# Јаҥы Кереес

Unknown

## Сӧс бажы


Кару кычыраачылар!

Колыгарда тудунып алган бичик Јаҥы Кереес деп адалат. Бу эки тилле аҥылу чыгарыш – Јаҥы Кереес алтай тилле, оныла кожо орус Синод кӧчӱриш.

Јаҥы Кереестиҥ бичиктери Эртеги Кереестиҥ бичиктериле кожо Агару Бичик – Библия деп адалат. Библия – бастыра телекейде эҥ кычырылып турган бичик. Ондо Кудай улусла тургускан эки кереес керегинде айдылат. Эртеги Кереесте канайып Кудай израиль калыкла Кереес тургусканы, Моисей ажыра ого агару Јасак бергени керегинде бичилген. Јаҥы Кереесте канайып Кудай јӱзӱн-башка калыктардыҥ улузыла, Иисус Христоско бӱткен ончо улусла кереес тургусканы бичилген.

Јаҥы Кереес јебрен грек тилле бичилген 27 бичиктеҥ туруп јат. Ол ӧйлӧрдӧ грек тил Рим империяда јуртаган калыктар эрмектешкен тӧс тилдердиҥ бирӱзи болгон.

Јаҥы Кереестиҥ баштапкы тӧрт бичиги гректеп «Евангелион» деп адалат. «Сӱӱнчилӱ Јар» – ол ӧрӧги сӧсти алтай тилге кӧнӱ кӧчӱргени. Бу бичиктерде Иисус Христостыҥ туулганы, јӱрӱми, јарлыктаганы, ӧлгӧни ле тирилгени керегинде айдылат.

Сӱӱнчилӱ Јардыҥ кийнинеҥ Апостолдордыҥ Ижиниҥ Бичиги салылган. Ондо Иисус Христоско бӱдери телекей ӱстине канайда таркап баштаганы керегинде айдылат.

Јаҥы Керееске анайда ок 21 самара кирген; олорды ончозын Иисус Христостыҥ апостолдоры бистиҥ эраныҥ I чакта бичиген. Бу самаралардыҥ кезиги Рим империяныҥ јӱзӱн-башка калаларындагы серкпелерге ийилген, ӧскӧлӧри дезе – чокым улуска. Олорды бичигендер Иисус Христоско бӱдетениниҥ учурын улуска јакшы оҥдоп аларга болужар, христиан јӱрӱм керегинде тузалу јӧп-шӱӱлтелер ле ӱредӱ берер кӱӱндӱ болгондор.

Јаҥы Кереестиҥ калганчы бичиги – Иоанныҥ Ачылтазы. Бу бичик сӱр-темдектӱ тилле бичилген. Ондо чактыҥ учында канайып Кудайдыҥ Каандыгы јаманды јеҥип, Кудайга бӱткен улуска Иисус Христос чындаптаҥ бастыра телекейдиҥ Кааны ла Кайраканы деп ижемји берип турганы керегинде айдылат.


Јаҥы Кереести алтай тилге кӧчӱргени керегинде


Јаҥы Кереес эки муҥ јылга шыдар кайра бичилген. Оноҥ бери Јаҥы Кереес телекейдиҥ 1200-теҥ ажыра тилине бӱткӱлинче кӧчӱрилген.

XIX-чы чакта Алтайдыҥ духовный миссиязыныҥ анчада ла Макарий Глухарёв ло Михаил Чевалков абыстардыҥ эрчимдӱ ижиниҥ шылтузында алтай тилге тӧрт Евангелие, Апостолдордыҥ ижи кӧчӱрилген. Јаҥы Кереестиҥ таҥынаҥ бичиктериниҥ јаҥы кӧчӱриштерин Библияны кӧчӱрер Институт кепке баскан: 1996 јылда Марктаҥ Јакшылыкту Јар, 1999 јылда Лука чийген Сӱӱнчилӱ Јар ла Апостолдордыҥ ижи деп бичиктерди. Јаҥы Кереестиҥ ончо бичиктери эҥ баштап алтай тилле 2003 јылда кепке базылган эди. Алтай кӧчӱриштиҥ тӧс амадулары мындый болгон: баштапкызында, грек тилле бичилгенниҥ шӱӱлтезин чын кӧчӱрери; экинчизинде, бу шӱӱлтени эмдиги ӧйдиҥ су-алтай тилине кычыраачыга јарт эдип јетирери.

Оноҥ бери, јылдар ӧткӧн сайын, тил ӧзӱп, кубулып, бир кезик оҥдомолдор чокумдалып, јарталган. Анайда ок кычыраачылар бойлорыныҥ ајаруларын эдип, шӱӱлтелерин айткан. Оныла колбой бис кӧчӱришти тӱзедип, јаҥыртканыс. Оноҥ башка, 2003 јылда эдилген кӧчӱришке кӧрӧ, Синод кӧчӱриштиҥ тӧзӧлгӧзине салылган грек текст аайынча тӱзеткенис.

Бу чыгарышта алтайлап Јаҥы Кереесле кожо Россия ичинде јарадулу орус Синод кӧчӱриш јарлалган. Алтай тилге ӱзеери орус тилле берилгениниҥ амадузы – бойыныҥ тӧрӧл тилиле кычырар темигӱ јок улуска алтайлап кӧчӱрилгенин оҥдоорго болужары. Јаҥы Кереестиҥ алтай тилге кӧчӱргени Синод кӧчӱришке толо келижет деп айдар арга јок. Кезик јерлерде кыйалтазы јоктоҥ болотон башкаланыштар учурайт. Синод кӧчӱриштеги бажалыктар алтай тилге кӧчӱрилгенине тӱҥейлелген.


Кычыраачыга болуш эдип


Јаҥы Кереести кӧчӱрген тексттиҥ бойынаҥ башка бу чыгарышта болушту эп-аргалар бар. Олор текстти јакшы оҥдоорго болужар.


1. Бажалыктар.


Бичиктердиҥ таҥынаҥ ӱзӱктери шӱӱлтези аайынча бӧлӱлген ле бажалыктарла берилген. Андый бажалыктар баштапкы грек колбичимелдерде јок болгон. Олорды кӧчӱриштиҥ оток-кӱреези кошкон. Онызы кычыраачыга текстте аайланарга ла керектӱ јерлерди ылтам табарга болушту болор. Кезик бажалыктардыҥ алдында Јаҥы Кереестиҥ ӧскӧ бичиктериндеги тӱҥей јерлер темдектелген.


2. Эртеги Кереестеҥ алылганы.


Иисус Христос ло Јаҥы Кереестиҥ бичиичилери Эртеги Кереестеҥ ӱлгерлерди алып, улайын тузаланатан. Эртеги Кереестеҥ сӧс сӧслӧ алылганы алтай кӧчӱриште курсивле аҥылап базылган.


3. Јартамалдар.


Алтай текстте оогош латын танык учурап турган болзо, темдектелген ол ӱлгерге тӧмӧн јартамал бар. Кезик јартамалдар Јаҥы Кереес бичилген ӧйлӧрдӧги биске таныш эмес аттарды, сӧстӧрди эмезе культураныҥ аҥылузын јартап јадылар. Ӧскӧлӧри ӱлгерди база канайда јартаар арга барын кӧргӱзет.


4. Сӧзлик.


Библей оҥдомолдордыҥ, аттардыҥ, улайын учурап турган эмезе јаҥы табылган сӧстӧрдиҥ ле сӧсколбулардыҥ учуры бичиктиҥ учында јарталат.


5. Карталар.


Бичиктиҥ учында анайда ок Јаҥы Кереестиҥ ӧйиндеги телекейдиҥ карталары салылган. Олордоҥ Иисус Христостыҥ, апостолдордыҥ јол-јоругы канайда ӧткӧнин кӧрӧр аргагар бар.

Библияны кӧчӱрер Институт кӧчӱреечиге, кӧчӱриштиҥ редакторлорына, анайда ок Јаҥы Кереести алтай тилле кепке базарга болушкан ончо улуска јаан алкыш-быйанын айдып туру.

Бистиҥ чӱмдӱ ӧйибисте Сӱӱнчилӱ Јар алтай калыкка ижемји берер ле ого бойыныҥ тилин чеберлеп аларга болужар деп, бӱдӱп јадыбыс.

\st Библияны кӧчӱрер Институт


## Матфей бичиген сӱӱнчилӱ јар

### 1


Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри


(Лк. 3:23-28)


1Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри. Ол Давид ле Авраамныҥ калдыгы.

2Авраамнаҥ Исаак туулган, Исаактаҥ Иаков туулган, Иаковтоҥ Иуда ла оныҥ карындаштары туулган;

3Иуданыҥ ӱйи болгон Фамарьдаҥ Фарес ле Зара туулган, Фарестеҥ Есром туулган, Есромноҥ Арам туулган;

4Арамнаҥ Аминадав туулган, Аминадавтаҥ Наассон туулган, Наассонноҥ Салмон туулган;

5Салмонныҥ ӱйинеҥ, Рахавтаҥ, Вооз туулган, Воозтыҥ эмеени Руфьтаҥ Овид туулган, Овидтеҥ Иессей туулган;

6Иессейдеҥ Давид-каан туулган, Давид-кааннаҥ Соломон туулган, Соломонныҥ энези дезе Урияныҥ башкыдагы ӱйи болгон;

7Соломонноҥ Ровоам туулган, Ровоамнаҥ Авия туулган, Авиядаҥ Асаф туулган;

8Асафтаҥ Иосафат туулган, Иосафаттаҥ Иорам туулган, Иорамнаҥ Озия туулган;

9Озиядаҥ Иоафам туулган, Иоафамнаҥ Ахаз туулган, Ахазтаҥ Езекия туулган;

10Езекиядаҥ Манассия туулган, Манассиядаҥ Амос туулган, Амостоҥ Иосия туулган;

11Вавилон јерине кӧчӱрердеҥ озо Иосиядаҥ Иоаким ле оныҥ карындаштары туулган;

12Вавилонго кӧчӱрген соҥында Иехониядаҥ Салафиил туулган, Салафиилдеҥ Зоровавел туулган;

13Зоровавелдеҥ Авиуд туулган, Авиудтаҥ Елиаким туулган, Елиакимнеҥ Азор туулган;

14Азордоҥ Садок туулган, Садоктоҥ Ахим туулган, Ахимнеҥ Елиуд туулган;

15Елиудтаҥ Елеазар туулган, Елеазардаҥ Матфан туулган, Матфаннаҥ Иаков туулган;

16Иаковтоҥ Марияныҥ эш-нӧкӧри Иосиф туулган, Мариядаҥ Христос дейтен Иисус туулган.

17Анайдарда, Авраамнаҥ ала Давидке јетире бастыразы он тӧрт ӱйе; Давидтеҥ ала Вавилонго кӧчӱргенине јетире база он тӧрт ӱйе; Вавилонго кӧчӱргенинеҥ ала Христоско јетире база он тӧрт ӱйе.


Иисус Христостыҥ туулганы


(Лк. 2:1-7)


18Иисус Христостыҥ туулганы мындый болгон. Оныҥ энезин, Марияны, Иосифле кол алыштырып койгондор, је олор биригерге јеткелекте, Мария Агару Тыннаҥ барланып калган. 19Марияныҥ эш-нӧкӧри Иосиф, ак санаалу кижи бойы, оны улус алдына уйатка тӱжӱрбейин деп, јажытту јандырып ийерге сананган. 20Је анайда сананып аларда, ого тӱш јеринде Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип, мынайда айткан:

– Давид уулы Иосиф! Мария ӱйиҥди бойыҥда јӱргӱзерге коркыба. Оныҥ бойында табылганы – Агару Тыннаҥ. 21Табары уул болор, Оны Иисус[1] деп адаарыҥ, нениҥ учун дезе Ол Бойыныҥ калыгын кинчектеринеҥ аргадаар.

22Кайраканныҥ јарлыкчы ажыра айтканы бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу. Ол айткан: 23«Бат, кыс барланып, уул бала табар, Оны Еммануил деп адагылаар». Еммануил дегени – «Бисле кожо Кудай» дегени.

24Иосиф уйкудаҥ турала, ого Кайраканныҥ ангели јакарганыла эдип, ӱйин бойында јӱргӱсти. 25Мария тун уул бала тапканча, оныла бир тӧжӧккӧ јатпады. Иосиф баланы Иисус деп адады.


### 2


Кӱнчыгыштыҥ судурчылары Иисуска бажырганы


1Иисус Иудей јериндеги Вифлеем деп калада Ирод-каан тужында туулган. Је бат, кӱнчыгыштаҥ Иерусалимге судурчылар келип, айттылар:

2– Иудейлердиҥ јаҥы туулган кааны кайда болотон? Кӱнчыгышта Оныҥ јылдызын кӧрдибис, Ого бажырарга келдибис.

3Мыны угала, Ирод-каан тӱймей берди, оныла кожо бастыра Иерусалим тӱймеди. 4Калыктыҥ ончо улу абыстарын ла бичикчилерин јууп алып,

– Христос кайда чыгатан эди? – деп, сурап турды.

5Олор айттылар:

– Иудей јериндеги Вифлеемде, нениҥ учун дезе јарлыкчы мынайда бичиген: 6«Сен де, Вифлеем, Иуда јери, Иуданыҥ калаларынаҥ эмеш те кичӱ эмезиҥ: сенеҥ Башчы чыгар, Ол Израиль элимди кабырар».

7Айдарда, Ирод судурчыларды бойына јажытту кычырып, јылдыстыҥ кӧрӱнген ӧйин сурап, угуп алала, 8олорды Вифлеемге ийип, айтты:

– Барып, бала керегинде быжулап сурап угугар. Таап алзагар, меге тил јетиригер, мен де Ого барып бажырайын.

9Судурчылар каанныҥ айтканын тыҥдап угала, јӱрӱп ийдилер. Је бат, кӱнчыгышта кӧргӧн јылдызы олордыҥ ӱстинде ичкери барып јатты. Учында бала болгон јердиҥ ӱстине једеле, токтой берди. 10Олор јылдысты кӧрӧлӧ, улу сӱӱнчиле сӱӱндилер. 11Ӱйге кирип, баланы ла Оныҥ энезин, Марияны, кӧрдилер. Кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, балага бажырдылар. Оноҥ эрјинелӱ кайырчактарын ачып, Ого алтын, ладан, база смирна сыйладылар. 12Иродко бурылбагар деп, олорго тӱш јеринде Кудайдаҥ айдылганыла, јери-јуртына ӧскӧ јолло јанып ийдилер.


Египетке ырбаганы


13Судурчылар јӱре берерде, Кайраканныҥ ангели Иосифке тӱш јеринде кӧрӱнип, айтты:

– Тур, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Египет јерине ырбап бар. Сеге айтканчам, анда јӱр. Ирод баланы ӧлтӱрейин деп, бедиреерге умзанып јат.

14Иосиф туруп, тӱнде баланы ла Оныҥ энезин алганча, Египет јаар јӱре берди. 15Анда Ирод јада калганча јӱрди. Кайраканныҥ јарлыкчы ажыра айтканы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан: «Египеттеҥ Уулымды алдырып алдым».

16Судурчыларга мекеледип койгонын кӧрӧлӧ, Ирод сӱрекей чугулданды. Олордоҥ сурап уккан ӧйдӧ Вифлеемде ле оны эбире јерлерде туулган эки јашту ла оноҥ кичӱ балдарды ончозын ӧлтӱрзин деп јакарды. 17Анайып, Иеремия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтти. Ол айткан:

18«Рамада ӱн угулат,

ый-сыгыт, улу онту-калак угулат.

Рахиль балдарым деп ыйлап,

токунап болбойт,

нениҥ учун дезе олор јок».

19Ирод јада калган соҥында Кайраканныҥ ангели Египеттеги Иосифке тӱш јеринде кӧрӱнип, 20айтты:

– Тур, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Израиль јерине јан. Баланыҥ тынын кыйарга сананган улус ӧлди.

21Иосиф туруп, баланы ла Оныҥ энезин алганча, Израиль јерине јанды. 22Иудей јеринде Иродтыҥ ордына оныҥ уулы, Архелай, каан болуп турганын угала, оноор барарга коркыды. Је тӱш јеринде айдылганыла, Галилей јерине барды. 23Ого келип, Назарет дейтен калада јуртай берди. Анайып, Оныҥ ады Назорей болор деп, јарлыкчылар ажыра айдылганы бӱтти.


### 3


Куба чӧлдӧги ӱн


(Мк. 1:1-8; Лк. 3:1-9, 15-17; Ин. 1:19-28)


1Ол кӱндерде Крестеечи Иоанн келип, Иудейдиҥ куба чӧлинде јарлыктап, 2айдып јӱрген:

– Кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар! Теҥери Каандыгы јууктап келди!

3Исаия јарлыкчыныҥ мынайда айткан кижизи бу болгон: «Куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни: Кайраканга јол белетегер, Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!»

4Иоанн бойы дезе тӧӧ тӱгинеҥ эткен кийимдӱ болгон, белин тере курла курчанган, јиген ажы аспан ла јер адаруныҥ балы. 5Ол тушта Иерусалимниҥ улузы, Иудей ичинде, Иорданды јакалай јуртаган ончо улус ого келип, 6кинчектерин ачып, Иордан-сууга кирип, Иоаннга креске тӱжӱп тургандар. 7Креске тӱжерге ого кӧп фарисейлер ле саддукейлер келип јатканын кӧрӧлӧ, олорго айтты:

– Јыланныҥ ач-ӱрени! Кудайдыҥ келер чугулынаҥ кыйыжарыгар деп, слерге кем айтты? 8Чындаптаҥ кинчегерди алынып, Кудайга баштанганыгарды керекте кӧргӱзигер. 9«Бистиҥ адабыс Авраам» – деп, ичигерде айдарга сананбагар. Айдып турум слерге: Кудай бу таштардаҥ Авраамга балдар јайап берер аргалу. 10Малта да агаштардыҥ тазылында јадыры: јакшы јиилек бӱтпес агашты кезип, отко таштайтан. 11Кинчегеерди таштаганаардыҥ темдеги эдип, мен слерди суула крестеп јадым, је кийнимнеҥ келип јатканы менеҥ кӱчтӱ; мен Оныҥ ӧдӱгин де тудунып апарарга турбазым. Ол слерди Агару Тынла, отло крестеер. 12Оныҥ кӱреги колында: Ол идиргенин арутап, буудайын алмарына урар, саламын дезе, ӧчпӧс отко таштап, ӧртӧӧр.


Иисус Христостыҥ креске тӱшкени


(Мк. 1:9-11; Лк. 3:21-22)


13Ол тушта Иоаннга креске тӱжерге Галилей јеринеҥ Иорданга Иисус келди. 14Иоанн дезе Оны токтодып, айтты:

– Сен мени креске тӱжӱрер учурлу, Сен дезе меге келдиҥ бе?

15Је Иисус ого каруу јандырды:

– Эмди токтотпо. Мынызыла кандый ла чынды бӱдӱрип койорыс.

Айдарда, Иоанн јаратты.

16Иисус креске тӱжеле, ол тарый суудаҥ чыгып келерде, Ого теҥери ачылды. Ол кӱӱле чилеп Ого тӱжӱп келеткен Кудайдыҥ Тынын кӧрӱп ийди. 17Теҥеридеҥ ӱн чыкты:

– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оныҥ Бойында Мениҥ јакшылыкту табым.


### 4


Куба чӧлдӧ Иисусты ченегени


(Мк. 1:12-13; Лк. 4:1-13)


1Мыныҥ соҥында Тын Иисусты кӧрмӧскӧ ченедерге, куба чӧлгӧ апарды. 2Иисус тӧртӧн тӱш ле тӧртӧн тӱн орозо тудуп, аштай берди. 3Ченеечи Ого базып келеле, айтты:

– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, бу таштарга калаш боло берзин деп айт.

4Је Ол каруу јандырды:

– Бичилген сӧс бар: «Кижи јаҥыс калаш јип тирӱ јӱрер эмес, је Кудай айдып турган кандый ла сӧслӧ тирӱ јӱрер».

5Айдарда, кӧрмӧс Оны агару калага апарып, байзыҥныҥ ӱстине тургузала, 6айтты:

– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, тӧмӧн калып ий. Бичилген јок беди:

«Бойыныҥ ангелдерине јакарар.

Будыҥ ташка бӱдӱрилбезин деп,

Сени кол бажына апарар».

7– База бичигени бар: «Кайраканды, сениҥ Кудайыҥды, ченебе» – деп, Иисус каруу јандырды.

8Кӧрмӧс Оны база бир сӱрекей бийик кырга апарала, телекейдиҥ ончо каандыктарын ла олордыҥ магын кӧргӱзип, 9айтты:

– Меге кӧҥкӧрӧ тӱжӱп бажырар болзоҥ, мыныҥ ончозын Сеге берерим.

10– Менеҥ кеде тайыл, сатана! – деп, Иисус айтты. – Бичилген јок беди: «Кайраканга, сениҥ Кудайыҥа, бажыр, јаҥыс Ого јалчы бол».

11Мыныҥ соҥында кӧрмӧс Иисустаҥ јӱре берди. Је бат, ангелдер келип, Ого јалчы болуп јӱрдилер.


Иисус Галилейде


(Мк. 1:14-15; Лк. 4:14-15)


12Иоаннды тӱрмелеп койгонын угала, Иисус Галилей јерине јӱре берди. 13Назареттеҥ чыгала, талай јаказындагы Капернаумга келип јӱрди. Ол Завулон ло Неффалимниҥ јери болгон. 14Исаия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:

15«Талай јаар јӱре берген јолду Завулон јери, Неффалим јери!

Иордан ары јаны! Кара јаҥду јурт турган Галилей јери!

16Караҥуйда отурган калык улу јарык кӧрди,

ӧлӱмниҥ кӧлӧткӧзи бӱркеген ороондо јӱрген улуска јарык јарыды».

17Оноҥ ло бери Иисус јарлыктап, айдып јӱрер болды:

– Кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар! Теҥери Каандыгы јууктап келди!


Баштапкы ӱренчиктер


(Мк. 1:16-20; Лк. 5:1-11)


18Галилейдиҥ талайын јакалай барадып, Иисус эки карындашты кӧрӱп ийди: Петр дейтен Симонды ла оныҥ Андрей карындажын. Олор балыкчылар болгон учун талайда шӱӱндеп турган.

19– Мени ээчий барыгар – деп, Иисус олорго айтты. – Слерди улус тудаачы эдип салайын.

20Олор бу тарый шӱӱнин артырып койоло, Оныҥ кийнинеҥ бастылар. 21Оноҥ ары барып, база эки карындашты: Зеведей уулы Иаковты ла оныҥ Иоанн карындажын кӧрӱп ийди. Олор Зеведей адазыла кожо кемеде шӱӱнин јамап отурган. Олорды кычырды. 22Олор бу ла тарый, кемезин ле адазын артырып койоло, Оныла кожо бастылар.


Иисус ӱредет, јазат


(Лк. 6:17-19)


23Иисус Галилейдиҥ бастыра јерлериле јӱрди, олордыҥ синагогаларына кирип ӱретти, Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, улустыҥ не ле оорузын, не ле јоболын јазып јӱрди. 24Иисус керегинде табыш Сирия ичине јайылды. Ого ончо јоболдуларды, јӱзӱн-јӱӱр ооруга бастырткандарды: туткак оорулу улусты, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ, улаарып базып јӱрер улусты, курулып калгандарды экелип тургандар. Ол ончозын јазып турган. 25Галилей јеринеҥ, Он-Турадаҥ, Иерусалимнеҥ, Иудей јеринеҥ, Иордан ары јанынаҥ камык улус Оныла кожо јӱрген.


### 5


Чын кежик керегинде


(Лк. 6:20-23)


1Иисус улусты кӧрӧлӧ, кырга чыкты. Отура берерде, Ого ӱренчиктери базып келди. 2Олорды ӱредип баштап, айтты:

3– Тыны тӱреҥи јӱргендер кежиктӱ:

Теҥери Каандыгы – олордыйы.

4Ыйлап јӱргендер кежиктӱ:

олорго коот болор.

5Јобоштор кежиктӱ:

олор јерди энчиленер.

6Чындыктаҥ аштап-суузап јӱргендер кежиктӱ:

олор тойор.

7Быйанду улус кежиктӱ:

олорго быйан једер.

8Ару јӱректӱлер кежиктӱ:

олор Кудайды кӧрӧр.

9Амыр јайап јӱргендер кежиктӱ:

олор Кудайдыҥ уулдары деп адалар.

10Чындык учун улуска кыстадып јӱргендер кежиктӱ:

Теҥери Каандыгы – олордыйы.

11Мен учун улуска јаман айттырып, сӱрдӱрип, јабарладып бурулатсагар, кежиктӱ болгоныгар ол. 12Сӱӱнигер, јыргагар: теҥеридеги кайралыгар улу! Анайып ок слердеҥ озо јӱрген јарлыкчылар да истеткен эди.


Тус ла јаркын


(Мк. 9:50; Лк. 14:34-35)


13– Слер – јердиҥ тузы. Тус амтанын јылыйткажын, оны катап неле тусту эдер? Ол неге де јарабас, оны јаҥыс улус тепсезин деп, чыгара таштайтан.

14Слер – бу телекейдиҥ улузына јарык. Кыр бажында турган кала кӧскӧ илинбей калбас. 15Јарыткышты камысканда, оны казанла кӧҥкӧрбӧйтӧн. Карын, оны бойыныҥ јерине тургузатан, ол айыл ичиндеги ончо улуска јарыйт. 16Јаркыныгар улус алдында анайып јарып турзын, олор ак кылынып јӱргенигерди кӧрӱп, Теҥеридеги Адагарды алказын.


Јасак керегинде


17– Мен Јасакты эмезе јарлыкчылардыҥ бичигенин јоголторго келдим деп сананбагар. Јоголторго эмес, бӱдӱрерге келдим. 18Чынын айдадым слерге: теҥери ле јер јастыкпаганча, ончозы бӱтпегенче, эҥ оок бир де танык, бир де чийик Јасактаҥ јастыкпас. 19Анайдарда, кем кижи бу эҥ кичӱ јакылталардыҥ кажы бирӱзин бузуп, улусты да бого ӱретсе, Теҥери Каандыгында эҥ кичӱ деп адалар. Кем кижи јакылтаны бӱдӱрип, улусты да бого ӱретсе, Теҥери Каандыгында улу деп адалар. 20Айдып турум слерге: Кудайга чындык болгоныгар бичикчилердийин ле фарисейлердийин артыктабаза, Теҥери Каандыгына кирбезигер.


Чугул керегинде


(Лк. 12:57-59)


21– Кижи ӧлтӱрбе деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти укканыгар. Кижи ӧлтӱргени јаргыладар. 22Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: карындажына темей чугулданып турган кижи јаргыладар; карындажына «рака»[2] дегени, оток-кӱрееде јаргыладар; «аамай» дегени, отту гееннага[3] тӱжер эдип буруладар. 23Анайдарда, Кудайга берӱ берейин деп, тагылга келеле, карындажыҥ сеге комыдалду болгоны санааҥа киргежин, 24берейин дегениҥди тагылдыҥ јанына салып кой; барып, озо карындажыҥла јаражып ал, оноҥ келип, берейин дегениҥди бер. 25Бурулаачы кижиҥле јолдо кожо тужыҥда саадабай јаражып ал; бурулаачы кижиҥ сени јаргычыга апарып бербезин, јаргычы сени тӱрмениҥ ишчизине берип ийбезин, анайып сени тӱрмелеп койгылабазын. 26Чынын айдадым сеге: калганчы оок акчаны тӧлӧбӧгӧнчӧҥ, оноортынаҥ чыкпазыҥ.


Чайдам[4] керегинде


27– «Чайдамболбо» – деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти укканыгар. 28Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: ӱй кижиге кӱӱнзеп кӧргӧни, оныла кожо јӱрегинде кинчек эткени ол. 29Оҥ кӧзиҥ сени јаманга баштап турган болзо, оныҥды кодоро тартып, бойыҥнаҥ ары таштап ий. Алкы бойыҥ таамыга ташталганчаҥ, эдиҥниҥ бир ӱйезинеҥ айрылып калганыҥ бойыҥа јакшы. 30Оҥ колыҥ сени јаманга баштап турган болзо, оныҥды кезип, бойыҥнаҥ ары таштап ий. Сен бойыҥ таамыга ташталганчаҥ, бир ӱйенеҥ айрылып калганыҥ бойыҥа јакшы.

31База айткан сӧс бар: «Алган эжиле айрылыжып јаткан кижи, онызына айрылышканы керегинде кере бичик берзин». 32Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: чайдам эмес эжиле айрылыжып јатканы, онызын ӧскӧ кижиле кинчекке кийдирип јат; айрылыжып калганды алганы, оныла кожо кинчекке кирип јат.


Черт керегинде


33– Черт буспа, је Кайраканныҥ алдына чертенип айтканыҥды бӱдӱр деп, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ айткан сӧсти база укканыгар. 34Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: качан да чертенбегер. Теҥериле де чертенбегер, Кудайдыҥ Ширеези ол; 35јерле де чертенбегер, Кудайдыҥ бут алды ол; Иерусалимле де чертенбегер, улу Каанныҥ калазы ол; 36бажыҥла да чертенбе, бажыҥныҥ бир де кылын агартып эмезе карартып болбозыҥ. 37Айдар сӧзигер мындый болзын: эйе болзо, «эйе», јок болзо, «јок». Кожуп айтканы, – јаманнаҥ.


Ӧч керегинде


(Лк. 6:27-36)


38– Кӧс ордына кӧс, тиш ордына тиш дегенин укканыгар. 39Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: јаманга удурлашпа. Карын, оҥ јаагыҥа тажып ийген кижиге база бир јаагыҥды тӧгӧп бер. 40Сениле јаргылажып, чамчаҥды алайын дегенге, катанчыгыҥды да суурып бер. 41Бир чакырым јерге кожо барып кел деп албадаган кижиле кожо эки чакырым јерге барып кел. 42Сураганга – бер, тӧлӱге алайын дегеннеҥ – туура баштанба.


Ӧштӱге буурзаш


43– Јуугыҥга буурзап јӱр, ӧштӱҥди јаман кӧр дегенин укканыгар. 44Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: ӧштӱлеригерге буурзагар, слерди каргагандарды алкагар, слерди јаман кӧргӧндӧргӧ јакшыгар јетиригер, слерге јаманын јетиргендер учун, слерди истегендер учун мӱргигер. 45Јаҥыс анайып Теҥеридеги Адагардыҥ уулдары болорыгар. Ол Бойыныҥ кӱнин јамандардыҥ да, јакшылардыҥ да ӱстине чыксын дийт; јаҥмырын ак сагыштуга ла кара сагыштуга ийет. 46Слерге буурзап тургандарга буурзаар болзогор, слерди не учун кайралдайтан? Каланчылар да анайда эдип турган эмес беди? 47Јаҥыс карындаштарыгарды уткып турган болзогор, аҥылу нени эдип јадыгар? Ӧскӧ калыктар да анайда эдип турган эмес беди? 48Анайдарда, теҥеридеги толо кемдӱ Адагардый, толо кемдӱ болыгар.


### 6


Быйан эдери


1– Калак, кижи кӧзинче быйан этпегер, онымды кижи кӧрзин дебегер. Оноҥ башка, слерге Теҥеридеги Адагардаҥ кайрал болбос. 2Оныҥ учун, быйан эдип јаткаҥда, оны јарлаба, эки јӱстӱлердий болбо. Улус мактазын деп, олор синагогаларда, оромдордо анайда эдип јадылар. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 3Сен дезе, быйан эткеҥде, оҥ колыҥныҥ эдип турганын, сол колыҥ билбезин. 4Быйан эткениҥ туйка болзын. Ол тушта туйка эткенди кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар.


Мӱргӱ керегинде


(Лк. 11:2-4)


5– Мӱргип турган тужыгарда эки јӱстӱлердий болбогор. Улус кӧрзин деп, олор синагогаларда, ором белтирлеринде туруп, мӱргиирин јакшызынып јадылар. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 6Сен дезе мӱргигеҥде, кыбыҥа кирип, эжигиҥди бӧктӧп, кӧрӱнбес Адаҥга мӱрги. Ол тушта јажыттуны кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар. 7Мӱргип, ӧскӧ улус чылап, артык сӧс айтпагар. Олор, кӧп сӧс айтсабыс, угулар деп сананып јадылар. 8Олорго тӱҥейлешпегер. Теҥеридеги Адагар слердиҥ керектегенеерди Оноҥ сурагалакта билер.

9Мынайып мӱргигер:

Теҥеридеги Адабыс!

Адыҥ Сениҥ агарулалзын,

10Каандыгыҥ Сениҥ келзин.

Канайып теҥериде,

анайып јерде де

табыҥ Сениҥ болзын.

11Кӱнӱҥ сайынгы калажысты

бӱгӱн биске бер.

12Биске тӧлӱлӱ улустаҥ

канайып некебейдис,

бистиҥ де тӧлӱлеристи некебе.

13Ченелтеге бисти кийдирбе,

је јаманнаҥ бисти корула.

Каандык, кӱч, мак дезе, ӱргӱлјиге Сенийи. Аминь.

14– Улустыҥ кинчегин таштазагар, Теҥеридеги Адагар слердийин де таштаар. 15Улустыҥ кинчегин таштабас болзогор, Адагар да слердийин таштабас.


Орозо керегинде


16– Орозо тутканаарда, эки јӱстӱлер чилеп сӱрнӱгип калган јӱрбегер. Орозо тутканысты улус кӧрзин деп, олор чырайын бӱрӱҥкӱйледип алган јӱргӱлейт. Чынын айдадым слерге: олор бойыныҥ кайралын алганы ол. 17Сен дезе, орозо туткаҥда, бажыҥды майлап, јӱзиҥди јунуп ал. 18Орозо тутканыҥды кижи билбезин, кӧрӱнбей турган Адаҥ билзин. Ол тушта јажыттуны кӧрӧр Адаҥ сени иле кайралдаар.


Теҥеридеги јӧӧжӧ


(Лк. 12:22-34; 11:34-36; 16:13)


19– Бойыгарга јерде јӧӧжӧ јӧӧбӧгӧр, оны кӱйе ле тат јиир, уурчылар казып, уурдап апарар. 20Карын, бойыгарга теҥериде јӧӧжӧ јӧӧгӧр, оны кӱйе ле тат јибес, уурчылар казып, уурдап апарбас. 21Јӧӧжӧгӧр кайда, јӱрегеер де анда болор.


Эт-кан јарыткыжы


22– Эт-кан јарыткыжы – кӧс. Анайдарда, кӧзиҥ ару болзо, ончо эди-каныҥ јарык болор. 23Кӧзиҥ јаман болзо, ончо эди-каныҥ караҥуй болор. Анайдарда, ичиҥдеги јарыгыҥ караҥуй болзо, караҥуй кандый болор?


Кудайга эмезе акча-јӧӧжӧгӧ јалчы болор


24– Кем де эки бийге јаҥыс уунда јалчы болуп албас: эмезе бирӱзин јаман кӧрӧр, экинчизине дезе карузыыр; эмезе бирӱзине кичеенер, экинчизин дезе керектебес. Кудайга ла акча-јӧӧжӧгӧ теҥ јалчы болуп албазыгар.

25Оныҥ учун айдып турум слерге: јӱрӱмигерди кичееп, нени јиирис, нени ичерис, эди-каныгарды кичееп, нени кийерис дебегер. Курсак јӱрӱмнеҥ баалу болгон бо, кеп эт-каннаҥ баалу болгон бо? 26Теҥериниҥ куштарына кӧрзӧгӧр: олор аш чачпайдылар, кеспейдилер, алмарына јууп урбайдылар, је олорды Теҥеридеги Адагар азырайт. Слер олордоҥ чик-јок артык эмес бедигер? 27Кемигер кичеенип, јӱрӱмин бир де саатка узадып болор? 28Кийер кепти де не кичеейдигер? Јалаҥдагы чомур чечектердиҥ ӧзӱп турганын кӧрӱгер: иштебей де, иирбей де јадылар. 29Је айдып турум слерге: Соломон до бойыныҥ бастыра магында олордыҥ бирӱзи де чилеп кийинбеген. 30Бӱгӱн бар болуп, эртен отко ташталатан јалаҥныҥ ӧлӧҥин Кудай анайып кийиндирип турганда, слерди оноҥ артык кийиндирбес беди, бӱдетени ас улус? 31Анайдарда, «Нени јиирис?», эмезе: «Нени ичерис?», эмезе: «Нени кийерис?» – дешкилеп, оны кичеебегер. 32Мыныҥ ончозын ӧскӧ калыктар кичееп јат. Теҥеридеги Адагар дезе мыныҥ ончозын керексинип турганыгарды билер. 33Элдеҥ озо Оныҥ Каандыгын ла чынын бедирегер, мыныҥ ончозы слерге ӱзеери берилер. 34Анайдарда, эртенги кӱнди сананбагар, эртенги кӱн бойы керегинде бойы сананар. Кажы ла кӱнде бойыныҥ уур-кӱчтери бар.


### 7


Јаргылатпаска, јаргылабагар


(Лк. 6:37-38, 41-42)


1– Јаргылабагар, ол тушта слерди де јаргылабас. 2Кандый јаргыла јаргылаарыгар, анайып ла бойыгарды јаргылаар; кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер. 3Карындажыҥныҥ кӧзиндеги тегенекти не кӧрӱп јадыҥ, бойыҥныҥ кӧзиҥдеги тоормошты дезе сеспейдиҥ бе? 4Эмезе: «Акыр, кӧзиҥнеҥ тегенекти чыгарып ийейин» – деп, кӧзиҥде тоормошту бойыҥ, карындажыҥа канайып айдарыҥ? 5Эки јӱстӱ! Озо бойыҥныҥ кӧзиҥнеҥ тоормошты чыгар, ол тушта карындажыҥныҥ кӧзинеҥ тегенекти канайып чыгарарын кӧрӱп аларыҥ. 6Агару немени ийттерге бербегер – олор кайра бурулып, слерди јара тартар. Эрјинегерди чочколордыҥ алдына таштабагар – олор оны тепсеп койор.


Сурагар, бедирегер, токылдадыгар


(Лк. 11:9-13)


7– Сурагар, слерге берилер; бедирегер, табарыгар; токылдадыгар, слерге ачып берер. 8Сураган кижи алат, бедирегени табат, токылдатканга ачып берер. 9Уулы калаш сураза, ого таш алып берер кижи ортогордо бар беди? 10Балык сураза, јылан алып берер бе? 11Анайдарда, јаман бойыгар, балдараарга јакшыны берерин билер болзогор, анчада ла Теҥериде јӱрген Адагар Оноҥ сурап турган улуска јакшыны берер. 12Оныҥ учун, слерге улус кандый болзын дезегер, бойыгар да олорго андый ок болыгар. Ол керегинде Јасак ла јарлыктар айдат ине.


Тапчы эжик


(Лк. 13:24)


13– Тапчы эжиктеҥ киригер, нениҥ учун дезе ӧлӱмге кийдирер эжик кеҥ, јолы элбек; кӧп улус ол јолло барат. 14Јӱрӱмге кирер эжик тапчы, јолы чичке; оны табары ас.


Бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар


(Лк. 6:43-44; 13:25-27)


15– Тӧгӱн јарлыкчылардаҥ чеберленигер. Олор слерге кой терезин јабынган келгилейт, ичин кӧрзӧ, казыр бӧрӱлер. 16Олорды бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар. Тегенектеҥ виноград теретен беди? Эмезе убактаҥ смоква јиилек теретен беди? 17Јакшы агаштаҥ јакшы јиилек бӱдетен, јаман агаштаҥ јаман јиилек бӱдетен. 18Јакшы агаш јаман јиилек бӱдӱрип болбос, јаман агаш јакшы јиилек бӱдӱрип болбос. 19Јакшы јиилек бӱтпес кандый ла агашты кезип, отко таштайтан. 20Анайдарда, олорды бӱткен јиилегинеҥ таныырыгар.

21Меге: «Кайракан! Кайракан!» – деп айдып турган кандый ла кижи Теҥери Каандыгына кирер эмес, Теҥеридеги Адамныҥ табын бӱдӱрип јӱргени кирер. 22Јаргы болор кӱн Меге мынайда айдары кӧп чыгар: «Кайракан! Кайракан! Сениҥ адыҥнаҥ јарлыкчы болуп айдып јӱрген эмес бедис? Сени адап, шилемирлерди чыгарып јӱрген эмес бедис? Сени адап, кӧп кайкал эткен эмес бедис?» 23Ол тушта Мен олорго јарлаарым: «Мен слерди качан да билбес болгом. Менеҥ кеде тайылыгар, јаман кылынып јӱргендер!»


Эки тӧс


(Лк. 6:47-49)


24– Анайдарда, Мениҥ бу сӧзимди угуп, оны бӱдӱрип јӱрген кижини керсӱ кижиге тӱҥдеп айдайын. Ол туразын таш ӱстине туткан. 25Јаҥмыр јаап, суулар јаанап, салкын согуп, байагы турага табарарда, ол, таштыҥ ӱстине тӧзӧлгӧн болуп, аҥтарылбаган. 26Бу сӧзимди угуп, оны бӱдӱрбей турган кижини керсӱ эмес кижиге тӱҥейлеп айдайын. Ол туразын кумакка туткан. 27Јаҥмыр јаап, суулар јаанап, салкын согуп, байагы турага табарарда, ол аҥтарыла берген, оныҥ аҥтарылганы коркышту болгон.


28Иисус айдып божоордо, улус Оныҥ ӱредӱзин кайкап турды, 29нениҥ учун дезе олорды бичикчилер ле фарисейлер чилеп эмес, бойында јаҥ бар кижи чилеп ӱреткен.


### 8


Капкаш балулу[5] кижини јасканы


(Мк. 1:40-45; Лк. 5:12-16)


1Иисус кырдаҥ тӱжӱп келерде, Оны ээчий кӧп улус барды. 2Је бат, капкаш балулу кижи базып келеле, Ого бажырып, айтты:

– Кайракан, мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ.

3Иисус колын сунуп, ого тийип, айтты:

– Арутайын, ару бол.

Бу ла тарый ол капкаш балудаҥ аруталды.

4Иисус ого айтты:

– Калак, кижиге неме айтпа. Је барып, абыска кӧрӱн, Моисейдиҥ јакарганыла тайылга эт, улуска кере болзын.


Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ јалчызын јасканы


(Лк. 7:1-10)


5Иисус Капернаумга кирерде, јӱс јуучылдыҥ јааны Ого базып келеле, сурап, айтты:

6– Кайракан! Айлымда јалчым курулып калган коркышту шыралап јадыры.

7– Мен барып, оны јазайын – деп, Иисус ого айтты.

8Јӱс јуучылдыҥ јааны дезе каруу јандырды:

– Кайракан! Сени айлыма кийдирерге турбас кижи эдим. Бир ле сӧс айт, јалчым јазылар. 9Бажым билер бийлӱ де болзом, башкарып турган черӱчилдерим бар. Кажы бирӱзин «бар» дезем, барат, бирӱзин «кел» дезем, келет; јалчымды «мыны эт» дезем, эдет.

10Мыны угала, Иисус кайкады, кийнинде келип јаткан улуска айтты:

– Чынын айдадым слерге: мынайда бӱдӱп турганды Израильдеҥ де таппадым. 11Айдып турум слерге: кӱнчыгыштаҥ ла кӱнбадыштаҥ кӧп улус келип, Авраамла, Исаакла, Иаковло кожо Теҥеридеги Каандыкта кыйын отурып алар. 12Каандыктыҥ уулдары дезе, тыш караҥуйга чыгара сӱрдӱрер. Анда ый ла тиш кыјырты болор.

13Оноҥ Иисус јӱс јуучылдыҥ јаанына айтты:

– Бар, бӱдӱмјиҥле, сеге болгой.

Ол ло тарый јалчы јазыла берди.


Иисус Петр-эште


(Мк. 1:29-34; Лк. 4:38-41)


14Иисус Петр-эшке келеле, оныҥ кайын энезиниҥ эди-каны изип-кӱйӱп, оорып јатканын кӧрди. 15Оныҥ колына тийерде, ол јазыла берди. Ӧрӧ туруп, олорды кӱндӱледи.

16Эҥир кирерде, Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ кӧп улусты экелдилер. Ол јелбистерди сӧслӧ чыгарып, ончо јоболдуларды јазып ийди, 17Исаия деген јарлыкчы ажыра мынайда айдылганы бӱтсин деп:

«Ол оору-јоболысты Бойына алынып,

кыйын-шырабысты апарды».


Кайраканды ээчий баратаны


(Лк. 9:57-62)


18Кӧп улус Оны айландыра турганын кӧрӧлӧ, Иисус ӱренчиктерине:

– Сууныҥ ол јанына кечигер – деди.

19Ого бир бичикчи базып келеле, айтты:

– Ӱредӱчи, Сен кайдаар да барзаҥ, Сениле кожо барарым.

20Иисус ого айтты:

– Тӱлкӱ болзо ичегендӱ, куш болзо уйалу, Кижи Уулыныҥ дезе баш та јӧлӧӧр јери јок.

21Ӱренчиктердиҥ бирӱзи Ого айтты:

– Кайракан, мен озо адамныҥ сӧӧгин јууп саларга барып келейин бе?

22Је Иисус ого:

– Мени ээчий бар – деди. – Ӧлгӧн улус ӧлгӧндӧриниҥ сӧӧгин бойлоры јуузын.


Јотконды сыныктырганы


(Мк. 4:35-41; Лк. 8:22-25)


23Иисус кемеге отурарда, кийнинеҥ ӱренчиктери барып, база отурдылар. 24Је бат, олор јӱскилеп барадарда, талай тыҥ чайбалып, толкулар кемеге кирип турды. Иисус дезе уйуктап јаткан. 25Ӱренчиктер јууктап келеле, Оны ойгозып, айттылар:

– Кайракан, бисти аргадазаҥ! Чӧҥӱп барадырыс!

26– Не андый коркынчак болдыгар, ас бӱдеечи улус? – дейле, Ол, ӧрӧ туруп, јотконды ла талайды токтозын деп јакарып ийерде, тып-тымык боло берди. 27Улус дезе кайкажып, айдыжып турдылар:

– Салкын да, талай да Оныҥ сӧзин угуп турарда, бу кем болотон?


Ӧзӧк-буурында шилемирлӱ эки кижини јасканы


(Мк. 5:1-20; Лк. 8:26-39)


28Иисус талайдыҥ ол јанындагы Гергеса деп ороонго кечип чыгарда, Ого ӧзӧк-буурында шилемирлӱ эки кижи туштады. Олор сӧӧк салган куй-таштаҥ чыгып келгендер. Олордыҥ калју-казырынаҥ улам ол јолло кем де јӱрӱп болбос болгон.

29Је бат, олор кыйгырыжа бердилер:

– Бисти кайдайын деп туруҥ, Кудайдыҥ Уулы? Сен бери ӧй јеткелекте бисти кинчектеерге келгеҥ.

30Ыраагында јаан ӱӱр чочколор кӱдӱде турган. 31Шилемирлер Иисусты сурай бердилер:

– Бисти сӱрер болзоҥ, ӱӱрлӱ чочколорго кирерге ий.

32Иисус:

– Барыгар – деди.

Олор чыгып, чочколорго барып кирдилер. Је бат, ончо ӱӱр кажаттаҥ талайга калып, чӧҥӱп калды. 33Кӱдӱчилер дезе сыр-јӱгӱрӱкле барып, калага келеле, ончозын јарладылар, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ улусла не болгонын база айттылар. 34Каланыҥ кӧдӱре улузы Иисуска удура чыкты. Оны кӧрӧлӧ, олордыҥ јеринеҥ јӱре берзин деп сурадылар.


### 9


Курулып калган кижини јасканы


(Мк. 2:1-12; Лк. 5:17-26)


1Иисус кемеге отурып, кечеле, Бойыныҥ калазына једип келди. 2Ого курулып калган бир кижини тӧжӧккӧ салганча экелдилер. Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, курулып калганга айтты:

– Јалтанба, балам, кинчектериҥ ташталган.

3Је бат, бичикчилердиҥ кезиги ичинде айдынды: «Ол Кудайды јамандап јат». 4Иисус дезе олордыҥ санаазын билип, айтты:

– Јӱрегеерде не керек јаман сананып јадыгар? 5Не деп айдарга јеҥил: «Кинчектериҥ ташталган» – деерге бе, эмезе: «Тур, базып јӱр» – деерге бе? 6Јердеги кинчектерди таштайтан јаҥ Кижи Уулында барын билип јӱрӱгер деп турум. – Оноҥ курулып калганга баштанды: – Тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан.

7Онызы туруп, јана берди. 8Улус мыны кӧрӱп кайкады, кижиге мындый јаҥ берген Кудайды алкады.


Бойыла кожо Матфейди алганы


(Мк. 2:13-17; Лк. 5:27-32)


9Иисус оноортынаҥ ӧдӱп барадып, Матфей деп бир кижи калан јуур јеринде отурганын кӧрӧлӧ, ого айтты:

– Мениҥ кийнимнеҥ бас.

Онызы ӧрӧ туруп, Иисустыҥ кийнинеҥ басты.

10Иисус ӱйде кыйын отурарда, кӧп каланчылар ла кинчектӱлер келип, Оныла, ӱренчиктерле кожо кыйын отурып алдылар. 11Мыны кӧрӧлӧ, фарисейлер ӱренчиктерге айтты:

– Ӱредӱчигер каланчыларла, кинчектӱлерле кожо не керек ичип-јийт болбогой?

12Иисус дезе, мыны угала, олорго айтты:

– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. 13Буурзаш кӱӱнзеп јадым, тайылга кӱӱнзеп турган эмезим деп айткан сӧстиҥ учурын оҥдоорго, барып ӱренигер. Мен актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келген инем.


Орозо керегинде сурак


(Мк. 2:18-22; Лк. 5:33-39)


14Ол тушта Иисуска Иоанныҥ ӱренчиктери келип, айттылар:

– Нениҥ учун бистер ле фарисейлер улам сайын орозолоп јадыс, Сениҥ ӱренчиктериҥ дезе орозо тутпай јат?

15Иисус олорго айтты:

– Колту кожо јӱргенде, тойлогон улус кунугатан беди? Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта олор орозо тудар. 16Эски кийимге јаҥы бӧстиҥ ӧӧнин јамабайтан; јамачы эскизин јырта тартып, јыртыгы там јаанаар. 17Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан; анайткажын, тажуур јыртылып, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан. Ол тушта аракы да, тажуур да бӱдӱн болор.


Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени


(Мк. 5:21-43; Лк. 8:40-56)


18Иисус олорго мынайда айдып турганча, бир бий кижи базып келеле, Ого бажырып, айтты:

– Кызычагым јаҥы ла јада калды. Барып, оныҥ ӱстине колыҥ салып, алка, ол тирилер.

19Иисус туруп, оныҥ кийнинеҥ басты; ӱренчиктери кожо бардылар. 20Он эки јыл кан келип, јобоп јӱрген ӱй кижи болгон. Ол Иисуска кийнинеҥ базып келеле, Оныҥ кийиминиҥ эдегине тийип, 21ичинде айдынган: «Оныҥ кийимине тийзем ле, јазыларым». 22Иисус дезе кайра баштанып, ӱй кижини кӧрӧлӧ, айтты:

– Јалтанба, кызым! Бӱдӱп турганыҥ сени аргадады.

Ӱй кижи ол ло тарый јазыла берди.

23Иисус бийдиҥ айлына келеле, кунукчылду кӱӱ ойногон ло тӱймежип базып јӱрген улусты кӧрӱп, 24олорго айтты:

– Тышкары чыгыгар! Кызычак ӧлбӧгӧн, уйуктап јат.

Оны шоодо бердилер. 25Улусты тышкары чыгарган кийнинде Ол кирип, кызычакты колынаҥ тутты, онызы туруп келди. 26Бу табыш байагы јерге текши јайылды.


Эки сокорды јасканы


27Иисус оноортынаҥ барып јадарда, Оны эки сокор ээчип, кыйгырыжып турдылар:

– Биске буурза, Давид Уулы!

28Иисус ӱйге кирерде, сокор улус Ого базып келдилер.

Иисус олордоҥ сурады:

– Мыны эдип болорыма бӱдӱп туругар ба?

– Эйе, Кайракан! – дедилер.

29Айдарда, Иисус олордыҥ кӧзине тийип,

– Бӱдӱмјигерле, слерге болгой – деерде, 30олордыҥ кӧзи јарый берди.

– Мыны кижи билбезин – деп, Иисус олорго кату јакарды.

31Је олор чыгала, Иисус керегинде јер сайын јарлады.


Тил јокты јасканы


32Олор чыгып барадарда, Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ тил јок кижини экелдилер. 33Шилемир чыгара сӱрдиртерде, тил јок кижи эрмектене берди. Улус кайкап, айдыжып турды:

– Израильде мындый неме качан да болбогон!

34Фарисейлер дезе айдыжып турдылар:

– Ол шилемирлерди шилемир бийиниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.


Кӱдӱчизи јок койлор


35Иисус ончо калаларды ла јурттарды эбирип, синагогаларда ӱредип јӱрди. Ол Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, улустыҥ кандый ла оорузын, кандый ла јоболын јазып турды. 36Кӧп улусты кӧрӧлӧ, олорго ичи ачыды: олор кӱдӱчизи јок койлордый тӱймеп, тозуп калгандар. 37Айдарда, ӱренчиктерине айтты:

– Кезер аш кӧп эди, ишчилер дезе ас. 38Анайдарда, кыраныҥ Бийин јайнагар, кыразына ишчилер ийзин.


### 10


Он эки апостолды ийгени


(Мк. 3:13-19; 6:7-13; Лк. 6:12-16; 9:1-6)


1Иисус он эки ӱренчигин кычырып алды, кара јелбистердиҥ бажын билип, чыгара сӱрзин деп, кандый ла ооруны, кандый ла јоболды јассын деп, олорго јаҥ берди. 2Он эки апостолдыҥ ады-јолы бу: баштапкызы Симон, оны база Петр дейтен, оныҥ карындажы Андрей, Зеведейдиҥ уулы Иаков, оныҥ карындажы Иоанн, 3Филипп ле Варфоломей, Фома ла Матфей каланчы, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Фаддей дейтен Леввей, 4Симон Кананит[6] ле Иуда Искариот, соҥында Иисусты садып ийери ол болгон.

5Иисус бу он экӱни ийип, олорго јакарды:

– Ӧскӧ калыктар јаар ууланган јолло барбагар, самарлар калазына кирбегер. 6Эҥ озо Израиль калыкка – азып јӱрген койлорго барыгар. 7Теҥери Каандыгы јууктап келди деп, базып, јарлап јӱрӱгер. 8Оору-јоболдуларды јазыгар, ӧлгӧндӧрди тиргизигер, капкаш балулу улусты арутагар, шилемирлерди чыгара сӱрӱгер. Тегинге алганыгар, тегинге беригер. 9Алтын да, кӱмӱш те алып јӱрбегер, курыгарда јес те акчалу јӱрбегер, 10јолго баштык та, солып кийер кеп те, ӧдӱк те, тайак та албагар, нениҥ учун дезе иштеген кижи курсакту болор. 11Кандый бир калага эмезе јуртка кирзегер, ондо јарагадый кижи кем болгонын сурулап угала, ого тӱжӱгер; тӱшкен ӱйде барганча јӱрӱгер. 12Ӱйге кирзегер оны уткып, «Бу ӱйдеги улуска амыр болзын!» – дегер. 13Ӱйдеги улус јарамык болзо, амырыгар олорго једер; јарамык эмес болзо, амырыгар слерге бурылар. 14Кем слерди јуутпаза, сӧзигерди укпаза, ол ӱйдеҥ эмезе ол каладаҥ чыгып барадып, будыгардаҥ тоозынды кактагар. 15Чынын айдадым слерге: Јаргы болор кӱнде Содом ло Гоморра јерине, ол калага кӧрӧ, јеҥил болор.


Болотон истежӱлер


(Мк. 13:9-13; Лк. 12:2-9; 21:12-17)


16– Бат, слерди бӧрӱлер ортодо јӱрер койлорды чылап ийип јадым. Јыландый ойгор болыгар, кӱӱледий чӱм јок болыгар. 17Улустаҥ ајарынып јӱригер. Олор слерди јаргыга берер, синагогаларында камчылаар. 18Слерди Мениҥ адым учун башчыларына, каандарына апарар. Олордыҥ ла ӧскӧ калыктардыҥ алдына Мен керегинде кереледип, 19слерди олордыҥ колына берип ийзе, канайып айдар эмезе нени айдар деп санааркабагар. Айдар сӧс ол тушта слерге берилер. 20Слер бойыгардаҥ айдар эмезигер, Адагардыҥ Тыны ичигердеҥ айдар. 21Карындаш карындажын, адазы уулын ӧлӱмге берер; балдары ада-энезине удура туруп чыгып, олорды ӧлтӱрер. 22Мениҥ адым учун слерди ончо улус јаман кӧрӧр. Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар. 23Слерди бир калада истегежин, ӧскӧ калага качыгар. Чынын айдадым слерге: Израильдиҥ калаларын эбирип тӱгескелегерде, Кижи Уулы једип келер.

24Ӱренчик ӱредӱчизинеҥ бийик болбос, кул бийинеҥ бийик болбос. 25Ӱренчик ӱредӱчизиндий болзо, ол до болор, кул бийиндий болзо, ол до болор. Айылдыҥ ээзин Веельзевул[7] деп адаарда, айылдагы улусты оноҥ до јаман айдышпай кайтсын.


Кемнеҥ коркыйтан


26– Анайдарда, улустаҥ коркыбагар. Ачылбай калар туйук неме јок, јарталбай калар јажыт јок. 27Караҥуйда айтканымды, јарык тужында айдыгар; кулакла укканыгарды, ӱйдиҥ јабынчызынаҥ јарлагар. 28Кижиниҥ эди-канын ӧлтӱрип, јулазын дезе ӧлтӱрип болбос улустаҥ коркыбагар. Кижиниҥ эди-канын да, јулазын да таамыда ӧлтӱрер аргалудаҥ коркыгар. 29Эки кучыйакты оок акчага садатан эмес пе? Је Адагардыҥ табы болбогончо, экӱниҥ бирӱзи де јерге келип тӱшпес. 30Слердиҥ дезе бажыгардыҥ кылы да ончозы тоололып калган. 31Анайдарда, коркыбагар: слер кӧп кучыйактардаҥ артык.

32Андый болгондо, кем Мени јарадып турганын улус алдына айтса, оны Мен де јарадып турганымды Теҥеридеги Адамныҥ алдына айдарым. 33Улус алдында Менеҥ јана тӱшкен кижидеҥ Мен де Теҥеридеги Адамныҥ алдында јана тӱжерим.


Јараштыру эмес, кылыш


(Мк. 9:41; Лк. 12:51-53; 14:26-27)


34– Мени јерге амыр экелерге келген деп сананбагар. Мен амыр эмес, кылыш туттырарга келгем. 35Уулын адазынаҥ, кызын энезинеҥ, келдин кайын энезинеҥ айрыырга келгем. 36Кижиге бойыныҥ айылдагы улузы ӧштӱ болор. 37Адазын эмезе энезин Менеҥ артык сӱӱгени, Меге јарабас. Уулын эмезе кызын Менеҥ артык сӱӱгени, Меге јарабас. 38Кере тартыратан агажын алып Мениле кожо барбаганы, Меге јарабас. 39Јӱрӱмин чеберлегени, онызын јылыйтар, Мен учун јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын чеберлеп алар. 40Слерди јуутканы, Мени јуутканы ол, Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы болор. 41Јарлыкчы деп, јарлыкчыны јуутканы, јарлыкчыныҥ кайралын алар. Акту деп, актуны јуутканы, актуныҥ кайралын алар. 42Бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзине, Мениҥ ӱренчигим деп, бир айак соок суу ичирген кижи, чынын айдадым слерге: кайрал јок артпас.


### 11


Иисус ла Крестеечи Иоанн


(Лк. 7:18-35)


1Иисус он эки ӱренчигин јакып, ӱредип божойло, ӧскӧ калаларда ӱредерге ле јарлыктаарга, оноҥ ары барды.

2-3Тӱрмеде отурган Иоанн Христостыҥ эдип јӱргенин угала, «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» деп сураарга, Ого бойыныҥ ӱренчиктериниҥ экӱзин ийди.

4Иисус олорго каруу јандырды:

– Барып, угуп-кӧрӱп турганыгарды Иоаннга айдыгар: 5сокорлордыҥ кӧзи јарыйт, аксактар базып јӱргӱлейт, капкаш балулу улус аруталат, тӱлейлер угат, ӧлгӧндӧр тирилет, тӱреҥилерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат. 6Эреҥистелбей Меге бӱткен кижи кежиктӱ.

7Олор јӱре берерде, Иисус улуска Иоанн керегинде айдып баштады:

– Куба чӧлгӧ нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Салкынга јайкаткан кулузынды ба? 8Је нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Торко-маҥдык кийген кижини бе? Је торко-маҥдык кийимдӱлер каан ӧргӧӧзинде јӱретен. 9Нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Јарлыкчыны ба? Эйе, айдып турум слерге: ол јарлыкчыдаҥ да јаан.

10«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,

ол јолыҥды Сениҥ алдыҥнаҥ белетеп койор» –

деп, ол керегинде бичилген. 11Чынын айдадым слерге: энедеҥ чыккандар ортодо Иоаннаҥ јааны јок. Је Теҥери Каандыгында кичӱ дегени, оноҥ јаан. 12Крестеечи Иоанн тужынаҥ ала бого јетире Теҥери Каандыгына кирерге кӱч салар керек, кӱч салганы, ого кирип јат. 13Ончо јарлыкчылар ла ЈасакТеҥери Каандыгы керегинде Иоаннаҥ озо айткан. 14Бого бӱдӱп турган болзогор, келетен деген Илия бу. 15Кулакту кижи уксын!

16Бу ӱйениҥ улузын кемге тӱҥдеп айдайын? Олор тепсеҥде отурып, мынайда кыйгырыжып турган балдарга тӱҥей: 17«Слерге сыбыскы тарткан эдибис, је слер бијелебедигер; слерге кунукчылду кожоҥ кожоҥдогоныс, је слер ыйлабадыгар». 18Иоанн келип, курсак јибесте, аракы ичпесте, «Оныҥ ӧзӧк-буурында шилемир бар» – дейдилер. 19Кижи Уулы келди, јиирин јиди, ичерин ичти. «Кӧргӱлегер, курсакчыл ла аракызак кижи бу, каланчылардыҥ ла кинчектӱлердиҥ најызы ол» – дейдилер. Је Ойгорлык Ойгорлыктыҥ керектериле акталган.


Иисус калаларды каарып айдат


(Лк. 10:13-15)


20Оноҥ кинчектерин алынбаган учун кайкалдарыныҥ кӧбизи эдилген калаларды Иисус каарып айда берди:

21– Ачу-корон сеге, Хоразин! Ачу-корон сеге, Вифсаида! Слерде эдилген кайкалдар Тир ле Сидондо эдилген болзо, олор самтар кеп кийип, баштарына кубал сееп, туку качан Кудайга баштанар эди. 22Је айдып турум слерге: Јаргы болор кӱнде Тир ле Сидонго слерге кӧрӧ јеҥил болор. 23Сен де, Капернаум, теҥериге јетире бийиктединген бойыҥ, таамыга јетире јабызаарыҥ! Сенде эдилген кайкалдар Содомдо эдилген болзо, ол эмдиге јетире турар эди. 24Је айдып турум слерге: Јаргы болор кӱнде Содом јерине сеге кӧрӧ јеҥил болор.


Адазы ла Уулы


(Лк. 10:21-22)


25Ол ӧйдӧ Иисус сӧзин улалтып, айтты:

– Ада, теҥери ле јердиҥ Кайраканы! Мыны ойгорлордоҥ ло керсӱлердеҥ јажырала, кичӱлерге ачканыҥ учун Сеге баш болзын! 26Эйе, Ада, јакшылыкту табыҥ андый болгон эди. 27Ончозы Меге Адамнаҥ берилген. Уулын кем де билбес, јаҥыс Адазы билер, Адазын да кем де билбес, јаҥыс Уулы билер. Уулы Адазын кемге ачар кӱӱндӱ, Оны ол кижи билер. 28Јобоп-чучурап калгандар ла уур-кӱчке бастыргандар, ончогор Меге келигер, слерди токынадып салайын. 29Мен берер комутты бойыгарга кийип, Менеҥ ӱренигер, Мен јобош ло улуркабас јӱректӱ инем. Ол тушта јулагарга амыр табарыгар. 30Мен берер комут јакшы, Мен салар јӱк јеҥил.


### 12


Христос ло суббот кӱн


(Мк. 2:23-28; Лк. 6:1-5)


1Ол ӧйдӧ суббот кӱнде Иисус аш салган кыраны кечире барып јаткан. Ӱренчиктери дезе аштайла, аштыҥ мажагын ӱзӱп, јип тургандар. 2Фарисейлер мыны кӧрӧлӧ, Ого айттылар:

– Кӧр, ӱренчиктериҥ суббот кӱнде этпести эдип јат.

3Иисус дезе олорго айтты:

– Давид кожо јӱргендериле аштайла, нени эткен эди, кычырбаган бедигер? 4Канайып ол Кудайдыҥ байзыҥына киреле, јаҥыс абыстар јийтен, ол до, кожо јӱргендери де јиирге јарабас ыйык калашты алып јигенин? 5База, суббот кӱнде абыстар байзыҥда иштеп, субботтыҥ байын бусса да, бурулу эмес дегенин, Јасактаҥ кычырбаган бедигер? 6Је айдып турум слерге: алдыгарда турганы – Ол байзыҥнаҥ јаан. 7Буурзаш кӱӱнзеп јадым, тайылга кӱӱнзеп турган эмезим деген сӧс бар. Оныҥ учурын билген болзогор, бурулу эместерди бурулабас эдигер. 8Кижи Уулы дезе суббот то кӱнниҥ бийи.


Иисус суббот кӱнде улус јазат


(Мк. 3:1-6; Лк. 6:6-11)


9Оноортынаҥ келеле, Иисус олордыҥ синагогазына кирди. 10Анда колы кургап калган кижи болгон. Иисусты бурулаарга, Оноҥ сурадылар:

– Суббот кӱнде ооруны јазарга јараар ба?

11Иисус дезе олорго:

– Кажы бирӱгердиҥ сок јаҥыс койы суббот кӱнде орого тӱшсе, ол оны чыгарып албас беди? 12Кижи дезе койдоҥ канча кире артык! Оныҥ учун суббот кӱнде јакшыны эдерге јараар – дейле, 13байагы кижиге баштанды: – Колыҥды сунуп ий.

Ол сунды, колы база бирӱзиндий су-кадык боло берди. 14Фарисейлер чыгала, канайтсабыс Иисусты ӧлтӱрерис деп, Ого удура јӧп чыгардылар. 15Је Иисус мыны билип, оноортынаҥ јӱре берди.


Талдап алган Јалчы


Иисустыҥ кийнинеҥ кӧп улус барды, Ол ончозын јасты, 16је Бойы кем болгонын јарлабазын деп јакарды. 17Исаия деген јарлыкчыныҥ айтканы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:

18«Бат, талдап алган Јалчым бу,

Мениҥ сӱӱгеним, јуламныҥ сӱӱнчизи.

Ого Тынымды берерим,

Ол калыктарга јаргы јарлаар.

19-20Чындыкты јеҥӱге экелбегенче,

Ол сӧс блаашпас, кыйгы чыгарбас,

Оныҥ ӱнин оромдордо кем де укпас;

сыныкту кулузынды сындырбас,

буруксып јаткан кӱделини ӧчӱрбес.

21Ого калыктар иженер».


Агару Тын эмезе Веельзевул


(Мк. 3:20-30; Лк. 6:43-45; 11:14-23; 12:10)


22Иисуска ӧзӧк-буурында шилемирлӱ сокор ло тил јок кижини экелдилер. Иисус оны јазып ийерде, ол эрмектенер ле кӧрӧр боло берди. 23Ончо улус алаҥ кайкап,

– Бу Давид Уулы Христос болор бо? – дешти.

24Фарисейлер дезе мыны угала, айттылар:

– Ол шилемирлерди шилемир бийи Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.

25Је Иисус олордыҥ санаазын билип, айтты:

– Бойынаҥ бойы бӧлинишкен кандый ла каандык ээн калар; бойынаҥ бойы бӧлӱнишкен кандый да кала эмезе јурт чыдажып туруп болбос. 26Сатана сатананы чыгара сӱрӱп турган болзо, ол бойынаҥ бойы бӧлӱнген. Оныҥ каандыгы канайып чыдажып турар? 27Веельзевулдыҥ кӱчиле шилемирлерди чыгара сӱрӱп турган болзом, слердиҥ уулдарыгар кемниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп јат? Оныҥ учун олор слерге јаргычылар болор. 28Је шилемирлерди чыгара сӱрӱп турганым Кудайдыҥ Тынынаҥ болзо, слерге Кудайдыҥ Каандыгы јеткени ол туру. 29Кӱчтӱ кижиниҥ айлына киргени, оны кӱлӱбегенче, оныҥ јӧӧжӧзин канайып тоноор? Озо баштап кӱлӱзе, ол тушта айлын тоноор. 30Мениле кожо эмес кижи, Меге удура болгоны ол. Мениле кожо јуубаганы, кородып турганы ол.

31Оныҥ учун айдып турум слерге: кижиниҥ кандый ла кинчеги, канайып та јамандап айтканы ташталар, Тынды јамандаганы дезе, ташталбас. 32Кижи Уулына удура сӧс айтканы ташталар, је Агару Тынды јамандап айтканы бу да чакта, келер де ӧйлӧрдӧ ташталбас.

33Агаштыҥ бойын јакшы дезегер, јиилегин де јакшы дегер, агаштыҥ бойын јаман дезегер, јиилегин де јаман дегер: агаш јиилегинеҥ танылу.

34Јыланныҥ ач-ӱрени! Јаман ичтӱ бойыгар, јакшы айдар бедигер? Кижиниҥ јӱреги неле толо, оозынаҥ чыгары ол ине. 35Јакшы кижи јакшыны чеберлеген јеринеҥ јакшызын алып чыгар, јаман кижи дезе јаманды чеберлеген јеринеҥ јаманын алып чыгар. 36Айдып турум слерге: кижи кажы ла кей-куру сӧзи учун Јаргы болор кӱнде каруузына турар. 37Сӧзиҥле акталарыҥ, сӧзиҥле ок јаргыладарыҥ.


Иона јарлыкчыла болгон билди


(Мк. 8:11-12; Лк. 11:29-32)


38Ол тушта бичикчилер ле фарисейлердиҥ кезиги Иисуска айттылар:

– Ӱредӱчи, Сенеҥ билди кӧрӧргӧ турубыс.

39Је Иисус олорго каруу јандырды:

– Кал, чайдам ӱйе билди кӧрӧйин деп туру, је Иона јарлыкчыныҥ билдизинеҥ башка, ого билди берилбес. 40Иона кер-балыктыҥ ичинде ӱч тӱш ле ӱч тӱн јӱрген чилеп, Кижи Уулы да јердиҥ јӱрегинде ӱч тӱш ле ӱч тӱн јӱрер. 41Ниневияныҥ улузы Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар. Олор Ионаныҥ јарлыктаганын угала, кинчегин алынып, Кудайга баштанган эдилер. Је бат, мында Турганы Ионадаҥ јаан. 42Тӱштӱктиҥ абакай-кааны Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар: ол Соломонныҥ ойгор сӧзин угайын деп, јака јердеҥ келип јӱрген эди. Је бат, мында Турганы Соломонноҥ јаан.


Кара јелбистиҥ кайра бурылатаны


(Лк. 11:24-26)


43– Кара јелбис кижиниҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыкканда, токунал бедиреп, суу јок јерлерде тенип јӱрет. Таппай салала, 44«Чыгып барган айлыма бурылатам» – дейле, барып кӧрзӧ, айлы бош, јалмалган, јуунадылган болот. 45Барып, бойынаҥ јаман ӧскӧ јети јелбис ээчиткенче келет, кирип, анда јуртай бергилейт. Байагы кижиге мынызы башкызынаҥ коомой болор. Бу кал ӱйениҥ улузыла база андый болор.


Иисустыҥ энези ле карындаштары


(Мк. 3:31-35; Лк. 8:19-21)


46Иисус улуска айдып турганча, энези ле карындаштары Оныла эрмектежерге, тышкары тургандар. 47Бир кижи Ого айтты: «Энеҥ ле карындаштарыҥ Сениле эрмектежерге, тышкары тургулары».

48Је Иисус ол кижиге:

– Энем кем, карындаштарым кемдер? – дейле, 49ӱренчиктери јаар колыла уулап, айтты: – Бат, Мениҥ энем, Мениҥ карындаштарым бу. 50Теҥеридеги Адамныҥ табын бӱдӱрип јӱргени, Мениҥ карындажым да, эје-сыйыным да, энем де.


### 13


Аш ӱрендеечи керегинде укаа сӧс


(Мк. 4:1-9; Лк. 8:4-8)


1Ол кӱн Иисус ӱйдеҥ чыгып, талайдыҥ јаказына барып, анда отурган. 2Ого кӧп улус јуулыжып келерде, кемеге кирип, отурды, улус дезе ончозы јаратта тура калды. 3Кӧп немелер керегинде олорго укаа сӧстӧр айтты.

– Бат, ӱрендеечи ӱрендеерге чыккан – деди. – 4Ол ӱрендеп турарда, ӱренниҥ кезиги јолдыҥ кырына тӱшкен. Куштар учуп келеле, олорды чокып салган.

5Кезиги тобрагы ас ташту јерге тӱшкен. Тобрагы калыҥ эмес болгондо, саадабай, кылгазы ӧзӱп чыккан. 6Кӱн чыгарда, оҥуп, тазыл јок болгон учун кургап калган.

7Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койгон.

8Кезиги јакшы јерге тӱжӱп, ӱренделгенине кӧрӧ, бирӱзи јӱс, кажызы алтан, кезиги дезе одус катап кӧп тӱжӱм берген.

9Кулакту кижи уксын!


Иисус нениҥ учун укаалап айдат?


(Мк. 4:10-12; Лк. 8:9-10)


10Ӱренчиктер базып келеле, Иисустаҥ сурадылар:

– Олорго не керек укаалап айдадыҥ?

11– Слерге Теҥери Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, олорго дезе берилбеген учун – деп, Ол каруу јандырды. – 12Кемде бар, ого берилер, ӱзеери кожулар; кемде дезе јок, оныҥ бар болгоны да айрылар. 13Олор кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧйдилер, укса да, укпайдылар, аайлабайдылар. Оныҥ учун олорго укаалап айдып турганым ол. 14Анайып, олор керегинде Исаия деген јарлыкчыныҥ айтканы бӱдӱп јат. Ол айткан:

«Кулактараарла угарыгар, је аайлабазыгар;

кӧстӧрӧӧрлӧ кӧрӧригер, је кӧрбӧй каларыгар.

15Бу улустыҥ јӱреги јууга туттурган,

кулактарыла јӱк арайдаҥ угат,

кӧстӧрин де јумуп алган,

оныҥ учун кӧстӧриле кӧрбӧйт,

кулактарыла укпайт,

кӧгӱстериле аайлабайт,

Меге де баштанбайт,

Мен олорды јазар эдим».

16Кӧстӧригер кӧрӱп турган учун кежиктӱ, кулактарыгар угуп турган учун кежиктӱ. 17Чынын айдадым слерге: кӧп јарлыкчылар ла актулар кӧрӱп јӱргенеерди кӧрӧйин дейле, кӧрбӧгӧн, угуп јӱргенеерди угайын дейле, угуп болбогон.


Ӱрендеечи керегинде укааныҥ учуры


(Мк. 4:13-20; Лк. 8:11-15)


18Анайдарда, ӱрендеечи керегинде укаа сӧстиҥ учурын угугар.

19Каандык керегинде сӧсти угарын угуп, је оны аайлабай турган кижиге кӧрмӧс келип, кӧксинде ӱренделгенди айрып апарар. Јол кырына ӱренделген дегени бу болор.

20Ташту јерге ӱренделген дегени, мындый кижи керегинде айтканы: ол айткан сӧсти угуп, бу тарый сӱӱнип, кӧксине алынат. 21Је ол бойында тазыл јок, турумкай эмес. Сӧс учун ачу келгежин эмезе истежӱ болгожын, бу тарый јана тӱжет.

22Тегенектӱ јерге ӱренделген дегени, сӧсти уккан кижи керегинде айтканы. Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны уккан сӧсти туй базып койот, ол сӧс тӱжӱм јок артып калат.

23Јакшы јерге ӱренделген дегени, сӧсти угуп, аайлап турган кижи керегинде айтканы. Андый кижиниҥ ӱрени тӱжӱмдӱ болуп, ӱренделгенине кӧрӧ бирӱзи јӱс, кажызы алтан, кезиги дезе одус катап кӧп тӱжӱм берет.


Теҥери Каандыгы керегинде укаа сӧстӧр


(Мк. 4:30-34; Лк. 13:18-21)


24Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:

– Теҥери Каандыгы бого тӱҥей: бир кижи кыразына јакшы ӱрен ӱрендеген. 25Улус уйуктап јадарда, оныҥ ӧштӱзи келип, буудайга от ӧлӧҥ колыштыра ӱрендейле, јӱре берген. 26Аштыҥ кылгазы чыгып, аш быжарда, от ӧлӧҥ дӧ кӧрӱнип келген. 27Ээзиниҥ кулдары ого келип, айткан: «Бийибис, кырага јакшы ӱрен салган јокпоҥ, анда от ӧлӧҥ кайдаҥ келди?» 28«Оны ӧштӱ эткен» – деп, ээзи каруу јандырган. Айдарда, кулдары: «Барып, оны одойлы ба?» – дегендер. 29Је ээзи айткан: «Бойсын, одоп турзагар, кожо буудайы јулулбазын. 30Аш кезер ӧйгӧ јетире кажызы ла кожо ӧзӱп тургай. Аш кезер ӧйинде ишчилериме айдарым: „Озо баштап от ӧлӧҥди јууп, ӧртӧӧргӧ буулам эдип буулагар, буудайын дезе алмарыма јууп салыгар“».

31Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:

– Теҥери Каандыгы горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны кижи алып, кыразына ӱрендеп койгон. 32Ол ончо ӱрендердеҥ оок то болзо, је ӧзӱп, бӱткен тужында, кандый ла маала ажынаҥ бийиктеп, агашка теҥ болот, теҥериниҥ куштары учуп келип, будактарына уйа тартат.

33Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:

– Теҥери Каандыгы ачыткыга тӱҥей. Оны ӱй кижи алып, ӱч кемјӱ кулурга саларда, ончо тесте кӧдӱрилип калган.

34Иисус мыны ончозын улуска укаалап айткан, укаалабай неме айтпас болгон. 35Јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, мынайда болгоны бу. Ол айткан:

«Оозым ачып, укаалап айдарым,

телекей јайалганынаҥ ала јажыт болгонды јарлаарым».

36Иисус улусты божодып ийеле, ӱйге кирди. Ӱренчиктери Ого базып келеле, айттылар:

– Кырадагы от ӧлӧҥ керегинде укаа сӧсти биске јартап берзеҥ.

37Иисус каруу јандырды:

– Јакшы ӱрен ӱрендеп турганы – Кижи Уулы. 38Кыра – бу телекей. Јакшы ӱрен – Каандыктыҥ уулдары. От ӧлӧҥ – кӧрмӧстиҥ уулдары, 39оны ӱрендеген ӧштӱ дезе – кӧрмӧс. Аш кезер ӧй – калганчы чак, аш кезеечилер дезе – ангелдер. 40Оныҥ учун от ӧлӧҥди јууп алып, отко ӧртӧгӧндий, калганчы чакта андый болор. 41Кижи Уулы ангелдерин ийер, олор Оныҥ Каандыгынаҥ кинчекке тартар кандый ла немелерди, јаман кылынып јӱргендерди јууп алып, 42отту печкеге таштаар. Анда ый ла тиш кыјырты болор. 43Ол тушта актулар Адазыныҥ Каандыгында кӱн кептӱ јаркындалар. Кулакту кижи уксын!

44Теҥери Каандыгы јалаҥда сугуп койгон јӧӧжӧгӧ тӱҥей. Оны кижи табала, кӧмӱп койгон, сӱӱнген бойынча барып, не барын садып ийип, байагы јалаҥды садып алган.

45Анайда ок Теҥери Каандыгы јакшы эрјине бедиреп јӱрген којойымга тӱҥей. 46Ол бир баалу эрјине табала, барып, не барын садып ийип, байагы эрјинени садып алган.

47Теҥери Каандыгы шӱӱнге база тӱҥей. Ол шӱӱн талайга ташталарда, јӱзӱн-јӱӱр балык тудылган. 48Шӱӱнге балык толордо, оны јаратка чыгарып, отурып алып, балыктыҥ јакшызын каламага салгандар, јаманын дезе кеде таштап ийгендер. 49Калганчы чакта андый ок болор: ангелдер чыгып, јаман улусты актулардаҥ айрып, 50отту печкеге таштаар. Анда ый ла тиш кыјырты болор. 51Мыныҥ ончозын аайладаар ба?

Олор:

– Эйе, – дедилер.

52Иисус олорго айтты:

– Оныҥ учун Теҥери Каандыгыныҥ ӱренчиги боло берген кажы ла бичикчи кижи јӧӧжӧлӱ јеринеҥ јаҥызын да, эскизин де чыгарып турган айыл ээзине тӱҥей.


Назареттиҥ улузы Иисусты јектегени


(Мк. 6:1-6; Лк. 4:16-30)


53Иисус бу укаа сӧстӧрин айдып божойло, оноортынаҥ јӱре берди. 54Бойыныҥ алтайына келеле, синагогада улус ӱретти. Олор кайкажып, айдыжып турдылар:

– Оныҥ мындый ойгор санаазы ла кӱчи кайдаҥ келген болотон? 55Ол агашла узанардыҥ уулы эмес беди? Энезиниҥ ады Мария дезеер? Иаков ло Иосий, Симон ло Иуда оныҥ карындаштары беди? 56Оныҥ ончо эје-сыйындары ортобыста јок беди? Бу ончозы Ого кайдаҥ келген?

57Анайып Ого бӱтпей, Оны јуутпай тургандар.

Иисус дезе олорго айтты:

– Јарлыкчы кӱндӱзи јок болбойтон, оны јаҥыс алтайында ла айлындагы улузы тообойтон.

58Олордыҥ бӱтпей турганынаҥ улам анда кӧп кайкал этпеди.


### 14


Крестеечи Иоанныҥ ӧлӱми


(Мк. 6:14-29; Лк. 9:7-9)


1Ол тушта тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод, Иисус керегинде табышты угала, 2јалчыларына айтты:

– Бу Крестеечи Иоанн болор. Ол тирилген, оныҥ учун ол кайкалдар эдет.

3Башкыда Ирод бойыныҥ Филипп деп карындажыныҥ абакайы болгон Иродиада учун Иоаннды кижендейле, тӱрмелеп койгон, 4нениҥ учун дезе Иоанн ого айдып туратан: «Сеге оны аларга јарабас». 5Ирод Иоаннды ӧлтӱрерге сананган, је оны ончозы јарлыкчы деп турарда, калыктаҥ коркып, ӧлтӱрбей турган.

6Иродтыҥ чыккан кӱнинде Иродиаданыҥ кызы, јуулган улус алдында бијелеп, Иродко јараган. 7Оныҥ учун нени ле сураза, ого Ирод берер болуп чертенген. 8Кыс дезе энезиниҥ ӱреткениле айткан: «Бого ло, Крестеечи Иоанныҥ бажын табакка салып, меге бер». 9Каан кунуга берген, је чертине ле кожо кыйын отурган улуска болуп, башты беригер – деген. 10Тӱрмеде Иоанныҥ бажын кезе чапсын деп, улус ийген. 11Оныҥ бажын табакка салала экелип, кыска табыштыргандар, кыс дезе энезине апарып берген.

12Иоанныҥ ӱренчиктери келеле, оныҥ сӧӧгин алып, јууп койгондор. Оноҥ Иисуска барып, тил јетиргендер.


Беш муҥ кижини тойдырганы


(Мк. 6:30-44; Лк. 9:10-17; Ин. 6:1-14)


13Иисус не болгонын угала, кемеге отурып, јаҥыскан јӱрерге, аалга јер јаар јӱсти. Је улус мыны угала, калаларынаҥ Оны ээчий јойу барды. 14Иисус јаратка чыгып, кӧп улусты кӧрӧлӧ, олорго ичи ачыды, оору-јоболдуларын јасты.

15Эҥир кире берерде, ӱренчиктер Ого базып келеле, айттылар:

– Бу аалга јер эди, оноҥ ӧй дӧ орой. Улусты божодып ий, јурттарга барып, бойлорына курсак садып алзын.

16Је Иисус олорго айтты:

– Олордыҥ баратан кереги јок. Слер олорды азырагар.

17– Мында бисте јӱк ле беш болчок калаш ла эки болчок балык – деп, ӱренчиктер каруу јандырдылар.

18– Олорды бери Меге экелигер – деп, Ол айтты.

19Улусты ӧлӧҥгӧ кыйын отурзын дейле, беш болчок калаш ла эки болчок балык алып, теҥери ӧрӧ кӧрӱп алкады. Калашты сындырып, ӱренчиктерине берди, олор дезе, – улуска. 20Ончозы јиди, тойды. Јигениниҥ арткан-калганын он эки каламага толтыра јууп алдылар. 21Курсак јигени дезе, ӱй улустаҥ ла балдардаҥ башка, беш муҥ кире эр кижи болгон.


Сууныҥ ӱстиле басканы


(Мк. 6:45-56; Ин. 6:15-21)


22Бу тарый Иисус ӱренчиктерге:

– Улусты јандырганчам, кемеге отурып, ол јанына Менеҥ озо кечигер – деди.

23Улусты божодып ийеле, Ол јаҥыскандыра мӱргийин деп, кырга чыкты. Эҥирде анда јаҥыскан јӱрди. 24Кеме дезе талайдыҥ тал ортозына једеле, терс салкын тӱжерде, толкуга соктырган. 25Таҥ алдында Иисус ӱренчиктери јаар талайдыҥ ӱстиле базып ийди. 26Оныҥ талайла базып келеткенин кӧрӧлӧ, ӱренчиктер тӱймеп,

– Бу сӱне! – деп, кыйгырыжа бердилер.

27Иисус дезе ол тарый эрмектенип, олорго айтты:

– Јалтанбагар, бу Мен, коркыбагар.

28Петр дезе Ого айтты:

– Кайракан! Бу Сен болзоҥ, Сеге сууныҥ ӱстиле базып барзын деп, меге јакар.

29Иисус:

– Кел – деди.

Петр кемедеҥ чыгып, Иисуска једерге, сууныҥ ӱстиле базып ийди. 30Је тыҥ салкын согуп турганын кӧрӧлӧ, коркый берди, сууга чӧҥӱп, кыйгырды:

– Кайракан, мени аргадазаҥ!

31Иисус ол тарый колын сунуп, оны чыгара тартып, айтты:

– Ас бӱдеечи кижи, не эреҥистелдиҥ?

32Олор кемеге кирерде, салкын токтой берди. 33Кемеде отургандар Ого бажырып, айттылар:

– Чын, Сен Кудайдыҥ Уулы.


Геннисаретте оору улусты јасканы


(Мк. 6:53-56)


34Кечип чыгала, Геннисарет деп јерге келдилер. 35Ол јердиҥ улузы Иисусты таныйла, эбире турган јурттар сайын улус ийдилер. Олор Ого ончо оору улусты экелип, 36эдегиҥе де болзо тийзин деп, сурай бердилер. Тийгендери дезе јазылып турдылар.


### 15


Адалардыҥ јаҥы


(Мк. 7:1-23)


1Ол тушта Иисуска Иерусалимнеҥ бичикчилер ле фарисейлер келип, айттылар:

2– Јаандардыҥ јаҥдап келген јаҥын ӱренчиктериҥ не керек бузуп јадылар? Ажанар алдында колдорын јунбайдылар.

3Иисус олорго каруу јандырды:

– Слер де, јаҥдап келген јаҥыгарга болуп, Кудайдыҥ јакылтазын не бузуп јадыгар? 4Кудай јакып айткан эди: «Ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Адазын эмезе энезин јаман айдып турган кижи, ары ӧлӱп калзын». 5Слер дезе айдадыгар: «Кижи адазына эмезе энезине: „Менеҥ алгадый немегер – Кудайга сый“ – деп јарлаза, 6ол адазын эмезе энезин тообозо до кем јок». Мынызыла јаҥдап келген јаҥыгарга болуп Кудайдыҥ сӧзин кеде эдип јадыгар. 7Эки јӱстӱлер! Слер керегинде Исаия јарлыктап јакшы айткан:

8«Бу улус Мени тилиле тооп јат,

јӱректери дезе Менеҥ ыраак.

9Је кижиниҥ ӱредӱзине ле јакылтазына ӱредип,

Мени темей тооп јадылар».

10Иисус улусты кычырып алып, айтты:

– Угуп, кӧксигерге алыныгар. 11Ооско киргени кижини быјарзыдар эмес, оостоҥ чыкканы кижини быјарзыдар.

12Айдарда, ӱренчиктер Ого базып келеле, айтты:

– Бу сӧсти угала, фарисейлер тарынып, кӧксине алынбаганын билериҥ бе?

13– Теҥеридеги Адам тарыбаган кандый ла ӧзӱм тазылы-сула кодорылар – деп, Ол каруу јандырды. – 14Олорго тийбегер, олор – сокорлордыҥ сокор башчылары. Сокорды сокор јединзе, экилези орого тӱжер.

15– Бу укаа сӧстиҥ учурын биске јартап бер – деп, Петр сурады.

16Иисус айтты:

– Слер де аайлабас болдыгар ба? 17Ооско киргени, ич-карынга кирип, оноҥ тыштына чыгатанын аайлабай туругар ба? 18Оостоҥ чыкканы дезе, јӱректеҥ чыкканы, ол кижини быјарзыдып јат. 19Кижиниҥ јӱрегинеҥ чыгары бу: кара санаа, кижи ӧлтӱрери, чайдам кылынары, балыр јӱрӱм јӱрери, ууры эдери, тӧгӱн керелеери, јамандап айдары. 20Кижини быјарсыдары ол. Јунбаган колло курсак јигени дезе, кижини быјарсытпас.


Хананей ӱй кижиниҥ Кудайга бӱткени


(Мк. 7:24-30)


21Оноортынаҥ чыгала, Иисус Тир ле Сидон деп јерлерге јӱре берди. 22Ол јердиҥ бир хананей ӱй кижизи Ого келип, кыйгыра берди:

– Кайракан, Давид Уулы! Меге буурза! Мениҥ кызыма шилемир кирген.

23Је Иисус унчукпады. Ӱренчиктери Ого базып келеле, сурай бердилер:

– Оны барзын дезеҥ, оноҥ ӧскӧ ол кийнибистеҥ базып, кыйгырып јат.

24Је Иисус:

– Мен јӱк Израильдиҥ азып јӱрген койлорына ийилгем – деди.

25Ӱй кижи дезе јууктай базып келеле, Ого бажырып, айтты:

– Кайракан, меге болушсаҥ!

26Је Ол айтты:

– Балдардыҥ калажын блаап, ийттерге таштаарга јарабас.

27– Эйе, Кайракан, – деп, онызы каруу јандырды, – је бийлериниҥ столынаҥ тӱшкен калаштыҥ оодыгын ийттер де јийтен эди.

28Айдарда, Иисус ого айтты:

– Э-э, ӱй кижи! Бӱдӱп турганыҥ улу. Сеге сениҥ кӱӱниҥле болгой.

Ол ло тарый оныҥ кызы јазылып калды.


Тӧрт муҥ кижини тойдырганы


(Мк. 8:1-10)


29Иисус оноортынаҥ јӱре береле, Галилей талайга келди. Кырга чыгып, анда отурды. 30Ого кӧп улус базып келди, бойлорыла кожо аксактарды, сокорлорды, бертиктерди, тил јокторды, ӧскӧ дӧ кӧп јоболдуларды экелип, олорды Иисустыҥ будыныҥ јанына салдылар. Иисус олорды јазып ийди. 31Тил јоктор эрмектенип турганын, бертиктер кадык болгонын, аксактар базып јӱргенин, сокорлор кӧрӱп турганын кайкап, улус Израильдиҥ Кудайын мактадылар.

32Иисус дезе ӱренчиктерин кычырала, олорго айтты:

– Бу улуска ичим ачыйт. Олор ӱч кӱнге чыгара Мениле кожо јӱргендер, ооско салар немези јок. Олорды ажандырбай јандырбайын деп турум, јолдо уйадабазын.

33– Мындый кӧп улусты азыраарга, анча кире калашты бу аалга јердеҥ кайдаҥ табатаныс? – деп, ӱренчиктер айттылар.

34– Слерде канча кире калаш бар? – деп, Иисус сурады.

– Јети болчок калаш ла бир эмеш балык – деп, олор каруу јандырдылар.

35Айдарда, Ол улусты јерге кыйын отурзын деди. 36Оноҥ јети болчок калаш ла балыкты алып, алкыш јетирди. Сындырала, ӱренчиктерге берди, олор дезе – улуска. 37Ончозы јиди, тойды. Јигениниҥ арткан-калганын јети каламага толтыра јуудылар. 38Курсак јигендери, ӱй улустаҥ ла балдардаҥ башка, тӧрт муҥ эр кижи болгон.

39Улусты јандырып ийеле, Иисус кемеге отурып, Магдала деп јерге келди.


### 16


Билди некегени


(Мк. 8:11-13; Лк. 12:54-56)


1Фарисейлер ле саддукейлер базып келеле, Иисусты ченеп, олорго теҥеридеҥ билди кӧргӱссин деп сурадылар. 2Је Ол айтты:

– Эҥирде: «Теҥери кызарды, кааҥ болор» – дейдигер. 3Эртен тура: «Теҥери кан-кызыл, бӱгӱн јут-јулакай болор» – дейдигер. Эки јӱстӱлер! Теҥериге кӧрӱп, кандый кӱн болорын билип јадыгар, је бойыгарла болуп турган керектерди кӧрӱп, кандый ӧйлӧр келгенин билбей јадыгар ба? 4Кал, чайдам ӱйе билди бедирейт, је Иона јарлыкчыныҥ билдизинеҥ башка, ого билди берилбес.

Мынайда айдала, олорды артырып, јӱре берди.


Фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызы


(Мк. 8:14-21)


5Сууныҥ ол јанына кечерде, ӱренчиктер калаш аларга ундып салган.

6– Калак, фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленип јӱригер – деп, Иисус олорго айтты.

7Олор ичинде сананып, айдындылар: «Бисти калаш албаган деп туру».

8Иисус онызын билип, айтты:

– Бисте калаш јок деп, ичигерде не сананып туругар, бӱдетени ас улус? 9Эмдиге јетире аайлабайдыгар ба? Санаагардаҥ чыга берди бе? Беш болчок калаш беш муҥ кижиге једип, арткан-калганын канча каламага јууп алган эдигер? 10Јети болчок калаш тӧрт муҥ кижиге једип, канча калама јууп алган эдигер? 11Слерди фарисейлер ле саддукейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленип јӱригер дегеним, калашты айтканым эмес деп, канайып аайлабай турыгар?

12Ол калаштыҥ ачыткызынаҥ эмес, фарисейлер ле саддукейлердиҥ ӱредӱзинеҥ чеберлензин дегенин, бу тушта билип ийдилер.


Иисус кем?


(Мк. 8:27-30; Лк. 9:18-21)


13Филипптиҥ Кесарийи дейтен јерге келеле, Иисус ӱренчиктеринеҥ сурады:

– Мени, Кижи Уулын, улус кем деп бодойт?

14Олор айдышты:

– Кажызы Сени Крестеечи Иоанн дежет, кажызы Илия, ӧскӧлӧри дезе Иеремия эмезе јарлыкчылардыҥ бирӱзи дежет.

15Иисус олорго айтты:

– Слер Мени кем дейдигер?

16– Сен – Христос, тирӱ Кудайдыҥ Уулы – деп, Симон-Петр каруу јандырды.

17Иисус ого айтты:

– Сен кежиктӱ кижи, Иона уулы Симон, нениҥ учун дезе оны сеге кижи эмес, теҥериде јӱрген Адам ачкан. 18Оныҥ учун айдып турум сеге: сен – Петр[8], бу таштыҥ ӱстине Серкпемди тударым, оны ӧлӱм эркитеп болбос. 19Сеге Теҥери Каандыгыныҥ тӱлкӱӱрин берерим: јерде буулаганыҥ – теҥериде буулалар, јерде чечкениҥ – теҥериде чечилер.

20Оноҥ Бойы Иисус Христос болгонын кижиге айтпазын деп, ӱренчиктерине јакарды.


Кыйын-шыразын озолодо айтканы


(Мк. 8:31-38; 9:1; Лк. 9:22-27)


21Бу ӧйдӧҥ ала Иисус Бойыныҥ Иерусалимге барарын, јаандарга, улу абыстарга ла бичикчилерге кӧп кыйнаттырарын, анда ӧлтӱртерин, је ӱчинчи кӱнде тирилер учурлузын ӱренчиктерине ачып баштады.

22Петр Оны кедери кычырып алып, Ого удура сӧс айда берди:

– Кудай Сеге буурзак, Кайракан! Сениле андый неме болбос.

23Ол дезе кайра кӧрӱп, Петрга айтты:

– Менеҥ кеде тайыл, сатана! Сен – јолымдагы буудак. Кудайдыйын эмес, кижинийин сананып јадыҥ.

24Оноҥ ӱренчиктерине айтты:

– Мениле кожо барайын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, кере тартыратан агажын јӱктенип, Мениҥ кийнимнеҥ барзын. 25Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Је Меге болуп јӱрӱмин јылыйтканы, онызын таап алар. 26Јер-телекейде бар немени ончозын табала, је јӱрӱмин јылыйтса, кижиге кандый туза? Эмезе кижи бойыныҥ јӱрӱминиҥ ордына нени берер? 27Кижи Уулы Адазыныҥ магыла, ангелдерин алганча келип, кажы ла кижиге нени эдип јӱргениле берер. 28Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кижи Уулы Бойыныҥ Каандыгыныҥ јаҥыла келип јатканын кӧрбӧгӧнчӧ, ӧлбӧс.


### 17


Иисус Христостыҥ Кубулганы


(Мк. 9:2-13; Лк. 9:28-36)


1Алты кӱнниҥ бажында Иисус јӱк ле Петрды, Иаковты ла оныҥ Иоанн карындажын алганча, бийик кырга чыгала, 2олордыҥ алдына кубулды: чырайы кӱндий јаркындалды, кийими дезе јарыктый ак болды. 3Је бат, Моисей ле Илия Оныла эрмектежип турганы олорго кӧрӱнип турды. 4Петр Иисуска айтты:

– Кайракан, биске мында макалу! Кӱӱниҥ бар болзо, бого ӱч чадыр тудалы: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин Илияга.

5Ол мынайып айдып турганча, олорды јаркынду булут кӧлӧткӧлӧп, булуттаҥ эрмектенген ӱн угулды:

– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оныҥ Бойында Мениҥ јакшылыкту табым. Оны угугар!

6Ӱренчиктер мыны угала, сӱрекей коркып, кӧҥкӧрӧ јыгылдылар. 7Иисус јууктай базып келеле, олорго тийип,

– Туругар, коркыбагар – деди.

8Ӱренчиктер ӧрӧ кӧрӧрдӧ, Иисустаҥ ӧскӧ кижи јок эмтир. 9Олор кырдаҥ тӱжӱп келедерде, Иисус олорго јакарып, айтты:

– Кижи Уулы тирилбегенче, бу кӧргӧнӧӧрди кижиге айтпагар.

10Ӱренчиктери Оноҥ сурадылар:

– Озо Илия келер учурлу деп, бичикчилер не керек анайда айдыжат?

11– Илия озо келеле, ончозын белетеп койотоны, чын – деп, Иисус каруу јандырды. – 12Је айдып турум слерге: Илия келип јӱрген эди, је оны таныбагандар, оныла бойлорыныҥ табына салдырып эткендер. Анайып Кижи Уулы да олорго кыйнаттырар.

13Айдарда, Иисус олорго Крестеечи Иоанн керегинде айтканын билип алдылар.


Ӧзӧк-буурында шилемирлӱ уулчакты јасканы


(Мк. 9:14-29; Лк. 9:37-43)


14Олор улуска тӱжӱп келерде, Иисуска бир кижи јууктап, Оныҥ алдына тизеленип, 15айтты:

– Кайракан, уулыма буурза! Ол улаарып, тыҥ кыйналып, улам ла отко, улам ла сууга калып турат. 16Оны ӱренчиктериҥе экелген болгом, је олор јазып болбодылар.

17Иисус дезе каруу јандырып, айтты:

– Э-э, бӱтпес, балыр ӱйе! Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Оны Меге бери экелигер.

18Иисус шилемирге јакарып ийерде, ол чыга конды, уулчак бу тарый јазыла берди. 19Ӱренчиктери Иисуска јаҥыс бойлоры базып келеле, сурадылар:

– Бис оны нениҥ учун чыгара сӱрӱп болбогоныс?

20– Бӱтпей турганыгар учун – деп, Иисус каруу јандырды. – Чынын айдадым слерге: Бӱдӱмјигер горчицаныҥ ӱренинче болуп, бу кырды мынаҥ кӧчӱп бар дезегер, ол кӧчӱп барар. Слердиҥ эдип албазыгар јок болор. 21Бу шилемирлер јаҥыс мӱргизе ле орозо тутса чыгара сӱрӱлер.

22Олор Галилей јеринде јӱрген тужында Иисус олорго айтты:

– Кижи Уулы улустыҥ колына берилер. 23Оны ӧлтӱргилеп койор, ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.

Ӱренчиктер мыны угала, ал-санаага тӱштилер.


Байзыҥга калан


24Олор Капернаумга келерде, байзыҥга калан јуучылар Петрга базып келип,

– Ӱредӱчигер эки драхма бергей не? – деп сурадылар.

25Петр:

– Эйе – деди.

Ол ӱйге кирерде, Иисус озо эрмектенип, айтты:

– Симон, не деп сананып туруҥ? Јердиҥ каандары каланды кемнеҥ алып јат: бойыныҥ уулдарынаҥ ба, эмезе туш улустаҥ ба?

26Петр:

– Туш улустаҥ – деди.

Иисус айтты:

– Анайдарда, бойыныҥ уулдары каланнаҥ јайым. 27Је олорды ӧӧркӧтпӧскӧ, талайга барып кармакта. Кармакка озо илинген балыкты алып, оозын ачып, статир акча табарыҥ. Оны чыгарып, Мениҥ учун, бойыҥныҥ учун олорго бер.


### 18


Теҥери Каандыгында эҥ јаан


(Мк. 9:33-37, 42-48; Лк. 9:46-48; 17:1-2)


1Ол ӧйдӧ Иисуска ӱренчиктери базып келеле, сурадылар:

– Теҥери Каандыгында кем улу-јаан?

2Иисус бир баланы Бойына кычырып алды, олордыҥ ортозына тургузып, 3айтты:

– Чынын айдадым слерге: бойыгар солынып, баладый болбозогор, Теҥери Каандыгына кирбезигер. 4Анайдарда, бойын бу кичӱ бала чылап јабыс тутканы, Теҥери Каандыгында јаан болор. 5Бир мындый баланы Меге болуп јуудып алганы, Мени јуудып турганы ол. 6Меге бӱдӱп турган бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, талай тӱбине таштаганы ого торт болор эди. 7Јаманга баштаачы немелердеҥ бу телекейдиҥ улузына ачу-корон! Јаманга башташ болбогончо калбас, је кем ажыра јаманга башташ келип јат, ого ачу-корон! 8Колыҥ эмезе будыҥ јаманга баштаза, олорыҥды кезип, бойыҥнаҥ таштап ий: эки колду, эки бутту бу бойыҥ ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, сыҥар колду эмезе аксак бойыҥ јӱрӱмге киргениҥ јакшы. 9Кӧзиҥ јаманга баштаза, оныҥды кодорып, бойыҥнаҥ таштап ий: эки кӧстӱ бойыҥ отту таамыга ташталганчаҥ, сыҥар кӧстӱ бойыҥ јӱрӱмге киргениҥ јакшы.

10Калак, бу кичӱлердиҥ бирӱзин де базынбагар! Айдып турум слерге: олордыҥ теҥеридеги ангелдери Теҥеридеги Адамды јаантайын кӧрӱп јадылар. 11Јылыйганды таап алып аргадайын деп, Кижи Уулыныҥ келгени бу.


Аза берген кой


(Лк. 15:3-7)


12– Слер не деп сананып јадыгар? Кажы бир кижиде јӱс кой болзын, бирӱзи аза берген болзын. Ол тогузон тогузын кырда таштап ийип, асканын бедиреп барар эмес беди? 13Таап алгажын, чынын айдадым слерге: аспаган тогузон тогус койынаҥ ого артык сӱӱнер. 14Теҥеридеги Адагар андый ок: бу кичӱлердиҥ бирӱзи де ӧлбӧзин деп јат.


Кинчек эткен карындаш


(Лк. 17:3)


15– Карындажыҥ сеге удура кинчек эткежин, ого барып, экӱдеҥ экӱ эрмектежип, јаманын кӧргӱзип, айт. Сӧзиҥди укса, карындажыҥды таап алганыҥ ол. 16Сӧзиҥди укпаза, кажы ла сӧс эки эмезе ӱч керечиниҥ сӧзиле лапталзын деп, база бир эмезе эки кижи алганча бар. 17Олордыйын укпаза, серкпеге угус. Серкпенийин укпаза, ол сеге кара јаҥдудый ла каланчыдый болзын.

18Чынын айдадым слерге: јерде буулаганыгар – теҥериде буулалар, јерде чечкенигер – теҥериде чечилер. 19Слерге база айдып турум: экӱгер бу јердеги кандый бир керегин бир болуп сураза, сураганаар не де болзо, Теҥеридеги Адам слерге берер. 20Меге болуп эки эмезе ӱч кижи бир болуп јуулышса, олордыҥ ортозында Мен де болорым.


Буруны таштаары


21Ол тушта Петр Иисуска базып келип, айтты:

– Кайракан, меге удура кинчек эдип турган карындажымныҥ бурузын канча катап таштайын? Јети катап па?

22Иисус ого айтты:

– Сени јети катап ташта деп турган эмезим, јети катаптаҥ јетен катап ташта деп турум. 23Оныҥ учун Теҥери Каандыгы бойыныҥ кулдарыла тооложорго сананган каан кижиге тӱҥей. 24Ол тооложордо, он муҥ талант акча тӧлӱлӱ бир кижини алдырып келгендер. 25Тӧлӧӧр немези јок болордо, бий оныҥ бойын, алган эжин, бала-барказын, не барын садып ийип, тӧлӧдип беригер – деген. 26Байагы кул кӧҥкӧрӧ јыгылып бажырып, ого айткан: «Бийим! Мени киле, сеге ончозын тӧлӧп берерим». 27Бий ол кулды килеп, тӧлӱзин тӧлӧбӧс эделе, божодып ийген. 28Кул дезе чыгала, ого јӱс динарий акча тӧлӱлӱ кул нӧкӧрине туштаган. Оны тудала, тамактап, «Тӧлӱӱҥди тӧлӧ!» – деген. 29Айдарда, нӧкӧри оныҥ будына јыгылып, јайнаган: «Мени киле, сеге ончозын тӧлӧп берерим». 30Је ол болбой, алымын тӧлӧбӧгӧнчӧ, кул нӧкӧрин тӱрмелеп койгон. 31Ӧскӧ кулдар мыны кӧрӧлӧ, сӱрекей кунугып, бийине барып, не болгонын айдып бергендер. 32Айдарда, бий байагы кулды алдырала, айткан: «Јаман кул! Јайнап сураганыҥа болуп, ончо алымыҥды тӧлӧбӧс эткем. 33Сеге килегеним чилеп, сен де нӧкӧриҥе килегедий эмес бедиҥ?» 34Бий атыйланала, тӧлӱзин ончозын тӧлӧбӧгӧнчӧ кыйназын деп, оны кыйнаачыларга берип ийген. 35Кажыгар ла карындажаардыҥ јаманын акту јӱрегеердеҥ таштабазагар, Теҥеридеги Адам да слерге андый ок болор.


### 19


Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын


(Мк. 10:1-12)


1Иисус бу сӧзин айдып божойло, Галилейдеҥ чыгып, Иордан ары јанындагы Иудей јерине келди. 2Оныҥ кийнинеҥ кӧп улус барган. Иисус олорды анда јазып койгон. 3Ого фарисейлер базып келеле, ченеп сурадылар:

– Алган эжиле не ле шылтактаҥ улам айрылыжарга јараар ба?

4Ол каруу јандырды:

– Мыны кычырбаган бедигер: «Башталганында Јайаачы олорды эр кижи ле ӱй кижи эдип јайаган. 5Оныҥ учун кижи ада-энезин таштап, алганына јапшынар, эки бойы јаҥыс эт-кан болор». 6Андый болгондо, олор эки эмес, јаҥыс эт-кан. Анайдарда, Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын.

7Олор айттылар:

– Ӱйине айрылышканын керелеген бичигин берип, оныла айрылышсын деп, Моисей не керек јакыган?

8Иисус олорго айтты:

– Моисей јӱректеригер кату ла ӧчӧш болгонын кӧрӱп, ӱйиле айрылыжарын јараткан. Башкыда андый болбогон. 9Је Мен слерге айдып турум: ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, кинчек эдип јат, је јаҥыс ӱйи чайдам кылынганы учун болбозо. Айрылыжып калганды алганы, кинчек эдип јат.

10Ӱренчиктер Ого айттылар:

– Эр кижиниҥ молјузы ӱйи алдында андый болзо, кижи албаза торт.

11Иисус дезе олорго айтты:

– Мениҥ бу айтканымды болгон-тушкан кижи аайлабас, кемге берилген, ол аайлаар. 12Эне ичинеҥ акталап койгондый чыккан улус бар; улуска акталадып койгондыйлар бар; Теҥери Каандыгына болуп акталап койгондый болорго јӧпсингендер бар. Аайлаар аргалу кижи, аайлазын.


Балдарды алкаганы


(Мк. 10:13-16; Лк. 18:15-17)


13Ол тушта баштарына колын салып, мӱргизин деп, Иисуска балдарды экелдилер. Ӱренчиктер дезе олорды арбап тургандар. 14Је Иисус:

– Балдарды божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Теҥери Каандыгы мындыйлардыйы эди – дейле, 15олорго колын салып, алкады. Оноҥ оноортынаҥ јӱре берди.


Бай уулдыҥ сурагы


(Мк. 10:17-31; Лк. 18:18-30)


16Је бат, Иисуска бир кижи базып келеле, айтты:

– Быйанду ӱредӱчи, јакшы нени этсем, ӱргӱлји јӱрӱм аларым?

17Иисус дезе ого айтты:

– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. Ӱргӱлји јӱрӱмге кирейин дезеҥ, јакылталарды бӱдӱрип тур.

18– Кандый јакылталарды? – деп, ол сурады.

Иисус айтты:

– Бу мындый: «Кижи ӧлтӱрбе, чайдам кылынба, ууры этпе, тӧгӱндеп керелебе», 19«ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр».

20– Мыныҥ ончозын јаштаҥ ала бӱдӱрип јадым – деп, уул каруу јандырды. – Меге база не јетпей јат?

21– Толо кемдӱ болойын дезеҥ, барып, јӧӧжӧҥди садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, Мени ээчий бар – деп, Иисус айтты.

22Уул мыны угала, јӧӧжӧзи кӧп болгон учун, кунукчылду јӱре берди. 23Иисус дезе ӱренчиктерине айтты:

– Чынын айдадым слерге: бай кижиге Теҥери Каандыгына кирерге кӱч. 24База айдадым слерге: бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.

25Мыны угала, ӱренчиктер алаҥ кайкажып, айттылар:

– Андый болзо, кем аргадалар аргалу?

26Иисус олор јаар кӧрӱп, айтты:

– Улус мыны эдип болбос, Кудайдыҥ дезе эдип болбозы јок.

27Айдарда, Петр каруу јандырды:

– Бат, бастыра јӧӧжӧбисти таштап, Сениле кожо бардыбыс. Бу учун биске не болор?

28Иисус дезе олорго айтты:

– Чынын айдадым слерге: Кижи Уулы Бойыныҥ магыныҥ ширеезине отурып алза, слер де, тирилгендер, Мениле кожо јӱргендер, Израильдиҥ он эки угын јаргылаарга, он эки ширееге отурып аларыгар. 29Кем кижи айлы-јуртын, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе адазын, эмезе энезин, эмезе ӱйин, эмезе бала-барказын, эмезе кыразын Меге болуп таштаза, онызынаҥ јӱс артык алар, ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленер. 30Је баштапкы болгон кӧп улус, калганчы болор, калганчы болуп јӱргендер, баштапкы болор.


### 20


Теҥ јал керегинде укаа сӧс


1– Теҥери Каандыгы айылдыҥ ээзине тӱҥей. Ол тарыган виноградту садына ишчилер јалдайын деп, сары таҥда айлынаҥ чыккан. 2Кӱнине бир динарийдеҥ тӧлӧӧр болуп эрмектежеле, олорды садка ийген. 3Тогус саат киреде чыгып, базарда иштебей, соодоп турган улусты кӧрӧлӧ, 4олорго до айткан: «Слер де садыма барып иштегер. Ижигер учун тӧлӧп берейин». Олор барган. 5Оноҥ он эки саат ла ӱч саат кирезинде чыгып, анайып ла эткен. 6Беш саат кирезинде чыгып, база тегин турган улусты таап, олорго айткан: «Кере-тӱжине мында тегин не тургулараар?» 7«Бисти кижи јалдабады» – дежерде, олорго айткан: «Слер де садыма барып иштегер. Ижигер учун аларыгар». 8Эҥир кире берерде, виноградтыҥ ээзи айыл-јурттыҥ башкараачызына айткан: «Ишчилерди кычырып ал, кийнинде јалданганынаҥ баштайла, озо јалданганыла тӱгезип, јалын тӧлӧп бер». 9Айдарда, беш саат кирезинде јалдангандары келип, бир динарийдеҥ алгандар. 10Озо јалдангандары дезе олордоҥ кӧп аларыс деп санангандар. Је олор до бир динарийдеҥ алгандар. 11Акчазын алала, айылдыҥ ээзине тарынып, айткандар: 12«Бу кийнинде келген улус бир саат иштеген. Сен олорды кере-тӱжине кӱнге быжып иштеген биске теҥ эттиҥ». 13Виноградтыҥ ээзи дезе олордыҥ бирӱзине каруу јандырган: «Најы, сени тарындырып турганым јок. Мениле бир динарийге эрмектешкен эмес бедиҥ? 14Бойыҥдыйын алып, јан. Бу кийнинде келгенге сенийинче теҥ берейин. 15Бойымдыйын канайып та этсем, мениҥ табым эмес беди? Эмезе мениҥ буурзагыма сениҥ кӧзиҥ кӱйӱнчек болды ба?»

16Анайып, калганчылары баштапкылары болор, баштапкылары калганчылары болор. Айттырылганы кӧп, талдалганы ас.


Ӧлӱмин ле тирилетенин озолодо айтканы


(Мк. 10:32-34; Лк. 18:31-34)


17ИисусИерусалим јаар чыгып барадала, јолой он эки ӱренчигин таҥынаҥ кычырып алып, айтты:

18– Бат, Иерусалим јаар чыгып барадырыс. Кижи Уулы улу абыстар ла бичикчилердиҥ колына берилер. Оны ӧлтӱрер эдип јаргылап, 19электедерге, соктырарга, кере тартырарга кара јаҥдуларга берип ийгилеер, је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.


Энениҥ сурагы


(Мк. 10:35-45)


20Ол тушта Зеведейдиҥ уулдарыныҥ энези уулдарыла кожо базып келеле, Иисуска бажырып, Оноҥ нени де сурап турды.

21– Сеге не керек? – деерде, ол айтты:

– Сениҥ Каандыгыҥда бу эки уулымныҥ бирӱзи оҥ јаныҥа, бирӱзи сол јаныҥа отурзын деп айт.

22– Нени сурап турганыгарды бойыгар билбей јадыгар – деп, Иисус каруу јандырды. – Мениҥ ичер айагымнаҥ ичип болороор бо? Ол эмезе Мениҥ тӱжер крезиме тӱжӱп болороор бо?

Олор:

– Болорыс – дедилер.

23Иисус олорго айтты:

– Мениҥ айагымнаҥ ичерин ичеригер, Мениҥ тӱшкен крезиме тӱжеригер, је оҥ ло сол јаныма отургызар јаҥ Менде јок, кемге ол јерди Адам белетеген, ол кижи отурар.

24Арткан он ӱренчик мыны угала, бу эки карындашка чугулданды. 25Иисус дезе олорды кычырып алып, айтты:

– Кудайга бӱтпес калыктар ортодо башчылар олорды башкаратанын, јаҥда тургандар олорды бийлейтенин билеригер. 26Је ортогордо андый болбозын. Ортогордо улу болойын дегенигер, слерге јалчы болзын. 27Ортогордо баштапкы болойын дегенигер, слерге кул болзын. 28Анайып ок Кижи Уулы улусты Ого јалчы болзын деп эмес, улуска јалчы болойын деп, кӧп улус учун Бойыныҥ јӱрӱмин берейин деп келген.


Эки сокорды јасканы


(Мк. 10:46-52; Лк. 18:35-43)


29Олор Иерихонноҥ чыгып јадарда, Иисусты ээчий кӧп улус барган. 30Је бат, јол кырында отурган эки сокор, јаныла Иисус ӧдӱп јатканын угала, кыйгырыжа бердилер:

– Кайракан, Давид Уулы! Биске буурза!

31Улус олорды унчуктырбаста, олор там тыҥыда кыйгырып турдылар:

– Кайракан, Давид Уулы! Биске буурза!

32Иисус токтой тӱшти, олорды кычырып алып, айтты:

– Мени слерге нени этсин деп туругар?

33Олор:

– Кайракан, кӧзибис јарызын деп турубыс! – дедилер.

34Иисус олорго буурзап, кӧстӧрине тийди, бу тарый олордыҥ кӧстӧри јарып, Оны ээчий бастылар.


### 21


Иерусалимге киргени


(Мк. 11:1-11; Лк. 19:28-38; Ин. 12:12-19)


1Иерусалимге јууктагылап, Елеон кырдагы Виффагия деп јуртка келерде, Иисус эки ӱренчигин ийип, 2олорго айтты:

– Одоштой јуртка барыгар. Ого јеткен бойынча, буулап койгон тижи эштек ле коштой турган кулун эштекти кӧрӱп ийеригер. Чечип, Меге экелигер. 3Слерге кижи неме айткажын, олор Кайраканга керек – дегер. Бу ла тарый ол кижи эштектерди апарзын деер.

4Јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу. Ол айткан:

5«Сион кызына[9] айдыгар:

„Бат, сениҥ Кааныҥ јаш эштекке –

ишмекчи тижи эштектиҥ кулунына минеле,

сеге јобожыган келедири“».

6Ӱренчиктер барып, Иисустыҥ айтканыла эттилер: 7тижи эштек ле кулун эштекти јединип экелеле, олорго кийимдерин арта салдылар, Иисус минди. 8Кӧп улус кийимдерин јолго јайып турдылар, кезиктери дезе агаштыҥ бӱрин кезип, база јолго јайдылар. 9Алды-кийнинеҥ баскан улус кыйгырыжып турдылар:

– Давид Уулына, осанна![10] Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту! Кӧк-теҥериде турганга, осанна!

10Ол Иерусалимге кирерде, кала тӱймеп, «Бу кем?» дешкилеп турды.

11– Бу Иисус, Галилейдеги Назарет јеринеҥ Јарлыкчы – деп, улус каруу јандырып турган.


Иисус байзыҥда


(Мк. 11:15-19; Лк. 19:45-48; Ин. 2:13-22)


12Иисус байзыҥга киреле, байзыҥда садыжып, садып алып турган улусты ончозын чыгара сӱрди, акча солычылардыҥ столдорын, кӱӱле садаачылардыҥ такталарын аҥтарып, 13олорго айтты:

– Бичилген сӧс бар: «Мениҥ айлым улус мӱргийтен айыл деп адалар». Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар!

14Байзыҥда Ого сокорлор ло аксактар базып келди. Иисус олорды јазып ийди. 15Улу абыстар ла бичикчилер Оныҥ эткен кайкалдарын, «Давид Уулына, осанна!» деп, байзыҥда кыйгырыжып турган балдарды кӧргӧндӧр. Оныҥ учун чугулданып, 16Ого айттылар:

– Олор не дешкилейт, угуп туруҥ ба?

– Эйе, – деп, Иисус каруу јандырды, – «Јаш балдардыҥ ла эмчек балдардыҥ оозынаҥ Бойыҥа мак чыгардыҥ» дегенди качан да кычырбаган бедигер?

17Иисус олорды таштайла, каладаҥ Вифанияга једип, анда конды.


Кургап калган агаш


(Мк. 11:12-14, 20-24)


18Эртен тура калага бурулып келеделе, Иисус јолой аштай берди. 19Јолдыҥ кырында турган бир смоква агашты кӧрӧлӧ, јиилек јиирге јууктай базып келди. Бӱрдеҥ ӧскӧ неме таппай, ого айтты:

– Сенде ӱргӱлјиге јиилек бӱтпезин!

Ол ло тарый агаш кургап калды. 20Ӱренчиктер мыны кӧрӧлӧ, кайкап айттылар:

– Смоква агаш канайып кенетийин кургай берди?

21– Чынын айдадым слерге, – деп, Иисус каруу јандырды, – бӱдӱп, алаҥзыбас болзогор, јаҥыс та смоква агашла болгонды эдер эмезигер, је бу кырга: «Кӧдӱрилип, талайга таштал!» – дезегер, андый ла болор. 22Мӱргип, бӱдӱп, нени де суразагар, аларыгар.


Иисустыҥ јаҥы кайдаҥ?


(Мк. 11:27-33; Лк. 20:1-8)


23Иисус байзыҥга кирип, ӱредип турарда, улу абыстар ла калыктыҥ јаандары Ого базып келеле, айттылар:

– Мыны кандый јаҥла эдип турадыҥ? Андый јаҥды Сеге кем берген?

24– Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын – деп, Иисус олорго айтты. – Меге каруугарды айдар болзогор, мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айдайын. 25Иоанныҥ крестеп јӱргени кайдаҥ болгон: теҥеридеҥ бе, эмезе улустаҥ ба?

Олор дезе бойлоры ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер. 26„Улустаҥ“ деп айдарга, калыктаҥ коркып јадыбыс, нениҥ учун дезе Иоаннды ончозы јарлыкчы деп бодоп јат». 27Олор Иисуска «билбезис» – деерде, Ол до олорго мынайда айтты:

– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.


Аданыҥ эки уулы керегинде укаа сӧс


28– Слер не деп сананып туругар? Бир кижи эки уулду болгон. Ол бирӱзине базып келип, айткан: «Уулым, бӱгӱн виноградыма барып иште». 29Онызы: «Барбазым» – дейле, оноҥ санаа алынып, барган. 30Экинчи уулына базып келип, анайда ок айткан. Мынызы: «Барып јадым, адабыс» – дейле, барбаган. 31Бу экӱниҥ адазыныҥ кӱӱниле эткени кажызы?

Олор:

– Баштапкызы – дедилер.

Иисус олорго айтты:

– Чынын айдадым слерге: каланчылар ла балыр јӱрӱмдӱ ӱй улус Кудайдыҥ Каандыгына слердеҥ озо кирер. 32Иоанн чындык јол кӧргӱзерге келерде, ого бӱтпедигер, каланчылар ла балыр јӱрӱмдӱ ӱй улус дезе ого бӱтти. Слер дезе, мыны кӧргӧн дӧ болзогор, буругарды алынбадыгар, ого бӱтпедигер.


Јаман ишчилер керегинде укаа сӧс


(Мк. 12:1-12; Лк. 20:9-19)


33– База бир укаа сӧс угугар. Айыл ээзи кижи болгон. Ол виноград-агаш тарыйла, эбире манаган, сыскыру казып, багана туткан, тарыган агажын ишчилерге табыштырып, атана берген. 34Јиилек терер ӧй јууктап келерде, јиилегимди экелигер деп, ишчилерге јалчыларын ийген. 35Ишчилер јалчыларын тудуп алала, кезигин согуп койгон, кезигин ӧлтӱрип койгон, кезигин дезе ташла шыбалаган. 36База ӧскӧ, оноҥ кӧп јалчыларын ийерде, олорло анайда ок кылынгандар. 37«Олор уулымнаҥ уйалар» – деп, ээзи айдып, арт-учында бойыныҥ уулын ийген. 38Ишчилер дезе, оныҥ уулын кӧрӧлӧ, бой-бойлорына айдышкан: «Энчи алар уул бу. Оны ӧлтӱреле, энчизин алалы». 39Оны тудуп, виноград-агаштыҥ аразынаҥ чыгарала, ӧлтӱрип койгондор. 40Анайдарда, виноград-агаштыҥ ээзи келгежин, ол ишчилерди канайдар деп туругар?

41– Бу кара сагыштуларды јаман ӧлӱмле ӧлтӱрер, виноград агажын дезе ӧскӧ ишчилерге табыштырар, олор тӱжӱмин бойыныҥ ӧйинде јетирип турар – деп, Ого каруу јандырдылар.

42Иисус айтты:

– «Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды. Бу мынайда Кайраканнаҥ болды, бис оны кайкап кӧрӧдис» дегенди Агару Бичиктеҥ качан да кычырбаган бедигер? 43Оныҥ учун айдып турум слерге: Кудайдыҥ Каандыгы слердеҥ ойто алылып, Оныҥ тӱжӱмин јетирер калыкка берилер. 44Бу ташка јыгылган кижи јер башка чачылар, таш кемниҥ ӱстине тӱшсе, оны былчып койор.

45Улу абыстар ла фарисейлер Оныҥ укаа сӧстӧрин угала, олор керегинде айдып туру деп, билип ийдилер. 46Оны тудайын дейле, улустаҥ коркыдылар, нениҥ учун дезе Оны јарлыкчы деп бодоп тургандар.


### 22


Той керегинде укаа сӧс


(Лк. 14:15-24)


1Иисус олорго база бир укаа сӧс айтты:

2– Теҥери Каандыгы – уулына той эткен каан кижиге тӱҥей. 3Ол айттырылган улусты тойго келзин деп, кулдарын ийген, је олор келбеске сананган. 4База ӧскӧ кулдарын ийип, олорго мынайда айдыгар деген: «Бат, јиир ажымды јазадым, букаларым ла семирткен малым сойылды, ончо неме белен. Тойго келигер». 5Је олор айттыруны керекке албай, кемизи кыразына, кемизи дезе садыжып јӱре берген. 6Ӧскӧлӧри дезе, кулдарын тудуп, базынып электейле, ӧлтӱрип койгондор. 7Каан чугулданган. Черӱчилдерин ийип, ӧлтӱреечилерди кырдырган, калазын ӧртӧткӧн. 8Оноҥ кулдарына айткан: «Той белен, айттырылган улус дезе айттыруга турбас болды. 9Јолдордыҥ белтирлерине барыгар, туштаган улусты ончозын тойго айттырыгар». 10Байагы кулдар јолдор сайын барып, туштаган ла кижини, јаманын да, јакшызын да јууп экелгендер. Той болгон јерге улус толо берген. 11Каан келген улусты кӧрӧйин деп кирзе, анда тойдыҥ кийимин кийбеген бир кижи отурган. 12Айдарда, ого айткан: «Најы, тойдыҥ кийимин кийбей, бого канайып кирдиҥ?» Ол унчукпаган. 13Ол тушта каан јалчыларына айткан: «Колы-будын кӱлийле, тыш караҥуйга таштагар. Анда ый ла тиш кыјырты болор».

14Айттырылганы кӧп, је талдалганы ас.


Каганга калан тӧлӧйтӧни керегинде


(Мк. 12:13-17; Лк. 20:20-26)


15Фарисейлер барып, Иисустыҥ сӧзинеҥ јик табар деп јӧптӧштилер. 16Ого бойлорыныҥ ӱренчиктерин Иродтыҥ улузыла кожо ийдилер. Олор келип, айттылар:

– Ӱредӱчи, Сениҥ чындык болгоныҥды, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип турганыҥды билерис. Кижиге јакшы адым чыксын дебейдиҥ, улусты ылгабайдыҥ. 17Айдарда, айт, биске, Сен не деп сананып туруҥ: каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по?

18Је Иисус олордыҥ јаман сагыжын билип, айтты:

– Мени не ченеп туругар, эки јӱстӱлер? 19Каланга салар акчаны Меге кӧргӱзигер.

Олор Ого динарий экелдилер.

20– Бу кемниҥ сӱри ле ады? – деп, олордоҥ сурады.

21Олор:

– Кагандыйы – дедилер.

Айдарда, олорго айтты:

– Андый болзо, кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын дезе, Кудайга.

22Олор мыны угала, кайкадылар, Оны артырып, јӱре бердилер.


Тирилиш керегинде


(Мк. 12:18-27; Лк. 20:27-40)


23Ол кӱн Иисуска ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен саддукейлер келип, сурадылар:

24– Ӱредӱчи, Моисей айткан эди: «Бала јок кижи ӧлгӧжин, оныҥ ӱйин карындажы алып, карындажыныҥ угын улалтсын». 25Бисте јети карындаш кижи болгон. Бирӱзи кижи алала, јада калган. Анда бала јок болуп, оныҥ ӱйин карындажы алган. 26Оныҥ кийнинде экинчизиле, ӱчинчизиле, јетилезиле андый ок болгон. 27Ончозыныҥ кийнинде ӱй кижи де јада калган. 28Эмди, айдарда, тирилгежин, ол бу јетӱниҥ кажызыныҥ ӱйи болор? Оны ончозы алган ине.

29– Агару бичиктерди, Кудайдыҥ кӱчин де билбей јадып, азып јадыгар – деп, Иисус олорго каруу јандырды. – 30Тирилгенде, кижи де албас, кижиге де барбас, је теҥеридеги ангелдердий јӱрер. 31Ӧлгӧндӧр тирилер деп, слерге Кудайдыҥ айтканын кычырбаган бедигер? 32«Мен Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы» – дегенди? Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, тирӱлердиҥ Кудайы.

33Улус мыны угала, Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар.


Эҥ учурлу јакылта


(Мк. 12:28-34; Лк. 10:25-28)


34Фарисейлер дезе, Иисустыҥ саддукейлерди туйуктандырганын угала, јуулыжып келдилер. 35Олордыҥ бирӱзи, Јасактыҥ ӱредӱчизи, Оны ченеп, сурады:

36– Ӱредӱчи, Јасактагы јакылталардыҥ эҥ јааны кажызы?

37Иисус ого айтты:

– «Кайраканды, сениҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра санааҥла сӱӱп јӱр». 38Јакылталардыҥ бажы, эҥ јааны ол. 39Ого тӱҥей экинчи јакылта бу: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». 40Бу эки јакылтага ончо Јасак ла јарлыкчылардыҥ бичигени тӧзӧлгӧн.


Христос кемниҥ уулы?


(Мк. 12:35-37; Лк. 20:41-44)


41Фарисейлер јуулыжып келерде, Иисус олордоҥ сурады:

42– Христос керегинде нени сананып туругар? Ол кемниҥ уулы?

Олор:

– Давидтиҥ – дедилер.

43Иисус айтты:

– Андый болзо, Давид Тыннаҥ кӧдӱриҥи алып, Оны Кайракан деп адап, не керек мынайда айткан:

44«Кайракан Кайраканыма айткан:

„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,

оҥ јаныма отур“».

45Анайдарда, Давид Оны Кайракан деп адаганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?

46Бирӱзи де Иисуска сӧс тӧ айдып болбоды. Ол кӱннеҥ ала Ого сурак берерге кем де тидинбеди.


### 23


Эки јӱстӱлерди илезине чыгарганы


(Мк. 12:38-40; Лк. 11:37-52; 20:45-47)


1Ол тушта Иисус улуска ла Бойыныҥ ӱренчиктерине айдып баштады:

2– Моисейдиҥ јерине бичикчилер ле фарисейлер отурып алдылар. 3Оныҥ учун нени бӱдӱрзин дезе, бӱдӱригер, эдигер, је кылыгын кылынбагар, нениҥ учун дезе олор айдарын айдат, бойлоры этпейт. 4Уур ла апарарга эп јок јӱктер эдип, улустыҥ ийнине артадылар, бойлоры дезе олорды сабарыла да јылдырар кӱӱндери јок. 5Нени ле этсе, кижи кӧрзин деп эдедилер. Филактерийлерин[11] элбедип јат, кийиминиҥ чачагын[12] узаткылайт. 6Той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын, синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, 7тепсеҥдерде уткыдарын, «Равви!»[13] деп ададарын сӱӱйдилер.

8Слерди дезе ӱредӱчи деп адабазын: Ӱредӱчигер јаҥыс – Христос, слер ончогор – карындаштар. 9Кижини јерде ада деп айтпагар: адагар јаҥыс – Теҥеридеги Ада. 10Слерди баштаачы деп адабазын: слерди Баштаары јаҥыс – Христос. 11Јааныгар слерге јалчы болзын. 12Бийиктединген кижи јабызаар, бойын јабыс тутканы – бийиктеер.

13Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер улустыҥ алдында Теҥери Каандыгын бӧктӧп јадыгар. Ого бойыгар да кирбейдигер, кирейин дегенди де кийдирбей јадыгар. 14Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, кижи кӧрзин деп, узак мӱргип јадыгар. Бу учун там буруга тӱжеригер.

15Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Бир де кижини болзо, јаҥыбыска баштандыралы деп, талай кечип, јер ӧдӧдигер. Баштандырала, оны бойыгардаҥ эки катап јаман таамыныҥ уулы эдип аладыгар.

16Сокор башчылар, слерге ачу-корон! Слер айдадыгар: «Байзыҥла чертенип турган кижиниҥ черти не де эмес, је байзыҥныҥ алтыныла чертенип турган кижи чертин бӱдӱрер учурлу». 17Сагыжы јоктор ло сокорлор! Кажызы јаан: алтын ба, эмезе алтынды агарулап турган байзыҥ ба? 18База айдадыгар: «Тагылла чертенип турган кижиниҥ черти не де эмес, је тагылдыҥ ӱстине салган берӱле чертенип турган кижи чертин бӱдӱрер учурлу».

19Јӱӱлгектер ле сокорлор! Кажызы јаан: берӱ бе, эмезе берӱни агарулап турган тагыл ба? 20Анайдарда, тагылла чертенгени, тагылла чертенип, оныҥ ӱстиндезиле чертенгени ол. 21Байзыҥла чертенгени, байзыҥла чертенип, ичинде Јӱргениле чертенгени ол. 22Теҥериле чертенгени, Кудайдыҥ Ширеезиле, ӱстинде Отурганыла чертенгени ол.

23Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер мята, анис, тмин ӧлӧҥдӧрдиҥ онынчы ӱлӱӱзин Кудайга берип јадыгар, је Јасактагы тӧс немени: јаргыны, быйанды ла бӱдӱп јӱрерин ундып койдыгар. Мыны да эдер, оны да ундыбас керек. 24Томонокты шӱӱп, тӧӧни дезе јуда салар сокор башчылар!

25Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Айактыҥ, табактыҥ тыштын арутап јадыгар, је олордыҥ ичи тоношло, тӧгӱнле толо. 26Сокор фарисей! Айактыҥ ла табактыҥ тышты ару болзын деп, озо баштап ичин арута.

27Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер сӧӧк салган, череттелген јерлердий: тышты јараш деп кӧрӱнер, је ичи ӧлгӧн улустыҥ сӧӧктӧриле, кандый ла быјарла толо. 28Слер андый ок: тыштыгарла ак болуп кӧрӱнедигер, ичигерде толгоны дезе, – экијӱстениш ле јарамас.

29Бичикчилер ле фарисейлер, слерге ачу-корон! Эки јӱстӱлер! Слер јарлыкчыларга сӧӧк салар јерлер тудуп, актулардыҥ кереестерин кееркедип, 30айдадыгар: «Адаларыстыҥ ӧйинде јӱрген болзобыс, јарлыкчылардыҥ канын тӧгӱзишпес эдибис». 31Анайып, бойыгарды јарлыкчыларды ӧлтӱрген улустыҥ уулдары деп, бойыгарга удура керелеп јадыгар. 32Адаларыгар баштаганды учына јетиригер. 33Јыландар, коронду јыланныҥ ач-ӱрени! Таамыга тӱжӱрер јаргыдаҥ канайып кыйыжарыгар? 34Бат, оныҥ учун слерге јарлыкчыларды, керсӱлерди ле ӱредӱчилерди ийип јадым. Кезигин ӧлтӱреригер, кере тартарыгар, кезигин дезе синагогалараарда согорыгар, каладаҥ калага сӱреригер. 35Јерде тӧгӱлген ончо актулардыҥ каны слерге тӱшкей: ак сагышту Авельдиҥ канынаҥ ала байзыҥ ла тагыл ортодо слер ӧлтӱрген Варахий уулы Захарияныҥ канына јетире. 36Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйеге једер.


Иерусалим керегинде сыгыт


(Лк. 13:34-35)


37– Јарлыкчыларды ӧлтӱреечи, сеге ийилген элчилерди ташла шыбалаачы Иерусалим, Иерусалим! Куш бойыныҥ балдарын канады алдына јуунаткандый, балдарыҥды канча јуунадайын дебедим, је слер болбодыгар! 38Бат, айлы-јуртыгар ээн артып јат. 39Айдып турум слерге: «Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!» деп айтпаганчаар, эмдидеҥ ары Мени кӧрбӧзигер.


### 24


Христостыҥ экинчи келери


(Мк. 13:1-13; Лк. 21:5-19)


1Иисус байзыҥнаҥ чыгала, барарга јадарда, Ол байзыҥныҥ тураларын кӧрзин деп, ӱренчиктери базып келдилер.

2– Мыныҥ ончозын кӧрӱп туругар ба? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Чынын айдадым слерге: мында таш ӱстине таш артпас. Ончозы јемирилип-сайалар!

3Ол Елеон кырда отурарда, Ого јаҥыс ӱренчиктери базып келеле, сурадылар:

– Биске айт, бу качан болор, келериҥниҥ, чак тӱгенердиҥ темдеги кандый болор?

4Иисус айтты:

– Калак, слерди кижи астырбазын. 5Кӧп улус Мениҥ адымды аданып келер, «Мен Христос» деер, кӧп улусты астыктырар. 6Анайда ок јуу-согуш болуп јатканын ла јуу-чак керегинде табыш угарыгар. Калак, чочыбагар, мыныҥ ончозы болор учурлу, је бу учы эмес. 7Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар, ачана-торо болор, кезектей јер силкинер, 8је бу ончозы ӱй кижиниҥ бала табарда оорузыныҥ јӱк башталганы. 9Ол тушта слерди кыйынга берип, ӧлтӱрип турар, слерди Мениҥ адым учун ончо калыктар јаман кӧрӧр. 10Ол тушта кӧп улус бӱтпей барып, јана тӱжер, бой-бойын садыжып, јаман кӧрӱжер. 11Кӧп тӧгӱн јарлыкчылар чыгар, кӧп улусты астыктырар. 12Јарамас кӧптӧп, оноҥ улам кӧп улустыҥ сӱӱжи соор. 13Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар. 14Ончо калыктарга кере болзын деп, Каандык керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јер-ӱстине јарлалар. Ол тушта чак тӱгенер.


Калганчы ӧйлӧрдӧ


(Мк. 13:14-23; Лк. 21:20-24)


15Анайдарда, Даниил јарлыкчыныҥ айтканыла, агару јерде јайрадыштыҥ быјарын кӧрзӧгӧр, – кычыраачы аайлазын – 16ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын; 17јабынчыда болгоны, айыл ичиндеги немезин алайын деп тӱшпезин; 18кырада јӱргени, кийимин алайын деп бурулбазын. 19Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! 20Качатаныс кышкыда эмезе суббот кӱнде болбозын деп мӱргигер. 21Јер бӱдердеҥ бери эмдиге јетире болбогон, соҥында да болбос андый улу ачу-корон келер. 22Ол кӱндер кыскартылбаган болзо, тынар-тынду неме аргадалбас эди, је талдап алгандарга болуп ол кӱндер кыскартылар. 23Ол тушта кем кижи слерге: «Бат, Христос мында» эмезе «Анда» – дегежин, бӱтпегер. 24Тӧгӱн христостор, тӧгӱн јарлыкчылар табылар, улу билдилер ле кайкалдар кӧргӱзер. Мыныла олор, аргалу болзо, талдалгандарды да астыктырарга эдер.

25Бат, слерге озолондыра айттым. 26Анайдарда, слерге: «Ол ээн талада јӱрӱ» – дегежин, чыкпагар, «Ол ичиндеги кыпта отуры» – дегежин, бӱтпегер. 27Кӱн чыгыжынаҥ ала кӱн бадыжына јетире јарыдар јалкындый, – Кижи Уулыныҥ келери андый болор. 28Сӧӧк јаткан јерге мӱркӱттер јуулар.


Кижи Уулы келзе


(Мк. 13:24-27; Лк. 21:25-28)


29Ол ло тарый, ол кӱндердиҥ ачузы ӧткӧли, кӱн карачкыланар, ай јарыгын бербес, јылдыстар теҥеридеҥ тӧгӱлер, теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 30Ол тушта теҥериде Кижи Уулыныҥ билдизи кӧрӱнер, јердеги ончо калыктар ыйлажып, улу кӱчтӱ ле мактулу Кижи Уулы теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӱп ийер. 31Ол Бойыныҥ ангелдерин ӱнгӱр табышту амыргылу ийер, олор Оныҥ талдап алгандарын ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ, теҥериниҥ бир учынаҥ экинчи учына јетире јуур.

32Слерди смоква агаш ӱреткей: оныҥ будагы јымжап, бӱрлене бергенде, јай јууктап келди деп, билип јадыгар. 33Анайып ок слер де: мыныҥ ончозын кӧрӧр болзогор, ӧй јууктап келди, эжик јанында туру деп билигер. 34Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор. 35Теҥери ле јер јастыгар, је Мениҥ сӧстӧрим јастыкпас.

36Ол кӱнди, саатты кем де билбес, теҥеридеги ангелдер де билбес, јаҥыс Ада билер. 37Нойдыҥ кӱндеринде кандый болгон, Кижи Уулыныҥ келери андый ок болор. 38Чайык чыгар кӱндердиҥ алдында, Ной ковчегке кирердиҥ киргенче, улус ичип-јип јаткан, кижи алары алып, кижиге барары барып турган. 39Чайык чыгып, ончозын кырганча, олор нени де сананбай јӱргендер. Кижи Уулыныҥ келери андый ла болор. 40Ол тушта эки кижи јалаҥда јӱрер: бирӱзин алып баргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 41Эки ӱй кижи кол теермен тартар: бирӱзин алып баргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 42Анайдарда, ойгу болыгар, нениҥ учун дезе Кайраканыгар кандый кӱнде келерин билбезигер. 43Уурчы тӱнниҥ кажы кирезинде келерин айыл ээзи билген болзо, ойгу болуп, айлын тонотпос эди деп, билип јадыгар. 44Оныҥ учун слер де белен болыгар: Кижи Уулы слер сакыбаган ӧйдӧ келер.


Бӱдӱмјилӱ ле бӱдӱми јок кул


(Лк. 12:41-48)


45Јалчыларды башкарып, олорго ӧйинде курсак берип турзын деп, бий кӧстӧгӧн бӱдӱмјилӱ ле керсӱ кул кем болотон? 46Бийи келип, кулы анайда эдип јӱргенин кӧрӧр болзо, байагы кул кежиктӱ. 47Чынын айдадым слерге: оны ончо јӧӧжӧзине баш эдер. 48Је ол кул јаман болуп, ичинде: «Бийим бачым келбес» дейле, 49кул нӧкӧрлӧрин согуп, аракызактарла кожо ичип-јип база бергежин, 50ол кулдыҥ бийи сакыбаган кӱнде, сананбаган ӧйдӧ келер. 51Оны бойынаҥ кезе чабар, оныҥ салымы эки јӱстӱлердиҥ салымындый болор. Анда ый ла тиш кыјырты болор.


### 25


Он кыс керегинде укаа сӧс


1– Ол тушта Теҥери Каандыгы он кыска тӱҥей болор. Олор јарыткыштарын алганча, колтуга уткый чыккандар. 2Бежӱзи керсӱ, бежӱзи сагыжы јетпес болгон. 3Сагыжы јетпестери јарыткыштарын алала, май албаган. 4Керсӱлери дезе јарыткыштарыла кожо майлу јыракыларын алганча келген. 5Колту саадаганда, ончозы ӱргӱлеп, уйуктап калган. 6Тӱн аразында кыйгы угулган: «Колту келедири, оны уткып чыгыгар!» 7Айдарда, ончо кыстар туруп, јарыткыштарын јазап алгандар. 8Сагыжы јетпестери керсӱлерине айткан: «Майыгардаҥ биске берижигер, јарыткыштарыс ӧчӱп барадыры». 9Керсӱлери дезе айткандар: «Биске де, слерге де јетпей калбазын деп, бистеҥ алганча, садучыларга барып, бойыгарга садып алыгар». 10Олор садып аларга барып јадарда, колту једип келген. Белен кыстар оныла кожо тойлоп барган, эжик дезе јабылып калган. 11Оныҥ кийнинде байагы кыстар келип, «Кайракан, кайракан, эжигиҥди ач!» – дешкендер. 12Је ол каруу јандырган: «Чынын айдадым слерге: слерди билбезим».

13Анайдарда, ойгу болыгар, Кижи Уулы келериниҥ кӱнин де, саадын да билбезигер.


Талант акча керегинде укаа сӧс


(Лк. 19:11-27)


14– Ол тушта мындый болор. Бир кижи ӧскӧ ороонго атанар алдында кулдарын кычырып алып, олорго јӧӧжӧзин артырып койгон. 15Бирӱзине беш талант акча берген, бирӱзине эки, бирӱзине бир талант – кажызына ла кирезинче береле, атана берген. 16Беш талант алганы барала, онызын керекке тудуп, ӱзеери беш талант иштеп алган. 17Эки талант алганы анайып ок эки талант иштеп алган. 18Бир талант алганы барып, јерди казып, бийиниҥ акчазын кӧмӱп койгон. 19Узак ӧйдиҥ бажында ол кулдардыҥ бийи јанып келеле, олорды тооложорго алдырган. 20Беш талант алганы ӱзеери иштеп алган беш талантын экелип, айткан: «Бийим, меге беш талант берген эдиҥ. Бат, ӱзеери иштеп алган беш талантым бу». 21Бийи ого айткан: «Јакшы, керсӱ ле бӱдӱмјилӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, кӧптиҥ бажына сени тудуп јадым. Бийиҥле кожо сӱӱн».

22Эки талант алганы келип, «Бийим, меге эки талант берген эдиҥ. Бат, ӱзеери иштеп алган эки талантым бу» – деген. 23Бийи ого айткан: «Јакшы, керсӱ ле бӱдӱмјилӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, кӧптиҥ бажына сени тудуп јадым. Бийиҥле кожо сӱӱн».

24Бир талант алганы келип, айткан: «Бийим, сени кату кижи деп билгем: ӱрендебеген јериҥнеҥ кезетен эдиҥ, чачпаган јериҥнеҥ теретен эдиҥ. 25Сенеҥ коркып, барып талантыҥды јерге кӧмӱп койгом. Бат, бойыҥдыйын кайра ал». 26Бийи ого айткан: «Јаман, јалку кул! Ӱрендебеген јеримнеҥ кезеримди, чачпаган јеримнеҥ тереримди билгениҥде, 27акчамды эбиртер керек болгон. Мен келип, бойымдыйын кирелтелӱ алар эдим. 28Оныҥ талантын алыгар, он таланттуга беригер. 29Бардыҥ барына берилер, ӱзеери кожулар, јоктыҥ болгоны да айрылар. 30Эш-немеге јарабас кулды дезе тыш караҥуйга таштагар. Анда ый ла тиш кыјырты болор».

Оноҥ ӱнденип айтты: «Кулакту кижи уксын!»


Калыктарды јаргылаары


31– Кижи Уулы ончо ангелдериле кожо мактулу келгежин, мактулу ширеезине отурар. 32Ончо калыктар Оныҥ алдына јуулар. Ол, кӱдӱчи койлорды эчкилердеҥ бӧлӱгендий, олорды бойы бойынаҥ бӧлиир: 33койлорын Бойыныҥ оҥ јанына тургузар, эчкилерин – сол јанына. 34Ол тушта Каан Бойыныҥ оҥ јанында тургандарга айдар: «Келигер, Адамныҥ алкагандары, телекей јайалганынаҥ ала слерге белетелген Каандыкты энчиленигер. 35Нениҥ учун дезе аштап јӱреримде, Меге курсак бергенигер, суузаарымда, суум кандырганыгар, јорыктап јӱреримде, Мени айлыгарга кийдиргенигер; 36јылаҥаш болорымда, Меге кеп кийдиргенигер, оорып јадарымда, Меге јолыгып јӱргенигер, тӱрмеде отурган тужымда Меге келип барганыгар». 37Ол тушта Ого актулар айдар: «Кайракан, аштаганыҥды кӧрӱп, Сени азырадыс па? Эмезе суузаганыҥды кӧрӱп, суу сузуп бердис пе? 38Јорыктап јӱргениҥди кӧрӱп, айлыска кийдирдис пе? Эмезе јылаҥаш јӱргениҥди кӧрӱп, кеп кийдирдис пе? 39Оорып јатканыҥды, эмезе тӱрмеде отурганыҥды кӧрӱп, јолыктыс па?» 40Каан олорго каруу јандырар: «Чынын айдадым слерге: мыны бу эҥ кичӱ карындаштарымныҥ бирӱзине эдип, Меге эткенигер ол». 41Оноҥ сол јанында тургандарга айдар: «Каргышка калгандар, кӧрмӧскӧ, оныҥ элчилерине белетелген ӧчпӧс отко Менеҥ кеде тайылыгар. 42Аштаарымда, Меге курсак бербедигер, суузаарымда, суу сузуп бербедигер, 43јорыктап јӱреримде, Мени айлыгарга кийдирбедигер, јылаҥаш болорымда, Меге кеп кийдирбедигер, оорып јадарымда, тӱрмеде отурарымда, келип јолыкпадыгар». 44Ол тушта булар да Ого айдар: «Кайракан, Сениҥ аштаганыҥды, суузаганыҥды, јорыктап јӱргениҥди, јылаҥаш болгоныҥды, оорып јатканыҥды, тӱрмеде отурганыҥды кӧрӱп, Сеге болушпаган бедис?» 45Ол айдар: «Чынын айдадым слерге: мыны бу эҥ кичӱлердиҥ бирӱзине этпей, Меге этпегенигер ол». 46Айдарда, олор ӱргӱлји кыйынга барар, актулар дезе, ӱргӱлји јӱрӱмге.


### 26


Пасха алдында


(Мк. 14:1-2; Лк. 22:1-2; Ин. 11:45-53)


1Иисус бу сӧстӧрди ончозын айдып божойло, ӱренчиктерине айтты:

2– Эки кӱннеҥ Пасха деп, билеригер. Кижи Уулы кере тартыларга берилер.

3Ол тушта улу абыстар, бичикчилер ле калыктыҥ јаандары Каиафа деп улу абыстыҥ кӱрентигине јуулыжып келдилер. 4Иисусты меке-сӱмеле тудуп, ӧлтӱрер болуп јӧптӧжӧлӧ, 5айттылар:

– Калык тӱймебезин деп, байрамда ла тутпайлыктар.


Иисус Вифанияда


(Мк. 14:3-9; Лк. 7:36-50; Ин. 12:1-8)


6Иисус Вифанияда капкаш балулу Симон-эште болордо, 7Ого ак балкаштаҥ эдилген јыракы тудунган бир ӱй кижи базып келди. Јыракыда баалу-чуулу, јараш јытту май болгон. Ол Иисус кыйын отурган тужында майды Оныҥ бажына урды.

8Ӱренчиктер мыны кӧрӧлӧ, чугулданып айттылар:

– Мыны не анайып калас кородор? 9Бу майды јаан баага садып ийип, тӱреҥилерге ӱлеп бергедий эди.

10Је Иисус билеле, айтты:

– Бу ӱй кижини не тӱймедип туругар? Ол Меге јакшы керек этти. 11Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым. 12Ол бу майды эди-каныма уруп, мӧҥкӱмди кӧдӱрерин белетеди. 13Чынын айдадым слерге: бу Сӱӱнчилӱ Јар бӱткӱл телекейде, кайда ла јарлалза, оны эске алгылап, оныҥ эткенин айдыжар.


Иуда ла улу абыстар


(Мк. 14:10-11; Лк. 22:3-6)


14Ол тушта он экӱниҥ бирӱзи, Иуда Искариот дейтени, улу абыстарга барып, 15айтты.

– Слерге Иисусты садып ийзем, меге нени береригер?

Олор ого одус мӧҥӱн акча берерис дешти. 16Оноҥ ло бери ол Иисусты садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.


Пасханыҥ ажын јигени


(Мк. 14:12-21; Лк. 22:7-14, 21-23; Ин. 13:21-30)


17Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ баштапкы кӱнинде ӱренчиктер Иисуска базып келеле, сурадылар:

– Сеге пасханыҥ ажын кайда белетезин деп туруҥ?

18Ол айтты:

– Каладагы мындый кижиге барып, айдыгар: «Ӱредӱчи: „Ӧйим јууктап келди, Пасханы ӱренчиктеримле кожо сенде эдерим“ – деди».

19Ӱренчиктер Оныҥ јакарганыла эдип, пасханы белетеп койдылар.

20Эҥир кирерде, Ол он эки ӱренчигиле кожо кыйын отурды. 21Олор ажанып отурган тужында айтты:

– Чынын айдадым слерге: бирӱгер Мени садып ийер.

22Ӱренчиктер сӱрекей кунугып, кажызы ла сурай берди:

– Мен болорым ба, Кайракан?

23Је Иисус олорго айтты:

– Мениле кожо колын тепшиге сукканы, Мени садып ийер. 24Андый да болзо, Кижи Уулы Ол керегинде бичилгениле барып јат. Је Кижи Уулын садып јатканга ачу-корон! Ол кижиге ак-јарыкка чыкпаган болзо, торт болор эди.

25Айдарда, Оны садып јаткан Иуда база сурады:

– Мен болорым ба, Равви?

– Оны сен айттыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.


Кайраканныҥ ажын јиири


(Мк. 14:22-26; Лк. 22:15-20; 1 Кор. 11:23-25)


26Олор ажанып отурарда, Иисус калаш алды, алкайла сындырды, ӱренчиктерине ӱлеп, айтты:

– Алыгар, јигер: бу Мениҥ эди-каным.

27Айакты алып, алкыш јетиреле, олорго берип, айтты:

– Мынаҥ ончогор ичигер: 28бу Мениҥ јаҥы кереес каным. Кинчектери ташталзын деп, ол кӧп улус учун тӧгӱлип јат. 29Айдып турум слерге: Адамныҥ Каандыгында слерле кожо јаҥы јиилектеҥ ичер кӱнге јетире бу виноград јиилегинеҥ мынаҥ ары ичпезим.

30Сарындап, кожоҥдойло, Елеон кырга бардылар.


Ӱренчиктердиҥ јана тӱжерин озолодо айтканы


(Мк. 14:27-31; Лк. 22:31-34; Ин. 13:36-38)


31Ол тушта Иисус ӱренчиктерине айтты:

– Бу тӱнде ончогор Мени таштап барарыгар. Бичилген јок беди: «Кӱдӱчини ӧлтӱрзем, ӱӱрдиҥ койлоры тозо берер». 32Тирилгенимниҥ кийнинде дезе Галилейге слердеҥ озо барарым.

33Петр Ого айтты:

– Сени ончозы да таштаза, мен качан да таштабазым!

34– Чынын айдадым сеге: бу тӱнде пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ – деп, Иисус ого айтты.

35– Сениле кожо ӧлӧргӧ дӧ келишсе, Сенеҥ јана тӱшпезим! – деп, Петр Ого каруу јандырды.

Ӱренчиктер ончолоры анайып ла айдып турдылар.


Иисус Гефсиманияда


(Мк. 14:32-42; Лк. 22:39-46)


36Мыныҥ кийнинде Иисус ӱренчиктериле кожо Гефсимания деп јерге келип, олорго айтты:

– Оноор барып мӱргигенчем, мында отурыгар.

37Петрды ла Зеведейдиҥ эки уулын алганча барып, ачуга алдырып, карыга берди.

38– Ӧзӧк-тыныма ӧлӱмниҥ ачузы тӱшти – деп, олорго айтты. – Мында болуп, Мениле кожо ойгу болыгар.

39Эмеш кедери барып, јерге кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, мӱргий берди:

– Адам! Бу кыйын-шыра Менеҥ јастыккадый болзо, јастыксын. Андый да болзо, Мениҥ кӱӱнимле болбозын, је Сенийиле болгой.

40Ӱренчиктерге келип, олордыҥ уйуктап јаткандарын кӧрди.

– Бир де саат Мениле кожо ойгу болуп албадыгар ба? – деп, Петрга айтты. – 41Ойгу болыгар, ченелтеге тӱшпеске мӱргигер: тын сергек, эт-канда дезе, чине јок.

42База, экинчи катап барып, мӱргиди:

– Адам, бу кыйын-шыраны јастыктырбай, Мени ого чыдашсын дезеҥ, Сениҥ табыҥ болгой.

43Келип, олордыҥ база ла уйуктап јаткандарын кӧрди: олордыҥ кӧстӧри јумулып турды. 44Олорго тийбей, ойто барды, ӱчинчи катап ол ло сӧстӧрин айдып, мӱргиди.

45Оноҥ ӱренчиктерге келип, айтты:

– Эмдиге уйуктап амыраганчаар ба? Бат, ӧй јууктап, Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип јадыры. 46Туругар, баралы! Бат, Мени садып јатканы јууктап келди.


Иисусты каруулга алганы


(Мк. 14:43-50; Лк. 22:47-53; Ин. 18:3-12)


47Ол мынайда айдып турганча, он экӱниҥ бирӱзи Иуда келди. Оныла кожо улу абыстардаҥ ла калыктыҥ јаандарынаҥ кылышту ла шыйдамду кӧп улус болгон. 48Иисусты садып јатканы олорго темдек айдып берди:

– Окшогон кижим, Ол болор, Оны тудыгар.

49Бу тарый Иисуска базып келип,

– Эзен, Равви! – дейле, Оны окшоды.

50Иисус дезе ого айтты:

– Најы, сен бого болуп келдиҥ бе?

Айдарда, базып келип, Иисусты тудуп, каруулга алдылар.

51Је бат, Иисусла кожо јӱргендердиҥ бирӱзи кылыжын суура тартала, улу абыстыҥ кулына јаҥып, оныҥ кулагын кезе чапты. 52Айдарда, Иисус ого айтты:

– Кылыжыҥды кайра сук. Кылыш тутканы, кылыштаҥ ок ӧлӧр. 53Ол эмезе Мени Адамнаҥ сурап албас, Ол уккан бойынча Меге он эки тӱменнеҥ артык ангелдерин ийбес деп сананып туруҥ ба? 54Је ол тушта мындый болотон деп, Агару Бичикте айдылганы канайып бӱдер?

55Бу тушта Иисус улуска айтты:

– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга, кылышту ла шыйдамду келдигер. Кӱнӱҥ сайын байзыҥда отурып ӱреттим, Мени тутпадыгар. 56Јарлыкчылардыҥ бичигени бӱтсин деп, ончозы мынайда болгоны бу.

Айдарда, ӱренчиктер ончозы Оны таштап, кача бердилер.


Иисус оток-кӱрее алдында


(Мк. 14:53-65; Лк. 22:54-55, 63-71; Ин. 18:13-14, 19-24)


57Иисусты каруулга алган улус дезе Оны Каиафа деп улу абыска апардылар. Анда бичикчилер ле јаандар јуулышкан. 58Петр дезе Иисусты ээчиде ыраагыла барып јаткан. Улу абыстыҥ кӱрентигине једеле, ичине кирди. Бу ончозы неле божоорын кӧрӧргӧ, јалчыларла кожо отурып алды. 59Улу абыстар ла оток-кӱреениҥ ончо улузы Иисусты ӧлӱмге берип ийерге, Ого удура тӧгӱн кере бедиредилер; 60тӧгӱн керечилер кӧп керелеген де болзо, је келишкедийин таппай турдылар. Арт-учында экӱзи келип, 61айттылар:

– Бу кижи Кудайдыҥ байзыҥын јемиреле, ӱч кӱнге тудуп койорым – деген.

62Улу абыс ӧрӧ туруп, Ого айтты:

– Не бир де карууҥды айтпай туруҥ? Олор Сеге удура не деп керелейт?

63Иисус дезе унчукпай турды. Айдарда, улу абыс Ого айтты:

– Тирӱ Кудайга болуп эреп-јайнап сурап турум, айт биске, Кудайдыҥ Уулы Христос Сен бе?

64Иисус:

– Оны сен айттыҥ – деди. – Андый да болзо, айдып турум слерге: эмдидеҥ ала Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурганын ла теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӧригер.

65Айдарда, улу абыс бойыныҥ кийимин јырта тартып, айтты:

– Ол Кудайды јамандап јат! Биске база керечи не керек? Бат, Оныҥ Кудайды јамандап айтканын эмди уктыгар! 66Слер не деп сананып туругар?

Олор дезе:

– Ол бурулу, ӧлӧр учурлу – дедилер.

67Оныҥ јӱзине тӱкӱрип, јаагына тажыдылар, ӧскӧлӧри дезе Оны согуп, 68айдып турдылар:

– Јарлыктап, биске айт, Христос, Сени кем сокты?


Петрдыҥ јана тӱшкени


(Мк. 14:66-72; Лк. 22:56-62; Ин. 18:15-18, 25-27)


69Петр дезе тышкары кӱрентикте отурган. Бир јалчы ӱй кижи ого базып келеле, айтты:

– Сен де Иисусла, Галилей јериниҥ кижизиле, кожо јӱргеҥ.

70Је ол ончо улустыҥ алдында јана тӱжӱп,

– Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим – деди.

71Каалгадаҥ чыгып јадарда, оны база бир јалчы ӱй кижи кӧрӧлӧ, анда турган улуска айтты:

– Бу кижи Назорей Иисусла база кожо јӱрген.

72Ол ойто ло јана тӱжӱп, бу кижини билбезим деп чертенди.

73Саат болбой анда турган улус базып келеле, Петрга айттылар:

– Сен де олордыҥ бирӱзи болгоныҥ чын: сен эрмегиҥнеҥ танылу.

74Айдарда, ол, бу кижигерди билбезим деп, Кудайды адап, чертене берди. Бу тарый пӧтӱк этти. 75«Пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Иисустыҥ айткан сӧзин Петр эске алды. Чыгып барала, ӧксӧп ыйлады.


### 27


Иуданыҥ ӧлӱми


(Мк. 15:1; Лк. 23:1-2; Ин. 18:28-32)


1Эрте таҥда ончо улу абыстар ла калыктыҥ јаандары Иисусты ӧлтӱрер деп јӧптӧштилер. 2Оны кӱлийле, Пилат башчыга апарып бердилер.

3Ол тушта Иисусты садып ийген Иуда Оны јаргылаганын кӧрӱп, бурузын алынала, одус мӧҥӱн акчазын улу абыстарга ла јаандарга кайра јандырып, 4айтты:

– Актуны ӧлӱмге садып ийип, кинчек эттим.

– Бистиҥ ондо не керегис бар? – деп, олор каруу јандырдылар. – Бойыҥ кӧр.

5Ол мӧҥӱнин байзыҥда таштап, оноҥ чыгып барала, буунып койды. 6Улу абыстар акчаны алып, айттылар:

– Мыны байзыҥныҥ эрјинелӱ кайырчагына саларга јарабас, нениҥ учун дезе ол – тӧгӱлер канныҥ баазы.

7Јӧптӧжӧлӧ, ол акчала ӧскӧ јердеҥ келгендердиҥ сӧӧгин јуурга, той балкаш узыныҥ јерин садып алдылар. 8Оныҥ учун байагы јерди бӱгӱнге јетире «Кан јери» дейтен. 9Айдарда, Иеремия деген јарлыкчы ажыра айдылганы бӱтти. Ол айткан: «Олор одус мӧҥӱн акчаны – Израильдиҥ уулдары Оны баалаган бааны алала, 10той балкаш узыныҥ јери учун берип койдылар. Анайда меге Кайракан айткан».


Пилат Иисусты шылаганы


(Мк. 15:2-5; Лк. 23:3-5; Ин. 18:33-38)


11Иисус дезе башчыныҥ алдына келип турды.

– Сен иудейлердиҥ Кааны ба? – деп, башчы Оноҥ сураарда, Иисус:

– Сен айдып туруҥ – деди.

12Улу абыстар ла јаандар Оны бурулап турарда, Ол бир де каруу бербеди.

13Айдарда, Пилат айтты:

– Сен не, укпай туруҥ ба? Сеге удура керелеп турган немениҥ кӧбин!

14Је оныҥ бир де сӧзине каруу бербесте, башчы сӱрекей кайкады.


Иисусты ӧлтӱрер эдип јаргылаганы


(Мк. 15:6-15; Лк. 23:13-25; Ин. 18:39-19:16)


15Башчы дезе калыктыҥ кӱӱниле, тӱрмеде отургандардыҥ бирӱзин байрам кӱнде јаҥжыкканыла божодотон болгон. 16Ол тушта Варавва деп јарлу кижи кижендӱ отурган. 17Анайдарда, калык јуулыжып келерде, Пилат сурады:

– Мени слерге кемди божотсын деп туругар: Варавваны ба, эмезе Христос дейтен Иисусты ба?

18Иисусты кӱйӱнеле берип ийгендерин ол билер болгон. 19Качан ол јаргы эдетен јерде отурарда, абакайы айттырып ийди: «Ол Актуга тийбеген болзоҥ кайдар? Бӱгӱн тӱш јеримде Ол учун кӧп кыйналдым».

20Бу ӧйдӧ улу абыстар ла јаандар Варавваны некезин, Иисусты ӧлтӱрзин деп, калыкты бӱдӱндирип ийдилер. 21Башчы олордоҥ сурады:

– Мени слерге бу экӱниҥ кажызын божотсын деп туругар?

Олор:

– Варавваны – дедилер.

22– Христос дейтен Иисусты канайдайын? – деп, Пилат сурады.

Ончолоры:

– Кере тартсын! – дештилер.

23– Ол јаман нени эткен? – деп, башчы сурады.

Је олор там тыҥыда кыйгырышты:

– Кере тартсын!

24Пилат аргазын таппай, калыктыҥ тӱймеени тыҥып турганын кӧрӧлӧ, суу сузуп, калык кӧзинче колын јунуп, айтты:

– Бу Актуныҥ канында бурулу эмезим. Бойыгар кӧрӱгер.

25– Оныҥ каны биске, бала-баркабыска болгой – деп, ончолоры каруу јандырдылар.

26Айдарда, Пилат олорго Варавваны божотты, Иисусты дезе камчыладала, кере тартсын деп, берип ийди.


Јуучылдардыҥ Иисусты шоотконы


(Мк. 15:16-20; Ин. 19:2-3)


27Ол тушта башчыныҥ јуучылдары Иисусты претория дейтен кӱрентик ичине экелеле, Оны эбире ончо черӱни јууп алдылар. 28Оныҥ кийимин чечип, Ого кубакай-кызыл катанчык кийдирдилер. 29Тегенекти ӧӧрӧлӧ, бажына салып, оҥ колына тайак туттырып, алдына тизеленип, «Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын!» – деп, каткырыжа бердилер. 30Ого тӱкӱрип, тайак алып, бажына согуп турдылар. 31Оны шоодоло, катанчыкты уштып, Бойыныҥ кебин кийдиреле, керӱге апардылар.


Иисусты керигени ле Оныҥ ӧлӱми


(Мк. 15:21-32; Лк. 23:26-43; Ин. 19:17-27)


32Чыгып барадып, Киринейдиҥ Симон деп кижизине туштайла, Иисустыҥ керӱ агажын апарзын деп, ого јакардылар.

33Голгофа – «Куу-Баш» деп јерге келеле, 34Ого ӧт кошкон уксус ичерге бердилер, је Ол амзайла, ичпеди. 35Оны кере тарткандар дезе шыбага таштап, кийимин ӱлежип алдылар, 36отурып алып, Оны анда каруулдадылар. 37Бажыныҥ ӱсти орто Оныҥ бурузын кӧргӱскен бичик илдилер: «Бу Иисус, иудейлердиҥ Кааны».

38Оныла кожо эки тонокчыны керип койгондор: бирӱзин оҥ јанына, ӧскӧзин – сол. 39Ӧдӱп бараткан улус баштарын кекип, Оны јамандап, 40айдыжып турдылар:

– Байзыҥды бузаачы ла ӱч кӱнге тудаачы! Бойыҥды Бойыҥ аргада! Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, керӱ агаштаҥ тӱш!

41Анайып улу абыстар да бичикчилерле, јаандарла, фарисейлерле кожо шоодып, айдып турдылар:

42– Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Бойын Бойы дезе аргадап болбойт! Ол Израильдиҥ Кааны болзо, эмди керӱ агаштаҥ тӱшсин, ол тушта Ого бӱдерис. 43Кудайга иженген эди, Ого јарамыкту болзо, эмди Кудай Оны аргадазын. Ол Бойын Кудайдыҥ Уулы деп аданган јок беди.

44Оныла кожо кере тартырган тонокчылар да Оны анайып ок сӧгӱп турдылар.

45Тал-тӱштеҥ ала јер ӱстине караҥуй тӱжӱп, ӱч саатка јетире турды. 46Ӱч саат кирезинде дезе Иисус тыҥ ӱнденип, айтты:

– Или, Или! Лама савахфани?

Онызы: «Кудайым, Кудайым! Мени не таштадыҥ?» – дегени. 47Анда турган улустыҥ кезиги мыны угала, айттылар:

– Ол Илияны кычырып јат.

48Олордыҥ бирӱзи тап эдип јӱгӱрип барала, шиҥдиретен неме алып, уксусла чыктытты, тайакка саптап, Ого ичерге берди. 49Кезиктери дезе айттылар:

– Акыр, Илия Оны аргадаарга келгей не, кӧрӧлик.

50Иисус дезе, база катап тыҥ ӱнденип, тыны кыйыла берди. 51Је бат, байзыҥдагы кӧжӧгӧ ӱстиги бажынаҥ тӧмӧн тӱжӱре эки јара јыртылды. Јер силкинди, таштар јарылды, 52сӧӧк салган јерлердиҥ эжиктери ачылды. Кӧп агарулар тирилип, 53сӧӧк салган јерлердеҥ чыктылар. Ол тирилген кийнинде олор агару калага кирип, кӧп улуска кӧрӱнгендер. 54Јӱс јуучылдыҥ јааны ла Иисусты каруулдаган улус дезе јер силкингенин, не ле болгонын кӧрӧлӧ, куды чыгып, айттылар:

– Ол чындаптаҥ Кудайдыҥ Уулы болгон!

55Анайда ок ыраагынаҥ кӧрӱп турган кӧп ӱй улус болгон. Олор Иисуска болужып, Оныла кожо Галилейдеҥ келгендер. 56Олордыҥ ортозында Мария Магдалина, Иаков ло Иосийдиҥ энези Мария, Зеведейдиҥ уулдарыныҥ энези болгондор.


Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени


(Мк. 15:42-47; Лк. 23:50-56; Ин. 19:38-42)


57Эҥирде Аримафейдеҥ Иосиф деп бай кижи келди. Ол база Иисустыҥ ӱренчиги болгон. 58Пилатка келеле, ол Иисустыҥ сӧӧгин сурады. Айдарда, Пилат сӧӧкти берзин деди. 59Иосиф оны алала, ару кеден бