# Рут • Инус • Эстер • Матай • Марк • Лука • Руысква

Институт перевода Библии

## Марк йахьыла а-Инджьыль


Creative Commons: BY-NC-ND 4.0

© Институт перевода Библии; Информацию о лицензии этого издания можно найти здесь: https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/deed.ru


Институт перевода Библии


Институт перевода Библии, 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360


ibt_inform@ibt.org.ru


Правила использования текстов библейских переводов ИПБ: https://ibt.org.ru/ru/rules


## Марк


Апхъажва

А-Библия гӀвыраква рыхьызква абазали урышвли

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]


Марк йахьыла


а-Инджьыль


А-ГӀвыра Цкьа атакӀрала а-Институт


Москва


2025


Марк йахьыла а-Инджьыль


Атекст аэлектрон формат а-ГӀвыра Цкьа атакӀрала а-Институт асайт ари агӀарбарала йгӀау йауаштӀ:

https: ibt.org.ru/abazinskiy


ISBN 978-5-93943-374-7

© Институт перевода Библии, 2025

### Апхъажва


Хвду зму апхьагӀвчва!

Абар швара швпахь йщтӀапӀ Ауасйат ШӀыц агӀвыраква йрыуа закӀу Марк йахьыла а-Инджьыль. Ауасйат ШӀыц Ауасйат Ажвдза йацта а-Библия гӀандыршитӀ, асквшышвква руацӀала адунай апны рахӀа щарда йызпхьауа агӀвыра.

АцӀасква рыпкъ йтагылата, ари а-ГӀвыра Бар-Наба йаба йаща йпа ЙохӀан-Марк йгӀвытӀ. Ауи апостол хъадаква рпхьадзара дгьаланамкӀуазтӀ, ауаса Иисус йзынархаз а-Хабар бзиква йхӀвун апхъапхъа Павел дйыцта, уацӀыхъван Рим апны Петр дйыцта.

Ари а-Инджьыль апщ-ИнджьылькӀ рпны рыцӀа йайшыспӀ. АуыжвгӀанчӀви рхъвыхыгӀвчва ауи йпычӀвхауата йырпхьадзитӀ. Матайгьи Лукагьи ауат р-Инджьыльква аныргӀвуаз ауи гӀадрысабапуан. Ауи а-ГӀвыра апны хъвквакӀ гӀалукӀгӀарныс баргвыпӀ, ауаса аквта хъвы – апхъахьыла Иисус дгӀазлысуашыз аджьабагӀаква, й-8-хауа ахъа апны йгӀайырбитӀ.

Марк йгватра хъада ззынайырхауа ачважвараква гьракӀвым, тамамта йухӀвушызтын, Иисус йалкӀгӀата Иерусалим апны йцӀыхъвахауа адунай апны йбзазара мчыбжьы ауацӀа уыста йчпаз акӀвпӀ. Марк йгӀайырбитӀ Иисус азгӀваква, агвыдзраква йгьи йара йхъатачӀв псра апхъала апсра дшрайгӀайуа. Ауат зымгӀва шахӀатта йырзалитӀ цӀабыргыта Ауи а-Нчва дши-Пу. Ауаса йаъазтӀхӀва Марк йгьгӀайырбум Иисус дшгӀадрийыз, Ауи йгӀабзагылхра амщтахь ауысква шакӀвшаз.

Марк йапшым ауагӀахъаква йгӀарылцӀыз апхьагӀвчва тшырзынайырхитӀ йгрек гӀвыра апны йалайыргылуа арамей бызшвала ажваквакӀла, ауи агӀан ЙахӀудашта йгьи Галил рпны йызлачважвуз (ауат йшичпалауа апшта йатайкӀитӀ), арим чыннкъвгагӀвчви айсыгӀвчви йгӀаршӀикӀгӀаз алатин ажваква.

ХӀара швара йшвгвынхӀыргӀвитӀ йшвымдыруа ажваква глоссарий апны.

А-Инджьыль грек бызшвала йгӀвыпӀ, ауаса акьрыстанква адунай йъадзакву асквшышв 20 руацӀа дунай бызшва швкӀла ауи атаркӀтӀ. Ужвы Марк йахьыла а-Инджьыль йапхъахауата абазала йгӀацӀцӀитӀ.

### А-Библия гӀвыраква рыхьызква абазали урышвли


А-Библия анахьанат ахъвква йырзынарху агӀардыргаква гӀвызджьара хӀрынйитӀ. Ахъвшара ахъа ацӀахьбырг йгылу агӀардырга йгӀанарбитӀ анахьани а-Хабар бзи (Марк йахьыла, Лука йахьыла, ЙохӀан йахьыла) апны Иисус йбзазара йара ауи атурых йъаквчважвауа. АсатырыцӀахьгӀарбага апны агӀардырга йгӀанарбитӀ ашӀчӀвара йазынарху агӀагвныргӀвыга. Запыт ауи а-Хабар бзи апны йызквчважвауа а-Уасйат Ажвдза йауу текстпӀ. ЗынгӀалашварагьи ауи йгӀанарбитӀ а-Уасйат ШӀыц йауу, йара ауи атема йапщылу ашӀчӀвара.

А-Библия агӀвыраква зымгӀва ужвыгьи абаза бызшвала йъатарымкӀс йгӀалцӀла, араъа хӀара йгӀахӀырбитӀ урышв бызшвала ауат агӀвыраква рыхьызквагьи, йызтахъу урышв бызшвала йаъу ауат агӀвыраквагьи дырпшныс йылшарныс ахъазла.

ЙачӀвакӀ зхъадзгылу (*) агӀвыра ахьыз абаза бызшвала йатаркӀта йгӀацӀцӀхьаз гӀвырапӀ. ГӀвйачӀвакӀ зхъадзгылу (**) агӀвыра ахьыз заткӀра ацӀыхъва йнадзауа, дукӀ йнамихуата йгӀацӀцӀуаш гӀвырапӀ.

Абазала ахьыз | Абазала ахьыз (йахъарыста) | Урышвла ахьыз
Абзазара** | Бза. | Бытие
АтыцӀра | ТыцӀ. | Исход
ЛевиргӀа | Лев. | Левит
Апхьадзараква | Пхьадз. | Числа
ЙгӀвбахауа а-Хабза | Хаб. | Второзаконие
ЙахӀошугӀа | ЙахӀ. | Книга Иисуса Навина
АхӀаквымхагӀвчва | ХӀакв. | Книга Судей Израилевых
Рут* | Рут | Книга Руфи
1/2/3/4 АпаштахӀыгӀваква | 1/2/3/4 Паш. | 1/2/3/4 Книга Царств
1/2 АсквшгӀвыраква | 1/2 Сквш. | 1/2 Книга Паралипоменон
ГӀвзер | ГӀвзер | Книга Ездры
НыхӀамийа | НыхӀ. | Книга Неемии
Эстер* | Эст. | Книга Есфири
Айуб | Айуб | Книга Иова
Псалтир | Пс. | Псалтирь
Ажвакъвышква | Ажва. | Книга Притчей Соломоновых
АуазхӀвагӀв | Уаз. | Книга Екклесиаста, или Проповедника
Ашваква рашва | Ашва. | Книга Песнь Песней Соломона
ЙышгӀайхӀу | Йыш. | Книга пророка Исаии
ЙырамихӀу | Йыр. | Книга пророка Иеремии
Гъыбза | Гъыб. | Книга Плач Иеремии
ЙыхӀазыхъел | ЙыхӀ. | Книга пророка Иезекииля
Данель | Дан. | Книга пророка Даниила
ХӀошегӀа | ХӀош. | Книга пророка Осии
Йоъел | Йоъ. | Книга пророка Иоиля
ГӀамос | ГӀам. | Книга пророка Амоса
ГӀабдийа | ГӀаб. | Книга пророка Авдия
Инус* | Ин. | Книга пророка Ионы
МикӀа | МикӀ. | Книга пророка Михея
НахӀум | НахӀ. | Книга пророка Наума
ХӀабахъухъ | ХӀаб. | Книга пророка Аввакума
Цыфаныйа | Цыф. | Книга пророка Софонии
ХӀагай | ХӀаг. | Книга пророка Аггея
Закьарыйа | Закь. | Книга пророка Захарии
Малаки | Мал. | Книга пророка Малахии
Матай* | Мат. | Евангелие от Матфея
Марк** | Мк. | Евангелие от Марка
Лука* | Лк. | Евангелие от Луки
ЙохӀан | ЙохӀ. | Евангелие от Иоанна
Руысква* | Руыс. | Деяния апостолов
Йакъвып | Йакъв. | Послание Иакова
1/2 Петр | 1/2 Петр | 1/2 послание Петра
1/2/3 ЙохӀан | 1/2/3 ЙохӀ. | 1/2/3 послание Иоанна
ЙахӀуда | ЙахӀуда | Послание Иуды
Рим абзазагӀвчва | Рим | Послание к Римлянам
1/2 Коринт абзазагӀвчва | 1/2 Кор. | 1/2 послание к Коринфянам
Агалатква | Гал. | Послание к Галатам
Эфес абзазагӀвчва | Эфес | Послание к Ефесянам
Филип абзазагӀвчва | Фил. | Послание к Филиппийцам
Колос абзазагӀвчва | Кол. | Послание к Колоссянам
 | 1/2 Тес. | 1/2 послание к Фессалоникийцам
1/2 Тимофей | 1/2 Тим. | 1/2 послание к Тимофею
Тит | Тит | Послание к Титу
Филимон | Филим. | Послание к Филимону
Аджьутква | Джьут. | Послание к Евреям
ЙохӀан ййырбаз | Ййырбаз | Откровение Иоанна Богослова

### 1


ЙахӀйа ДзытщгӀвы Иисус йымгӀва йрыхӀазыритӀ


(Мат. 3:1-12; Лк. 3:2-16; ЙохӀ. 1:19-28 )

1[•]Абар а-Нчва[†] Йпа, МасихӀ[*] Иисус йзынарху Ахабар Бзи ахъа. 2АпигӀамбар ЙышгӀайхӀу йгӀвыра йшану апшта:

«Абар, Сара Уара упахь днасщтиитӀ Сара схабарргагӀв,
Уара уыхъаз мгӀва[†] зрыхӀазыруаш».[+]
3«Акъвым апны йгӀагитӀ абжьы:
„ЙшврыхӀазыр ЙхӀыхвиту[†] йыхъаз гӀвагвана,
Йшвчпа Ауи йымгӀваква райшата!“»

4Акъвым апны ЙахӀйа ДзытщгӀвы дгӀаншан ауагӀа йрылайхӀватӀ агвнахӀква тшырзыдырхра[†] йадамыгъата адзытщра[†] йахъысра шатахъу, ргвнахӀква а-Нчва йырзиргӀвара ахъаз[+]. 5Ауи йзгӀайлун ЙахӀудашта ахъатаква зымгӀва йгӀартыцӀуаз ауагӀа йгьи Иерусалим абзазагӀвчва зымгӀва. Ауат рыгвнахӀква штшырзырдырхуа гӀархӀван, ЙахӀйа адзытщра йахъищтуан ауат Иордан дзыгӀв апны[+]. 6ЙахӀйа амахтша ласа йгӀалхта чгӀвыча нкъвигун йгьи ачва йгӀалхыз амъа йыбгъайцӀун. Йфун ауи амацӀакви бна цхи. 7ЙгӀачважвара апны йгӀарылайхӀвун:

– Сара сымщтахь дгӀайуаштӀ сара сацкӀыс йымчхъу, сара йара йгьсквнагам, тшнасыркъвыта, йсандаль ацӀгъа гӀасыртӀларныс. 8Сара швара дзыла адзытщра швахъысщттӀ, ауаса Йара, сымщтахь йгӀайуаш, а-Нчва й-Псыла адзытщра швахъищтуаштӀ.


ЙахӀйа Иисус адзытщра дахъищтитӀ


(Мат. 3:13-17; Лк. 3:21-22; ЙохӀ. 1:32-34 )

9[•]Иисус галил кыт Назарет дгӀатыцӀын дгӀайтӀ, Иордан дзыгӀв апны ЙахӀйа Ауыгьи адзытщра дахъищттӀ[+]. 10Иисус адзы дшгӀатыцӀхуаз йарасахӀат йбатӀ тшгӀагвызхуаз ажвгӀванди хӀвыхӀв турасы йтата Йара йызгӀалбгӀуз а-Нчва Йпси[+]. 11АжвгӀвандлагьи абжьы гӀагатӀ:

– Уара Сара бзи йызбауа Спа! Сара Уара щарда суыргвыргъьитӀ![+]


Иблис акъвым апны Иисус дйырйатитӀ


(Мат. 4:1-11; Лк. 4:1-13)

12ЙарасахӀат а-Нчва й-Псы[†] Иисус даквйыргвышхвитӀ акъвым дазцарныс. 13Ауи мышгӀвынгӀважва акъвым апны даъан, Иблис[†] дйырйатауа. Иисус ашвырква ъаныз дбзазун, Ауи амальаъыкьква гӀайцхърагӀун[+].


Иисус Йара йкъвырльыкъвхара далагитӀ


(Мат. 4:12-17; Лк. 4:14-15)

14[•]ЙахӀйа даныркӀы амщтахь, Иисус Галил дгӀайтӀ, а-Нчва й-Гвыргъьахъв Хабар йыргауа.

15– ЙгӀадзатӀ азаман, – йхӀвун Ауи, – а-Нчва й-Хъара гӀаргвандзахатӀ! ШвыгвнахӀква тшырзыжвдырхта а-Гвыргъьахъв Хабар[†] йазхъашвцӀа[+].


ПщыгӀвпслачвакӀыгӀвчва Иисус йцӀыхъва йтагылтӀ


(Мат. 4:18-22; Лк. 5:2-11; ЙохӀ. 1:35-42 )

16Зны, Галил гвал аурала дцауата, Иисус йбатӀ ЩамгӀвыни ауи йаща Андрейи. Ауат агвал акӀата тадрышвуан, пслачвакӀгӀвынта[+].

17Иисус йхӀватӀ: «СцӀыхъва швтагылта швнай. Сара швара гӀвычӀвгӀвысгӀакӀгӀвыта швсчпуштӀ»[+].

18Айщчваква зынла акӀатаква ныржьын, Ауи йцӀыхъва йтагыла йцатӀ[+]. 19МачӀкӀ йаннамгӀвайс, Ауи йбатӀ Забыт йпачваква, Йакъвыпи ЙохӀани, акӀьанджьа йтачӀвата акӀата йахьпшуаз. 20Ауи зынла ауат гӀайрайгватӀ, хвыла йындырхуз анхагӀвчвагьи йыцта раба Забыт акӀьанджьа апны дгӀаныржьын, Ауи йыщтагылын йцатӀ.


Иисус аджьын квайчӀва дрылицитӀ


(Лк. 4:31-37)

21[•]Ауат Капернаум йангӀадза, Иисус йапхъахуз асабша асинагога дцан ауаъа йайрыпхьатӀ[+]. 22АуагӀа йджьарщун Ауи йарыпхьаща, йауа ухӀварыквын Ауи йайрыпхьун хъгалра змаз йапшта, а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] йрапшымкӀва[+]. 23Йара ауи азаман асинагога апны даъан гӀвычӀвгӀвыс, джьын квайчӀва[†] зуацӀачӀваз, зынла дгӀацӀрытӀ:

24– Уара йхӀзутахъу ачӀвыйа, Назарет йауу Иисус? Уара угӀайма хӀара хӀхъуырчӀварныс? Сара йздыритӀ Уара узачӀву! Уара а-Нчва уи-ЦкьапӀ![†][+]

25– УшӀа кӀы! УгӀайуацӀцӀ ауи! – ткӀьита унашва йчпатӀ Иисус.

26Аджьын квайчӀва агӀвычӀвгӀвыс далайрыкацан быжь ду йхъыцӀуа дгӀайуацӀцӀтӀ[+]. 27АуагӀа зымгӀва йджьарщауа ауи азаджв азаджв йайхӀвхуан:

– АчӀвыйа ари? Арыпхьара шӀыц, ари апш хъгалрагьи ацта! Ауи аджьын квайчӀвакванадзара унашва рзичпитӀта, ауахьауатгьи Ауи йыздзыргӀвитӀ![+]

28Иисус йхабар ласдзата Галил зымгӀва йгӀахъыкӀвшатӀ.


Иисус ачымазагӀвква йырбзихитӀ


(Мат. 8:14-16; Лк. 4:38-41)

29Асинагога йгӀатыцӀын ауат Йакъвыпи ЙохӀани рыцта ЩамгӀвыни Андрейи рпны йцатӀ. 30ЩамгӀвын йанхъва ашраблыра далата дщтӀан, зынла ауи луыс зквыз Иисус йархӀвтӀ. 31Ауи длыдгылын лнапӀы йкӀытӀ дылцхърагӀата дгӀахъйырчӀвалныс. Лшраблырагьи щаквчӀван, дгӀагылын ауат рыхъаз айшва адылгалуа далагатӀ[+].

32Йхъвлауа йаналага, амара анташва амщтахь, ауагӀа Иисус йзгӀаргуа йалагатӀ ачымазагӀвква, джьын квайчӀва зуацӀачӀваз зымгӀва. 33Акыт зымгӀва Иисус дзыгӀвназ атдзы анашылырта апахь йгӀайззатӀ. 34Иисус йапшымыз згӀва щарда зхьуаз йырбзихатӀ йгьи джьын квайчӀва щарда гӀаруацӀицатӀ. Аджьын квайчӀваква чважварныс йгьимырхвитуазтӀ, йауа ухӀварыквын ауат Ауи ДзачӀвыз рдыруан[+].


Иисус Галил даъапӀ


(Лк. 4:42-44)

35[•]ЙащтагӀайуаз ащымта, ужвыгьи йлащцараркӀвата, Иисус дгӀагылын атдзы дгӀаджвылцӀтӀ, заджвгьи дъанымыз дцан ауаъа а-Нчва дйыхӀвун[+]. 36ЩамгӀвыни ауи йыцызкӀквузи йацыта йджвыквылтӀ Ауи йзыпшгӀаныс. 37Ауи дангӀараух йархӀвтӀ:

– ЗымгӀва Уара йузыпшгӀитӀ!

38Ауаса Йара ауат джьауап гӀариттӀ:

– Швнай, хӀацыта хӀцапӀ анахьанат ашӀыпӀаква, агвла кытква, а-Гвыргъьахъв Хабар ауат рпынгьи Сара йсыргарныс, йара ауи акӀвпӀ Сара араъа сызгӀайыз.

39Ауи дныкъвун Галил зымгӀва аурала рсинагогаква рпны Ахабар Бзи йыргауа йгьи аджьын квайчӀваква рылицауа.


Иисус агӀвшӀыпс дйырбзихитӀ


(Мат. 8:2-4; Лк. 5:12-16)

40[•]Зны Иисус гӀвшӀыпс[†] зхьуаз дгӀайыдгылтӀ. Ауи йпахь щамхъаша тшкӀайрышвын, хъылпахъыхла дйыхӀвауа далагатӀ:

Уара йутахъхарыквын Уара сара суызрыцкьуштӀ[+].

41Иисус ауи дйымарыцхӀахатӀ. Ауи йнапӀы йрауын, дихьысын ауи йайхӀвтӀ:

– ЙстахъыпӀ, Сара уара усырбзихитӀ! Уара уцкьапӀ.

42Ауи араса анихӀвагӀваца, агӀвычӀвгӀвыс агӀвшӀыпс йхъысын ауи дцкьахатӀ[+].

43Араъа зынла Иисус ауи дджвыквйыжьтӀ, ткӀьийта йайхӀвын:[+]

44– Заджвгьи йауымхӀвын ари, ауаса уца, ашогьан тшйырбата, Муса арбзихара ахъаз унашва ззичпаз акъвырман гата ауи йырщы. Абауаса ауи уара убзихара ауагӀа йднарбуштӀ[+].

45Ауаса ауахьауи дцан йъакӀвызлакӀгьи йгӀаншаз райхӀвуа далагатӀ. Ауи йгӀалцӀла Иисус акъала апны ауагӀа дырбауа хвитта дныкъварныс гьйылымшахтӀ, йгьи Ауи йуагӀадаз ашӀыпӀаква рпны дгӀанхатӀ. Ауаса аныла-арыла йгӀатыцӀуанта уагӀа щардагӀв Ауи йызцун[+].

### 2


Иисус апкъыуа дйырбзихитӀ йгьи йыгвнахӀква йызйыргӀвитӀ


(Мат. 9:2-8; Лк. 5:18-26)

1[•]МышквакӀ анагӀвс Иисус йатаркӀвах Капернаум датагӀайхтӀ, акыт апынгьи йбергьыльхатӀ Ауи йпны дшаъу[+]. 2Ауи йпны ауи аъара уагӀа щардата йгӀайззан, ашв адзхъагьи гыларта гьаъахмызтӀ. А-Нчва[†] йажва райхӀвуан. 3Иисус щардагӀвы йызгӀайтӀ, ауат йрыуата пщыгӀв хъачва Ауи пкъыуакӀ дйызгӀаргтӀ. 4АуагӀажвпӀара йгӀарылцӀла Иисус йаргван йшнамдзушыз анырба, Ауи дзыгӀвназ атдзы акв йхъалтӀ, ауи тшыткӀ аквырхын апкъыуа дызквыз аджьаргьан гӀабгъарыжьтӀ[+]. 5Иисус, ауат разхъацӀара аниба апкъыуа йайхӀвтӀ:

– Сара спа, йуызсыргӀвитӀ уара угвнахӀква![+]

6Ауаъа йчӀваз а-Хабза арыпхьагӀвчваквакӀ[†] рхъа йтахъвыцтӀ: 7«АчӀвыйа ари агӀвычӀвгӀвыс араса йзихӀвауа? Ауи дгӀасхитӀ! Ауи а-Нчва дйырджьитӀ! ДзачӀвыйа а-Нчва йакӀвымкӀва агвнахӀква зыргӀварныс зылшауа?»[+]

8Иисус зынла йпсыла йгӀайдыртӀ ауат рхъа йтазырхъвыцуа. Ауи дырцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа ауи апш хъвыцра швгвы йызгӀанагуа? 9РыцӀа ймайрайа апкъыуа йаухӀвырныс: «ЙыузсыргӀвитӀ уара угвнахӀква», йа йара йаухӀвырныс: «Угыл, аджьаргьан нахвта уымгӀвайсх»? 10Ауаса, швара йыжвдырра ахъаз, АгӀвычӀвгӀвыс Па хъгалра шйыму адгьыл апны агвнахӀква рызйыргӀварныс…

Араъа Ауи апкъыуа тшизынайырхан йайхӀвтӀ:

11– ЙуасхӀвитӀ уара: угыл, уджьаргьан нахвта уымгӀвайсх упны.

12Апкъыуа араъа зынла, ауагӀа зымгӀва йшырбуз дгӀагылтӀ, аджьаргьан найахвын дджвылцӀын дымгӀвайсхтӀ. Ауи зымгӀва швабыж йджьарщан а-Нчва ддыртшхъватӀ, араса рхӀвауа:

– ХӀара зынгьи ари апш гьхӀымбастӀ!


Иисус Левий йтдзы апны агвнахӀчква дрыцчитӀ


(Мат. 9:9-13; Лк. 5:27-32)

13[•]Иисус йатаркӀвах галил гвал дазцатӀ. Гвыпла ауагӀа Ауи йызцун, Ауи ауат йайрыпхьун. 14Дшцуз Иисус Алфай йпа Левий дгӀайбатӀ, ашвахчӀвгӀазкӀкӀырта апны йчӀваз.

– СцӀыхъва унатагыл, – йайхӀвтӀ ауи Иисус.

Арахьари дгӀагылын Ауи дйыщтацатӀ. 15Ауи амщтахь, Иисус Левий йтдзы апны айшва сагӀа данадзхъащтӀаз, Ауи йапхьагӀвчва йырхъазымкӀва, ауаъа йгӀайззатӀ ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчва йгьи йапшымыз агвнахӀч щардагӀв. Иисус йыщтацун йапшымыз уагӀа щардагӀв. 16А-Хабза арыпхьагӀвчва йрыуаз фарисейквакӀ[†] Ауи агвнахӀчква, ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчва дшрыцчуз анырба, Иисус йапхьагӀвчва йырцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа Ауи дызрыцчауа ашвахчӀвгӀазкӀкӀыгӀвчви агвнахӀчкви[+]?

17Ауи анигӀа, Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– АзгӀвадаква гьракӀвым, ачымазагӀвква ракӀвпӀ айъазагӀв дызтахъу. Сара сызгӀайыз агӀвычӀвгӀвыс цӀабыргква гьракӀвым, агвнахӀчква гӀазшӀыстныс акӀвпӀ[+].


Иисус аурычра ауысла йцӀгӀитӀ


(Мат. 9:14-17; Лк. 5:33-39)

18[•]Зны, ЙахӀйи афарисейкви рапхьагӀвчва анурычуаз, Иисус уагӀаквакӀ йызгӀайын йцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа ЙахӀйи афарисейкви рапхьагӀвчва зурычуа, ауаса Уара уапхьагӀвчва змурычуа[+]?

19Иисус ауат джьауапта йгӀариттӀ:

– Анадылра йгӀайыз асасчва урыч йауума, акъащан ауат дъадзарыцу? Ауат акъащан дъадзарыцу йгьурычуашым[+]. 20Ауаса йгӀаталуаштӀ мшы ауат акъащан данрыквырхуаш, абауи агӀан акӀвпӀ ауат анурычуаш[+]. 21Заджвгьи ачгӀвычажв асхъа шӀыцла йыгьквирышвуам, ауи акӀвмызтын асхъа шӀыц асхъажв ашӀнажвуштӀ, акӀынхӀара рыцӀагьи йдухуштӀ. 22Заджвгьи агӀвдзы шӀа агъьашажвква йгьтайчвум, ауи акӀвмызтын агӀвдзы ауат ашӀнажвуштӀ, ауи асхъан агӀвдзгьи агъьашаквагьи чвгьадза йыдзуаштӀ. АгӀвдзы шӀа агъьаша шӀыцква йыртарчвитӀ.


АпхьагӀвчва асабша ачхъаква хъырхитӀ


(Мат. 12:1-8; Лк. 6:1-5)

23Зны сабшата[†] Иисус тшыгӀвра зквгӀайыз архъаква дрылсуан, Ауи йапхьагӀвчва йъамгӀвайсуаз напӀыла ачхъаква гӀахъырхуа йалагатӀ. 24Афарисейква Ауи йцӀгӀатӀ:

– Уапшы! АчӀвыйа ауат асабша йырчпаныс йызхвитым зырчпауа?

25Иисус ауат джьауап риттӀ:

– Швара зынгьи швгьампхьама Дауыт[†] йчпаз йаргьи йымгӀвалагӀвквагьи йыртахъыз анрымамыз йгьи йанчга? 26Ауи гӀаншатӀ рахӀа йхӀаракӀу ашогьан Абиатар йагӀан. Дауыт а-Нчва йтдзы днашылын, а-Нчва йзалхыз ачӀахъваква[*] йфун, заджвгьи йфарныс дызхвитмыз, ашогьанква ракӀвымкӀва, ауаса йара йыцыз ауагӀа зымгӀвагьи йриттӀ.

27Ауаъа йацицӀахтӀ:

– Асабша агӀвычӀвгӀвыс йыхъаз а-Нчва йгӀанйыршатӀ, асабша ахъаз агӀвычӀвгӀвыс дгьгӀанимыршатӀ. 28Ауи акӀвпӀта АгӀвычӀвгӀвыс Па асабшагьи да-ПшвымапӀ!

### 3


Иисус знапӀы зшӀагӀваз дйырбзихитӀ


(Мат. 12:9-14; Лк. 6:6-11)

1[•]Иисус йатаркӀвах асинагога датагӀайхтӀ. Ауаъа знапӀы зшӀагӀваз гӀвычӀвгӀвыскӀ даъан[+]. 2Ауи йагъачва гватшныта йызкӀылпшуан, дизырбзихушмищтӀхӀва Ауи ари агӀвычӀвгӀвыс асабша атшын, уадыргӀвана Ауи ддыркъванчахныс ахъаз[+]. 3Иисус знапӀы зшӀагӀваз йайхӀвтӀ:

– Аквта утагыл.

4УадыргӀвана Ауи ауат дырцӀгӀатӀ:

– Асабша швара абзира йа ачвгьара швчпарныс швызхвитйа? Абзазара гӀашвхчарныс йа йхъшвырчӀварныс?

Ауат закӀгьи гьрымхӀвузтӀ[+]. 5Иисус ауат дгвыжвкӀуа дгӀарпшын, ргвква ъабагъьаз йгвы йыцӀалуа, ауи ахъацӀа йайхӀвтӀ:

– УнапӀы рау.

Ауахьауи йрауын, йнапӀгьи згӀвадахатӀ.

6Асинагога йшгӀаджвылцӀхуаз, афарисейква йымкъвауата аиродианква[*] йрайкьангьашуа йалагатӀ ауат Иисус дшырщуашыз амаль ауысла.


