӧкпеленип, ачығлантыр. 2Анаң ол Қаан-Қудайға пашқойып айтты: «Э, Қаан-Қудайым! Туған черимде полғамда, понаң ужун айтпан-педим? Сен чақшы сағыштығ, ачыныштығ, шыдаштығ, чобаш чӱректиғ полғанын уңнадым. Анаң аара шаай ызарға санап, Сен ӧттерле ыспан-салчаң. Поны уңнап, Таршыш тураға тескем. 3Ам, Қаан-Қудайым, тынымны алб-ал, тириғ қалғанымчыға, ӧлерим».

4:3

4Қаан-Қудай айтты: «Саға ээде қанығарға керек пе?» 5Анаң Иона турадаң шығып, кӱн шығыжы чанында турып, анда пойынға одағ иштеп-келип, ааң кӧлек чанында одурып, турада ноо поларын кӧриб-одурды.

6Улуғ Қаан-Қудай[*] ол Ионаға пир ӧзӱм[*] ысты, ол ӧзӱм Ионанаң ӧре қапчый ӧс-келип, мағат кӧлек перип, аны кӱн изийинең шеберлеп-турды. Иона ол ӧзӱмге мағат ӱргӱнтир.

4:6

7Анаң Қудай пазағы таң атқанда ол ӧзӱмни чиип-саларға қурт ысты, ӧзӱм шалық-партыр. 8Кӱн шыққанда, Қудай кӱн шығыжы чанынаң мағат изиг салғын ысты. Изиг кӱн Ионаның пажын изитти. Кӱш чоқ қалып, «Тириғ қалғанче, ӧлерим» теп, ӧлерге сананды.

9Қудай Ионанаң сурады: «Ол шалық-парған ӧзӱмнең ужун саға ээде ачығланнарға керек пе?» Ол айттыр: «Эзе, ээде қанығарға маға керек, ӧлгенче қанықчам».

10Қаан-Қудай айтты: «Сен по ӧзӱми ачынчаң ма? Ол ӧзӱм пой-пойы пир қараазынға ӧс-парып, пир қараазынға шалық-парды, сен, эзе, аны кӧр ӧстирбедиң-но. 11Маға, эзе, по улуғ Ниневия теп тураны қайт ачынмасқа? Ол пир чӱс чегирбе муң артық кижилиғ тураны, оң-сол чанын пилбенчиған, ааңма қоже кӧп малды қайт ачынмасқа?»

4:11

[1] Эски Чӧп – Ветхий Завет.

[2] Наа Чӧп – Новый Завет.

[3] Пророк – человек, призванный Богом, чтобы возвещать Его волю и передавать Божье откровение людям.

[4] Тура – город.

[5] Қаан – царь, правитель.

[6] Қаан-Қудай – Господь (о Боге).

* Қаан-Қудай – Господь (о Боге).

* Тура – город.

* Чарлап – проповедовать, провозглашать.

* Талай – море.

+ 1:6 Иона 3:9

* Еврей – евреями называли израильтян иноплеменники, поэтому здесь Иона как бы смотрит на себя самого глазами язычников-моряков.

* Тайығ кӧдӱрерге – приносить жертву.

* Ақ-арығ Қудай Ӧрге – святой Божий Храм.

+ 3:2 Иона 1:1-2

* Қаан – царь, правитель.

* Ширее – престол (царя).

+ 3:9 Иона 1:6

* Улуғ Қаан-Қудай – Господь Бог.

* Ӧзӱм – растение.