Иисус щардагӀвы йыщтагылитӀ


(Мат. 4:23-25; 12:15-16; Лк. 6:17-19)

7Иисусгьи йапхьагӀвчва йыцта агвал дазцатӀ. Ауат йрыщтацатӀ Галил, ЙахӀудашта,[+] 8Иерусалим, Идумей, Иордан дзыгӀв йгӀахъысыз, Тири Сидони ршӀыпӀаква йгӀартыцӀыз уагӀа щардагӀвдзата. Арат ауагӀа Иисус йызцун Ауи уыста йчпуз ахабар аныргӀа. 9Иисус йапхьагӀвчва унашва рзичпатӀ кӀьанджьа дрыхӀазырныс, Ауи ддмырпцӀныс ахъаз, йауа ухӀвузтын ауагӀа швабыж йщардагӀвын. 10Ауи уагӀа щардагӀв йырбзихатӀ, ауи йгӀалцӀла ачымазагӀвква цӀагвауа апхъала йнаскӀьун Ауи йхьысныс ахъаз[+]. 11Ауаса джьын квайчӀва[†] злаз Ауи дшырбалуз, Ауи йпахь тшкӀадрышвуанта йцӀыруан:

– Уара а-Нчва[†] уи-ПапӀ![+]

12Ауаса Иисус ткӀьийта йгьаймрыхвитуазтӀ Ауи ймагӀну рхӀварныс[+].


Иисус йгӀалихитӀ жвыгӀвыгӀв апхьагӀвчва


(Мат. 10:2-4; Лк. 6:14-16; Руыс. 1:13)

13[•]Зны Иисус абыхъв дхъалын йпны йызшӀиттӀ Йара йтахъкваз. Ауат Ауи йызгӀайтӀ. 14Ауат жвыгӀвыгӀв гӀарылихтӀ, апостол-хӀва[†] йрыхьицӀатӀ, Ауи йанакӀвызлакӀгьи йыцызларныс ахъаз, Ахабар Бзи дыргарныс ахъаз ауат йауищтларныс. 15Ауи ауат йара ауаса хъгалра риттӀ аджьын квайчӀваква ркъвцарагьи. 16Абауаса Иисус жвыгӀвыгӀв йыргылтӀ: ЩамгӀвын (Ауи Петр хьзыта йзитыз),[+] 17Йакъвыпи ЙохӀани – Забыт йпачва (ауат Ауи «Боанергес»-хӀва йрыхьицӀатӀ, «Аддра апачваква»-хӀва йгӀазныцӀуа),[+] 18Андрей, Филип, Бартоломей, Матай, Тама, Йакъвып (ХӀалфай йпа), Тадай, ЩамгӀвын Кананит[*][+] 19йгьи ЙахӀуда Искариот (уадыргӀвана Иисус дызтйыхыз)[+].


Иисуси БагӀал-Забули


(Мат. 12:22-29; Лк. 11:14-23; 12:10)

20[•]Зны, Иисус атдзы даннашыл, йатаркӀвах ауи аъара гвып дукӀ тшазыркӀкӀын, Йаргьи Йара йапхьагӀвчвагьи ачарагӀваца йгьахамдзузтӀ[+]. 21Ауи аныргӀа Иисус йаргванква гӀайтӀ Ауи дгӀарылырдата днарахвхныс, ауат ауи ахъазла ауаса йырхӀвун:

– Ауи йакъыль гьтамамым.

22А-Хабза арыпхьагӀвчва,[†] Иерусалим йгӀатыцӀыз, йдрыбагъьун:

– Ауи БагӀал-Забул[†] диуацӀалтӀ. Ауи аджьын квайчӀваква рунашвачпагӀв йкъарула аджьын квайчӀваква рылицитӀ[+].

23УадыргӀвана Иисус ауат гӀазшӀитын, хӀварла драчважвауа далагатӀ: – Иблис[†] Иблис дйылицарныс шпайылшуш?

24АпаштыхӀыгӀва йапшӀагылыз гӀвагъачва гвыпкӀ хъвы-хъвыта йыршарыквын, ауи гӀащаквхарныс гьалшушым. 25Атдзы агӀвшахарыквын, ауи йгьалшушым йгӀащаквханыс. 26Иблис гӀвбата тшишата йхъа йара дапшӀагылхырквын, ауи йгьйылшум дгӀащаквхарныс, ауи йцӀыхъва гӀадзитӀ. 27АгӀвычӀвгӀвыс мчы йтдзы заджвы днашылнысгьи, ауи йымлыкв йгъычнысгьи гьйылшушым, ауи апхъапхъа дшӀайымхӀвузтын, – ауи агӀан акӀвпӀ ауи йтдзы йхӀвынчӀарныс анйылшуш. 28АцӀабырг швасхӀвитӀ: йамгӀан гвнахӀызлакӀгьи, а-Нчва йзынарху ажвагвауазлакӀгьи агӀвычӀвгӀвысква Ауи йырзйыргӀвуштӀ, 29ауаса а-Нчва й-Псы[†] дзырджьауа, йызчважвауа йгьйызгӀвушым. АгӀвычӀвгӀвыс ауи агвнахӀ адунай анихӀваджьрагьи йзымгӀвауа йгӀайыквхуштӀ[+].

30Ауи араса йзихӀваз ауат джьын квайчӀва йылата йъайылачважваз акӀвпӀ.


Иисус Йара йтгӀачвадза дрылачважвитӀ


(Мат. 12:46-50; Лк. 8:19-21)

31[•]ЙгӀайын Ауи йани йайщчвакви, апахь йгылата, йахӀватӀ Ауи дгӀазшӀыртныс[+]. 32Иисус йгьагьара уагӀа щардагӀв чӀван, Ауи йархӀвтӀ:

– Абан Уара уан, Уара уайщчви уахщчви[*] апахь йгылапӀ, Уара йузыпшгӀитӀ.

33– ДзачӀвыйа Сара сыхъаз сан, йзачӀвыйа Сара сыхъаз сайщчваква? – дазцӀгӀатӀ Иисус.

34Ауи йгьагьара йчӀваз ауагӀа дгӀарылапшын йхӀватӀ:

– Дабар Сара сан, абар Сара сайщчваква. 35А-Нчва йажва зырхъйауа, ауи Сара йгьи дсащапӀ, йгьи дсахщапӀ, йгьи дсанпӀ.

### 4


АлацӀагӀви ажвлакви йырзынарху ажвакъвыш


(Мат. 13:1-9; Лк. 8:4-8)

1[•]Иисус йатаркӀвах агвал адзхъа йайрыпхьауа далагатӀ. Ауи йгьагьара йгӀайззаз агвып ауи аъара йдудздзанта, Ауи акӀьанджьа даквчӀвата мачӀкӀ днаскӀьара атахъхатӀ. АуагӀа зымгӀва атшпы йаъан. 2Иисус щарда йазибжьун ажвакъвышла,[†] ауат йрайхӀвуа:

3– ШвгӀадзыргӀвы: алацӀагӀвы длацӀарныс дцатӀ. 4Ажвлаква анкӀайпсуз, ауат рыуа цыраквакӀ амгӀвадзакӀьа йкӀапӀлатӀ. АцӀисква гӀапссгӀан ауат рфатӀ. 5Ажвлаква рызджьакӀ ахӀакъвараква рпны йкӀапӀлатӀ, адгьыл бзи ъамачӀыз апны. Ауат ласыта йгӀакӀылстӀ, йауа ухӀварыквын адгьыл гьцӀоламызтӀ. 6Ауаса амара ангӀацӀцӀ, ауи агӀайыраква абылтӀ, йгьи ауат гӀватӀ, ауат щайдза цӀола гьрымамызтӀта. 7АзджьакӀ адзыхӀвгӀайырта йылапӀлатӀ, йалайыз ауи ауат йрызарархатӀ, ажвлаквагьи тшыгӀвра гьгӀарырымттӀ. 8Ауаса адгьыл бзи йыквпӀлаз анахьанат ажвлаква гӀайытӀ, гӀважвижвабала, хынгӀважвала, швкӀныладза йаквырпсаз ацкӀыс рыцӀа йщардата тшыгӀвра гӀацӀаргахтӀ.

9УадыргӀвана Иисус йгӀацицӀахтӀ:

– ЛымхӀа змата йызгӀауа йгӀарагӀатӀ![+]


Иисус йгӀаргвынйыргӀвитӀ адгьыл апщквпшыракӀ йырзынарху ажвакъвыш


(Мат. 13:10-23; Лк. 8:9-15)

10[•]Иисуси, йымгӀвалагӀвчви, ажвыгӀвыгӀви рхъазы йанацыз Ауи уыжвжвы йхӀваз ажвакъвыш йгӀаныцӀуала йцӀгӀатӀ. 11Иисус джьауап гӀариттӀ:

– Швара а-Нчва[†] й-ПаштыхӀыгӀва ацӀакӀыраква швзыхътӀпӀ, ауаса арахьарат, сцӀыхъва йнатамгылуа рыхъаз ажвакъвышква гӀасрысабапитӀ зымгӀва йырзызбжьарныс ахъаз,[+] 12араса йалырныс

«ауат пшуан, ауаса йгьрымбатӀ,
йыргӀун, ауаса закӀгьи гьгӀаргвнымгӀвытӀ,
ауат тшизынадмырхарныс, а-Нчва йырзимыргӀварныс ахъаз».[+]

13УацӀыхъван Иисус ауат дырцӀгӀатӀ:

– Шваргьи йгьгӀашвгвнымгӀвыма ари ажвакъвыш? Ауи асхъан йшпакӀву йара йзапш ажвакъвышызлакӀгьи шгӀашвгвынгӀвуаш? 14АлацӀагӀвы а-Нчва йажва лайцӀитӀ[+]. 15АуагӀа азджьакӀ йрапшпӀ ажвлаква, амгӀвадзакӀьа йкӀапӀлаз. Ауат ажва анргӀара, Иблис[†] дгӀайитӀта ауат йларцӀаз ажва рчвигъычитӀ. 16АзджьакӀ адгьыл хӀакъвара апны йкӀапӀлаз ажвлаква йрапшпӀ. Ауат ауагӀа, ажва аныргӀауа, зынла йгвыргъьауа йнарахвитӀ. 17Ауаса ауат щайдза гьрымамта, ауырата йгьнайуам. Абаргвыраква йа а-Нчва йажва ацӀыхъва нкъвцара ангӀадзара, ауат зынла ажва йгьазхъарцӀахуам. 18ЙхыгӀвхаквауа адзыхӀвгӀайырта йкӀапӀлаз ажвлаква йрапшпӀ. Ауат йыргӀитӀ ажва, 19ауаса ансимшгӀадза уысква, абайара йазрыму абзибара йгьи анахьанат атахъыраква ажва рхъватшитӀ, тшыгӀвракӀ гӀамйыхуата[+]. 20ЙаъапӀ уагӀа, йрапшта ажвлаква, адгьыл бзи апны йаквырпсаз. Ауат ажва ргӀитӀ, ауи нарахвитӀ, тшыгӀврагьи гӀадырхарджьитӀ – гӀважвижванла, хынгӀважванла, йыншитӀ швкӀныла йаквырпсаз ацкӀыс рыцӀа йщардата.


АцӀыкв зхъарпу амза


(Лк. 8:16-18)

21[•]УадыргӀвана Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

Атдзы амза наргылума ацӀыкв ахъадырпарныс йа ачвартагъвы ацӀахь йдыргылныс? Момо, ауи аквгыларта йыквдыргылитӀ[+]. 22ЦӀакӀыракӀгьи гьаъам йымбайанхушта, йгьи къачӀвахыкӀгьи гьаъам алашара йгӀаквмылхуашта[+]. 23ЛымхӀа змата йызгӀауа, йгӀарагӀатӀ[+].

24Датшагьи йрайхӀвтӀ ауат:

– Швазгватшнызла швара йыжвгӀауа. Йызлашвшвауа ашвагала швара швыхъазлагьи ауи аъара а-Нчва йгӀайшвуштӀ, рахӀагьи йайхӀата йгӀашвитуаштӀ[+]. 25Йызму ужвыгьи рахӀагьи щардата йгӀайыйтуаштӀ, йызмамгьи а-Нчва йыквихуаштӀ йымугьи.[*]


ЙларцӀаз архъа йазынарху ажвакъвыш

26Ужвыгьи Ауи йхӀватӀ:

– А-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва агӀвычӀвгӀвыс архъа жвла анаквипсара йапшпӀ. 27ЙагӀвситӀ амшкви ацӀхкви, агӀвычӀвгӀвыс дычвыргьи дгӀагылыргьи, ажвлаква гӀакӀылситӀ, йгӀайитӀ, ауи йаргьи йгьидырам ауаса йшцауа. 28Адгьыл йара-йара тшыгӀвра гӀайнатитӀ. Апхъапхъа гӀайыра хвыцкӀ гӀаншитӀ, уацӀыхъван – чхъа гӀазхъалуа аджьапкъ, ауи ачхъа тшыгӀврала йжвагвахитӀ, 29атшыгӀвра анаура, агӀвычӀвгӀвыс дгӀайитӀ хщрып йымата, йауа ухӀварыквын ацӀагахра гӀадзатӀ[+].


Абаджа жвла йазынарху ажвакъвыш


(Мат. 13:31-32; Лк. 13:18-19)

30[•]Иисус ужвыгьи йхӀвун:

– ЙызшӀхӀырпшы ауашйа а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва? Йзапш ажвакъвыш апныйа ауи гӀахӀырба ауаш? 31Ауи абаджа жвла йашӀырпшыпӀ. Ауи адгьыл йаквырпситӀ. Йара анахьанат ажвлаква зымгӀва рацкӀыс йссапӀ[+]. 32Ауаса ауи анаквырпсара, ауи гӀайитӀ йгьи анахьанат ауатра гӀайыраква зымгӀва рацкӀыс йдухитӀ. Ауи акъвадама дуква ауаса тшауацӀырхитӀта ауат рыжьораква рпны апссгӀачӀвква гӀвара рчпитӀ.

33Иисус арат рапш ажвакъвыш щарда ауат йрайхӀвуан. Ауи ауат йрайхӀвуан йгӀаргвынгӀвуаш аъара. 34Иисус ажвакъвышла йайрыпхьун, ауаса Ауи йапхьагӀвчви йари йанырхъазхарыз, Ауи ауат зымгӀва гӀаргвынйыргӀвуан.


Иисус апшачвгьа щаквйырчӀвитӀ


(Мат. 8:18, 23-27; Лк. 8:22-25)

35[•]Йара ауи атшын, йанхъвла, Иисус йрайхӀвтӀ Йара йапхьагӀвчва:

– ХӀырпӀ агвал анахьани ахъатала[+].

36АуагӀа ъагылаз йгӀаныржьын, апхьагӀвчва Иисус дызквчӀваз акӀьанджьа йыцаквчӀван, атшпы ныржьын йдзцатӀ. Ауат тшрыдыркӀылтӀ анахьанат акӀьанджьаквагьи. 37Йазымпшуата зынла апшачвгьа тшгӀащтӀахтӀ. Атолкъвынква акӀьанджьа агьабаква йгӀарысуамца, ауи адзы гӀатачӀвауа, йцӀашвкӀвалуа йалагатӀ[+]. 38Ауаса Иисус ауи азаман акӀьанджьа ацӀыхъва апны дычван, йхъа ахъчы йыквта. Ауи апхьагӀвчва дгӀадыршӀыхан йархӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв! Хабар йгьуымбума хӀара йымкъвауата хӀшыквчвгӀуш?

39ДгӀашӀыхан Ауи апша унашва азичпатӀ йштосынхуш, агвалгьи йайхӀвтӀ: тшщаквкӀы.

ЙарасахӀат апша тынчхатӀ, атолкъвынквагьи щаквчӀватӀ.

40АчӀвыйа швара швызшвауа? – Ауи йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ. – Ужвыгьи швара азхъацӀара гьшвыламма?

41Швабыж йшваз апхьагӀвчва азаджв азаджв дицӀгӀун:

– ДзачӀвыйа Ари пшагьи тенгьызгьи йара йыздзыргӀвуа?

### 5


Иисус аджьын квайчӀваква ахӀва гварта йрылайцитӀ


(Мат. 8:28-34; Лк. 8:26-37)

1[•]Ауат агвал анахьани ахъатала йхъыстӀ, Герасашта ахьыла. 2Иисус акӀьанджьа дшгӀакӀныцӀуаз, Ауи дгӀайпыраххтӀ адамраква йгӀарбжьыцӀыз агӀвычӀвгӀвыс, джьын квайчӀва[†] злаз.

3Ауи агӀвычӀвгӀвыс адамраква дыртабзазун, заджвгьи йгьйылымшузтӀ ауи айха пшвахӀвлагьи дшӀайхӀварныс. 4Ауи щардара йнапӀквали йщапӀквали далашӀархӀвун, ауаса апшвахӀвква алашӀичӀвчӀвунта йщапӀква йырхъаз ащахӀагаква питшуан. Заджвгьи ауи къарула дгьимайгӀайуазтӀ. 5Уахъгьи тшынгьи ауи адамракви ащхъакви гӀамидун йгьи быжь чӀвыхь гӀайхъгауа хӀахъвыла тшибкъун. 6ХъарачӀвыла Иисус дангӀайба, Ауи дизыгӀвтӀ, йпахь щамхъаша тшкӀайрышвын, 7быжь дула дцӀрытӀ:

– АчӀвыйа Уара йсзугвалу, Иисус, рахӀа ЙхӀаракӀу а-Нчва[†] Йпа? Хъылпахъыхла суыхӀвитӀ Уара, гӀазаб сумырбан![+]

8Йауа ухӀвузтын Иисус ауи йайхӀвуан: «Аджьын квайчӀва, уйылцӀ ари агӀвычӀвгӀвыс».

9Иисус ауи дицӀгӀатӀ:

– Уыхьыз ачӀвыйа?

– Сара Легион-хӀва[*] йсыпхьитӀ, – ауахьауи джьауап гӀайттӀ, – йауа ухӀвузтын хӀара хӀщардагӀвыпӀ.

10Ауи айрышта Иисус дйыхӀвун ауат ари ашӀыпӀа йтйымцарныс. 11Ауаъа абыхъв апны хӀва гварта дукӀ хӀвуан. 12Аджьын квайчӀваква Иисус хъылпахъыхла йыхӀвун:

– ХӀырхвит ахӀваква хӀрылалныс.

13Иисус йырхвиттӀ, аджьын квайчӀваква агӀвычӀвгӀвыс йгӀайылцӀын зынла ахӀваква йрылалтӀ. Агварта зымгӀва, гӀвынзыкь аъара йнадзуз, зынла йджвыквххын, ахъылагъь йгӀабгъапан, агвал йтапӀлан, йахъватштӀ. 14АхӀвахчагӀвчва йырдан акъали агьагьаракви рпны йыншаз рхӀватӀ. АуагӀа гӀайззатӀ йыншаз йапшырныс. 15Иисус йгӀайыдгылын, ауат дырбатӀ аджьын квайчӀва Легион дызуацӀаз зны, дчӀван дгӀвычата, йакъыльгьи цӀарата. Ауат шватӀ. 16АгӀаншара йашахӀатыз ауат йгӀарархӀвхтӀ джьын квайчӀва дызуацӀачӀвази ахӀвакви йрызнийыз. 17Ауи амщтахь ашӀыпӀа бзазагӀвчва Иисус хъылпахъыхла йыхӀвауа йалагатӀ рхагӀагв дтыцӀхныс[+]. 18Иисус акӀьанджьа данаквчӀвахуаз, аджьын квайчӀваква зны йызуацӀалыз агӀвычӀвгӀвыс швабыж дйыхӀвауа далагатӀ Ауи дйыцнайахвныс, 19ауаса Иисус ауи гьйызйымуытӀ, ауи ацынхъвы йайхӀвтӀ Ауи:

– Уцахта уыунагӀви уъахӀыльчви рпны, йрахӀв ауат а-Нчва уара уыхъаз йчпаз, гвчӀагӀвта уара йгӀаузибаз.

20Ауахьауыгьи дцахын йрылайхӀвауа далагатӀ АжвакъалакӀ рыштаква рпны Иисус ауи йыхъаз йчпаз. Ауи йгӀахӀвахра зымгӀва йджьарщун[+].


Иисус азгӀви апсри дшрайгӀайуа


(Мат. 9:18-26; Лк. 8:41-56)

21[•]Иисус акӀьанджьала агвал анахьани атшпы ддзцахын, Ауи уагӀа гвып дукӀ дгӀакӀвдыршатӀ. 22Араъа дгӀайтӀ Йаъир, асинагога аунашвачпагӀвчва рыуа заджвы. Ауи, Иисус даниба, Ауи йщапӀква тшрыцӀайрышвын[+] 23хъылпахъыхла дйыхӀвауа далагатӀ:

– Сара спхӀа хвыц дпситӀ. Унайта унапӀква ауи йлыквцӀа, ауи дбзихарныс, дабгата дгӀанхарныс.

24Иисус ауи дйыццатӀ, Иисус йцӀыхъва йтагыла гвып дукӀ цан Ауи йгьагьарала тшвадзата дгӀаларкӀытӀ. 25Ауаъа пхӀвыскӀ даъан, жвыгӀвсквша рурала ща лыцӀцӀуа джьа збаз. 26Ауи айъазагӀв щарда дгӀарыкӀвшатӀ, йлымаз зымгӀва дрылгатӀ, ауаса закӀгьи гьлымхъватӀ, рахӀагьи дайчвахатӀ акӀвмызтын. 27Ауи Иисус йхабар лгӀатӀ, ауи йгӀалцӀла ауагӀа жвпӀара дгӀарылстӀ дгӀайыдгылын Ауи йыщтахьла йчгӀвыча дахьыстӀ. 28«Ауи йчгӀвыча ахъазыкӀ сахьысырквынгьи сбзихуштӀ», – хӀва лхъа йалхӀвуан[+]. 29Ауи лща лыцӀчӀвара зынла йашӀастӀ йгьи ауи лъапӀкътлапӀкъ шабгула йлылалхӀватӀ дшбзихаз. 30Иисус йара зынла йылайхӀватӀ йкъару шйылцӀыз. Ауи агвып тшырзынайырхан дырцӀгӀатӀ:

– ДзачӀвыйа Сара счгӀвыча йгӀахьысыз[+]?

31ЙапхьагӀвчва Ауи джьауап гӀайырттӀ:

– Уаргьи йубитӀ агвып тшвата ахъатаквала ушгӀаларкӀуа. АчӀвыйа щта узазцӀгӀауа Уара йгӀаухьысыз?

32Иисус агвып лала йгӀайшвагун ауи зчпаз дибара ахъаз. 33АпхӀвыс, ашвара йгӀалцӀла дкӀьазызуа, йлызнийыз лдыруа, дгӀайыдгылтӀ, Ауи йыгӀвщапӀыкӀ тшрыцӀалрышвын ацӀабырг зымгӀва лхӀватӀ. 34Ауи агӀан Иисус йлайхӀвтӀ:

– Сара спхӀа, базхъацӀара бара барбзихахтӀ! Бца амамыр быцта, бара ужвы бызгӀвадахатӀ[+].

35Иисус дъадзачважвуз, асинагога аунашвачпагӀв йтдзы йгӀаджвылцӀыз ауагӀа гӀайын йырхӀватӀ:

– Уара упхӀа дпсытӀ, АрыпхьагӀв ачӀвыйа ужвыгьи дзумыртынчуа?

36Ауаса Иисус, ауат ражва гӀатайымрышвуата, асинагога аунашвачпагӀв йайхӀвтӀ:

– Уымшван, йхъацӀагӀваца!

37Ауи заджвгьи дйыцылта дцарныс йгьйымуытӀ Петр, Йакъвып йгьи ЙохӀан, Йакъвып йаща ракӀвмызтын[+]. 38Ауат асинагога аунашвачпагӀв йтдзы аргван йангӀадза, Ауи йбатӀ алагӀваласра. АуагӀа чӀвыуан йгьи йашӀыпхьадзун. 39Иисус атдзы днашылын ауат дырцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа швара араса швызчӀвыуа, швзашӀыпхьадзауа? АпхӀвыспачкӀвын дгьымпсытӀ, ауи дычвапӀ.

40Ауи йылахъыччауа йалагатӀ. Ауаса Иисус зымгӀва шджвылцӀуашыз райхӀвтӀ, уацӀыхъван Йара апхӀвыспачкӀвын лаби лани йгьи йымгӀвалагӀвква йыцта ауи дъащтӀаз йнашылтӀ. 41Иисус асаби лнапӀы гӀайахвын ауи йлайхӀвтӀ:

– Талита, кум!

(Ауи атакӀра арамей бызшвала йгӀанакӀитӀ: «АпхӀвыспачкӀвын, бара йбасхӀвитӀ: бгӀагылх!»)[+]

42АпхӀвыспачкӀвын зынла дгӀагылын дныкъвауа далагатӀ (ауи жвыгӀвсквшакӀ дыртан). ЗымгӀва ауи швабыж йджьарщатӀ. 43Ауаса Иисус ауат ткӀьийта йрыбагъьатӀ йгӀаншаз заджвгьи йдмырдырныс, уацӀыхъван апхӀвыспачкӀвын дшдырчушыз райхӀвтӀ[+].

### 6


Иисус йцри кыт апны дгьыруыхуам


(Мат. 13:54-58; Лк. 4:16-30)

1[•]Ауаъа дгӀатыцӀхын Иисус йапхьагӀвчва йыцта йцри кыт дцатӀ[+]. 2Асабша ангӀатал, Ауи асинагога апны йайрыпхьауа далагатӀ. ЩардагӀвы Ауи йхӀваз ргӀатӀ йгьи йджьарщатӀ. Ауат азцӀгӀун:

– ЙабагӀайг ари Ауи? ДзачӀвыйа йгӀайызтыз ауи апш уасаражвра? Ауи йабагӀайгуа къару арат аджьащахъвараква йчпарныс ахъаз[+]? 3Щта Ауи дгьымшӀчпагӀвымма? Дгьылпамма Мария? Дгьращамма Йакъвып, Йосе, ЙахӀуда йгьи ЩамгӀвын? ХӀпны гьакӀвымма йъабзазауа Ауи йахщчваква?

– Ауат Ауи тшйыздырпхӀатӀ[+]. 4Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– ДгьгӀаншум пигӀамбар хвы ззырымбауа, йара дъагӀадрийыз акыт, йцриква, йзаъачваква рпны акӀвмызтын.

5Ауи йгьйылымшатӀ ауаъа джьащахъвакӀ йчпарныс, чымазагӀвквакӀ йнапӀква рыквицӀан йырбзихахтӀ акӀвмызтын. 6Ауи йгвы йасуа йджьайщатӀ, йауа ухӀвузтын ауат йгьхъарымцӀузтӀ.


Иисус йжвыгӀвапхьагӀвчва къвырльыкъвхара йауищтитӀ


(Мат. 10:1, 9-14; Лк. 9:1-6)

Иисус акыт аргванква гӀамидауа йайрыпхьун. 7[•]Ауи ажвыгӀвыгӀв апхьагӀвчвагьи гӀазшӀитын гӀвыджь-гӀвыджь йауищтуа далагатӀ, аджьын квайчӀваква ауат рунашва йацӀазларныс хъгалрагьи ритын[+]. 8Ауи ауат унашва рзичпун лабамкӀва амгӀва апны датша закӀгьи рыцнармахвныс: чӀахъвазтынгьи, артмакъызтынгьи, амъа йапщылу ахчазтынгьи. 9Ауат сандаль ахъарцӀата чгӀвыча чӀыда шнармахвуашыз райхӀвтӀ.

10– Тдзыта швара швызнашыллакӀгьи, – Ауи ауат йрайхӀвуан, – ауаъа швгӀанха ари ашӀыпӀа ныжвжьындзкӀьа. 11Ауаса зджьара швдымрайгвузтын йгьи йшвыздзыргӀвныс рымуазтын, швангӀаджвыквылхуа швщапӀква йыркӀну асаба швыркашва, ауат йырпшӀагылуаш шахӀатта йалргӀатӀ ауи[+].

12АпхьагӀвчва мгӀва[†] йыквылтӀ ауагӀа аквгӀазшӀыртуа ауат ргвнахӀква тшырзырдырхныс шатахъу[+]. 13Ауат джьын квайчӀва[†] щарда ркъвырцатӀ, чмазагӀв щарда амасхва хвша рхьырщын йдырбзихатӀ.


Ирод ЙахӀйа ДзытщгӀвы дищитӀ


(Мат. 14:1-12; Лк. 9:7-9)

14[•]Иисус йыхьыз щарда зджьара йъабергьыльхаз йгӀалцӀла Ирод паштыхӀ Ауи йхабар йгӀатӀ. ЗджьакӀы йырхӀвун:

– Ауи ЙахӀйа ДзытщгӀвы апсчва дгӀарылцӀын дгӀабзагылхтӀ, ауи акӀвпӀ Ауи аджьащахъвараква злайчпауа акъару зйылу[+].

15ЗджьакӀы йырхӀвун ауи Ильйас йакӀвта. Датша зджьакӀгьи йдрыбагъьун Ауи дпигӀамбарта, апхъанчӀви пигӀамбарква драпшта[+]. 16Ирод ауагӀа йырхӀвуз анигӀа йхӀватӀ:

– Ауи ЙахӀйа йакӀвпӀ, сара зхъа хъысхыз. Ауи апсчва дгӀарылцӀын дгӀабзагылхтӀ.

17РыцӀа пасата Ирод унашва йчпатӀ ЙахӀйа дгӀаркӀыта йаща Филип йпхӀвыс Иродиада лхъкъьачӀвыла анбахта[†] дтадрышвныс. Ирод Иродиада пхӀвыста дгӀайгтӀ,[+] 18ауаса ЙахӀйа ауи йайхӀвуан:

– Уара уаща йпхӀвыс тагвжвата дгӀауг йгьауашым.

19Иродиада ЙахӀйа йыхъаз гвасра ду лгвы йталкӀытӀ, ауи дылщра лтахъын. Ауаса лара закӀгьи гьлылымшузтӀ, 20йауа ухӀвузтын Ирод ЙахӀйа дичвшвун, пӀатӀугьи йыквицӀун, йаргьи дихчун, йдыруанта ауи йцӀабыргу, йцкьу дшгӀвычӀвгӀвысу. ЙахӀйа данйыздзыргӀвуаз Ирод йгвы гӀвбазтынгьи ауи йгвапата дйыздзыргӀвуан. 21ЙцӀыхъвахауата Иродиада амаль бзикӀ даквшватӀ. Ирод данйы амш йыртлапӀауата йаргванква, айсыгӀвунашвачпагӀвчва, рахӀа хвы ззырбуз Галил ауагӀа чаражвра рзичпатӀ[+]. 22Иродиада лпхӀа ауат дрызнашылын дгӀахӀвуан. Ауи аъара Ироди ауи йыцчуз асасчви ауи дыргвапхан, апаштыхӀ апхӀвыспа йлайхӀвтӀ:

– БгӀасыхӀва йбтахъула, са йбыстуаштӀ! – 23йгьи ныха лайхӀвтӀ: – БызлагӀасыхӀвалакӀгьи зымгӀва быстуаштӀ, спаштыхӀыгӀва азбжадза, ауаса ауи йайхӀамкӀва[+].

24АпхӀвыспа лан длызцатӀ кьангьашра:

– СызлайыхӀвушйа?

Арахьари йылхӀватӀ:

– ЙахӀйа ДзытщгӀвы йхъа базйыхӀва.

25АпхӀвыспа зынла дгвжважвауа апаштыхӀ дйызцан дйыхӀватӀ:

– ЙстахъыпӀ уыжвжвы атамщакь йтата ЙахӀйа ДзытщгӀвы йхъа гӀасыртныс.

26АпаштыхӀ швабыж йылахь аквылтӀ, ауаса момо йхӀварныс йгьйымуытӀ гӀвшвхӀаусыгӀвакӀла: асасчва рпахь дгӀампхащарныси ныха ъайхӀвази. 27Ауи ймыркъвауата ахъахъыхыгӀв дищтитӀ унашва йзичпан ЙахӀйа йхъа гӀайгныс. Ауахьауи анбахта дталтӀ, ЙахӀйа йхъа хъихын 28атамщакь йтата апхӀвыспа йлызгӀайгтӀ, арахьарыгьи ауи лан йлылтхтӀ. 29ЙахӀйа йапхьагӀвчва ауи анрагӀа йгӀайтӀ, ахъвади нарахвхын адамра апны йандыргӀалтӀ[+].


Иисус хвынзыкьыгӀв райхӀа йырчитӀ


(Мат. 14:13-21; Лк. 9:10-17; ЙохӀ. 6:1-13 )

30[•]Иисус апостолква[†] йызгӀайхтӀ йгьи Ауи дгӀаларкӀын зымгӀва йархӀвхтӀ, ауат йырчпазгьи ауагӀа ззырбжьузгьи[+]. 31Иисус йрайхӀвтӀ ауат:

– Швца гӀвы дъаным ашӀыпӀа, мачӀкӀ тшпсшвща, – йанакӀвызлакӀгьи йгӀайуан, йцахуан уагӀа щардагӀв, ауат йчарнысгӀваца заман гьрымамызтӀ[+]. 32Ауат акӀьанджьала ашӀыпӀа мцырала йджвыквылтӀ. 33Ауаса щардагӀвы йырбатӀ атшпы йадцӀта йшдзцаз йгьи ауат гӀардырхтӀ. Акытква зымгӀва йгӀартыцӀыз абахыртала ауат рцӀыхъва йтагыла йджвыквылтӀ, акӀьанджьа йаквчӀваз рапхъагьи ашӀыпӀа йнадзатӀ.

34Иисус атшпы дангӀаквгыл уагӀа гвып ду йбатӀ. Ауи ауат йгвы рычӀагӀвтӀ, йауа ухӀвузтын ауат хчагӀвы дызмамыз ауасаква йрапшын, йгьи далагатӀ ауат щарда йырзибжьауа[+].

35КӀьасахахьата хъвлапны Ауи йапхьагӀвчва йгӀайыдгылын йырхӀватӀ:

– Ари ашӀыпӀа мцырапӀ, йаргьи кӀьасахатӀ. 36АуагӀа аущтх, агьагьара йаъу акытква йцарыгӀатӀ йырфуш рхвгӀарныс.

37Ауаса Иисус джьауап гӀайттӀ:

– Швара йрышвт йырфуш.

АпхьагӀвчва йджьарщауа йазцӀгӀатӀ:

– Уара йутахъдзума хӀцата, динарий[†] гӀвышв рыхв фачӀвы хӀара йхӀхвгӀата, арат ауагӀа зымгӀва хӀырчарныс?

38– Зъара чӀахъва швымайа? – дазцӀгӀатӀ Иисус. – Швцата швпшы.

Ауат цан, йгӀаддырдыртӀ, джьауапгьи йыртхтӀ:

– ХвчӀахъвакӀи гӀвпслачвакӀи.

39Иисус унашва йчпатӀ ауагӀа гвып-гвып ахӀвра йачӀва апны йаладырчӀварныс. 40АуагӀа гӀалачӀватӀ, швкӀгӀвы-швкӀыгӀвта йгьи швкӀбжакӀыгӀв-швкӀбжакӀыгӀвта гвып-гвыпта тшандыргӀалын. 41Иисус хвчӀахъвакӀи гӀвпслачвакӀи гӀайахвтӀ, ажвгӀвандла йылаква найырхан, арызкъы дразыта даквныхӀватӀ. УацӀыхъван Ауи ачӀахъва акъвихуа, йапхьагӀвчва йритуа далагатӀ, ауахьауат ауагӀа йрыртныс, агӀвпслачвакӀгьи зымгӀва йырзагӀвыршарныс. 42ЗымгӀвагьи чун, рымгваквагьи чвуан, 43ауи амщтахь ахвчӀахъвакӀи агӀвпслачвакӀи хъвцхата жвыгӀв мартанкӀ рызна гӀазыркӀкӀыхтӀ. 44ХъачвагӀвацата хвынзыкьыгӀв чун.


Иисус адзы дыквгыла дцитӀ


(Мат. 14:22-33; ЙохӀ. 6:16-21 )

45[•]Ауи амщтахь зынла Иисус Йара йапхьагӀвчва унашва рзичпатӀ акӀьанджьа йаквчӀвата агвал анахьани атшпы йдзцахныс, Бетцаида апныла, Йара ауагӀа ауищтхындзкӀьа дгӀанхатӀ[+]. 46АуагӀа анауищтх Иисус ныхӀвара абыхъв дхъалтӀ[+]. 47Ауахъ ангӀатал, акӀьанджьа агвал аквта йнадзатӀ, ауаса Иисус йхъазы атшпы даъаркӀван. 48Ауат йырчвыбаргвта акӀьанджьа ачврыгъвква[*] йшрыквхӀауа йбатӀ, йгӀарпшӀасуа пша гӀасуанта. Ауи ауахъ йалгауата, шарпны апхъала, агвал ахъахь дыквгыла ауат дрызцатӀ. Ауаса Ауи йапхьагӀвчва дрыгӀвсуашызшва йырбун. 49Йара адзы дыквгыла дшгӀамгӀвайсуаз данырба, днапӀахдзырщан йцӀрытӀ,[+] 50ауат зымгӀва Ауи дырбан швабыж йшватӀ. Ауаса Иисус зынла ауат дгӀарачважватӀ:

– ШвхъацӀаха! Ауи Сара сакӀвпӀ, швымшван.

51Ауи ауат зквчӀваз акӀьанджьа дхъалтӀ, апшагьи тосынхатӀ. АпхьагӀвчва ауи швабыжта йджьарщатӀ. 52Ауат арызкъы йапщылаз аджьащахъвараквагьи гьгӀаргвнымгӀвытӀ – ауат ргвква хъгӀван[+].


Иисус йырбзихитӀ Ауи йгӀайхьысуа зымгӀвагьи


(Мат. 14:34-36)

53Анахьани ахъатала йанца, Генисарет апны атшпы ауат надгылтӀ[+]. 54Ауат акӀьанджьа йшгӀакӀныцӀуаз, ауагӀа зынла Иисус дгӀардыртӀ. 55Ауат агьагьара шӀыпӀаква зымгӀва гӀамыркъьашун, Ауи дъану рхӀвауа йгьи аджьаргьанква йрыквта ачымазагӀвквагьи гӀаргуа йалагатӀ Ауи даъата ъархӀваз апныла[+]. 56Ауи дъагӀаншалакӀгьи, кытызтӀ йа къалазтӀ, ауагӀа акъьакъьарта ачымазагӀвква гӀаргуанта Иисус йыхӀвун, Ауи ауат йырхвитныс Ауи йчгӀвыча акӀьапа йахьысныс. ЗымгӀва, йхьыслакӀгьи, йзгӀвадахун[+].

### 7


Иисус агвыцкьара даквчважвитӀ


(Мат. 15:1-20)

1[•]Зны Иерусалим йгӀатыцӀыз афарисейкви а-Хабза арыпхьагӀвчваквакӀи[†] Иисус йгьагьара тшазыркӀкӀытӀ. 2Ауат йырбатӀ Ауи йапхьагӀвчваквакӀ цӀасла йшцкьамыз, датшата йхӀхӀвапӀта, напӀмджвджвала йшчуз. 3(Афарисейква, айахӀудаква зымгӀва йрапшта, рапхъанчӀвиква рцӀасква надырдзауата, йыгьчум йшатахъу апшта рнапӀква рымджвджвауата. 4Ауат ахвгӀахвтырта йгӀаргыз закӀгьи гьырфум йцӀасу атшыджвджвара акӀвдмыршауата. Ауат датшагьи щаквыргылра щарда надырдзитӀ, ажва ахъазла, аквпӀиква, ацӀыквква йгьи аджьаз мачваква рджвджвара.) 5Ауи йгӀалцӀла афарисейкви а-Хабза арыпхьагӀвчви Иисус йцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа Уара уапхьагӀвчва хӀапхъанчӀвиква рцӀасква змыгӀвхъыргауа? АчӀвыйа ауат напӀмджвджвала йызчауа[+]?

6Иисус ауат джьауап гӀариттӀ:

– Швара, ачвалатшычпагӀвчва, апхъахьыла швылахь шцуш ЙышгӀайхӀу бзита йхӀватӀ, йшгӀву апшта:

«Ари ауагӀахъа Сара пӀатӀу сзырбитӀ шӀала,
ауаса ргвыла Сара йсчвыхъарапӀ[+].
7Ауат Сара квырмыш сзырчпитӀ мцырата,
ауат ауагӀа йырхӀваз а-Нчва[†] йажвата рхӀвауа йадрыпхьитӀ».

8А-Нчва йунашва швара чва ахъажвымбауа, агӀвычӀвгӀвыс цӀасква багъьата швырпщылапӀ. 9Швара дара швазычпата а-Нчва йуасйат швхъатачӀв цӀасквала йшвпсахныс швылшитӀ. 10Муса йхӀватӀ щта: «Уаби уани хвы рыквцӀа» йгьи «Заби зани рыхв назыркъвуа, ауи апсра дахъвызара атахъыпӀ». 11Ауаса швара йшвхӀвитӀ, агӀвычӀвгӀвыс йаба йа йан йрайхӀвырквын: «Уара сызлауцхърагӀарныс йсылшуш къвырманпӀ»[†] (датшата, а-Нчва йзынарху млыквла), 12ауыла агӀвы дашврыхвититӀ йаби йани закӀгьи рзыйымхарныс. 13Швара а-Нчва йажва йшшвтахъу йшвпсахитӀ швхъатачӀв щаквыргылраквала. Швара ауи апш щарда швчпитӀ.

14Иисус ауагӀа йахьыла йгӀазшӀитын йрайхӀвтӀ:

– Сара зымгӀва швгӀасыздзыргӀвыта сгӀашвгвыншвыргӀвы. 15-16АгӀвычӀвгӀвыс дызрыхӀарамуа йшӀа йталуа гьакӀвым, йшӀа йгӀатыцӀуа акӀвпӀ. АгӀвычӀвгӀвыс дарпӀайитӀ йара йгӀайуацӀцӀуа.[*][+]

17Иисус ауагӀа гвып нийыжьта атдзы даннашыл, йапхьагӀвчва ари ажвакъвыш[†] гӀаргвынйыргӀвырныс Ауи йыхӀватӀ.

18– Щта шваргьи ауат рапш закӀгьи йгьгӀашвгвнымгӀвыркӀвума? – йрайхӀвтӀ Ауи ауат. – Шваргьи йгьгӀашвгвнымгӀвума ахъахьыла агӀвычӀвгӀвыс йуацӀалуа дшамырпӀайуа? 19Йауа ухӀварыквын ауи агӀвы йгвы гьакӀвым йъаталуа, йымгва акӀвпӀ, ауи уацӀыхъван агваны йгахитӀ. (Абауаса Ауи йзачӀврызкъызлакӀгьи йшцкьу йрылайхӀватӀ)[+]. 20Ауи йхӀватӀ: «АгӀвычӀвгӀвыс дызрыхӀарамуа йшӀа йталуа гьакӀвым, йшӀа йгӀатыцӀуа акӀвпӀ,[+] 21йауа ухӀварыквын агӀвы йгвы йгӀатыцӀитӀ ахъвыцра чвгьаква, апхамщараква, агъычраква, агӀвщраква, 22ахъапщыла йызцӀабыргымзара, ахӀарамра, ачвгьара, амцхӀвара, ъадабсызра, цныхчылра, йызквнагам чвгьа йыквцӀара, хъададара йгьи йымхъвыцуата йлагагӀу уысхара. 23Арат ачвгьараква зымгӀва агӀвы йгвы йгӀатыцӀитӀ, йаргьи ауат ауи ддырпӀайитӀ».


Амаджьуси лазхъацӀара


(Мат. 15:21-28)

24[•]Ауахьауыла дтыцӀын Иисус Тир агьагьараквала дджвыквылтӀ. Ауи тдзыкӀ днашылтӀ, Ауи йгӀайра зджьакӀы йырдырныс гьитахъымызтӀ, ауаса Ауи йгьйылымшатӀ йцӀайкӀныс. 25Иисус йгӀайра пхӀвыскӀ зынла йылдыртӀ, зпхӀачкӀвын джьын квайчӀва[†] зуацӀачӀваз. АпхӀвыс дгӀайын Ауи йщапӀква тшрыцӀалрышвтӀ, 26лара дмаджьусийын, дсирофиникянын[*]. Ауи Иисус швабыж дйыхӀватӀ лпхӀа аджьын квайчӀва Ауи длылыйцарныс[+].

27Иисус ауи йлайхӀвтӀ:

– Апхъапхъа асабиква рымгва дырчврагӀатӀ, йыгьбзийыми асабиква чӀахъва гӀарыквухта алаква йрутныс[*][+].

28– ЗпӀатӀу дуу, – джьауап гӀалттӀ апхӀвыс, – алаквагьи айшва ацӀахь йкӀашвауа ачӀахъва хъвашаква рфиди, асабиква йкӀадырпӀлауа.

29– Бджьауап ахъаз, – ауи йлайхӀвтӀ Иисус, – бца, бпхӀа аджьын квайчӀва дгӀалуацӀцӀтӀ.

30Ауи рпны дцахын йылбатӀ лпхӀа ачварта дшылу, аджьын квайчӀва ауи дшгӀалылцӀыз.


Иисус адагвбзагва дйырбзихитӀ


(Мат. 15:29-31)

31Иисус Тир агьагьараква дгӀартыцӀхын, Сидон дгӀаквацӀсын АжвакъалакӀ рыштаква рпны Галил гвал дазгӀайтӀ[+]. 32Ауаъа Иисус бзита йзымчважвуз дагвкӀ дйызгӀардын хъылпахъыхла йыхӀватӀ йнапӀы йыквицӀарныс. 33Иисус ауи хъатакӀла ауагӀа дрылидан, Йара йымачвква ауи йлымхӀа йтайыргылтӀ, уацӀыхъван Йара йымачвква дрыквджвджван агӀвы йыбыз дахьыстӀ[+]. 34УацӀыхъван йылаква ажвгӀвандла йнайырхатӀ, хӀатлата Ауи йпсып тайган йхӀватӀ:

– Эффата! (Ауи йгӀанакӀитӀ: «ТшгӀахътӀы!»)

35АгӀвычӀвгӀвыс зынла йгӀауа дцатӀ, йщахӀаз йыбыз гӀапӀатӀаухтӀ, йалыргата дчважвауа далагатӀ. 36Иисус ауи дшйырбзихаз ауагӀа алачважварныс шатахъым райхӀвтӀ. Ауаса ага йрайхӀвпхьадзагьи, дара рыцӀагьи щарда йалачважвун[+].

37АуагӀа швабыжта йджьарщун. – Ауи зымгӀва бзита йчпатӀ, – рхӀвун ауат. – Ауи йпны адагвквагьи йыргӀахитӀ, абзагваквагьи чважвахитӀ!

### 8


Иисус пщынзыкьыгӀв райхӀа йырчитӀ


(Мат. 15:32-39)

1[•]Ауат амшква йатаркӀвах гвып дукӀ тшазыркӀкӀытӀ, ауагӀа фачӀвы гьрымамызтӀта, Иисус йапхьагӀвчва гӀазиддан йрайхӀвтӀ:

2– Арат ауагӀаква сымарыцхӀапӀ, ауат Сара йсыцищтара хымшкӀ цӀитӀ, фачӀвгьи гьрымахым[+]. 3Рпынква ймлащиуата йаусщтхырквын, амгӀва апны йкъарусызхуштӀ, хъара йгӀатыцӀтӀ азджьакӀ.

4– ЙшпакӀву араъа, ари амцырарта апны, йшгӀахӀауаш ауат йрызхъуш аъара чӀахъва? – йджьарщатӀ йапхьагӀвчва.

5– ЧӀахъвата зъарайа йшвыму? – дырцӀгӀатӀ Иисус.

– Быжьба, – джьауап гӀарттӀ апхьагӀвчва.

6Иисус ауагӀа ачӀвыла апны штшандыргӀалуашыз райхӀвтӀ. УацӀыхъван абыжьчӀахъвакӀ гӀайахвын, а-Нчва[†] ауат рыхъаз дшизыразу йхӀватӀ. Тшыт-тшыт йакъвихтӀ, йапхьагӀвчва йритын ауагӀа йырзыршатӀ. 7Йрыман ауат пслачва хвыцквакӀгьи. Иисус ауат рыхъазла а-Нчва дшизыразу йхӀван, апслачваквагьи ауагӀа йшырзыршушыз райхӀвтӀ. 8АуагӀа чатӀ, рымгваквагьи чвытӀ, йгӀархъшвалхызгьи быжьмартанкӀ рызна гӀазыркӀкӀыхтӀ. 9Ауаъа йчаз хъачвагӀвацата пщынзыкьыгӀв раъара рылан[*]. Иисус ауагӀа ауищтхын, 10зынла йапхьагӀвчва акӀьанджьа дрыцаквчӀван, Далманута адгьылква рахьыла ддзцатӀ.


Адин унашвачпагӀвчва жвгӀвандла йгӀалбгӀауа адырга ртахъыпӀ


(Мат. 16:1-4)

11[•]Иисус афарисейква гӀайыдгылын Ауи йамакӀуа йалагатӀ. Ауат Ауи ддырхъвыхра ртахъыта ажвгӀвандла йгӀалбгӀауа адырга ахъаз йщахӀалуан[+]. 12Иисус цӀолата йпсып тайган дырцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа ари абанпара дырга зыртахъу? АцӀабырг швасхӀвитӀ, ари абанпара ауи апш дыргакӀгьи гьрыстуашым.

13Ауаъа ауат гӀанижьын, Ауи йатаркӀвах акӀьанджьа даквчӀвахын, агвал анахьани ахъатала дджвыквылтӀ.


Тшачвхъышвхча афарисейкви Ироди ррыпага


(Мат. 16:5-12)

14[•]АпхьагӀвчва чӀахъва шнарахвуашыз рхъаштылтӀ, акӀьанджьа апны чӀахъвакӀ ахӀа гьрымамызтӀ. 15Иисус ауат йшсакъуашыз райхӀвуан:

– Швгватшнызла, афарисейква ррыпага йгьи Ирод йрыпага шврызсакъха[+].

16АпхьагӀвчва дара-дара йалачважвун:

– Ауи ауаса йзихӀвауа чӀахъва ъахӀымам акӀвма?

17Ауат злачважвауа йдыруата Иисус йхӀватӀ:

– АчӀвыйа чӀахъва ъашвымам швзалачважвауа? Ужвыгьи йгьшвылашвымхӀвума йгьи йгьгӀашвнымгӀвума? Швара швгвква хӀахъвдзахама[+]? 18Швара ла швымапӀ, йгьшвымбума? ЛымхӀа швымапӀ, швара йгьшвымгӀума? Швара йгьшвымдырхума? 19Сара хвчӀахъвакӀ хвынзыкьыгӀв йанырзысша, зъара мартан рызна хъвцха гӀазшвкӀкӀыхйа?

– ЖвыгӀв, – джьауап гӀайырттӀ апхьагӀвчва[+].

20– БыжьчӀахъвакӀ пщынзыкьыгӀв йанырзысша, хъвцхата зъара мартан гӀазшвкӀкӀыхйа?

– Быжьба, – джьауапта йгӀайырттӀ ауахьауат[+].

21Щта ужвыгьи йгьгӀашвгвнымгӀвума? – йрайхӀвтӀ ауат Иисус.


Иисус алашв йылаква йдйырбахитӀ

22Ауат Бетцаида йангӀай, Иисус дйызгӀардын алашв швабыж йыхӀватӀ ауи дихьысныс[+]. 23Иисус алашв йнапӀы гӀайахвын, акыт дгӀатидатӀ, йылаква дрыцӀаджвджватӀ, ауи йнапӀква йыквицӀан, дицӀгӀатӀ:

– Йубума кӀара[+]?

24Ауахьауи днапшыгӀапшын йхӀватӀ:

– ЙызбитӀ ауагӀа ацӀлаква рапш йшпӀатӀауа.

25Иисус йатаркӀвах ауи йылаква йнапӀква рыдицӀан ауи дбзихатӀ, йылаква гӀапшытӀ, зымгӀвагьи йалыргата йбауа дцатӀ. 26Иисус ауи рпны дауищтхтӀ, йайхӀвын:

– ЙуасхӀвитӀ, акытгӀвацагьи утамлын.


Петр Иисус дш-МасихӀу йхӀвитӀ


(Мат. 16:13-16, 20; Лк. 9:18-21)

27[•]Иисус йапхьагӀвчвагьи йыцта Филип-Кесария акъала гӀакӀвзыршауа акытква рпны йцатӀ. АмгӀва апны Иисус йапхьагӀвчва дырцӀгӀатӀ:

– Сара йсмагӀныта сырпхьадзауайа ауагӀа?

28АпхьагӀвчва джьауап гӀайырттӀ:

– ЙахӀйа ДзытщгӀвыта, анахьанат азджьакӀ – Ильйаста, азджьакӀгьи – апигӀамбарква урыуа заджвыта[+].

29Швара, щта, Сара йсмагӀныта йшвпхьадзауайа? – дырцӀгӀатӀ ауат Иисус.

Петр джьауап гӀайттӀ:

– Уара а-Нчва ЙгӀащтийыз МасихӀ уакӀвпӀ[+].

30Иисус унашва рзичпатӀ Ауи йхабар заджвгьи йарымхӀвныс[+].


Иисус пычӀвта дрыквчважвитӀ Йара йпсри йгӀабзагылхри


(Мат. 16:21-23; Лк. 9:22)

31[•]УацӀыхъван Иисус ауат айрыпхьауа далагатӀ АгӀвычӀвгӀвыс Па гӀазаб щарда йхътыцӀра шатахъу, ахӀбадзаква, ашогьан хъадаква йгьи а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] дшрымуыхуаш, Ауи дшырщуаш, ауаса хымшкӀ анагӀвсра дшгӀабзагылхуаш[+]. 32Ауи ари йхътӀыта далачважвун. Ауи асхъан Петр Ауи хъатакӀла дйырцан йажва дапырасуа далагатӀ. 33Иисус тшгӀацайырпан, йапхьагӀвчвагьи дгӀарпшын, дщаквикӀуа Петр йайхӀвтӀ:

– УскъвыцӀ Сара, Иблис![†] Уара ухъвыцитӀ гӀвычӀвгӀвыста, а-Нчва дшхъвыцуа апшта угьхъвыцуам[+].


ЙгӀаныцӀуайа Иисус уйыщтагылагӀвхара?


(Мат. 16:24-28; Лк. 9:23-27)

34Иисус ауагӀагьи Йара йапхьагӀвчвагьи гӀазшӀитын ауат йрайхӀвтӀ:

– Сара йсыщтагылагӀвхарныс аджвырагӀв йтахъхузтын, йара йтахъыраква йхъираштылта, йгӀазабчьакьра аджьуар найахвта[*] сцӀыхъва днатагылра атахъыпӀ[+]. 35Йауа ухӀвузтын, зынцӀра гӀазхчара зтахъу ауи йчвыдзуаштӀ, ауаса зынцӀра Сари а-Хабар Бзии[†] хӀнысла йызрыдзуа, ауи гӀайхчуштӀ[+]. 36ЙызшӀысйа агӀвычӀвгӀвыс йыхъаз адунай зымгӀва хъахӀарата йауыргьи, ауи агӀан йпсы йчвыдзырквын[+]? 37АчӀвыйа агӀвычӀвгӀвыс йпсы атарала йгӀауитуаш? 38Сара, а-ГӀвычӀвгӀвыс Па,[†] амальаъыкь цкьаквала,[†] с-Аба йчӀахӀныгӀва акӀкӀарала скӀвыршата сгӀайуаштӀ. Ауи азаман Сари Сара сажвакви йырчвпхащауа ари йынчваду, йгвнахӀу абанпара рпны ауи сичвпхащуштӀ.

### 9


1Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: араъа йгылу швызджьакӀ шымпсуаш а-Нчва[†] й-ПаштыхӀыгӀва амч дута йшгӀайыз рбандзыкӀьа[+].


Иисус йтшпсахра


(Мат. 17:1-13; Лк. 9:28-36)

2[•]ЦымшкӀ анагӀвс Иисус йыцнайахвын Петр, Йакъвып, ЙохӀан, ауат абыхъв хӀагӀа йазйырцатӀ. Ауат ауаъа йырхъаздзата йаъан. АпхьагӀвчва йшырбуз Ауи йквпшыра зымгӀва тшапсахтӀ[+]. 3Ауи йчгӀвыча йкӀкӀаджьуа йцатӀ, уыла ахвуата йшкӀвокӀвахатӀ, адунай апны джвджвахьарышкӀвокӀвагӀвкӀ йшизымрышкӀвокӀвушыз апшта. 4Ильйаси Муси йацыта йгӀайтӀ, ауати Иисуси айчважвун. 5Петр Иисус йайхӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв, араъа хӀъану закӀыта йбзипӀта! УгӀай хӀара хчатыркӀ хӀыргылпӀ: азакӀы Уара уыхъаз, азакӀы Муса йыхъаз, азакӀгьи Ильйас йыхъаз. 6(Ауи йаргьи йыгьйымдыруазтӀ йхӀвушыз, йауа ухӀварыквын ауат швабыж йшвун.) 7Араъа пстхӀвакӀ гӀаншан ауат хънагӀватӀ, апстхӀва йгӀалггӀатӀ абжьы:

– Ари Сара бзи йызбауа с-Па йакӀвпӀ, Ауи швйыздзыргӀвы!

8АпхьагӀвчва зынла йнапшыгӀапшын Иисус йакӀвымкӀва ауат рыдзхъа заджвгьи дгьрымбатӀ. 9Ауат абыхъв йангӀабгъалхуаз унашва рзичпатӀ ауат араъа йырбаз заджвы йарымхӀвныс, АгӀвычӀвгӀвыс Па апсчва дгӀарылцӀхта дгӀабзагылхынцӀкӀьа[+]. 10Ауат ауи цӀаркӀуан, ауаса дара-дара йалачважвун «апсчва дгӀарылцӀхта йгӀабзагылхра» ажваква йгӀарныцӀуа. 11Ауат Иисус йцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] МасихӀ йпахьла апхъапхъа Ильйас дгӀайра шатахъу зырхӀвауа?

12– ТамампӀ, – джьауап гӀайттӀ Иисус, – Ильйас цӀабыргыта апхъапхъа дгӀайта зымгӀва йрытамамхра атахъыпӀ. АчӀвыйа АгӀвычӀвгӀвыс Па йыхъаз а-ГӀвыра апны йзану Ауи джьабагӀа, йыхвнаркъвра щарда дгӀарылсуашта? 13Ауаса йшвасхӀвитӀ швара Ильйас дшгӀайхьаз, ауагӀа дара йыртахъыз шизырхаз, ауи йыквчважвауата йшыргӀвыз апшта[+].


Иисус джьын квайчӀва зуацӀалыз ачкӀвынхвыц дйырбзихитӀ


(Мат. 17:14-19; Лк. 9:37-42)

14[•]Иисус, Петр, ЙохӀан, Йакъвып йгӀанхаз апхьагӀвчва йанрызгӀайх, ауахьауат гвып дукӀ йшгӀаларкӀыз, а-Хабза арыпхьагӀвчва ауат йшрамакӀуаз рбатӀ. 15Агвып зымгӀва Иисус данырба швабыждзата йджьарщан Ауи йпыраххтӀ сальам йархӀвырныс.

16– ЙамашвкӀуа ачӀвыйа? – дазцӀгӀатӀ Иисус.

17Агвып дрыуата заджвы джьауап гӀайттӀ:

– АрыпхьагӀв, са Уара дуызгӀаздтӀ спа, ауи абзагвара джьын дгӀайылалтӀ[+]. 18Ауи аджьын дангӀайщахӀалра, ачӀвыла даникъьитӀ, ауи агӀан ачкӀвынхвыц йшӀа швахъ гӀаттӀитӀ, ауи йпыцква абайрыфитӀ, ддийитӀ. Сара Уара уапхьагӀвчва срыхӀватӀ аджьын квайчӀва дйылырцарныс, ауаса ауат ауи гьрылымшатӀ.

19Иисус джьауапта йгӀариттӀ:

– Уа зазхъацӀара пскӀьу абанпара! Сара швара зъара заман сшвыцызлушйа? Сара швара зъара заман ужвыгьи швсчхӀушйа? ДсызгӀажвд Сара ачкӀвынхвыц.

20АчкӀвынхвыц дгӀардтӀ. Аджьын Иисус даниба ачкӀвынхвыц йгӀайхъайжьын зынла дкӀахӀатӀ, ачӀвыла апны тшикъьауа далагатӀ, йшӀалагьи ашвахъ гӀаджвыквылтӀ[+].

21– Щарда цӀума араса дцижьтара? – йаба дицӀгӀатӀ Иисус.

– ДгӀадрийынгьи, – ауахьауи джьауап гӀайттӀ. 22Аджьын квайчӀва ауи щардара зны амца, зны адзы дылайрышвитӀ дйырпсныс ахъаз. ГвчӀагӀв гӀахӀзычпа, угӀахӀцхърагӀа, Уара закӀ уылшушызтын[+].

23– Йуылшушызтын?! – дазцӀгӀатӀ Иисус. – ЙхъазцӀауа зымгӀва йылшитӀ[+].

24Йара ари асахӀат ачкӀвынхвыц йаба йхӀватӀ:

– Сара йхъасцӀитӀ, ауаса сара угӀасцхърагӀа сазхъацӀарамачӀ сайгӀайныс!

25Иисус уагӀа щардагӀв ласыта йгӀайззауа аниба, аджьын квайчӀва йрыбагъьауа йайхӀвтӀ:

– Бзагвата, дагвта йызчпауа аджьын, Сара унашва уара йузысчпитӀ: ари угӀайылцӀ йгьи ауи ахӀата зынгьи угӀайыдымсылхын!

26Швабыжтагьи дгӀайрыкӀьазызын ачкӀвынхвыц, аджьын квайчӀва дгӀацӀрын дйылцӀтӀ. АчкӀвынхвыц псы[†] йхъахмызшва дцан, щардагӀвы ауи дшпсыз рхӀватӀ[+]. 27Ауаса Иисус ачкӀвынхвыц йнапӀы йкӀын дгӀайыргылтӀ[+].

28Ауи амщтахь, Иисус атдзы днашылта йапхьагӀвчви Йари йанырхъазха, Ауи йцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа ауи хӀара йылхӀцарныс зхӀылымшаз?

29Иисус джьауапта йриттӀ:

– Арат аджьын квайчӀва квпшыраква ныхӀварагӀвацала[*] акӀвпӀ йрылца йызлауаш.


Иисус йатаркӀвах Йара йпсри йгӀабзагылхри дрыквчважвитӀ


(Мат. 17:22-23; Лк. 9:43-45)

30[•]Ари ашӀыпӀа ныржьын, Иисуси Ауи йапхьагӀвчви Галил йалста йшымгӀвайсуаз Иисус аджвырагӀв йдырныс гьитахъымызтӀ, 31йауа ухӀвузтын Ауи Йара йапхьагӀвчва йбжьауа йрайхӀвуан:

– АгӀвычӀвгӀвыс Па ауагӀа дрыртуаштӀ, дырщуаштӀта, ауаса хымшкӀ анцӀра Ауи дгӀабзагылхуаштӀ[+].

32Ауаса ауат йгьгӀаргвнымгӀвытӀ Ауи йхӀваз, йцӀгӀарнысгьи йшвун[+].


Иисус йапхьагӀвчва йамаркӀитӀ ауат рыуа рахӀа йхъаду


(Мат. 18:1-5; Лк. 9:46-48)

33[•]Ауат Капернаум йгӀайтӀ, атдзы апны тшанандыргӀал, Иисус йапхьагӀвчва дырцӀгӀатӀ:

– ЙшвхӀва, ачӀвыйа амгӀва аурала швара швызлачважвуз[+]?

34Ауаса ауат дзыргӀвуан, йауа ухӀварыквын йапхьагӀвчва амгӀва аурала йамаркӀуан ауат рыуа рыцӀа йдудздзаз. 35Ауи агӀан Иисус дчӀватӀ, йжвыгӀвапхьагӀвчвагьи гӀазиддан йрайхӀвтӀ:

– Апхъа йгылра зтахъу зымгӀва рцӀыхъва дгӀатахарагӀатӀ, зымгӀва дырлыгхаргӀатӀ[+].

36СабикӀ дгӀайахвын, Ауи зымгӀва рквта дйыргылтӀ, дгӀащтӀихын ауи ауат йрайхӀвтӀ:[+]

37– Сара снысла ари йапш саби дназахвуа, ауи Саргьи снайахвитӀ, Сара сназахвуа Сара сгӀазщтийызгьи днайахвитӀ[+].


ХӀара йгӀахӀпшӀамгылуа, ауи хӀара йхӀыцикӀитӀ


(Мат. 10:42; Лк. 9:49-50)

38ЙохӀан Иисус йайхӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв! ХӀара дыгӀбатӀ гӀвычӀвгӀвыс, Уара уыхьызла аджьын квайчӀваква ркъвызцуз хӀара ауи ауаса дгӀашӀахӀрысныс хӀащтан, йауа ухӀвузтын ауи хӀара хӀгвып дгьрыуамызтӀ[+].

39– Ауи дгӀашӀашвымрысын, – йхӀватӀ Иисус. – Сара сыхьызла аджьащахъва бзираква зхауа зынгьи уацӀыхъван Сара гвымхата дсылачважварныс гьйылшушым. 40ХӀара йгӀахӀпшӀамгылуа, ауи хӀара йхӀыцикӀитӀ[+]. 41АцӀабырг швасхӀвитӀ, заджвы швара дзы квпӀикӀ швирыжвырквын Сара сыхьыз ъанкъвыжвгауа ахъаз, ауи ртшхъвагадъа дгьгӀанхушым[+]. 42Сара йсызхъазцӀауа ауат ахвыцква рыуа заджвы гвнахӀчпара дазадицалырквын, ауи йыхъаз йшагъьхарыз адзылу лагага йыхъвдарцӀата атенгьыз дтадрышвырквын[+].


Иисус архъвыхга рйатараква йырчвихчауата йхӀвитӀ


(Мат. 18:8-9; Лк. 17:1-2)

43-44Уара унапӀы агвнахӀ ахьыла йуыхъуазтын, йхъчӀва ауи. РахӀа йагъьпӀ напӀыкӀ ахӀа уымамкӀва абзазара уалалырквын, гӀвнапӀыкӀ уымата джьахӀанам[†] уталра, йымчвуа амца уалалра ацкӀыс.[*][+] 45-46Уара ущапӀы агвнахӀ ахьыла уагузтын, ауи хъчӀва. РыцӀа йагъьпӀ абзазара ныкъвадыкъвата уалалырквын, гӀвщапӀыкӀ уымата джьахӀанам утадрышвуа ацкӀыс.[*] 47Уара уыла агвнахӀ ахьыла уагузтын, ауи гӀатжва. РыцӀа йагъьпӀ ла заджвыкӀ ахӀа уымамкӀва а-Нчва йпаштыхӀыгӀва уалалырквын, угӀвылакӀгьи уымата джьахӀанам утадрышвуа ацкӀыс,

48ауат зфахуаш ахва ъампсуа
йгьи амца ъамчвуа.

49Йауа ухӀвузтын дзачӀвызлакӀгьи мцала ддрыцкьуштӀ, акъвырман джькӀала йшдрыцкьауа апшта.[*] 50АджькӀа бзипӀ, ауаса ауи агьама ачвыдзырквын, ачӀвыйа ауи цӀгӀата йызчпахуаш? АджькӀа афачӀвы йшазалуа апшта а-Хабар бзигьи[†] анахьанат гьама бзита йырзалыргӀатӀ,[*] швквта мамыр бжьазтӀ[+].

### 10


Иисус анакьахӀи алыцӀхри йырзынарху йарыпхьара


(Мат. 19:1-9)

1[•]Иисус ауаъа дгӀаджвылцӀын дгӀаджвыквылтӀ ЙахӀудашти Иордан дзыгӀв амарагӀацӀцӀыртали йаъу аштаква рахьыла. Ауи йатаркӀвах ауагӀа гвыпква йзгӀайуан, Ауи, йшцӀасхаз апшта, ауат айрыпхьун. 2Ауи афарисейква гӀайыдгылтӀ, Ауи йажва апны ддырхъвыхныс рмурадта йцӀгӀатӀ:

– Дахвитума ахъацӀа йпхӀвыс длылцӀхныс?

3– АчӀвыйа швара Муса унашвата йгӀашвзичпаз? – Иисус джьауап ритуата дырцӀгӀатӀ.

4Ауат джьауап гӀарттӀ:

– Муса ахъацӀа дайрыхвиттӀ апхӀвыс алыцӀхра швъа литта ауи дауищтхныс.

5– Ари аунашвачпара швара йызгӀашвитыз швгвква ъачвгьу акӀвпӀ, – йхӀватӀ Иисус. – 6Апхъапхъа, а-Нчва[†] йгӀаныршара анакӀвйыршуз, «Ауи ауат хъацӀати пхӀвысти йгӀайшатӀ». 7«Ауи йгӀалцӀла ахъацӀа ани аби нижьитӀта йара йпхӀвыс тшлыдикӀылитӀ, 8агӀвыджьгьи заджвыкӀхуштӀ». Ауи акӀвпӀта ауат гьгӀвыджьхым, ауат заджвыкӀхитӀ. 9Абауаса, а-Нчва йадикӀылыз заджвгьи йагӀвимшарагӀатӀ.

10Атдзы апны апхьагӀвчва ужвыгьи ауи ауысла Иисус йатайцӀгӀахтӀ. 11Ауи араса джьауап гӀариттӀ:

– ДзачӀвызлакӀгьи, зпхӀвыс йлылцӀхта датша заджвы дгӀазгхуа, хъацӀи пхӀвыси разцӀабыргра мыгӀвхъигитӀ. 12АпхӀвысгьи лхъацӀа дйылцӀхта датша заджвы данйыццахуа, ауыгьи йара ауаса хъацӀи пхӀвыси разцӀабыргра мыгӀвхъылгитӀ[+].


Иисуси асаби хвыцкви


(Мат. 19:13-15; Лк. 18:15-17)

13[•]АуагӀаква Иисус асабиква йзгӀаргуан, Ауи ауат дырхьысныс. АпхьагӀвчва ауат йырзыгъьуан. 14Ауаса Иисус ауи аниба, дрыквхӀвыртуа йхӀватӀ:

– Йшвырхвит йсызгӀайырныс Сара асабиква, швырпырамсын ауат, йауа швхӀвузтын а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва зчӀву ауат йрапшкву ракӀвпӀ. 15АцӀабырг швара йшвасхӀвитӀ: асаби йапшта а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва назмахвуа, ауи ауаъа зынгьи дгьызталуашым[+].

16Ауи асабиква тшрыкӀвйыршан, ауат йнапӀква рыквицӀауа дрыквхӀвахӀвтӀ[+].


Иисуси абайи


(Мат. 19:16-30; Лк. 18:18-30)

17[•]Иисус мгӀва[†] даныквылх, Ауи гӀвычӀвгӀвыскӀ дгӀайыдххылтӀ, щамхъаша Ауи йпахь тшкӀайрышвын дйыхӀватӀ:

– АрыпхьагӀв бзи, йсчпушйа са цӀыхъва змам нцӀра гӀасадзара ахъаз[+]?

18– АчӀвыйа Сара бзи-хӀва уызгӀасыпхьауа? – джьауап гӀайыйттӀ Иисус. – Заджвгьи дыгьбзийым а-Нчва заджвыкӀ йакӀвымкӀва. 19ЙудыритӀ уара а-Нчва й-Уасйат:[†] «гӀвы дуымщын», «хъацӀи пхӀвыси разцӀабыргра мыгӀвхъуымган», «уымгъычын», «мцы заджвы йыквуымцӀан», «дгӀауымжьан», «аби ани хвы рыквцӀа».

20– АрыпхьагӀв, – йайхӀвтӀ ауи, – ауатква зымгӀва счкӀвынхъа йгӀашӀарышвта йсырхъйитӀ.

21Иисус ауи дипшын, бзи дибатӀ йгьи ауи йайхӀвтӀ:

– ЗакӀыпӀ уара йуыгхауа. Уца, йуыму зымгӀва тйыта, ахча арыцхӀаква йырзыша, ауи агӀан уара харзына уымазлуштӀ ажвгӀванд апны. УадыргӀвана угӀайта Сара сцӀыхъва унатагыл[+].

22Ауи йхӀваз агӀвычӀвгӀвыс йджьайщачван, йлакта лащцарахан дцахтӀ йылахь аквыта, йауа ухӀвузтын ауи млыкв щарда йыман. 23Иисус йгьагьара гӀайпшыхвын, йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– ЙачӀвыта йырчвыбаргвйа абайаква а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва йталырныс![+]

24АпхьагӀвчва йджьарщатӀ Ауи йажваква, ауаса Иисус ауат йатарайхӀвхтӀ арат ажваква:

– Ссабиква, йачӀвбаргвыйа а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва аталра![*] 25Амахтша рыцӀа майрата агвырласта йкӀылсуаштӀ, абайа а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва дталра ацкӀыс.

26АпхьагӀвчва рыцӀагьи швабыжта йджьарщауа азаджв азаджв йайхӀвуан:

– ДзачӀвыйа ауи агӀан а-Нчва дгӀайхчарныс зылшуш?

27Иисус ауат райша гватшныта дырпшын йхӀватӀ:

– АгӀвычӀвгӀвысква рхъа гьырзыгӀахчушым, ауаса а-Нчва йакӀвпӀ ауат ззыгӀахчуш, йауа ухӀвузтын а-Нчва йакӀвпӀ зымгӀва зылшауа[+].

28Ауи агӀан Петр Ауи йайхӀвуа далагатӀ:

– Абар, хӀаргьи зымгӀва ныгӀжьын Уара хӀуыщтагылагӀвхатӀ[+].

29Иисус джьауап йыйттӀ:

– ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: зтдзы, йа защчваква, йа захщчваква, йа зан, йа заба, йа зсабиква, йа зырхъа, Сара снысла, Ахабар Бзи ахъаз йнызыжьыз,[+] 30ари анцӀра апны швкӀныла рыцӀа йщардата атыдзквагьи, айщчваквагьи, ахщчваквагьи, анквагьи, асабиквагьи, архъаквагьи йадзуштӀ, ауат абзираква йрыцта ащтанкъвцараквагьи, апхъахьыла асквшышв апны ауи цӀыхъва змам нцӀра йауаштӀ. 31Ауаса ари адунай апны йщтӀырхыз ащардагӀв йнадыркъвуаштӀ, йнадыркъвыз ащардагӀв йщтӀырхуаштӀ[+].


Иисус йхынхауата Йара йпсри йгӀабзагылхри дрыквчважвитӀ


(Мат. 2:17-19; Лк. 18:31-33)

32[•]Ауат Иерусалим йцауата мгӀва йыквын. Иисус джьащахъвара йалашваз йапхьагӀвчва рапхъала дымгӀвайсуан, ауат рцӀыхъвалагьи йцун йшваз ауагӀа. ЙатаркӀвах ажвыгӀвыгӀв ауагӀа йрылидан, Иисус далагатӀ ауат Ауи йызнийуаш райхӀвуа.

33– Абар, хӀара Иерусалим хӀцитӀ, ауаъа АгӀвычӀвгӀвыс Па ашогьан хъадакви а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] дрыртуаштӀ. Ауат Ауи псра йыквырцӀуштӀта амаджьусиква дырнапӀыцӀарцӀуштӀ. 34Ауахьауат Ауи йылахъыччуштӀ, йыквджвджвуштӀ, кӀнутӀла дырбкъуштӀта, уацӀыхъван дырщуаштӀ. Ауаса хымшкӀ анагӀвсра Ауи дгӀабзагылхуаштӀ[+].


Йакъвыпи ЙохӀани рахӀвара


(Мат. 20:20-28; Лк. 22:24-27)

35[•]Забыт йпачва Йакъвыпи ЙохӀани Иисус йгӀайыдгылын йархӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв, хӀара йхӀтахъыпӀ Уара йхӀзучпарныс Уара хӀызлауыхӀвуш[+].

36– АчӀвыйа швара йшвтахъу Сара швара йшвзысчпарныс? – ауат Ауи дырцӀгӀатӀ.

37– ХӀырхвит хӀара у-Хъара апны Уара учӀахӀныгӀва адзхъа азаджв уагъьма напӀыла, азаджв уарма напӀыла хӀчӀварныс, – йархӀвтӀ ауат[+].

38– Йыгьшвыздырам швара швызхӀвауа, – ауаса йрайхӀвтӀ ауат Иисус. – Йшвылшушма Сара йсыжвуа сгвылдзгӀара квпӀи шваргьи йшвыжвырныс, Сара дзытщра гвылдзгӀарата сгӀазлысуа шваргьи швгӀалсныс[+]?

39– ЙхӀылшуштӀ, – джьауап гӀарттӀ ауат.

Ауи агӀан Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Сара йсыжвуа аквпӀи гвылдзгӀара шваргьи йшвыжвуаштӀ, Сара дзытщра гвылдзгӀарата сгӀазлысуа шваргьи швгӀалсуаштӀ[+]. 40Ауаса Сара сагъьма напӀыли сарма напӀыли йчӀвазлуш Сара гьсакӀвым йлызхуа, ауат ачӀвартаква зчӀву а-Нчва йыззирахӀазырыз ракӀвпӀ.

41Арахьарат ажвагӀвапхьагӀвчвакӀ ари анрагӀа, ауат Йакъвыпи ЙохӀани йрызгвыжвкӀтӀ. 42Иисус ауат гӀазшӀитын йрайхӀвтӀ:

– Швара йыжвдыритӀ ари адунай апны аъанатӀа хӀаракӀдуква зму рхъара шгӀадрысабапуа ауагӀа дара йрыздзыргӀвныс. 43Ауаса швара швпны ауаса йаъамызтӀ. Ауи атарала швпны зымгӀва рацкӀыс йдухарныс зтахъу, швара йшвлыгхара атахъыпӀ,[+] 44швара швпны йапхъахара зтахъу зымгӀва рыхъаз йлыгхара атахъыпӀ. 45АгӀвычӀвгӀвыс Пагьи дызгӀайыз Ауи къвырльыкъв йзырхарныс гьакӀвым, йара къвырльыкъв йхарныс, хвгӀашата ащардагӀв рыхъаз Йара йынцӀра рыйтныс акӀвпӀ.


Иисус алашв рыцхӀа дйырбзихитӀ


(Мат. 20:29-34; Лк. 18:35-43)

46[•]Ауат ЙерихӀон йгӀайтӀ. ГӀамтакӀ агӀвста, Иисус йапхьагӀвчвагьи гвып дугьи йыцта ЙерихӀон дангӀатыцӀхуаз, алашв факъра Бартимай (Тимай йпа) амгӀва адзакӀьа дчӀван. 47Назарет йауу Иисус дшагӀвсуаз анигӀа, ауи дцӀыруа далагатӀ:

– Иисус, Дауыт[†] й-Па![*] ГвчӀагӀв гӀасзычпа![+]

48ЩардагӀвы йгӀайархӀвуан ауи йшӀа йкӀырныс, ауаса Бартимай рыцӀагьи дута дцӀыруан:

– Дауыт й-Па, гвчӀагӀв гӀасзычпа!

49Иисус дгӀашӀасын ауи дшйызгӀардуашыз унашва йчпатӀ.

– Угвышхва! – алашв йархӀвтӀ. – Угыл, Ауи уызшӀититӀ уара!

50Бартимай йхъахьквпса йшвирышвттӀ, дгӀагӀвыцкъьан Иисус дйызцатӀ.

51– Йутахъу ачӀвыйа Сара уара йузысчпарныс? – дицӀгӀатӀ Иисус.

– АрыпхьагӀв, сара йстахъыпӀ шӀыц-шӀыц йзбауа сцахырныс, – йхӀватӀ алашв.

52– Уца, – йгӀайайхӀвтӀ ауи Иисус, – уара уазхъацӀара уара уарбзихахтӀ.

Алашв зынла йылаква йырбахын амгӀва дыквылтӀ Иисус дйыщтагыла[+].

### 11


Иисус Иерусалим дталитӀ


(Мат. 21:1-9; Лк. 19:28-38; ЙохӀ. 12:12-15 )

1[•]Ауат Иерусалим йачвыхъарамкӀва Амасхва щхъа ащапӀы апны йаныргӀалу акытква Бетпаги БетгӀании раргван йангӀадза, Иисус апхъала йауищттӀ гӀвапхьагӀвчвакӀ[+].

2– Швца акыт, швара швпахьла йаъу, – йрайхӀвтӀ Ауи ауат, – ауаъа зынла швшталуа швара шванйуштӀ йкӀыдхӀвалу атшадачкӀвын, зны заджвгьи дызквымчӀвас. Ауи гӀакӀыдшвщтта арахь йсызгӀажвд. 3АджвырагӀв швара дгӀашвцӀгӀузтын: «АчӀвыйа ауаса йызшвчпауа?» – хӀва, йашвхӀв атшадачкӀвын ЙхӀыхвиту[†] йшитахъу, йгьи ласыта ауи шхъынйырхӀвыхуаш.

4Ауат цан атшадачкӀвын гӀараутӀ, аурам апны ашв апахьла йкӀыдхӀвалаз. Ауат ауи гӀакӀыдырщтуа йалагатӀ, 5ауаъа йгылаз зджьакӀы йазцӀгӀатӀ:

– АчӀвыйа швара йшвчпауа? АтшадачкӀвын згӀакӀыдшвщтуайа?

6АпхьагӀвчва Иисус йшихӀваз апш джьауап артын ауагӀаква ауат ауырщтхтӀ. 7Ауат атшадачкӀвын Иисус йзгӀардтӀ, ауи рхъахьквпсаква аквырпсан атшадачкӀвын Иисус даквчӀватӀ. 8ЩардагӀвы рхъахьквпсаква амгӀва йыквырпсун, азджьакӀ архъа апны ауат йгӀахъырчӀваз акъвадама удзышваква щтӀарцӀатӀ.[*] 9Апхъала йцузгьи, ацӀыхъвала йцузгьи, дута йцӀыруан:

– ХӀосанна![*]
ДныхӀва-ныпхьапӀ ЙхӀыхвиту йыхьызла йгӀайуа!
10ЙгӀаталуа хӀапхъанчӀви Дауыт[†] йпаштыхӀыгӀва а-Нчва[†] йныхӀва-ныпхьатӀ!
ХӀосанна рахӀа йхӀаракӀу ажвгӀванд апны![+]

11Иисус Иерусалим дталын, а-Нчва йтдзы апшцӀа дпшцӀалтӀ. Ауи зымгӀва гӀайпшыхвтӀ, ауаса кӀьасачвахан, Ауи ажвыгӀвыгӀвгьи йыцта БетгӀанияла дджвыквылтӀ.


Иисус швыр гӀазшӀамылхуа алахӀа дазышвыйитӀ


(Мат. 21:18-22)

12[•]ЙащтагӀайуаз амш, ауат БетгӀания йангӀатыцӀх, Иисус дшымлащийыз йылайхӀватӀ[+]. 13Бгъьыла йгӀвычаз алахӀа йбан, Ауи дазцатӀ дапшырныс швыр гьашӀаммищтӀхӀва, ауаса закӀгьи гьимаутӀ абыгъьква ракӀвмызтын. АлахӀа анауа агӀамта гьнамдзасызтӀ[+]. 14Ауи агӀан Иисус ацӀла йайхӀвтӀ:

– ЙрымфахыргӀатӀ зынгьи заджвгьи уара ушвырква!

ЙапхьагӀвчвагьи Ауи йажваква ргӀатӀ.


Иисус а-Нчва йтдзы апшцӀа асатучпагӀвчва гӀагварицатӀ


(Мат. 21:12-16; Лк. 19:45-47; ЙохӀ. 2:13-16 )

15[•]Ауат Иерусалим йангӀай, Иисус а-Нчва йтдзы апшцӀа данпшцӀал, кӀара зхвгӀузгьи кӀара зтиуазгьи ауаъа йгӀагварицауа далагатӀ. Ауи ахчаква амызпсахуаз райшваква ахъирышвттӀ, хӀвыхӀв зтиуаз ркӀьарышвтаквагьи ахъирышвттӀ[+]. 16ЙгьимырхвитуазтӀ а-Нчва йтдзы апшцӀа закӀы агӀвыргарныс.

17Ауи ауат йайрыпхьун йгьи дырцӀгӀун: – ЙгьгӀвымма: «Сара с-Тдзы ауагӀахъаква зымгӀва рыхъаз ныхӀварта[†] тдзы-хӀва йахьзызлуштӀ»? Ауаса швара ауи агъычква йрыгӀварата йшвчпатӀ.

18Ари аныргӀа ашогьан хъадакви а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] Иисус дшырщуашыз амаль йазыпшгӀауа йалагатӀ. Ауат Ауи йчвшвун, йауа ухӀвузтын, ауагӀа зымгӀва Ауи йарыпхьара джьарщун[+]. 19Ахъвлапын ангӀатал Иисус йапхьагӀвчва йыцта акъала йтыцӀхтӀ[+].


ЙгӀваз алахӀа


(Мат. 21:20-22; 6:14)

20[•]ЙащтагӀайуаз ащымта, алахӀа йшадзхъысуаз ауат йырбатӀ ауи ащайдзадза йшгӀваз. 21Петр щарда мцӀуата йыншаз гӀайгвалашвахын, йхӀватӀ:

– АрыпхьагӀв! УпшыстӀ! Уара уызквшвйыз алахӀа гӀватӀ!

22Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– А-Нчва йызхъашвцӀа! 23ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: заджвы ари абыхъв йайхӀвырквын «ТшгӀащтӀыхта атенгьыз утапа!», ауи агӀан йгвы кьангьашракӀгьи тамызтын, йазхъайцӀарквын йхӀваз шыншуш, йара ауаса йцуштӀ[+]. 24Ауи йгӀалцӀла йшвасхӀвитӀ швара: швызланыхӀвалакӀгьи, швызлахӀвалакӀгьи йазхъашвцӀа швызлахӀваз шшвауыз, ауаса йцуштӀ швара швыхъаз[+]. 25-26Швара шванныхӀвауа заджвы закӀыла швизыразмызтынгьи йызшвыргӀва, швара а-ЖвгӀванд[†] Аба швкъванчагӀараква швызйыргӀвара ахъаз.[*][+]


Иисус йхъгалра


(Мат. 21:23-27; Лк. 20:1-8)

27[•]Ауат Иерусалим йатагӀайхтӀ. Иисус а-Нчва йтдзы апшцӀа дангӀахъыкӀвшуз, Ауи йгӀайыдгылын ашогьан хъадаква, а-Хабза арыпхьагӀвчва, ахӀбачва ауи 28йцӀгӀатӀ:

– Йызхъгалру дзачӀвыйа Уара ари йучпауа? Уара уазрыхвитда ауи учпарныс[+]?

29Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Сара азцӀгӀаракӀ швызсыргылпӀ. ЙгӀасышвт швара джьауап, ауи агӀан йшвасхӀвпӀ Сара ауи зхвитнагӀала йсчпауа. 30ЙахӀйа ажвгӀвандла йа ауагӀа рахьыла акӀвма адзытщра[†] акӀвйыршарныс хвитнагӀа ъагӀайадзаз? Сара джьауап гӀасышвт![+]

31Ауат дара-дара йалачважвауа йалагатӀ:

– ХӀара «ажвгӀвандла» хӀхӀварыквын, Ауи дгӀахӀцӀгӀуштӀ: «Ауи асхъан ачӀвыйа ауи йзйызхъашвымцӀаз?»[+] 32Ауаса йхӀхӀварыквын: «АуагӀа рахьыла» – йгьауашым.

Йауа ухӀвузтын ауат ауагӀа йырчвшвун, щта ауат зымгӀва ЙахӀйа дпигӀамбардзата йырпхьадзун[+].

33Ауат Иисус джьауапта йгӀайырттӀ:

– ХӀара йгьхӀыздырам.

Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Ауи асхъан Саргьи швара йгьшвасхӀвуашым зхвитнагӀала ауатква счпауа.

### 12


АжьадынхалыгӀвчва чвгьаква йгӀарыквчважвауа ажвакъвыш


(Мат. 21:33-46; Лк. 20:9-19)

1[•]Ауи далагатӀ ауат ажвакъвышла[†] драчважвауа.

– Заджвы ажьуатра лайцӀатӀ, ауи гварала йгӀакӀвйыршатӀ, ажьцӀрычӀварта маша йжытӀ, чӀапщарта багъьатагьи йуыхватӀ. Ауи ажьуатра ажьадынхалыгӀвчва багьандата йриттӀ, йаргьи дгӀамдарныс гӀвыма шӀыпӀакӀла дджвыквылтӀ[+]. 2Азаман аннадза апшвыма йыквшвуз йтшыгӀвра ахъвы гӀайгхныс йлыг ажьадынхалыгӀвчва дырзищтитӀ. 3Ауаса ажьадынхалыгӀвчва алыг дгӀаркӀын дырбкъан закӀгьи йырымтуата дауырщтхтӀ. 4Ауи амщтахь ужвыгьи датша лыгкӀ дырзищтитӀ, ауаса ауи йхъа агӀвдырцытӀ йгьи пхащарата йыхв надыркъвытӀ. 5Апшвыма ужвыгьи датша лыгкӀ датайщтихтӀ. Ауыгьи ажьадынхалыгӀвчва дырщытӀ. Ауи датшагьи лыг[†] щардагӀв атайщтихтӀ, ауаса ажьадынхалыгӀвчва ауат рызджьакӀ рбкъун, азджьакӀ рщуан[+]. 6Ужвы апшвыма дйызгӀанхатӀ бзи йбуз йпа заджвыкӀ. ЙцӀыхъвахауата ауи ауат дырзищтитӀ. «Сара спа йгӀайчвпхащуштӀ ауат», – дхъвыцуан ауи[+]. 7Ауаса ажьадынхалыгӀвчва азаджв азаджв йайхӀвтӀ: «Ари амлыкв тынха ззгӀанхуш йакӀвпӀ. ШвгӀай ауи дхӀщыпӀ, атынхагьи хӀара йхӀчӀвхуштӀ». 8Ауат ауи дгӀаркӀытӀ дырщын, ажьгӀайырта дгӀалдрышвттӀ. 9АжьгӀайырта апшвыма йчпушйа? Ажва гьалам ауи дгӀайуаштӀта ажьадынхалыгӀвчва йщуаштӀ, ажьгӀайыртагьи датша зджьакӀы багьандата йритуаштӀ[+]. 10Швара швгьампхьама А-ГӀвыра йану:

«АуыхвагӀвчва йрымуыхыз ахӀахъв хъадахатӀ.

11Ауи ЙхӀыхвиту[†] йчпатӀ,
ауи йзачӀвджьащахъвата хӀыла йабауайа!»[+]

12АуагӀа рунашвачпагӀвчва йангӀаргвынгӀвы ари ахӀвар Иисус дара рыхъаз йшихӀваз, ауат йыртахъхатӀ Ауи дыркӀныс, ауаса ауагӀа йырчвшватӀ. Ауи йгӀалцӀла Ауи дгӀанырыжьын йцахтӀ[+].


АшвахчӀвква ршвара ауысла


(Мат. 22:15-22; Лк. 20:20-26)

13[•]УацӀыхъван ауат афарисейква рыуа зджьакӀи Ирод йцӀагылагӀвчви Ауи йзырщтитӀ Иисус дазадырцалта тамамымкӀва закӀы йдырхӀваныс ахъаз[+]. 14Иисус йгӀайыдгылуата ауат йырхӀватӀ:

– АрыпхьагӀв! ХӀара йгӀдыритӀ Уара ушгӀвычӀвгӀвыс цӀабыргу, заджвы йгвы тшнауырдзарныс угьащтам. Уара чӀыдахъвы уырзалхта угьаъам йгьи цӀабыргыта а-Нчва[†] йымгӀва йазубжьитӀ. АшвахчӀв йшварныс тамамума йа йыгьтамамымма аимператор? АшвахчӀв хӀшвара атахъума хӀара, момкӀва йхӀымшварныс ауашма[+]?

15Иисус, ауат рчвалатшычпара гӀайгвынгӀвуата йрайхӀвтӀ:

– АчӀвыйа швара Сара сызшвырхъвыхуа? ЙсызгӀажвг Сара сапшырныс динарийкӀ.[†][+]

16Ауи ахча жвгъай анизгӀарг ауат дырцӀгӀатӀ:

– ДзачӀвыйа араъа зсурат йгӀарбу, зыхьыз аквгӀвуда?

– Аимператор, – йархӀвтӀ ауат.

17– Аимператор йыквшвауа йхъвы йышвтх, а-Нчва йыквшвауа йхъвы а-Нчва йышвтх, – ауат йрайхӀвтӀ Иисус.

Ауат Ауи йджьауап швабыж йджьарщатӀ.


Апсчва шгӀабзагылхуала азцӀгӀара


(Мат. 22:23-33; Лк. 20:27-40)

18[•]ГӀабзагылхра шаъам хъазцӀауа асаддукейква Иисус йгӀайыдгылын йцӀгӀатӀ:[+]

19– АрыпхьагӀв, Муса хӀара йхӀзыйыгӀвтӀ заща дпсуа, ауаса саби дгӀайтнымхауата зпхӀвыс дгӀанхауа, ауи ачвзаба дгӀайгхра шатахъу йаща йыжвла гӀащаквйыргылхра ахъаз.

20– БжьыгӀвайщчва аъан. Йапхъахуз пхӀвыс дгӀайгын дпсытӀ, гӀари дгӀайтнымхауата. 21ЙгӀвыджьхуз аща ачвзаба дгӀайгын, ауыгьи гӀари дгӀайтнымхауата дпсытӀ. ЙхыгӀвхузгьи йара ауаса йызнитӀ. 22АбжьыгӀв рпынгьи заджвы пакӀ дгьгӀайтнымхатӀ. ЗымгӀва рцӀыхъва апхӀвысгьи дпсытӀ. 23АгӀабзагылхра атшын ауи апхӀвыс дзачӀвыйа дызхъапщылазлуш? АбжьыгӀвгьи ауи пхӀвыста дгӀаргтӀ.

24Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– ШвызгӀващауа а-ГӀвырагьи а-Нчва йкъаругьи йъашвымдыруа гьакӀвымма? 25Апсчва йгӀарылцӀта йгӀабзагылхуа пхӀвысгьи дгьгӀаргуашым, тахӀагьи йгьцушым, ауаса ауат ажвгӀванд апны амальаъыкьква йрапшызлуштӀ. 26Апсчва ргӀабзагылхра йазынарху швара Муса йгӀвыра апны швгьампхьама, акыб дъагӀаквчважвауа апны, а-Нчва Муса йшйайхӀвыз: «Сара Ибрахим й-Нчва, ИсхӀакъ й-Нчва, Йакъвып й-Нчва сакӀвпӀ.»? 27Ауи апсчва гьракӀвым, абзачва ракӀвпӀ дзы-Нчву. Швара швабыжта швгӀващитӀ.


А-Нчва йажва хъададза


(Мат. 22:34-40; Лк. 10:25-28)

28[•]А-Хабза арыпхьагӀвчва[†] рыуа заджвы, ари алачважвара йаздзыргӀвуаз, Иисус бзита джьауап шритуаз аниба, Ауи дицӀгӀатӀ:

– А-Нчва йуасйатква рпны зымгӀва рацкӀыс йзапш уасйатйа[†] рыцӀа йхъаду?

29Иисус джьауапта йгӀариттӀ:

– РыцӀа йхъаду ауасйат а-Нчва йуасйатква рпны ари акӀвпӀ:

«УгӀадзыргӀвы, Израиль! ЙхӀыхвиту хӀы-Нчва дзаджвыпӀ ЙхӀыхвиту.
30Бзи дба ЙхӀыхвиту, уара уы-Нчва, угвы шабгула, упсы шабгула, уакъыль зымгӀвала, укъару зымгӀвала».

31ЙгӀвбахауа а-Нчва йуасйат: «Бзи дба уара йуаргвану ухъа апшта». Арат агӀвба рацкӀыс уасйат хъада а-Нчва йуасйатква йгьрылам[+].

32А-Хабза арыпхьагӀв Ауи йайхӀвтӀ:

– БзипӀ йшухӀваз, АрыпхьагӀв. Уара утамампӀ а-Нчва дшзаджву, Ауи йакӀвымкӀва датша Нчва дшаъам анухӀвауа. 33Угвы шабгула, уакъыль зымгӀвала, укъару зымгӀвала Ауи бзи данубауа йгьи ухъа апш йуаргвану бзи данубауа рыцӀа йхъадапӀ йхъвасатхӀвахандзыкӀьа абылракви акъвырманкви зымгӀва рацкӀыс.

34Иисус йаниба а-Хабза арыпхьагӀв гвыбзыгъата джьауап шгӀайтыз, ауи йайхӀвтӀ:

– Угьачвыхъарам уара а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва.

Ауаъа йнанаркӀыта ауи ахӀа Ауи азцӀгӀара йыйтныс заджвгьи гвы гьизымчпахтӀ[+].


МасихӀ дзачӀвыйа?


(Мат. 22:41-46; Лк. 20:41-44)

35[•]А-Нчва йтдзы апшцӀа апны йайрыпхьауата Иисус йхӀватӀ:

– АчӀвыйа а-Хабза арыпхьагӀвчва МасихӀ Дауыт[†] дши-Пу зырхӀвауа[+]? 36Йара Дауыт йхӀватӀ, а-Нчва й-Псы[†] дйыргвышхвауата:

«ЙхӀыхвиту Сара Йсыхвиту йайхӀвтӀ:
УчӀва Сара сагъьма напӀыла,
Уара уагъачва Сара
УщапӀква рыцӀахь йгӀащтӀасцӀандзыкӀьа»[+].

37Йара Дауыт Ауи ЙхӀыхвиту-хӀва дйыпхьитӀ. Ауи агӀан Ауи дышпайпу?

Агвып ду гвыргъьауа Иисус йыздзыргӀвуан[+].


Иисус ачвалатшычпара йачвихчитӀ


(Мат. 23:1-7; Лк. 11:43-46; 20:45-47)

38[•]Ауи йарыпхьара апны йхӀватӀ:

– А-Хабза арыпхьагӀвчва швара тшыдшвмыржьан. Ауат бзи йырбитӀ афаша ауыраква ршвыта йныкъварныс йгьи бзи йырбитӀ ауагӀаква ауатыкв апны сальам ангӀарархуа. 39Ауат бзи йырбитӀ чӀахӀныгӀва зму ачӀвартаква ркӀныс асинагогаква рпни ачаражвраква рагӀани[+]. 40Ауат ачвзабаква ртыдзква рхӀвынчӀитӀ йгьи чвалатшычпарала ауырата йныхӀвитӀ. Ауат йрапшкву хӀаквым чвгьа рызпшитӀ.


Ачвзаба рыцхӀа садакъа лтйитӀ


(Лк. 21:1-4)

41[•]А-Нчва йтдзы ахарзынатара йачвыхъарамкӀва дчӀвата Иисус дапшуан ауагӀа ауаъа ахча штарцӀуз. Байа щардагӀв щардата йтарцӀун[+]. 42Ауаса абар чвзаба рыцхӀакӀ дадгылын гӀвджьаз ахча жвгъай чкӀвынкӀ талцӀатӀ. 43Иисус йапхьагӀвчва гӀазшӀитын йрайхӀвтӀ:

– ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг, ари ачвзаба рыцхӀа ахарзынатара кӀара тазцӀаз зымгӀва рацкӀыс рыцӀа щарда талцӀатӀ, 44йауа швхӀвузтын, зымгӀва йгӀархъшвалыз йгӀалырхуан, ауаса лара дызлабзазушта йлымаз ахча мачӀдзина гӀалахвын зымгӀва талцӀатӀ.

### 13


Иисус апхъахьыла заман даквчважвитӀ


(Мат. 24:1-22; Лк. 21:5-24)

1[•]Иисус а-Нчва[†] йтдзы апшцӀа дангӀагварцӀхуаз йапхьагӀвчва рыуа заджвы Ауи йгӀайайхӀвтӀ:

– АрыпхьагӀв! УырпшыстӀ арат ахӀахъвква, атыдзква!

2– Йубума арат атыдз дуква? – йайхӀвтӀ ауи Иисус. – Араъа йгьгӀаквхушым хӀахъвыкӀгьи, зымгӀва аладрыхъвашуштӀ[+].

3Иисус а-Нчва йтдзы ахьыла дгӀархата Амасхва щхъа даныквчӀваз, Петр, Йакъвып, ЙохӀан, Андрей Ауи йхъазыта йцӀгӀатӀ:

4– ЙгӀахӀахӀв хӀара ауи аныншуш йгьи ауатква зымгӀва йымкъвауата йшыншуш йзапш дыргайа йхӀзырбуш?

5Иисус далагатӀ ауат йрайхӀвуа:

– Швгватшынха швара заджвгьи швгӀайымжьарныс ахъаз. 6Сара ракӀвта рхӀвауа щардагӀвы гӀайуаштӀ, «Ауи Сара сакӀвпӀ» – рхӀвауа, щардагӀвгьи ржьуштӀ. 7Швара йгӀаргвану йгьи хъарата апхъахьыла йакӀвшуш айсраква рхабар аныжвгӀара швымшван. Ауат зымгӀва ншара атахъыпӀ, ауаса ауи ужвыгьи йыгьцӀыхъвам. 8Йауа швхӀвузтын ауагӀахъаква абджьар рымата йапшӀагылуаштӀ, йгьи паштыхӀыгӀвакӀ паштыхӀыгӀвакӀ йагвыквсуаштӀ. Йапшым ашӀыпӀаква рпны щардара адгьыл цӀсуаштӀ йгьи млахуштӀ, ауи ахьара йагӀаджвыквлымтапӀ.[*][+]

9– Швгватшнызла! Швара ахӀаквымхара швартлуштӀ, асинагогаква рпны швырбкъалуштӀ. Сара сыхъазла швара аунашвчпагӀвчви апаштыхӀкви рпахь швгылазлуштӀ, сара сыхъазла ауат рпахь швшахӀатызлуштӀ[+]. 10Ауаса апхъапхъа а-Хабар Бзи[†] ауагӀахъаква зымгӀва сапхьагӀвчва йддрадзара атахъыпӀ[+]. 11Швара швыркӀыта ахӀаквымхарта швандырцара швымгвыргӀван пасата йшвхӀвуш ахъаз. ЙшвхӀва ауи асахӀат а-Нчва йгӀашвитуа ажваква, ауаса йчважвуш швара гьшвакӀвым, а-Нчва й-Псы[†] акӀвпӀ йчважвуш[+].

12– Аща йаща дымпсыскӀва дйайжьуштӀ, аба йара йсаби дйайжьуштӀ, йара ауыла апсра дазгӀанижьуа. Асабиквагьи йара ауаса йырчпуштӀ: йгӀазрийыз йырпшӀагылхуаштӀта ауат йрайжьуштӀ[+]. 13Сара сыхъазла зымгӀва швара швырчвымыгъхуштӀ, ауаса ацӀыхъвадза йыззычхӀауа ауи а-Нчва дгӀайхчуштӀ[+].

14[•]– Швара «тачвгвачвра гӀазгуа агвымха»[*] йаъазара ъатахъым апны йаныжвбара, (йапхьауа йгӀайгвынгӀврагӀатӀ), ЙахӀудашта йаъу ащхъаква рахьыла йыгӀвргӀатӀ. 15Атдзакв йыквчӀву дгӀабгъалхта атдзы закӀ гӀаджвылигарныс дхънымхӀвыхыргӀатӀ[+]. 16Архъа йаъугьи дхънымхӀвыхыргӀатӀ йхъахьквпса гӀайахвхырныс ахъаз. 17Ауат амшква гвакъвпра рыквызлуштӀ апхӀвыс хьантакви саби кӀыкӀа йзырчвауа апхӀвыскви[+]. 18А-Нчва швйыхӀва гъныта араса йнымшарныс, 19йауа швхӀвузтын ауат амшква рагӀан йыншуштӀ арыцхӀагӀараква, а-Нчва адунай гӀанйыршижьтара зынгьи запш аъамыз йгьи зынгьи йаъамызлуш. 20ЙхӀыхвиту[†] ауат амшква йымрайшысзарквын гӀвычӀвгӀвыс заджвыкӀгьи дабгата дгьгӀанымхарызтӀ, ауаса Йара йгӀалихыз рыхъазла Ауи арат амшква йрайшыстӀ[+].


Иисус Йара йгӀахъынхӀвыхра даквчважвитӀ


(Мат. 24:23-35; Лк. 21:25-33)

21Ауи агӀан швара аджвырагӀв йгӀашвайхӀвуазтын: «Швпшы! Араъа МасихӀ даъапӀ!» йа «Швпшы, Ауи анаъа даъапӀ!» – йхъашвымцӀан,[+] 22йауа швхӀвузтын йгӀайуаштӀта амасихӀмцкви апигӀамбармцкви йгӀадырбуштӀ адыргакви аджьащахъваракви, йгӀардахӀвуазтын йыржьарныс а-Нчва йгӀалихызгьи. 23Ауи акӀвпӀта, швгватшнызла! Сара йшвасхӀвтӀ апхъала йыншуш зымгӀва.

24[•]Ауаса ауат амшква рагӀан, арыцхӀагӀараква рымщтахь,

амара чвадахуштӀ,
амызгьи лашара гьгӀанатхуашым,
25айачӀваква ажвгӀванд йгӀакӀашвуштӀ,
ажвгӀванд апны акъаруква гӀапӀатӀауаштӀ.[+]

26Ауи агӀан ауагӀаква дырбуштӀ къару ду йылата, чӀахӀрала дкӀвыршата апстхӀваквала йгӀамгӀвайсуа АгӀвычӀвгӀвыс Па[+]. 27Ауи амщтахь Ауи ймальаъыкьква ауищтуаштӀта йгӀазиддуштӀ Йара йгӀалихыз адунай апщхъатакӀ рпны, ачӀвыла цӀыхъва угӀалагата ажвгӀванддзакӀьадза[+].

28[•]АлахӀа йазынарху ажвакъвыш[†] швашӀыбжьа: ауи абынджьаква ангӀапӀанкӀьуа, абыгъьква ангӀатнахуа, швара йыжвдыритӀ апхын шгӀаргванхауа. 29Араъагьи ауи йапшпӀ, шваргьи йаныжвбара ауи шыншахуа, йыжвдыр Ауи дшгӀаргванхаз, ашвква рпныдза. 30ЙшвасхӀвитӀ Сара ацӀабырг: ужвыгьи йгьыдзуашым ари абанпара аратква зымгӀва нымшакӀва[+]. 31АжвгӀвандгьи адгьылгьи йыдзуаштӀ, ауаса Сара сажваква гьыдзуашым.


Иисус йгватшнызларныс йызшӀититӀ


(Мат. 24:36-51; Лк. 21:34-36)

32[•]– Ауаса йзапш мшу, йзапш сахӀату заджвгьи йгьидырам, – ажвгӀванд йалу амальаъыкьквагьи а-Пагьи – Аба йакӀвмызтын. 33Швапшы, швгватшнызла швара йгьшвыздырамта ауи азаман ангӀадзуш[+]. 34Ауи агӀвычӀвгӀвыс гӀамдарахъара дджвыквылуата, йанырзгӀанижьуа йтдзы йахьпшныс алыгква, лыгипхьадза уыскӀ анйыхъвдаквицӀауа, агвашвхчагӀв дгватшнызларныс анйайхӀвуа йапшпӀ[+]. 35Шваргьи швхӀазырызла! Йауа ухӀварыквын швара йгьшвыздырам атдзы апшвыма дангӀахъынхӀвыхуаш: йа хъвлапынхапӀ, йа цӀыхквтахапӀ, йа арбаква аншӀтуа шарпынхапӀ[+]. 36ЙшвымдырдзакӀва дангӀайхра швычвуата швара дгӀашвнымйарагӀатӀ[+]. 37Сара йшвасхӀвуа зымгӀвагьи йрасхӀвитӀ: швгватшнызла!

### 14


Адин унашвачпагӀвчва Иисус дырщныс тшдрыхӀазыритӀ


(Мат. 26:2-5; Лк. 22:1-2; ЙохӀ. 11:45-53 )

1[•]А-ПасахӀи[†] ачӀахъва Амщаква ргвыргъьахъв мши гӀадзарныс гӀвымшкӀ атахъыркӀвата, ашогьан хъадакви а-Хабза арыпхьагӀвчви[†] Иисус мадза-мадза дгӀаркӀыта Ауи дызларщуаш амаль гӀарауныс йпшгӀун. 2Ауат йырхӀвун:

– Агвыргъьахъвмшы йаквымшвауагӀвацата, ауи акӀвмызтын ауагӀа тшгӀащтӀырхуаштӀ.


Иисус ахвша фыгӀв пшдзаква йхьыщра


(Мат. 26:6-13; Лк. 7:37-38; ЙохӀ. 12:1-8 )

3[•]Ауи азаман Иисус БетгӀания апны агӀвшӀыпс ЩамгӀвын йтдзы дыгӀвнан. Ауи айшва дадзхъата анарддза[*] йгӀалхыз йтлапӀу афыгӀв пшдза зхъыхӀауа ахвша зтаз алебастр цӀыкв лымата апхӀвыс дгӀашылтӀ. ЙхъгӀваз ацӀыкв ахъыкв аквлырцын ахвша Иисус йхъа йаквылчватӀ[+]. 4ЙалачӀваз рызджьакӀ рща гӀанаршытӀ:

– Йазнагвалайа ауаса афыгӀв пшдза урыдзныс? 5Динарий[†] хышвла шша тйыта, ахчагьи арыцхӀаква йырзыша ауашын, – швабыж йлызгъьуан ауат ауи.

6Ауаса Иисус йхӀватӀ:

– Швлымзарархан ауи, ауи швара швзылщахӀалйа? Сара сыхъаз уыс бзи лчпатӀ ауи. 7Йауа швхӀвузтын арыцхӀаква йанакӀвызлакӀгьи швыдзхъа йаъапӀ, йаншвтахъхара швара ауат бзира рзышвха ауаштӀ, ауаса Саргьи йанакӀвызлакӀгьи швара сгьшвыцызлушым[+]. 8Ауи йлылшуз лчпатӀ: пасата йгӀасхьылщтӀ Сара схъвади йыцӀарымцӀаскӀва. 9ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: йъакӀвызлакӀгьи адунай ахъахь апны ауагӀа ахабар бзиква анырхӀвауа ари апхӀвыс дгӀаргвалашвахуата йырхӀвахуаштӀ ауи йылчпаз[+].


ЙахӀуда Иисус дитйырныс йщаквйыргылитӀ


(Мат. 26:14-16; Лк. 22:3-6)

10[•]ЙахӀуда Искариот, ажвыгӀвыгӀв рыуа азаджв, ашогьан хъадаква дрызцатӀ Иисус ауат дритра ахъаз[+]. 11Ауи дыззгӀайыз анрагӀа ауат гвыргъьан ддыргвыгъатӀ ахчагьи йыртныс. ЙахӀуда Иисус дшритуаш амаль дазыпшгӀауа далагатӀ.


ПасахӀ гвыргъьахъв атшазрыхӀазырра


(Мат. 26:17-19; Лк. 22:7-13)

12[•]АчӀахъва Амщаква ргвыргъьахъв йапхъахауа амш агӀан, а-ПасахӀ сысква анырщуаз, йапхьагӀвчва Иисус йцӀгӀатӀ:

– ХӀара хӀцарныс абаутахъу Уара пасахӀ хъвлапынчара узыхӀмацӀаура ахъаз?

13Ауи йауищттӀ йгӀвапхьагӀвчва ауат йрайхӀвын:

– Швца акъала, ауаъа швара швйынйуштӀ цӀыквла дзы гӀазгуа гӀвычӀвгӀвыскӀ. Ауи йцӀыхъва швтагылта швца. 14Ауи агӀвычӀвгӀвыс дъанашылуа атдзы апшвыма йашвхӀв: «АрыпхьагӀв дазцӀгӀитӀ: йабоу Сара схӀачӀащ Сара сапхьагӀвчва сыцта ПасахӀ рызкъы ъасфуш?» 15Ауи швара йшвйырбуштӀ ахъахьы пещ дукӀ, йхӀазырта, йалыргата. Ауаъа хӀара хӀыхъаз хъвлапынчара шврыхӀазыр.

16АпхьагӀвчва цатӀ, акъала йталтӀ. Иисус йшрайхӀвыз апшта зымгӀва гӀараутӀ. Ауат йдрыхӀазыртӀ а-ПасахӀ хъвлапынчара.


ЙапхьагӀвчва йыцта Иисус йцӀыхъвахауа йхъвлапынчара


(Мат. 26:20-29; Лк. 22:17-23; 1 Кор. 11:23-25 )

17Йанхъвла Иисус йжвыгӀвыгӀв йыцта ауаъа дгӀайтӀ. 18Ауат йнагӀата йщтӀа йанчуз, Иисус йхӀватӀ:

– ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: уыжвжвы Сара йсыцчауа швыуа заджвы Сара сызщра зтахъу ауагӀа сырнапӀыцӀайцӀуштӀ.

19Ари швабыж апхьагӀвчва рылахь аквнацӀатӀ, азаджв азаджв йцӀыхъва дтагыла Ауи йцӀгӀауа йалагатӀ:

– Ауаса ауи сара гьсакӀвыми?

20– АжвыгӀвыгӀв рыуа заджвы, – ауат йрайхӀвтӀ Иисус, – Сара квпӀикӀ йсыцтачауа йакӀвпӀ. 21Щта, АгӀвычӀвгӀвыс Па дпсыхитӀ абараса, Ауи йыхъаз а-Нчва[†] й-ГӀвыра апны йшану апшта, ауаса гвыхьра ду йыквшвуштӀ АгӀвычӀвгӀвыс Па дызтиуа агӀвычӀвгӀвыс! Ауи дгӀадымрийзарквын рыцӀа йагъьхарын[+].

22[•]Ауат анчуз, Иисус ачӀахъва гӀайахвтӀ, а-Нчва дшизыразу йхӀван йакъвихтӀ. Ауат ачӀахъва ритын йрайхӀвтӀ:

– Йнашвахв, ари Сара йсъапкътлапӀкъпӀ.

23УадыргӀвана Ауи йгӀайахвтӀ адзрыста, ауи ахъазгьи а-Нчва дшизыразу йхӀван, ауи ауат йриттӀ, йтаз зымгӀва рыжвтӀ.

24– Ари ачагӀыр Сара йсщапӀ а-Нчва йуасйат йшарыбагъьауала. Сара сща срычӀвуштӀ къвырманта[†] уагӀа щардагӀв рыхъазла, – йхӀватӀ Иисус. 25– ЙшвасхӀвитӀ швара ацӀабырг: Сара ауи ахӀа йгьсыжвхуашым ажь йгӀалху ачагӀыр а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва апны ачагӀыр шӀыц ансыжвуаш амшдза.

26Ауат ашва рхӀван[*] Амасхва щхъа йхъалтӀ[+].


Иисус йхӀвитӀ Ауи Петр дшикъвыцӀуаш


(Мат. 26:30-35; Лк. 22:31-34; ЙохӀ. 13:37-38 )

27[•]Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Швара зымгӀва Сара швскъвыцӀуаштӀ, ауаса йгӀвыпӀи:

«Ауасахча сйысуаштӀта,
ауасаква амцӀбгъьыжвуаштӀ».

28Ауаса Сара сангӀабзагылхра амщтахь, швара швапхъа Галил сцуштӀта ауаъа швара сшвызпшуаштӀ[+].

29Петр Ауи йайхӀвтӀ:

– ЗымгӀва Уара йукъвыцӀыргьи, сара зынгьи ауаса йгьсчпушым.

30– ЙуасхӀвитӀ уара ацӀабырг, – йайхӀвтӀ ауи Иисус, – ари ауахъ, арба гӀван йшӀымтыскӀва, уара Сара хын суымдыруата ухӀвуштӀ.

31Ауаса Петр багъьата йхӀвун:

– Уара суыцта спсра атахъхарыгьи, сара зынгьи Уара узымдыруата гьсхӀвушым.

ЗымгӀвагьи йара ауаса йырхӀвун.


Иисус Гатщемани цӀлауатра апны


(Мат. 26:36-46; Лк. 22:39-46)

32[•]Ауат гӀайтӀ Гатщемани-хӀва йызпхьуз ашӀыпӀа йгьи Иисус Йара йапхьагӀвчва йрайхӀвтӀ:

– Сара а-Нчва санйыхӀвауа агӀан араъа швчӀва.

33Ауи Петр, Йакъвып, ЙохӀан йыцицӀатӀ. Ауи днарахвтӀ ашвари агвсысри[+].

34Ауи агӀан Ауи ауат йрайхӀвтӀ:

– Сара сгвы апсра нашхыйарала йкӀвыршапӀ. Шваъазла араъа йгьи швымчвын.

35МачӀкӀ днаскӀьан, Ауи ачӀвыла тшыквирышвын дныхӀвун, йауашызтын апхъала йызпшуа арыцхӀагӀараква йыгӀвгахарныс.

36– Аба! С-Аба! – йхӀватӀ Ауи. – Уара зымгӀва уылшитӀ! Сара йсыгӀвга ари агвылдзгӀара квпӀи[*], ауаса йцарагӀатӀ Сара йшстахъу акӀвымкӀва, Уара йшутахъу апшта[+].

37УацӀыхъван дгӀахъынхӀвыхтӀ Ауи. Ауат йычвата дрынйахтӀ.

– ЩамгӀвын, – Ауи Петр дицӀгӀатӀ, – уара уычвума? Йгьуылымшама уара уымчвуата сахӀат заджвыкӀ? 38ШвгӀашӀыхата швныхӀва, арйатара швнанамуахвра ахъаз. Агвы бзиракӀ ачпара атахъыпӀ, ауаса аъапкътлапӀкъ мчыдапӀ[+].

39Иисус датаджвыквылхтӀ, дара ауат ажваквала дныхӀвауа далагахтӀ. 40Ауи дангӀахъынхӀвых, апхьагӀвчва йатаркӀвах йычвата дрынйатӀ, ауат рылачваква рзыхъымтӀуата йхӀатлан, Иисус йархӀвуашыз гьрымдыруазтӀ. 41Йхынхауата дангӀахъынхӀвых, ауат Иисус йрайхӀвтӀ:

– Швара швашӀамсуата швычвума, тшпсшвщума? ЙнахъапӀ! Азаман гӀадзатӀ, АгӀвычӀвгӀвыс Па агвнахӀчква дырнапӀыцӀарцӀитӀ[+]. 42ШвгӀагыл, хӀшвщти. Абар ужвы Сара йгӀаспшӀагылхыз агӀвычӀвгӀвыс дгӀаргванхитӀ.


ЙахӀуда Иисус дитйын дыркӀытӀ


(Мат. 26:47-56; Лк. 22:47-50; ЙохӀ. 18:3-11 )

43[•]Иисус дчважваркӀвун ЙахӀуда дангӀанша, акъамаквали ачӀвгӀван швпӀаквали йадгалу гвыпгьи йыцта. Ауат ашогьан хъадаква, а-Хабза арыпхьагӀвчва, ахӀбачва йгӀарщтитӀ[+]. 44ЙгӀайпшӀагылхыз ауат араса пасата дрангӀалтӀ:

– Сара ба засхӀвуаш йакӀвпӀ швара йшвтахъу, Ауи дгӀашвкӀыта акъалагӀвырква дрышвт.

45ДангӀадза ЙахӀуда зынла Иисус дйыдзхъагылын йхӀватӀ:

– АрыпхьагӀв! – йхӀван ба йайхӀвтӀ Ауи.

46ЙахӀуда йыцта йгӀайыз Иисус дыркӀын акъалагӀвырквала дкӀвыршата днарахвтӀ. 47Аргваныта йгылаз заджвы акъама гӀатихын ашогьан хъада йлыг дйысын йлымхӀа хъисатӀ[+].

48– Швара акъамакви ачӀвгӀван швпӀакви швымата швызгӀайыз хӀвынчӀагӀвкӀ йапшта Сара сшвкӀра ахъаз акӀвма? – ауат дырцӀгӀатӀ Иисус. 49– МшгӀадза Сара швара сшвыцын а-Нчва йтдзы апшцӀа апны, швасрыпхьун, швара Сара сгьшвымкӀуазтӀ. Ауаса а-ГӀвыраква[†] рхъйахарагӀатӀ[+].

50Ауи йапхьагӀвчва зымгӀва дгӀаныржьын йджвыквххтӀ[+]. 51Иисус йцӀыхъва дтагыла дцун чкӀвын шӀакӀ, йкъьатӀамазыз йъапӀкътлапӀкъ гьатан шашыхвкӀ гӀакӀвйыршан. Ауи дангӀаркӀы, 52ауат тшгӀарнапӀыцӀижван дкъьатӀамазта дырчвджвыквххтӀ, агьатан шашыхвгьи ахчагӀвчва йгӀарнапӀыцӀайжьын.


Ашогьан хъада Кайаф йпны йакӀвшаз ацӀгӀара


(Мат. 26:57-68; Лк. 22:54-55, 63-71; ЙохӀ. 18:12-13, 19-24 )

53[•]Иисус рахӀа йхӀаракӀу ашогьан йтдзы дгӀардтӀ, ауаъа йгӀайззатӀ ашогьан хъадаква, ахӀбачва, а-Хабза арыпхьагӀвчва зымгӀва. 54Петр Иисус йцӀыхъва дтагылан. Ауаса хъарата тшикӀуа рахӀа йхӀаракӀу ашогьан йыпшцӀа дтшкӀаралтӀ. А-Нчва йтдзы ахчагӀвчва дрыдзхъачӀван амца апны тшйыршышуан. 55Ашогьан хъадаквагьи ЙхӀаракӀу айкьангьашырта йалаз зымгӀвагьи Иисус дызладыркъванчушыз ашвхӀаусыгӀваква йырзыпшгӀун Ауи щра йыквырцӀара ахъаз, ауаса ауат закӀы гӀарауырныс гьлырымшузтӀ. 56ЩардагӀвы ашвхӀаусыгӀва мцква рхӀватӀ, ауаса ауат гьаквымшвузтӀ. 57ЙгӀаншатӀ зджьакӀы йгӀагылта араса мцы зхӀваз:

58– ХӀара йыгӀгӀатӀ Ауи йшихӀвуз: «Сара ари а-Нчва йтдзы срыхъвашуштӀ, ауагӀа рнапӀыла йыруыхваз, хымшкӀлагьи датша закӀ суыхвуштӀ, гӀвычӀвгӀвыс напӀыкӀ йамуыхвушта»[+].

59Ауаса араъагьи ауат ашвхӀаусыгӀваква гьаквымшватӀ. 60УадыргӀвана рахӀа йхӀаракӀу ашогьан дгӀагылын ауат рквта Иисус дицӀгӀатӀ:

– ДжьауапкӀгьи гьрыуымтуашма? Уара шахӀатта йгӀаупшӀагылуа арат ашвхӀаусыгӀваква рыхъаз[+]?

61Ауаса Иисус дгьымчважвузтӀ, ажвакӀгьи джьауапта йгӀайымтуа.

РахӀа йхӀаракӀу ашогьан йатаркӀвах Ауи дицӀгӀатӀ: – Уара уакӀвма й-МасихӀу, а-Нчва й-Па[*]?

62– Сара сакӀвпӀ, – йхӀватӀ Иисус, – швара дыжвбуштӀ АгӀвычӀвгӀвыс Па ЗымгӀвазылшауа йагъьма напӀыла дчӀвата йгьи ажвгӀванд пстхӀваквала дгӀайуата[+].

63Йфаша ашӀижвжван, рахӀа йхӀаракӀу ашогьан йхӀватӀ:

– АчӀвыйа хӀара ужвыгьи ашахӀатква зхӀтахъу[+]? 64Швара йыжвгӀатӀ а-Нчва йыхв шнайыркъвуа! АчӀвыйа швара йшвчпуш?

ЗымгӀвагьи йырхӀватӀ Ауи льажьа шйыму, апсра шиквнагу[+]. 65Ауи амщтахь азджьакӀ Ауи йыквджвджвауа йалагатӀ, Иисус йлакта хъыргӀвун, напӀыршӀашӀала йысуа йырхӀвун:

– Уара цӀабыргыта а-Нчва угӀайщтийызтын йгӀахӀахӀв йгӀауысыз дзачӀву!

УадыргӀвана а-Нчва йтдзы ахчагӀвчва дыркӀын Ауи йатаркӀвах дырбкъатӀ[+].


Петр Иисус дйымдыруата йхӀвитӀ


(Мат. 26:69-75; Лк. 22:54-62; ЙохӀ. 18:15-18, 25-27 )

66[•]Петр ауи азаман апшцӀа даъан. РахӀа йхӀаракӀу ашогьан йгӀвнакъвытква рыуа заджвы ауаъа дгӀайтӀ. 67Ауи амца дадзхъачӀвата Петр данылба, бзи-бзи дипшын йылхӀватӀ:

– Уаргьи Назарет йауу Иисус уйыцын.

68Ауаса Петр ауи гьйымуытӀ.

– Сара йара йгьгӀасгвынгӀвуам бара бызлачважвауа, – йхӀван дгӀагылын апшцӀа агвашвква дрызцатӀ. Йара ауаъа арба гӀашӀтытӀ. 69АгӀвнакъвыт Петр данылба ауаъагьи, аргваныта йгылаз йралхӀвуа даталагахтӀ:

– Ари ауат дрыуа заджвыпӀ.

70Петр йатаркӀвах ауи гьйымуытӀ. МачӀкӀ анагӀвс йалагылаз ауагӀа йатаркӀвах Петр йархӀвтӀ:

– ЦӀабыргыта уара ауат урыуа заджвыпӀ, уара угалилпӀи.

71Ауаса Петр дшвиуа, ныха йхӀвауа далагатӀ:

– Сара дыгьсыздырам швара швызлачважвауа ауи а-ГӀвычӀвгӀвыс.

72Ауи асахӀат йаквшвауата арба йгӀванхауата йшӀтытӀ, Петр Иисус йажваква гӀайгвалашвахтӀ: «Арба гӀван йшӀтындзыкӀьа уара хын Сара суымдыруата ухӀвуштӀ». Йаргьи йчпаз гӀайгвынгӀвын дчӀвыутӀ[+].

### 15


Пилат йпны Иисус йцӀгӀара


(Мат. 27:1-2, 11-14; Лк. 23:1-5; ЙохӀ. 18:28-38 )

1[•]Щымта щажьдза ашогьан хъадаква, ахӀбачва, а-Хабза арыпхьагӀвчва[†] йгьи Айкьангьашырта ХӀаракӀы йалаз зымгӀва хачӀвы нарахвтӀ. Ауат Иисус дшӀархӀван, ддырцан Ауи Пилат дйырттӀ[+].

2Пилат дицӀгӀатӀ ауи:

– Уара айахӀудаква уыр-ПаштыхӀума?

– Уара уакӀвпӀ ауаса йызхӀвауа, – йхӀватӀ Иисус[+].

3Ашогьан хъадаква Иисус щардала ддыркъванчун, 4Пилатгьи йатаркӀвах Ауи дицӀгӀатӀ:

– Уара джьауапкӀгьи гьгӀасутуам? Йубума йшщарду къванчагӀата Уара йгӀауыздыргылуа[+].

5Ауаса Иисус джьауапкӀгьи гьайымтхуазтӀ, ауи Пилат йджьайщатӀ.


Иисус аджьуар дкӀыддыркӀылырныс хӀаквымта Пилат йыквицӀитӀ


(Мат. 27:15-26; Лк. 23:13-25; ЙохӀ. 18:39–19:16 )

6[•]ПасахӀ[†] агвыргъьахъв андыртлапӀуз атшын Пилат, йшцӀасхаз апшта, ауагӀа ззахӀвуз йкӀыз рыуа заджвы дгӀауищтхуан. 7Ауи азаман Бар-Аба-хӀва йыхьызта гӀвычӀвгӀвыскӀ даъан. Ауи атшгӀащтӀыхра агӀан щра гӀанзыршаз атшгӀащтӀыхыгӀвчва дрылата атутанакътара дтачӀван. 8АуагӀа гвып гӀайын йахӀвауа йалагатӀ Пилат ужвыгьи ауат рыхъаз йчпалуз йчпарныс.

9– Йшвтахъума швара дшвызнаусщтхныс «АйахӀудаква р-ПаштыхӀ»? – дырцӀгӀатӀ Пилат, йауа ухӀварыквын 10ауи йдыруан ашогьан хъадаква ацныхчылра йгӀалырхта Иисус дшрыртыз[+]. 11Ашогьан хъадаква ауагӀа гвып ацӀарбжьун Бар-Аба дгӀауищтхырквын рахӀа йшагъьула йахӀварныс[+].

12– АчӀвыйа щта йзысхуш Ауи, айахӀудаква р-ПаштыхӀ-хӀва швара швызпхьауа? – Пилат йатаркӀвах ауат дырцӀгӀатӀ.

13– Аджьуар дкӀыдыркӀыл Ауи! – ауагӀа гвып атагӀацӀрыхтӀ.

14– Ауи йашвхӀаусыгӀвайа? Йзапш чвгьарайа Ауи йчпаз? – дазцӀгӀатӀ Пилат. Ауаса ауагӀа гвып рыцӀагьи дута йцӀыруан:

– Аджьуар дкӀыдыркӀыл Ауи![+]

15Пилат, ауагӀа йырхӀваз йырхъйарныс йтахъынта, Бар-Аба дрызгӀайырхвитхын Иисус апхъапхъа дырбкъата, уадыргӀвана аджьуар дкӀыддыркӀылырныс унашва йчпатӀ[+].


Рим айсыгӀвчва Иисус йыхв надыркъвитӀ


(Мат. 27:27-31; ЙохӀ. 19:2-3 )

16[•]АйсыгӀвчва Иисус ашӀыпӀа унашвачпагӀв йхан апшцӀа ддырцан айсыгӀвчва гвып зымгӀва гӀазшӀырттӀ. 17Ауат Ауи йчӀыхвцӀрыкъапщгӀаз аквпса йшвырцӀатӀ, адзыхӀвкъвадамаква йгӀарылырхын таджь аларпан, Ауи йхъарцӀатӀ.

18– ДабгазгӀвадазтӀ айахӀудаква р-ПаштыхӀ! – ауат цӀыруа йалагатӀ.

19Ауат Ауи йхъа лабала йасуан, Ауи йыквджвджвун, йлакъырдуа Ауи йпахь щамхъаша тшкӀадрышвуан[+]. 20Ауат рызхъара йлакъырдуа йанйылахъычча амщтахь, йчӀыхвцӀрыкъапщгӀаз аквпса гӀайшвырххын, Иисус Йара йчгӀвычаква йшвырцӀахын аджьуар дкӀыддыркӀылырныс дгӀаджвыквырдатӀ.


Иисус аджьуар дкӀыддыркӀылырныс ддырцитӀ


(Мат. 27:32-34; Лк. 23:26-31; ЙохӀ. 19:17 )

21[•]АйсыгӀвчва йрыгӀвсуаз заджвы, Александри Руфи Кирена йауаз раба ЩамгӀвын, дазадырцалтӀ аджьуар йгарныс. 22Иисус Голгота ззырхӀвауа ашӀыпӀа («Хъапахь шӀыпӀа» гӀаныцӀитӀ) дгӀардтӀ. 23Ауи хвышхӀва злаз ачагӀыр йдрыжвныс ртахъыта йырттӀ, ауаса Ауи йыжвныс гьйымуытӀ.


Иисус йщра


(Мат. 27:35-44; Лк. 23:32-43; ЙохӀ. 19:18-24 )

24Ауат Иисус аджьуар дкӀыддыркӀылтӀ, йчгӀвычаква дара-дара йыршатӀ, чӀвы дрышвуа дасу йнайахвуашызла. 25Ауи аджьуар данкӀыддыркӀыл асахӀат ажвба[*] цун. 26Ауи дызладыркъванчуз гӀазырбуз а-ГӀвыра йгӀанахӀвун: «АЙАХӀУДАКВА р-ПАШТЫХӀ». 27-28Ауи йыцта гӀвхӀвынчӀагӀвкӀгьи аджьуар йкӀыддыркӀылтӀ, Ауи йагъьмала азаджв, йармалагьи анахьани.[*] 29Ауи йыгӀвсуаз йыхв надыркъвуан. Рхъаква дрыкацауа ауат йырхӀвун:

– АчӀвыйа ужвы? Уара тшурыхӀазыруан а-Нчва[†] йтдзы урыхъвашарныс, хымшкӀлагьи ауи ууыхвахныс![+] 30Ухъа гӀахча, аджьуар угӀакӀыдцӀ!

31Абарауаса ашогьан хъадаквагьи а-Хабза арыпхьагӀвчвагьи Иисус йылахъыччун:

– Анахьанат гӀайхчун, – рхӀвун ауат, – ауаса Ауи Йара йхъа гьизыхчум! 32МасихӀ, Израиль р-ПаштыхӀ, аджьуар дгӀакӀыдцӀргӀатӀ хӀара йгӀбарныс йгьи йызхъахӀцӀарныс.

Йара ауаса Ауи йыцта аджьуар йкӀыддыркӀылызгьи йыхв надыркъвуан.


Аджьуар йкӀыддыркӀылыз Иисус дпситӀ


(Мат. 27:45-56; Лк. 23:44-49; ЙохӀ. 19:28-30 )

33[•]Щыбжьан надзауата адгьыл зымгӀва лащцарахан, атшын асахӀат ахпадза[*] ауаса йаъан.

34Ауи азаман Иисус дута дгӀацӀрытӀ:

– Элои, Элои, лема сабахтани? – (ауи йгӀаныцӀуан: «Сара сы-Нчва, Сара сы-Нчва, ачӀвыйа Сара Уара сызнужьыз?»)

35Аргваныта йгылаз азджьакӀ ауи аныргӀа йырхӀватӀ:

– ШвдзыргӀвы, Ильйас дгӀазшӀититӀ!

36Ауат рыуа заджвы Иисус дизыгӀвтӀ, асхъа тшыткӀ[*] агӀвдзы чвкъьа йылищтӀ алаба йхъайцӀан Ауи йыжвныс йыйттӀ.

– ШвгӀай хӀапшыпӀ Ауи дгӀакӀниххныс Ильйас дгӀайуазтын йа дгӀамиуазтын, – йхӀватӀ ауи.

37Дута дцӀрын Иисус йпсы алцӀтӀ. 38А-Нчва йтдзы апны агӀвпещкӀ агӀвызшауа йкӀнахӀаз апрапса жвпӀа хӀатла ду гӀвбата ахъахь угӀалагата ацӀахьыдза йакъвжватӀ. 39Иисус йпахь йгылаз ацентурион Ауи йпсы шалцӀуаз аниба йхӀватӀ:

– Ари а-ГӀвычӀвгӀвыс цӀабыргыта а-Нчва ди-Пан!

40Ауаъа йаъан пхӀвысквакӀгьи, хъара йгылата йыншуз зырхъвыхуаз. Ауат йрылан Магдала йауу Мария, айцӀба Йакъвыпи Иосеи ран Мария йгьи Саломе[+]. 41Ауат Иисус йцӀыхъва йтагылан, Галил данаъаз Ауи йцхърагӀун. Ауаъа датшагьи пхӀвыс щардагӀв аъан, Ауи йыцта Иерусалим йгӀайыз.


Иисус йыцӀацӀара


(Мат. 27:57-61; Лк. 23:50-56; ЙохӀ. 19:38-42 )

42[•]Йанхъвла (хваша мшын, атшазрыхӀазырраква акӀвшун, асабша апхъала атшын), 43Ариматея кыт йауаз Усыф, Айкьангьашырта апны хъгалра змаз, йаргьи а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва дазпшуан, гвы йчпатӀ Пилат дйызцата Иисус йхъвади ахъаз дйыхӀварныс. 44Пилат йджьайщатӀ Иисус дшпсхьаз анигӀа. Ауи ацентурион дгӀазшӀитын дицӀгӀатӀ щарда цӀуазтын Иисус дпсижьтара. 45Ацентурион Иисус цӀабыргыта дшпсыз ангӀайайхӀв, Ауи йхъвади Усыф йнайахвныс дайрыхвиттӀ. 46Усыф гьатан асхъа йхвгӀатӀ, ахъвади гӀакӀнихтӀ, ауи асхъа акӀвйыршан, абыхъв агӀатшӀшӀарта апны адамра гӀвнайыргылтӀ. Ауи абыхъв гӀатшӀшӀарта анашылырта хӀахъв апырайцӀатӀ. 47Магдала йауу Марии Иосе йан Марии йырбатӀ Ауи йхъвади ъацӀайцӀаз.

### 16


Иисус апсчва дгӀарылцӀхта йгӀабзагылхра


(Мат. 28:1-8; Лк. 24:1-10; ЙохӀ. 20:1-18 )

1[•]Асабша анагӀвс, Магдала йауу Мария, Йакъвып йан Мария, Саломе йфгӀвыпшдзу ахьщква рхвгӀатӀ йцата Иисус йхьырщныс[+]. 2Амчыбыжь йапхъахуз амш щымтадза, амара ангӀацӀцӀгӀваца, ауат адамра йазгӀайуан. 3АмгӀва аурала ауат азаджв азаджв йайхӀвуан:

– Адамра йапырагылу ахӀахъв йхӀызазтрыпушда[+]?

4Ауаса ауат рапхъала йанпшы йырбатӀ ахӀахъв заджвы йшапырихыз, йара ауи швабыж йдууын. 5Ауат адамра ъацӀагылаз йаннашыл дырбатӀ чкӀвынкӀ чгӀвыча шкӀвокӀвала дгӀвычата, апхӀвысква аннашыл рагъьмала ауи дчӀван. АпхӀвысква гвыгӀвмыгӀвхатӀ. 6Ауаса ауи ауат йгӀарайхӀвтӀ:

– Швымшван. Швара аджьуар йкӀыддыркӀылыз Назарет йауу Иисус швизыпшгӀитӀ. Ауи дгӀабзагылхтӀ! Ауи араъа дгьаъам. Швапшы Ауи дъащтӀарцӀаз. 7Швцата йрашвхӀв Ауи йапхьагӀвчва Петргьи дрыланакӀуата, Ауи швара швапхъа Галилла дшджвыквлыз. Ауаъа швара Ауи дыжвбуштӀ, швара Ауи йшгӀашвайхӀвыз апшта[+].

8АпхӀвысква адамра гӀаныржьын ашвари йырбаз аджьащахъвари йрылата йджвыквххтӀ. Ауат заджвгьи закӀгьи гьйарымхӀвтӀ ауи аъара йшван.


Иисус Магдала йауу Мария длызгӀайитӀ[*]

9[•]ДангӀабзагылх амчыбыжь йапхъахуз амш щажьыта Иисус зымгӀва рапхъа Магдала йауу Мария длызгӀайтӀ, зныкӀ Ауи джьын квайчӀвата[†] быжьгӀвы гӀазлицахьаз[+]. 10Ауи дцан йралхӀвтӀ Иисус данбзаз йыцыз, йджьабуз, йчӀвыуаз. 11Ауат йаныргӀа Иисус дшабгу йгьи лара дшылбаз, ауат ауи йгьлызхъарымцӀатӀ[+].

12Ауи амщтахь Иисус датша турасы дтата ауат рыуа гӀвыджь тшдйырбатӀ, акъала йгӀатыцӀта йангӀайуаз. 13Ауат агӀвыджь гӀахъынхӀвыхын арахьарат йрархӀвхтӀ, ауаса ауатгьи йгьрызхъарымцӀатӀ. 14Ауи амщтахь Иисус ажвизыгӀв апхьагӀвчва тшдйырбатӀ ауат айшва йанадзхъаз. Ауат йымразыра дйырбатӀ разхъамцӀара, райрышра рыхъаз, йауа ухӀвузтын Ауи дгӀабзагылхта йызбаз ауат йгьрызхъарымцӀатӀ.


Иисус йхъвдаквыра дуи ажвгӀвандла йщтӀыхри


(Мат. 28:18-20; Лк. 24:36-53; ЙохӀ. 20:19-23; Руыс. 1:7-12)

15Иисус ауат йрайхӀвтӀ:

– Швца адунай зымгӀвала, йрылашвхӀвата йдшвырдыр ауагӀаква зымгӀва а-Хабар Бзи.[†][+] 16А-Хабар Бзи йазхъазцӀата адзытщра[†] йгӀахъысуа дзачӀвызлакӀгьи а-Нчва[†] дгӀайхчуштӀ, ауаса йазхъазымцӀауа а-Нчва йхӀаквым йхуштӀ[+]. 17Иисус йызхъазцӀауа адыргаква рыцызлуштӀ: ауат Сара сыхьызла аджьын квайчӀваква рылырцалуштӀ, абызшва шӀыцквала йчважвуштӀ,[+] 18ауат ащтанчӀвква рнапӀыла йыркӀуаштӀ, йызщуаш ауау рыжвыргьи ауи закӀгьи гьрызнахуашым, ауат рнапӀы зквыркӀуа ачымазагӀвква бзихалуштӀ[+].

19ЙхӀыхвиту[†] Иисус ауат араса йанрайхӀв амщтахь, Ауи ажвгӀвандла а-Нчва дщтӀихын йагъьма напӀыла дчӀватӀ[+]. 20АпхьагӀвчва йджвыквлын йъакӀвызлакӀгьи а-Хабар Бзи дыргун, ЙхӀыхвитугьи ауат дырцхърагӀун, ауат ражва адыргаквала йрыбагъьауа[+].

## АгӀагвныргӀвыга ажвар


А

Б

Г

ГӀ

Д

ДЖЬ

Ж

З

И

Й

КЪ

Л

М

Н

П

С

Т

У

Ф

Х

Ц

Ч

Ш


АгӀагвныргӀвыга ажвар

### Агвадз ацӀагахра агвыргъьахъв

Агвадз ацӀагахра агвыргъьахъв – АйахӀудаква ргвыргъьахъв хъадаква йрыуапӀ. Ауи ПасахӀ агвыргъьахъв амщтахь мыш гӀвынгӀважви жваба анахъыцӀрыз, агвадз ацӀагахра йаналгарыз йаквшвауата йдырхапӀун. Асквш апны ахымшкӀ йрыуа закӀын ауи, зтшын айахӀуда хъачваква зымгӀва Иерусалим йцата ауи агвыргъьахъв андырхапӀара анатахъыз. Швапшы АтыцӀра 34:22, ЛевиргӀа 23:15-16, ЙгӀвбахауа а-Хабза 16:9-11. Ауи агвыргъьахъв атшын Христос йапхьагӀвчва а-Нчва й-Псы дрызгӀалбгӀатӀ.

### АгвнахӀква тшырзыдырхра

АгвнахӀква тшырзыдырхра – агӀвычӀвгӀвыс йара йтахъырала йчпаз амыгӀвхъгара, йылцӀыз ахальатӀ тшанырзидырхуа, ауи йбзазара гвнахӀ алахымкӀва а-Нчва дйыцта йакӀвшарныс анитахъу.

### Адзытщра

Адзытщра – агӀвычӀвгӀвыс адзы дтщра йапщылу аритуал, ауи аргамта агвнахӀква тшырзыдырхра йаквшахӀатхитӀ.

### Адзытщра ахъыщтра

Адзытщра ахъыщтра – а-Кьристан кьлиса апны йапхъахауа йгьи йхъададзу ацӀас. Адзытщра ахъыщтрала агӀвычӀвгӀвыс Христос дйыдгылитӀ.

### Ажвакъвыш

Ажвакъвыш – бжьагажви уасаражври злу агӀахӀвахра айшыс.

### Анбахта

Анбахта – йыркӀуаз ауагӀаква ъатадырчӀвуз атутанакъ.

### Апостол

Апостол – Иисус йгӀалихыз, йаргвану йапхьагӀвчва йрыуа заджву. Апостолта Иисус йгӀалихыз жвыгӀвыгӀв йнадзун, ауат ажвыгӀвыгӀв Ауи йщтийыгӀвчва ракӀвын.

### АхӀаквымхара Амш

АхӀаквымхара Амш – а-Нчва ауагӀаква йрыквихауа йцӀыхъвахауа ахӀаквымхара, ауи мурадта йамапӀ агӀвычӀвгӀвыс цӀабыргкви агвнахӀчкви гӀарыбергьыльра, агӀвычӀвгӀвыс цӀабыргква рыртшхъвагаква гӀарыбергьыльра, агвнахӀчквагьи тазыр рыквцӀара. Амсылманква рпны Къаймат Амш. Урышвла Судный День.

### БагӀал-Забул

БагӀал-Забул – аджьын квайчӀваква рхъада, Иблис.

### А-Гвыргъьахъв Хабар

А-Гвыргъьахъв Хабар – Евангелие; Инджьыль. Ари а-Хабар йгӀанахӀвитӀ а-Нчва заджвы дшгӀайщтийыз й-Хъа́ра унашва ахъицӀарныс. А-Нчва йгӀайщтийыз агӀвычӀвгӀвыс ЗымгӀвайырхъаду Иисус йакӀвпӀ. А-Хъа́ра йаланакӀитӀ Иисус а-Нчва йгӀайщтийыз ЗымгӀвархъада шйакӀву йадгылуа ауагӀаква зымгӀва. Ауи акӀвымкӀвагьи швапшы Хабар Бзи.

### ГӀащаквыжьыгӀв

ГӀащаквыжьыгӀв – ГӀахчагӀвы, ГӀащаквырхагӀвы, а-Нчва йыхьызпӀ.

### ГӀвачв

ГӀвачв – йдырхъваз агӀвычӀвгӀвыс. Йъадырхъвуз йгӀалцӀла агӀвачвква апхӀвысква йрыщтаныкъварныс гьрылымшузтӀ, ауат йрыуата азджьакӀ апаштыхӀ йпны йпшцӀан.

### ГӀвнакъвыт

ГӀвнакъвыт – 1) лыгта аунагӀва йыгӀвназ апхӀвыс; 2) абайа пшвыма хъацӀа-пхӀвысра зыщтанкъвигуз, йунагӀва йыгӀвназ алыг пхӀвыс, аунагӀва апны ауи лгыларта абайа пшвыма йпхӀвысдза лгыларта ацкӀыс йнакъвын.

### ГӀвшӀыпс

ГӀвшӀыпс – чвазгӀва зхьуа, йырбзихах йамуа агӀвычӀвгӀвыс.

### А-ГӀвыраква

А-ГӀвыраква – гӀвыра 39 гӀазцӀазкӀуа йапхъахуз а-Библия йазкӀкӀрапӀ ауат. Ауи йаланакӀитӀ Муса пигӀамбар йгӀвыра тынхаква (Таурат), Дауыт йпсаломква (Забур), апаштыхӀ Сольман йажвакъвышква йгьи йапшым апигӀамбарква ргӀвыраква. А-Уасйат Ажвдза-хӀва йапхьитӀ ауи.

### ГӀвычӀвгӀвыс Па

ГӀвычӀвгӀвыс Па – Христос йтитулква йрыуа закӀыпӀ, ауи апигӀамбар Данель йгӀвыра йазцитӀ (Данель 7:13-14 ). Христос ауи атитул йанакӀвызлакӀгьи йхъа йазынархата йгӀайрысабапуан. Ауыла ауи гвынгӀвырата йчпун Данель йгӀвыра апны йгӀазквчважвауа Йара шйакӀву – Ауи ауагӀахъаква зымгӀва дшыр-Хъаду, Ауи й-Хъа́ра зынгьи йшапымкъьуш.

### Дауыт

Дауыт – Израиль ауагӀа йгӀвыджьхуз рыпаштыхӀ. А-ГӀвыраква йшгӀархӀвауала, Дауыт быжьсквши цымызкӀи руацӀа ЙахӀудашта (акъала хъада ХӀеброн акӀвын) дапаштыхӀын, уацӀыхъван сквш гӀважви жвах руацӀа Израильи ЙахӀудашти йалакӀу рпаштыхӀыгӀва (акъала хъада Иерусалим акӀвын) дапаштыхӀын. Ауи БетлехӀем йауаз Йишай дипа айцӀбан. А-Нчва ауагӀа йыргвыгъатӀ йанакӀвызлакӀгьи Дауыт йтынха шйакӀвызлуш Израиль йапаштыхӀта йгылуаш.

### Динарий

Динарий – ахча хьзыпӀ, ачрын мышкӀы йгӀайынхуз гӀацӀанакӀитӀ.

### Драхма

Драхма – грек ахча хъвашапӀ.

### ДжьахӀанам

ДжьахӀанам – УагӀахъа щарда йрапшта, а-Уасйат ШӀыц гӀамтаква рагӀан йбзазуз аджьутква йшырпхьадзузла, агӀвычӀвгӀвыс данпсрыз ауи йпсы апсчва рдунай йазцахуан, ауаъа ауи адгьыл даныквбзазуз йхаз даквчважвахуан. АгвнахӀчква ауаъа ахӀаквым рызпшуан. Ауи йаццауата ауат йгьрымдырсызтӀ агӀвцӀабыргква рыртшхъвага ъагӀарквнадыргауа джьанатгьи шаъаз.

### Джьуар

Джьуар – Аурымква щра зквырцӀуз агъыччва, амуртатква йгьи атшгӀащтӀыхыгӀвчва амшӀ джьуар йкӀыддыркӀылуан. Ауи зымгӀва рацкӀыс ныбыжьхӀванра мчы злаз псран. Зынзамыза аурымква щра зквырцӀуз ауагӀаква азадырцалуанта, амшӀ джьуар ахъвква йъарщуашыз ашӀыпӀадза йддыргун. Аджьуар акьристанра йадамыгъахатӀ IV асквшышв агӀан. Ауи агӀан амшӀ джьуар зхӀаквым рхуз ауагӀаква рщра апны йгьгӀадымрысабапхуазтӀ.

### Джьын квайчӀва

Джьын квайчӀва – адунай анахьани ахъата апсауышвхӀа чвгьа. Аджьын квайчӀваква Иблис къвырльыкъв йзызхауа инсанпӀ, зынзамыза ауат агӀвычӀвгӀвыс рунашва дацӀарцӀитӀта, дара йыртахъу ауи йдрычпитӀ.

### ЖвгӀванд

ЖвгӀванд – а-Нчва йчӀварта-гыларта ъану, ажва «а-Нчва» атарала запыт йгӀадрысабапитӀ.

### Зынгьи йапымкъьауа абзазара

Зынгьи йапымкъьауа абзазара – А-Уасйат ШӀыц апны араса йызпхьауа зынгьи йапымкъьауата адгьыл аквбзазара гьакӀвым, а-Нчва дуыцта нашхыйарадъа адунай шӀыц апны абзазара гӀальамат акӀвпӀ. АзхъацӀагӀвчва рыхъазла ауи йапшу абзазаща хӀдунай апынгьи йгӀалагитӀ, ауаса а-Нчва ауи йапшу абзазара азхъацӀагӀвчва согӀата йцӀыхъвахауата йанритуа ауат радгьыл бзазара йаналгара акӀвпӀ.

### Иблис

Иблис – ашитанква рхъада йыхьыз, ауи а-Нчва дйагъапӀ йгьи аджьын квайчӀваква друнашвачпагӀвпӀ. БагӀал-Забул-хӀвагьи йыпхьитӀ ауи. Ауи йаццауата йашӀшвырпшы шитан.

### ЙхӀаракӀу ашогьанкъвырльыкъвхагӀв

ЙхӀаракӀу ашогьанкъвырльыкъвхагӀв – аджьутква ршогьан хъада. А-Хабза апкъ йтагылата ауи азаджв йакӀвын цӀасквакӀ зырхъйарныс зылшуз, ажва ахъазла, а-Нчва й-Тдзы ауацӀа рыцӀа йцкьаз апещ йнашылныс йахвитыз ауи йхъазын.

### ЙхӀыхвиту

ЙхӀыхвиту – АтакӀра щарда рпны йшцӀасхазла, ауи ажва а-Нчва Муси Израиль абзазагӀвчви тшызладйырдырыз ХьзыпӀ (АтыцӀра 3:14-15 ), ауи ахӀваща тамам хӀара йгьхӀыздырам. А-ГӀвыраква рпны апигӀамбарква ажва ЙхӀыхвиту згӀадрысабапуа Израиль ауагӀа р-Нчва анахьанат ауагӀахъаква рымц нчвахъвыраква дрыладмыргӀващарныс ахъазла акӀвпӀ.

### Къвырман

Къвырман – Израиль абзазагӀвчва а-Нчва ахӀайуанква къвырманта йзырщуан, ахӀайуанква къвырманта йызщуаз ашогьангӀвацаква ракӀвын: ауат ахӀайуан рщуан, уацӀыхъван ахӀайуан йырщуаз йауата хъвыкӀ йа ауи шабгаз акъвырманщырта апны йырбылуан, йгӀанхуз ажьы ашогьанкви ауагӀакви йырфа йауан. А-Нчва йхӀвун акъвырман йара шӀыпӀакӀ апны йщра шатахъыз: Иисус йыгӀамта агӀан акъвырман аныхӀварта апны йырщуан. АхӀайуанква ракӀвымкӀва къвырманта йгӀаргуан ачӀахъва, ачагӀыр, амасхва шша, йапхъахауата йгӀашӀырхуаз ашвырква. Акъвырманква гьапшымызтӀ, къвырманипхьадза йалкӀгӀу йара амагӀны аман: къвырман а-Нчва йыхьызла йырщуан рыгвнахӀква ршвахныс ахъазла, а-Нчва йшизыразу гӀадырбарныс ахъазла. Ауи йапшыз акъвырман анырщуаз а-Нчви агӀвычӀвгӀвыси йацчауазшва йгӀаныцӀуан.

### Къвырманщырта

Къвырманщырта – къвырман ъарщуаз, а-Нчва согӀа ъайыртуаз ашӀыпӀа.

### ЛевиргӀа

ЛевиргӀа – Израиль ажвыгӀв жвларакӀ йрыуа закӀын, адин уысква рыдынхалра апны ашогьанква йырцхърагӀарныс а-Нчва йазалихтӀ.

### Лыг

Лыг – датша гӀвычӀвгӀвыскӀ йчӀву агӀвычӀвгӀвыс.

### Маджьуси

Маджьуси – йджьутым ауагӀаква араса йрыпхьун.

### Мальаъыкь

Мальаъыкь – ангел; адунай анахьани ахъата аинсан цкьа, а-Нчва йпны къвырльыкъв йхитӀ, а-Нчва йажва гӀазирыгта йгӀайщтийыз гӀаныцӀитӀ.

### МгӀва

МгӀва (Иисус й-МгӀва) – Иисус йарыпхьара йацызкӀуаз ауагӀаква рпычӀв адкӀылара йызларыпхьуз; Иисус йыщтацагӀвчва рбзазаща турасы.

### Миля

Миля – миля, 1,5 километр аъара газцӀазкӀуа аурым швага.

### Нчва

Нчва – АгӀвыра цкьаква ратакӀра апны ХӀгӀазшаз йыхьыз гӀазырбауа ажва атахъыпӀ. Абаза бызшва йанбызшва байазара, хӀара йщаквхӀыргылтӀ хӀатакӀра апны анахьанат абызшваква йгӀархъшаз ажваква АлахӀ (агӀарып бызшва) йгьи Бог (урышв бызшва) гӀахӀымрысабапырныс. Ауат ртарала хӀара йгӀахӀрысабапитӀ абаза бызшва йара йачӀвдзу ажва Нчва, ага ауи апхъанчӀви заман агӀан амаджьусира йапщылазтынгьи. ХӀатакӀра апны ауи ажва ХӀгӀазшаз гӀаныцӀитӀ.

### А-Нчва й-Тдзы

А-Нчва й-Тдзы – Храм; Иерусалим апны а-Нчва й-Тдзы цкьа.

### А-Нчва й-Хъа́ра

А-Нчва й-Хъа́ра (а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва, а-ЖвгӀванд а-Хъа́ра) – А-Нчва й-Хъа́ра йгӀанарбитӀ а-Нчви ауагӀакви разазаъаща. АуагӀаква а-Нчва дара р-ПаштыхӀ йапшта дырпхьадзата, ауи амщтахь ауаса йзаъата йбзазарныс ауитӀ. Ари адунай апны а-Хъа́ра гьабгазлушым Иисус дгӀахъынхӀвыхынцӀкӀьа. Ауаса а-Нчва й-Хъа́ра ауи апхъахькӀьала йаъазлуш йгьахъазым, ауи йъакӀвызлакӀгьи йаъапӀ ауагӀаква а-Нчва йгӀайщтийыз ЗымгӀвархъада Иисус йъайыдгылуа.

### НыхӀварта

НыхӀварта – амаджьусиква рхрам.

### ПасахӀ

ПасахӀ – Пасха, аджьутква ркалендарь апны рахӀа мгӀан ду зму мшыпӀ. Ауи атшын ауат йгӀаргвалашвахитӀ а-Нчва руагӀахъа гӀащаквижьта Мсыр йшгӀатидахыз. Апсуа бызшва апны Амшап «Пасха».

### Проконсул

Проконсул – аурым империя апны унашвахъцӀара ъанатӀан. Апроконсулква аурым шӀыпӀаква унашва рхъырцӀун. Ауат аурым хъадаква йалырхуаз аконсулква рхъвдаквцӀараква дырхъйун.

### Псы

Псы – агӀвычӀвгӀвыс йъапӀкътлапӀкъква зымгӀва йрыуам ахъвы.

### А-Псы Цкьа

А-Псы Цкьа – а-Нчва й-Псы.

### Сабша

Сабша – аджьут ажва шаббат йгӀахъшахъыцӀтӀ, йгӀаныцӀдзауала «йбыжьбахауа амш». Ауи а-Нчва аджьутква йырзичпаз аунашва апкъ йтата тшпсщара мшыта йгьи гвыргъьахъв мшыта йырпхьадзитӀ. Абаза сабша аджьут бызшва йгӀашӀыркӀгӀаз ажвапӀ.

### Саддукей

Саддукей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауатгьи политика хъгал рыман. Ауат агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йгьазхъарымцӀузтӀ, йгьи ауи ауысла афарисейква йрамакӀуан.

### Саркьа

Саркьа – чагӀыр чвкъьа, урышвла «уксус».

### Синагога

Синагога – а-Нчва йажва йаздзыргӀвырныс йазалху аджьутква райззарта.

### Синедрион

Синедрион – ЙхӀаракӀу айкьангьашырта айахӀудаква рпны. Ауи хынгӀважвижвагӀвы алан: ашогьанква, ахабзадырыгӀвчва йгьи зхъгал дууыз анахьанат ауагӀаква. А-Синедрион апны адин уысква йырхъазымкӀва анахьанат ауысквагьи йрылапшуан. Ауи айкьангьашырта аурым унашвачпагӀвчва руатыкв йгӀатанагун айахӀуда уагӀахъа йырзынархаз ауысква. Ауи йархъйун йхӀаракӀу ахӀаквымхарта ахачӀвква. Ауасйат ШӀыц агӀамтаква рагӀан асинедрион ащаквыргылраква аурым унашвачпагӀвчва йдрыбагъьара атахъын.

### Талант

Талант – ашвага, килограмм 35 раъара гӀацӀанакӀитӀ.

### Тетрарх

Тетрарх – аурым адгьылшта аунашвачпагӀв, ауи йчынла аимператор йацкӀыс днакъвын.

### Уасйат

Уасйат – 1) а-Нчви ауагӀи рангӀалра, 2) а-Библия ахъвы (а-Уасйат ШӀыц, а-Уасйат Ажвдза).

### УахӀйа

УахӀйа – уыла йгӀащтӀнамхуа, йнымшас закӀы уыла йгӀацӀалта архъвыхра. Ауи уыла йгӀацӀалуа уанычвам йгӀаншитӀ, апхызква уанычву йгӀаншитӀ. АлагӀацӀалраквагьи апхызквагьи апигӀамбаражва узыгӀадырдзарныс рылшитӀ. Ауат запыт а-Нчва йтахъыра гвныгӀвхвыта йырчпитӀ.

### Урычра

Урычра – чгара-хӀвагьи йырхӀвитӀ, урышвла «держать пост».

### Фарисей

Фарисей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауат багъьата а-Уасйат Ажвдза ахабзаква йрыдкӀылан, агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йазхъарцӀун, ауи ауысла асаддукейква йрамакӀуан.

### Хабар Бзи

Хабар Бзи – швапшы а-Гвыргъьахъв Хабар.

### А-Хабза

А-Хабза – а-Нчва Муса пигӀамбар йзагӀайщтита йгӀахӀитыз а-Хабза, урышвла Закон Божий.

### А-Хабза арыпхьагӀв

А-Хабза арыпхьагӀв – Муса й-Хабза бзита йыздыруаз агӀвычӀвгӀвыс. Ауи а-Хабза ахъигӀвылгӀун, ауи ййырдыруан, ауи йгӀаныцӀуи йшгӀаурысабапуаши щаквйыргылуан, ауат йрыццауата а-Хабза ауагӀа йдйырдыруан. АйахӀуда жвлара рпны а-Хабза арыпхьагӀвчва пӀатӀу ду рыквырцӀун, йгьмачӀымызтӀ ауат мчхъарата йрымаз.

### Христос

Христос – Христос (грекла); МашиахӀ (джьутла); МасихӀ (гӀарыпла) – йгӀаныцӀдзауала «йызхьырщыз» (АпхъанчӀви Израиль апны акъвырльыкъвхара йапщылаз ашогьанква, апигӀамбарква йгьи апаштыхӀква амасхва шша рхьырщуан). А-Нчва апигӀамбарква йгӀарайхӀвын аджьутква йыргвыгъатӀ адгьыл дшгӀайщтиуаш МашиахӀ – Израиль ауагӀа гӀазхчуш йгьи йанакӀвызлакӀгьи адгьыл ауагӀахъаква унашва рхъызцӀуш ЗымгӀвархъада. Иисус йыгӀамтаква рагӀан аджьутква йакврыгъвгъвата а-Нчва йызлагӀайыргвыгъаз а-ГӀархвитыгӀв йгӀайра йазпшуан.

### Центурион

Центурион – урым арыгӀвта швгӀвы рхъада.

### Цион

Цион – Иерусалим ъаныргӀалу апны аныхӀварта зквгылу быхъвыкӀ йахьызпӀ.

### Цкьа

Цкьа – ари ажвала йапхьитӀ йазалхта а-Нчва йыхъазла йдыркӀьыдаз зымгӀва: а-НыхӀварта, а-Нчва йзалху акъвырльыкъвхагаква, а-Нчва квырмыш йзызчпауа ауагӀаква. Ауат ракӀвымкӀвагьи ауи ажва йгӀаныцӀитӀ ахъатачӀв цкьара хӀаракӀи агӀвычӀвгӀвыс йгви йпси рыргӀапсща пшдзи.

### ЧгӀвычажв

ЧгӀвычажв – йанджьабуз йыршвырцӀунта рхъаква ахъвасатхӀва рыквырпсун.

### ШвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвы

ШвахчӀвгӀазкӀкӀгӀвы – аурым империя ахъазла ашвахчӀвква гӀазызкӀуаз, ауагӀа ауат рчвымыгъын.

### Шитан

Шитан – швапшы Иблис.

### Шогьан

Шогьан – а-НыхӀварта къвырманта йырщуашыз гӀадызгалуаз, анахьанат аборчква зырхъйуз адин къвырльыкъвхагӀв. ХӀарун йтынхачва йырхъазын йшогьанхуз. Ашогьанква унашва рхъицӀун ашогьанхъада.

### Шомрон

Шомрон – 1) Иерусалим алагъь хъатала йаныргӀалу акъала; 2) араъа йтабзазуз йызларыпхьуз. Ашомронкви аджьуткви агъара рызбжьан.

## Акартаква


Иисус Христос йыгӀамта агӀан Иерусалим

Иисус Христос йыгӀамта агӀан Иерусалим аныхӀварта аплан

Иисус Христос йыгӀамта агӀан ЙахӀудашта


Акартаква

### Иисус Христос йыгӀамта агӀан Иерусалим

Иисус Христос йыгӀамта агӀан Иерусалим

### Иисус Христос йыгӀамта агӀан Иерусалим аныхӀварта аплан

Иисус Христос йыгӀамта агӀан Иерусалим аныхӀварта аплан

### Иисус Христос йыгӀамта агӀан ЙахӀудашта

Иисус Христос йыгӀамта агӀан ЙахӀудашта

АгвнахӀква тшырзыдырхра – агӀвычӀвгӀвыс йара йтахъырала йчпаз амыгӀвхъгара, йылцӀыз ахальатӀ тшанырзидырхуа, ауи йбзазара гвнахӀ алахымкӀва а-Нчва дйыцта йакӀвшарныс анитахъу.

Адзытщра – агӀвычӀвгӀвыс адзы дтщра йапщылу аритуал, ауи аргамта агвнахӀква тшырзыдырхра йаквшахӀатхитӀ.

Ажвакъвыш – бжьагажви уасаражври злу агӀахӀвахра айшыс.

Анбахта – йыркӀуаз ауагӀаква ъатадырчӀвуз атутанакъ.

Апостол – Иисус йгӀалихыз, йаргвану йапхьагӀвчва йрыуа заджву. Апостолта Иисус йгӀалихыз жвыгӀвыгӀв йнадзун, ауат ажвыгӀвыгӀв Ауи йщтийыгӀвчва ракӀвын.

БагӀал-Забул – аджьын квайчӀваква рхъада, Иблис.

А-Гвыргъьахъв Хабар – Евангелие; Инджьыль. Ари а-Хабар йгӀанахӀвитӀ а-Нчва заджвы дшгӀайщтийыз й-Хъа́ра унашва ахъицӀарныс. А-Нчва йгӀайщтийыз агӀвычӀвгӀвыс ЗымгӀвайырхъаду Иисус йакӀвпӀ. А-Хъа́ра йаланакӀитӀ Иисус а-Нчва йгӀайщтийыз ЗымгӀвархъада шйакӀву йадгылуа ауагӀаква зымгӀва. Ауи акӀвымкӀвагьи швапшы Хабар Бзи.

ГӀвшӀыпс – чвазгӀва зхьуа, йырбзихах йамуа агӀвычӀвгӀвыс.

А-ГӀвыраква – гӀвыра 39 гӀазцӀазкӀуа йапхъахуз а-Библия йазкӀкӀрапӀ ауат. Ауи йаланакӀитӀ Муса пигӀамбар йгӀвыра тынхаква (Таурат), Дауыт йпсаломква (Забур), апаштыхӀ Сольман йажвакъвышква йгьи йапшым апигӀамбарква ргӀвыраква. А-Уасйат Ажвдза-хӀва йапхьитӀ ауи.

ГӀвычӀвгӀвыс Па – Христос йтитулква йрыуа закӀыпӀ, ауи апигӀамбар Данель йгӀвыра йазцитӀ (Данель 7:13-14 ). Христос ауи атитул йанакӀвызлакӀгьи йхъа йазынархата йгӀайрысабапуан. Ауыла ауи гвынгӀвырата йчпун Данель йгӀвыра апны йгӀазквчважвауа Йара шйакӀву – Ауи ауагӀахъаква зымгӀва дшыр-Хъаду, Ауи й-Хъа́ра зынгьи йшапымкъьуш.

Дауыт – Израиль ауагӀа йгӀвыджьхуз рыпаштыхӀ. А-ГӀвыраква йшгӀархӀвауала, Дауыт быжьсквши цымызкӀи руацӀа ЙахӀудашта (акъала хъада ХӀеброн акӀвын) дапаштыхӀын, уацӀыхъван сквш гӀважви жвах руацӀа Израильи ЙахӀудашти йалакӀу рпаштыхӀыгӀва (акъала хъада Иерусалим акӀвын) дапаштыхӀын. Ауи БетлехӀем йауаз Йишай дипа айцӀбан. А-Нчва ауагӀа йыргвыгъатӀ йанакӀвызлакӀгьи Дауыт йтынха шйакӀвызлуш Израиль йапаштыхӀта йгылуаш.

Динарий – ахча хьзыпӀ, ачрын мышкӀы йгӀайынхуз гӀацӀанакӀитӀ.

ДжьахӀанам – УагӀахъа щарда йрапшта, а-Уасйат ШӀыц гӀамтаква рагӀан йбзазуз аджьутква йшырпхьадзузла, агӀвычӀвгӀвыс данпсрыз ауи йпсы апсчва рдунай йазцахуан, ауаъа ауи адгьыл даныквбзазуз йхаз даквчважвахуан. АгвнахӀчква ауаъа ахӀаквым рызпшуан. Ауи йаццауата ауат йгьрымдырсызтӀ агӀвцӀабыргква рыртшхъвага ъагӀарквнадыргауа джьанатгьи шаъаз.

Джьын квайчӀва – адунай анахьани ахъата апсауышвхӀа чвгьа. Аджьын квайчӀваква Иблис къвырльыкъв йзызхауа инсанпӀ, зынзамыза ауат агӀвычӀвгӀвыс рунашва дацӀарцӀитӀта, дара йыртахъу ауи йдрычпитӀ.

ЖвгӀванд – а-Нчва йчӀварта-гыларта ъану, ажва «а-Нчва» атарала запыт йгӀадрысабапитӀ.

Иблис – ашитанква рхъада йыхьыз, ауи а-Нчва дйагъапӀ йгьи аджьын квайчӀваква друнашвачпагӀвпӀ. БагӀал-Забул-хӀвагьи йыпхьитӀ ауи. Ауи йаццауата йашӀшвырпшы шитан.

ЙхӀыхвиту – АтакӀра щарда рпны йшцӀасхазла, ауи ажва а-Нчва Муси Израиль абзазагӀвчви тшызладйырдырыз ХьзыпӀ (АтыцӀра 3:14-15 ), ауи ахӀваща тамам хӀара йгьхӀыздырам. А-ГӀвыраква рпны апигӀамбарква ажва ЙхӀыхвиту згӀадрысабапуа Израиль ауагӀа р-Нчва анахьанат ауагӀахъаква рымц нчвахъвыраква дрыладмыргӀващарныс ахъазла акӀвпӀ.

Къвырман – Израиль абзазагӀвчва а-Нчва ахӀайуанква къвырманта йзырщуан, ахӀайуанква къвырманта йызщуаз ашогьангӀвацаква ракӀвын: ауат ахӀайуан рщуан, уацӀыхъван ахӀайуан йырщуаз йауата хъвыкӀ йа ауи шабгаз акъвырманщырта апны йырбылуан, йгӀанхуз ажьы ашогьанкви ауагӀакви йырфа йауан. А-Нчва йхӀвун акъвырман йара шӀыпӀакӀ апны йщра шатахъыз: Иисус йыгӀамта агӀан акъвырман аныхӀварта апны йырщуан. АхӀайуанква ракӀвымкӀва къвырманта йгӀаргуан ачӀахъва, ачагӀыр, амасхва шша, йапхъахауата йгӀашӀырхуаз ашвырква. Акъвырманква гьапшымызтӀ, къвырманипхьадза йалкӀгӀу йара амагӀны аман: къвырман а-Нчва йыхьызла йырщуан рыгвнахӀква ршвахныс ахъазла, а-Нчва йшизыразу гӀадырбарныс ахъазла. Ауи йапшыз акъвырман анырщуаз а-Нчви агӀвычӀвгӀвыси йацчауазшва йгӀаныцӀуан.

Лыг – датша гӀвычӀвгӀвыскӀ йчӀву агӀвычӀвгӀвыс.

МгӀва (Иисус й-МгӀва) – Иисус йарыпхьара йацызкӀуаз ауагӀаква рпычӀв адкӀылара йызларыпхьуз; Иисус йыщтацагӀвчва рбзазаща турасы.

Нчва – АгӀвыра цкьаква ратакӀра апны ХӀгӀазшаз йыхьыз гӀазырбауа ажва атахъыпӀ. Абаза бызшва йанбызшва байазара, хӀара йщаквхӀыргылтӀ хӀатакӀра апны анахьанат абызшваква йгӀархъшаз ажваква АлахӀ (агӀарып бызшва) йгьи Бог (урышв бызшва) гӀахӀымрысабапырныс. Ауат ртарала хӀара йгӀахӀрысабапитӀ абаза бызшва йара йачӀвдзу ажва Нчва, ага ауи апхъанчӀви заман агӀан амаджьусира йапщылазтынгьи. ХӀатакӀра апны ауи ажва ХӀгӀазшаз гӀаныцӀитӀ.

НыхӀварта – амаджьусиква рхрам.

ПасахӀ – Пасха, аджьутква ркалендарь апны рахӀа мгӀан ду зму мшыпӀ. Ауи атшын ауат йгӀаргвалашвахитӀ а-Нчва руагӀахъа гӀащаквижьта Мсыр йшгӀатидахыз. Апсуа бызшва апны Амшап «Пасха».

Псы – агӀвычӀвгӀвыс йъапӀкътлапӀкъква зымгӀва йрыуам ахъвы.

Сабша – аджьут ажва шаббат йгӀахъшахъыцӀтӀ, йгӀаныцӀдзауала «йбыжьбахауа амш». Ауи а-Нчва аджьутква йырзичпаз аунашва апкъ йтата тшпсщара мшыта йгьи гвыргъьахъв мшыта йырпхьадзитӀ. Абаза сабша аджьут бызшва йгӀашӀыркӀгӀаз ажвапӀ.

Уасйат – 1) а-Нчви ауагӀи рангӀалра, 2) а-Библия ахъвы (а-Уасйат ШӀыц, а-Уасйат Ажвдза).

Фарисей – адин унашвачпагӀвчва ргвып. Ауат багъьата а-Уасйат Ажвдза ахабзаква йрыдкӀылан, агӀвычӀвгӀвыс йгӀабзаргылхра йазхъарцӀун, ауи ауысла асаддукейква йрамакӀуан.

Хабар Бзи – швапшы а-Гвыргъьахъв Хабар.

А-Хабза арыпхьагӀв – Муса й-Хабза бзита йыздыруаз агӀвычӀвгӀвыс. Ауи а-Хабза ахъигӀвылгӀун, ауи ййырдыруан, ауи йгӀаныцӀуи йшгӀаурысабапуаши щаквйыргылуан, ауат йрыццауата а-Хабза ауагӀа йдйырдыруан. АйахӀуда жвлара рпны а-Хабза арыпхьагӀвчва пӀатӀу ду рыквырцӀун, йгьмачӀымызтӀ ауат мчхъарата йрымаз.

Цкьа – ари ажвала йапхьитӀ йазалхта а-Нчва йыхъазла йдыркӀьыдаз зымгӀва: а-НыхӀварта, а-Нчва йзалху акъвырльыкъвхагаква, а-Нчва квырмыш йзызчпауа ауагӀаква. Ауат ракӀвымкӀвагьи ауи ажва йгӀаныцӀитӀ ахъатачӀв цкьара хӀаракӀи агӀвычӀвгӀвыс йгви йпси рыргӀапсща пшдзи.

• 1:1 Мат. 3:1-12, Лк. 3:1-9,

* 1:1 МасихӀ: Аджьут ажва «МешиахӀ» (урышвла «Мессия», абазала «МасихӀ») грек бызшвала «Христос»-хӀва йатаркӀитӀ, ауи йгӀаныцӀитӀ «ЗымгӀвайырхъаду», йа «Масхва шша зхьырщыз». А-Уасйатыжвдза апны ауат ауи ауыс зырхъйушыз апаштыхӀкви адиннкъвгагӀвчви йшцӀасыз апшта ашша рхьырщуан. А-Уасйатыжвдза апны апхъала йыншушыз щарда анын: анахьанат зымгӀва рацкӀыс ддута ЗымгӀвайырхъаду дшгӀайуаш, а-Нчва дгӀалихта дшгӀауищтуаш. Иисус йзаманква рагӀан йымкъвауата МасихӀ а-Нчва дшырзгӀауищтуаш ауагӀа швабыж йазхъарцӀун.

+ 1:2 Мат. 11:10, Лк. 7:27

+ 1:4 Лк. 1:80,

+ 1:5 Руыс. 19:18

• 1:9 Мат. 3:13, Лк. 3:21-22, Лк. 4:1-13

+ 1:9 Мат. 2:23, Лк. 2:39

+ 1:10 Руыс. 7:56,

+ 1:11 Мк. 9:7, Мк. 9:7,

+ 1:13 Лк. 22:43

• 1:14 Мат. 4:18-22, Лк. 5:1-11

+ 1:15 Мат. 3:2

+ 1:16 Мат. 14:34, Мк. 6:53,

+ 1:17 Мат. 13:47

+ 1:18 Мк. 10:28

• 1:21 Лк. 4:31-41

+ 1:21 Мат. 4:13

+ 1:22 Мат. 7:28-29

+ 1:24 Мк. 5:7, Руыс. 19:15,

+ 1:26 Мк. 9:20, Руыс. 8:7

+ 1:27 Руыс. 17:19

+ 1:31 Мк. 5:41, Мк. 9:27, Руыс. 3:7, Руыс. 9:41

+ 1:34 Мат. 12:16, Мк. 3:12

• 1:35 Лк. 4:42-44

+ 1:35 Мат. 14:23, Лк. 5:16

• 1:40 Мат. 8:1-4, Лк. 5:12-16

+ 1:40 Мк. 9:22

+ 1:42 Лк. 17:14

+ 1:43 Мат. 9:30

+ 1:44 Лк. 17:14

+ 1:45 Мк. 7:36

• 2:1 Мат. 9:1-8, Лк. 5:17-26

+ 2:1 Мат. 4:13, Мк. 1:21

+ 2:4 Мк. 6:55

+ 2:5 Мат. 8:10, Мк. 10:52, Лк. 7:48

+ 2:7 Мк. 14:64,

• 2:13 Мат. 9:9-13, Лк. 5:27-32

+ 2:16 Лк. 15:2

+ 2:17 Лк. 15:7,

• 2:18 Мат. 9:14-17, Мат. 12:1-8, Лк. 5:33

+ 2:18 Мат. 11:2, Лк. 11:1, Лк. 18:12

+ 2:19 Мат. 25:1-13,

+ 2:20 Мк. 14:7, Лк. 17:22

* 2:26 А-Нчва йзалхыз ачӀахъваква: Ауи ашогьанква а-Нчва йыртуаз чӀахъван. СабшагӀадзапхьадза чӀахъва шӀыцла йырпсахуан. Ауи агӀан акӀвпӀ ачӀахъважв ашогьанква йырфаныс йанахвитыз.

• 3:1 Мат. 12:9-14, Лк. 6:6-11

+ 3:1 Мк. 1:21

+ 3:2 Лк. 14:1, Лк. 20:20

+ 3:4 Лк. 14:3

* 3:6 Аиродианква: Аиродианква джьут политика гвыпын, Ирод Антипа зыхьзыз аджьут унашвачпагӀв йыцызкӀуаз. ЙахӀудашта Рим провинция ауи дапаштыхӀта Рим къральыгӀва далнахтӀ.

+ 3:7 Мат. 11:21

+ 3:10 Мк. 5:28

+ 3:11 Мат. 14:33, Мк. 1:24

+ 3:12 Мат. 12:16, Мк. 1:34

• 3:13 Мат. 10:1-4, Лк. 6:12-16

+ 3:16 Мат. 16:18,

+ 3:17 Мк. 1:19

* 3:18 Кананит: Зелот йгӀаныцӀуа гӀаныцӀитӀ (швапшы: Матай 10:2; Лука 6:15), датшата йхӀхӀвапӀта закӀы айгвыгӀвра дула йазгылуа гӀвычӀвгӀвыс – йалныс ауаштӀ Израиль аурым оккупация йапшӀагылуаз адин-политика гвып дрылазларныс.

+ 3:18 Мат. 9:9

+ 3:19 Мк. 14:10, Мк. 14:44

• 3:20 Мат. 12:22-32, Лк. 11:14-23, Лк. 12:10

+ 3:20 Мк. 6:31

+ 3:22 Мат. 9:34, Мат. 10:25

+ 3:29 Лк. 12:10,

• 3:31 Мат. 12:46-50, Лк. 8:19-21

+ 3:31 Мк. 6:3, Руыс. 1:14,

* 3:32 Уахщчви: АнапӀылагӀвыражвдзаква йгьырнымызтӀ «уахщчви».

• 4:1 Мат. 13:1-23, Лк. 8:4-15

+ 4:9 Мат. 11:15,

• 4:10 Мат. 13:18-23, Лк. 8:11-15

+ 4:11 Мат. 19:11,

+ 4:12 Руыс. 28:26-27

+ 4:14 Руыс. 8:4

+ 4:19 Мат. 6:25, Мк. 10:23,

• 4:21 Лк. 8:16-18

+ 4:21 Мат. 5:15, Лк. 11:33

+ 4:22 Мат. 10:26, Лк. 12:2

+ 4:23 Мат. 11:15, Мк. 4:9

+ 4:24 Мат. 7:2

* 4:24-25 Ари ажвакъвыш йгӀанарбитӀ Иисус йапхьара ауагӀа аздзыргӀвныс йгьи йгӀаргвныгӀвныс къару щарда азалырхпхьадза, а-Нчва ауат ргӀагвынгӀвра йшалайырхӀауа.

+ 4:29 Мат. 13:38,

• 4:30 Мат. 13:31-35, Лк. 13:18-19

+ 4:31 Мат. 17:20, Лк. 17:6

• 4:35 Мат. 8:23-27, Лк. 8:22-25

+ 4:35 Мат. 8:18, Лк. 8:22

+ 4:37 Руыс. 27:14

• 5:1 Мат. 8:28-34, Лк. 8:26-39

+ 5:7 Мк. 1:24

* 5:9 Легион-хӀва: Латин бызшвала «зкьы» гӀанакӀитӀ, ауаса йрыпхьитӀ арыгӀвчва гвып ду.

+ 5:17 Лк. 5:8, Руыс. 16:39

+ 5:20 Мат. 4:25, Мк. 7:31

• 5:21 Мат. 9:18-26, Лк. 8:40-56

+ 5:22 Лк. 13:14, Руыс. 13:15, Руыс. 18:8

+ 5:28 Мк. 3:10

+ 5:30 Лк. 5:17, Лк. 6:19

+ 5:34 Мк. 10:52

+ 5:37 Мк. 9:2, Мк. 14:33

+ 5:41 Мк. 1:31, Мк. 9:27, Руыс. 3:7, Руыс. 9:41, Лк. 7:14

+ 5:43 Мк. 1:44, Мк. 9:9

• 6:1 Мат. 13:53-58, Лк. 4:16-30

+ 6:1 Мат. 2:23, Лк. 2:39, Лк. 4:23

+ 6:2 Мк. 1:21

+ 6:3 Мат. 11:6

• 6:7 Мат. 10:1, Мат. 10:5-15, Лк. 9:1-6

+ 6:7 Мк. 3:13-18

+ 6:11 Руыс. 13:51

+ 6:12 Мк. 1:15

• 6:14 Мат. 14:1-12, Лк. 9:7-9

+ 6:14 Мк. 8:28

+ 6:15 Мат. 21:11

+ 6:17 Мат. 11:2, Лк. 3:19-20,

+ 6:21 Эст. 1:3

+ 6:23 Эст. 5:3, Эст. 7:2

+ 6:29 Мк. 2:18

• 6:30 Мат. 14:13-21, Лк. 9:10-17,

+ 6:30 Мк. 6:7

+ 6:31 Мк. 3:20

+ 6:34 Мат. 9:36

• 6:45 Мат. 14:22-36,

+ 6:45 Мат. 11:21, Мк. 8:22

+ 6:46 Лк. 6:12, Лк. 9:28

* 6:48 Ачврыгъвква: Урышв бызшвала – «вёсла».

+ 6:49 Лк. 24:37

+ 6:52 Мк. 6:41, Мк. 8:17,

+ 6:53 Мат. 14:34, Лк. 5:1

+ 6:55 Мк. 2:4, Руыс. 5:15

+ 6:56 Мк. 5:27

• 7:1 Мат. 15:1-20

+ 7:5 Лк. 11:38

+ 7:6 Мат. 23:13

* 7:15-16 ЙгӀайуацӀцӀуа: Й-16-хауа ауыса апхъанчӀви напӀлагӀвыраквакӀ рпны йаныпӀ: «АджвырагӀв лымхӀа йымазтын, йгӀарныс акӀвпӀ, йгӀарагӀатӀ».

+ 7:15 Руыс. 10:15,

+ 7:19 Руыс. 10:15, Руыс. 11:9,

+ 7:20 Мат. 12:34,

• 7:24 Мат. 15:21-28

* 7:26 Дсирофиникянын: Ауи Рим провинция Сирия йаъу Финикия апны дйытӀ.

+ 7:26 Руыс. 21:2-3

* 7:27 Апхъапхъа асабиква рымгва дырчврагӀатӀ, йыгьбзийыми асабиква чӀахъва гӀарыквухта алаква йрутныс: Иисус хӀварыбзала йхӀвитӀ. Ауи йгӀанакӀитӀ: апхъапхъа суагӀа йрыстныс сшвырхвит ауат ззыбжу. Ауи акӀвмызтын асабиква ачӀахъва гӀаршӀухта алаква йрутырквын йапшпӀ.

+ 7:27 Мат. 7:6

+ 7:31 Мк. 8:24, Мк. 5:20, Мк. 1:9

+ 7:33 Мк. 8:23,

+ 7:36 Мк. 1:44-45

• 8:1 Мат. 15:32-39

+ 8:2 Мат. 9:36

* 8:9 ХъачвагӀвацата пщынзыкьыгӀв: Матай 15:32-39 апны хӀара йгӀдыртӀ 4000-гӀв пхьадзара йаланакӀыз ахъачвагӀвацаква ракӀвызтӀхӀва пхӀвысти сабити йаъаз рыцӀа йшщардагӀвыз.

• 8:11 Мат. 16:1-4

+ 8:11 Лк. 11:16,

• 8:14 Мат. 16:5-12

+ 8:15 Лк. 12:1,

+ 8:17 Мк. 6:52, Мк. 7:18

+ 8:19 Мк. 6:41-43

+ 8:20 Мк. 8:8

+ 8:22 Мк. 6:45

+ 8:23 Мк. 7:33,

• 8:27 Мат. 16:13-20, Лк. 9:18-21

+ 8:28 Мк. 6:14,

+ 8:29 Мк. 14:61-62,

+ 8:30 Мат. 9:30

• 8:31 Мат. 16:21-28, Лк. 9:22-27

+ 8:31 Лк. 17:25, Мк. 9:31, Мк. 10:34,

+ 8:33 Мат. 4:10,

* 8:34 ЙгӀазабчьакьра аджьуар найахвта: Иисус йзаманква рагӀан аджьуар йкӀыддыркӀылнысла зхӀаквым рхаз агӀвычӀвгӀвыс дазадырцалуан дъарщуашыз ашӀыпӀадза аджьуар йгарныс.

+ 8:34 Мат. 10:38-39

+ 8:35 Мк. 10:29

+ 8:36 Лк. 12:20

+ 9:1 Мк. 13:30,

• 9:2 Мат. 17:1-13, Лк. 9:28-36

+ 9:2 Мк. 5:37, Мк. 14:33

+ 9:9 Мк. 1:44, Мк. 5:43

+ 9:13 Мат. 11:14, Лк. 1:17

• 9:14 Мат. 17:14-20, Лк. 9:37-43

+ 9:17 Лк. 11:14

+ 9:20 Мк. 1:26

+ 9:22 Мк. 1:40

+ 9:23 Мат. 17:20-21

+ 9:26 Мк. 1:26

+ 9:27 Мк. 1:31, Мк. 5:41, Руыс. 3:7, Руыс. 9:41

* 9:29 НыхӀварагӀвацала: НапӀылагӀвыраквакӀ рпны йаныпӀ «ныхӀварагӀвацали урычрагӀвацали».

• 9:30 Мат. 17:22-23, Лк. 9:43-45

+ 9:31 Мк. 8:31, Мк. 10:32-34

+ 9:32 Мк. 6:52

• 9:33 Мат. 18:1-9, Лк. 9:46-50, Лк. 22:24-30

+ 9:33 Мат. 17:24

+ 9:35 Мк. 10:43-44

+ 9:36 Мк. 10:16

+ 9:37 Мат. 10:40, Лк. 10:16,

+ 9:38 Мат. 7:22, Мат. 12:27, Руыс. 19:13,

+ 9:40 Мат. 12:30, Лк. 11:23

+ 9:41 Мат. 10:42

+ 9:42 Лк. 17:2

* 9:43-44 РахӀа йагъьпӀ напӀыкӀ ахӀа уымамкӀва абзазара уалалырквын, гӀвнапӀыкӀ уымата джьахӀанам уталра, йымчвуа амца уалалра ацкӀыс: РахӀа йажву анапӀлагӀвыраква рпны йгьаъам 44 ауыса: Ауат ахва ъампсуа йгьи амца ъамчвуа.

+ 9:43 Мат. 5:30, Мат. 25:41,

* 9:45-46 РыцӀа йагъьпӀ абзазара ныкъвадыкъвата уалалырквын, гӀвщапӀыкӀ уымата джьахӀанам утадрышвуа ацкӀыс: РахӀа йажву анапӀлагӀвыраква рпны йгьаъам 46 ауыса: Ауат ахва ъампсуа йгьи амца ъамчвуа.

* 9:49 Йауа ухӀвузтын дзачӀвызлакӀгьи мцала ддрыцкьуштӀ, акъвырман джькӀала йшдрыцкьауа апшта: Райшата йатакӀта: «Йауа ухӀвузтын ауат зымгӀва мцала йырцӀгӀуштӀ».

* 9:50 АджькӀа афачӀвы йшазалуа апшта а-Хабар бзигьи анахьанат гьама бзита йырзалыргӀатӀ: Райшата йгӀаныцӀитӀ: «ШвуацӀа аджьыкӀа ташврызла».

+ 9:50 Мат. 5:13, Лк. 14:34,

• 10:1 Мат. 19:1-12

+ 10:12 Мат. 5:32

• 10:13 Мат. 19:13-15, Лк. 18:15-17

+ 10:15 Мат. 18:3

+ 10:16 Мк. 9:36

• 10:17 Мат. 19:16-30, Лк. 18:18-30

+ 10:17 Лк. 10:25

+ 10:21 Лк. 12:33

+ 10:23 Мк. 4:19

* 10:24 йачӀвбаргвыйа а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва аталра!: НапӀлагӀвыраквакӀ рпны йаныпӀ «йачӀвбаргвыйа абайара йайгвгъауа рыхъазла а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва аталра!», ауаса анапӀлагӀвыражвква рпны уыгьрынйум ауат ажваква.

+ 10:27 Мк. 14:36, Лк. 1:37

+ 10:28 Мк. 1:18-20

+ 10:29 Мк. 8:35, Лк. 14:26

+ 10:31 Мат. 20:16, Лк. 13:30

• 10:32 Мат. 20:17-19, Лк. 18:31-34

+ 10:34 Мк. 8:31, Мк. 9:31

• 10:35 Мат. 20:20-28

+ 10:35 Мк. 1:19

+ 10:37 Мат. 19:28

+ 10:38 Мк. 14:36, Лк. 12:50

+ 10:39 Руыс. 12:2,

+ 10:43 Мат. 23:11, Мк. 9:35

• 10:46 Мат. 20:29-34, Лк. 18:35-43

* 10:47 Дауыт й-Па: Ажвлара апны хвы зму ахьызква рыуа азакӀы МасихӀ. Джьарсынра злаз ажваква йшгӀарныцӀуала йзызпшуа МасихӀ (датшата, апаштыхӀ цӀабыргхӀвагӀвы йгьи АгӀархвитыгӀв) апаштыхӀ Дауыт дитынхазара атахъыпӀ. УапшыЙышгӀайхӀу 11:1-5; ЙырамихӀу 23:5-6.

+ 10:47 Лк. 1:32

+ 10:52 Мк. 5:34, Лк. 7:50, Лк. 17:19

• 11:1 Мат. 21:1-11, Лк. 19:28-40,

+ 11:1 Руыс. 1:12, Мат. 21:17, Лк. 24:50,

* 11:8 Рхъахьквпсаква амгӀва йыквырпсун: Иисус йзаманква рагӀан аджьутква агӀвычӀвгӀвыс хъадаква рымгӀва рхъахьквпсаква рыквырпсун пӀатӀу рыквырцӀара ахъаз.

* 11:9 ХӀосанна!: Джьут бызшвала ауи ажва йгӀаныцӀитӀ «Уа ЙхӀыхвиту, хӀгӀахча!».

+ 11:10 Мат. 23:39

• 11:12 Мат. 21:18-19

+ 11:12 Мат. 4:2

+ 11:13 Мк. 13:28, Лк. 13:6

• 11:15 Мат. 21:12-17, Лк. 19:45-48,

+ 11:15 Лк. 2:24

+ 11:18 Мат. 21:46

+ 11:19 Лк. 21:37

• 11:20 Мат. 21:19-22

+ 11:23 Мат. 7:7, Мат. 17:20,

+ 11:24 Мат. 7:7,

* 11:25-26 АнапӀлагӀвыражвдзаква рпны й-26-хауа ауыса гьаным. РахӀа йкӀьасу напӀлагӀвыраквакӀ рпны й-26-хауа ауыса аныпӀ: «Ауаса швара йрызшвмыргӀварыквын, а-ЖвгӀванд Абагьи швара швгӀващагӀараква гьшвызйыргӀвушым».

+ 11:25 Мат. 6:14,

• 11:27 Мат. 21:23-27, Лк. 20:1-8

+ 11:28 Руыс. 4:7

+ 11:30 Мк. 1:4

+ 11:31 Лк. 7:30

+ 11:32 Мат. 11:9, Мат. 14:5

• 12:1 Мат. 21:33-46, Лк. 20:9-19

+ 12:1 Мк. 13:34

+ 12:5 Мат. 22:6, Мат. 23:34,

+ 12:6 Мат. 3:17,

+ 12:9 Руыс. 13:46

+ 12:11 Руыс. 4:11,

+ 12:12 Мк. 11:18, Мк. 11:32

• 12:13 Мат. 22:15-22, Лк. 20:20-26

+ 12:13 Лк. 11:54

+ 12:14 Мат. 17:24-25

+ 12:15 Мк. 7:6, Лк. 12:1

• 12:18 Мат. 22:23-33, Лк. 20:27-40

+ 12:18 Мат. 3:7, Руыс. 23:8

• 12:28 Мат. 22:34-40, Лк. 10:25-28

+ 12:31 Мат. 19:19

+ 12:34 Лк. 20:40

• 12:35 Мат. 22:41-46, Лк. 20:41-44

+ 12:35 Мк. 10:47, Лк. 1:32

+ 12:36 Руыс. 2:34-35

+ 12:37 Мк. 6:20

• 12:38 Мат. 23:1-36, Лк. 20:45-47

+ 12:39 Лк. 11:43

• 12:41 Лк. 21:1-4

+ 12:41 Мат. 27:6

• 13:1 Мат. 24:1-14, Лк. 21:5-19

+ 13:2 Лк. 19:44

* 13:8 Ауи ахьара йагӀаджвыквлымтапӀ: АпхӀвыс мгваду йгӀалылаххуа даналагара, ауи йылдыритӀ лхьара заман шгӀадзаз, йауа ухӀварыквын йгӀалылаххуа ахьыгӀаква рыцӀа-рыцӀа йрылахӀитӀ, йзапытхитӀ. Абарауаса а-Нчва й-ПаштыхӀыгӀва гӀаргванхапхьадза ари адунай апны арыцхӀагӀаква рдурагьи рзапытрагьи рыцӀа-рыцӀа йщардахуштӀ.

+ 13:8 Руыс. 11:28,

+ 13:9 Руыс. 17:6, Руыс. 18:12, Руыс. 24:1, Руыс. 25:6

+ 13:10 Мат. 28:19,

+ 13:11 Руыс. 4:8

+ 13:12 Мат. 10:35-36

+ 13:13 Мат. 10:22,

• 13:14 Мат. 24:15-28, Лк. 21:20-24

* 13:14 «Тачвгвачвра гӀазгуа агвымха»: Иерусалим йаъу а-Нчва йтдзы акӀвпӀ йымцырахуш ашӀыпӀа. УапшыДанель 9:27.

+ 13:15 Лк. 17:31

+ 13:17 Лк. 23:29

+ 13:20 Лк. 18:7

+ 13:21 Лк. 17:23

• 13:24 Мат. 24:29-31, Лк. 21:25-28

+ 13:25 Руыс. 2:20,

+ 13:26 Мат. 16:27

+ 13:27 Мат. 13:41

• 13:28 Мат. 24:32-35, Лк. 21:29-33

+ 13:30 Мк. 9:1

• 13:32 Мат. 24:36-44, Лк. 17:26-30, Лк. 17:34-36

+ 13:33 Мат. 25:13

+ 13:34 Мк. 12:1

+ 13:35 Мат. 25:13,

+ 13:36 Мат. 25:1-13

• 14:1 Мат. 26:1-5, Лк. 22:1-2,

• 14:3 Мат. 26:6-13, Лк. 7:36-50,

* 14:3 Анарддза: Нард фыгӀв пшдза гӀазхъыхӀауа хвша гӀазлырхуа гӀайырапӀ.

+ 14:3 Мат. 21:17,

+ 14:7 Мк. 2:20,

+ 14:9 Мат. 24:14

• 14:10 Мат. 26:14-16, Лк. 22:3-6

+ 14:10 Руыс. 1:16

• 14:12 Мат. 26:17-30, Лк. 22:7-23,

+ 14:21 Мат. 18:7

• 14:22 Мат. 26:26-30, Лк. 22:15-20,

* 14:26 Ашва рхӀван: ЦӀаста ари агвыргъьахъв мшы агӀан айахӀудаква й-112-хауа угӀалагата й-117-хауадза йгьи й-135-хауа апсаломква рхӀвун.

+ 14:26 Лк. 22:39

• 14:27 Мат. 26:31-35, Лк. 22:31-34,

+ 14:28 Мк. 16:7

• 14:32 Мат. 26:36-46, Лк. 22:39-46

+ 14:33 Мк. 5:37, Мк. 9:2

* 14:36 АгвылдзгӀара квпӀи: А-Нчва йгвыхьри йгвыжвкӀри ажва «квпӀи» йашӀырпшыгата щардара йгӀадрысабапуан.

+ 14:36 Мк. 10:27, Мк. 10:38,

+ 14:38 Мат. 6:13,

+ 14:41 Мк. 9:31, Мк. 10:33

• 14:43 Мат. 26:47-56, Лк. 22:47-53,

+ 14:43 Руыс. 1:16

+ 14:47 Лк. 22:38

+ 14:49 Мк. 11:27, Мат. 1:22-23, Мат. 21:4,

+ 14:50 Мк. 14:27,

• 14:53 Мат. 26:57-68, Лк. 22:54-55, Лк. 22:63-71,

+ 14:58 Мк. 15:29,

+ 14:60 Мк. 15:4-5

* 14:61 А-Нчва й-Па: Райшата «ауагӀа йдыртшхъвауа й-Па» йа «ауагӀа йырныхӀвауа й-Па». АуагӀаква ажва «а-Нчва» тшачвырхчауа зын-замыза Ауи йанйылачважвуз йашӀырпшыз ажвагвыпква гӀадрысабапуан.

+ 14:62 Мат. 16:27, Мат. 24:30,

+ 14:63 Руыс. 14:14

+ 14:64 Мк. 2:7,

+ 14:65 Мк. 10:34

• 14:66 Мат. 26:69-75, Лк. 22:56-62,

+ 14:72 Мк. 14:30

• 15:1 Мат. 27:1-2, Мат. 27:11-14, Лк. 23:1-5,

+ 15:1 Лк. 3:1, Лк. 13:1, Руыс. 3:13, Руыс. 4:27,

+ 15:2 Мат. 2:2

+ 15:4 Мк. 14:60-61

• 15:6 Мат. 27:15-26, Лк. 23:13-25,

+ 15:10 Руыс. 5:17

+ 15:11 Руыс. 3:14

+ 15:14 Лк. 23:41,

+ 15:15 Мк. 10:34

• 15:16 Мат. 27:27-31,

+ 15:19 Мк. 10:34, Мк. 14:65

• 15:21 Мат. 27:32-44, Лк. 23:26-43,

* 15:25 АсахӀат ажвба: АнапӀылагӀвыраква рпны «асахӀат ахпа апны», аджьутква рсахӀатпхьадзара асахӀат ацба йгӀаджвыквылуан. (Йхпахауа асахӀат ауат рыхъаз асахӀат ажвба хӀара хӀпхьадзарала йнадзун).

* 15:27-28 Грек напӀылагӀвыраквакӀ рпны акӀвпӀ йъалу ауыса15:28. Ауаъа йгӀанахӀвуз «АчвгьахагӀвчва дрыларпхьадзатӀ» – хӀва а-ГӀвыра йаныз ншатӀ. ШвапшыЙышгӀайхӀу 53:12.

+ 15:29 Мк. 14:58,

• 15:33 Мат. 27:45-56, Лк. 23:44-49,

* 15:33 Атшын асахӀат ахпадза: Райшата «асахӀат ажвба апны». (Уапшы15:25 уыса).

* 15:36 Асхъа тшыткӀ: Райшата «губка».

+ 15:40 Лк. 8:2

• 15:42 Мат. 27:57-61, Лк. 23:50-56,

• 16:1 Мат. 28:1-8, Лк. 24:1-12,

+ 16:1 Мк. 15:40

+ 16:3 Мк. 15:46

+ 16:7 Мк. 14:28

* 16:9 АнапӀылагӀвыра ажвдзаква рпны ауысаква 9–20 угьрынйум.

• 16:9 Мат. 28:9-10, Мат. 28:16-20, Лк. 24:13-49,

+ 16:9 Лк. 8:2

+ 16:11 Лк. 24:11

+ 16:15 Руыс. 1:8,

+ 16:16 Руыс. 16:31,

+ 16:17 Лк. 10:17, Руыс. 5:16, Руыс. 8:7, Руыс. 16:18, Руыс. 19:12, Руыс. 2:4, Руыс. 10:46,

+ 16:18 Лк. 10:19, Руыс. 28:3-5, Руыс. 9:12, Руыс. 28:8

+ 16:19 Лк. 24:51, Руыс. 1:9, Руыс. 7:55-56,

+ 16:20 Руыс. 5:12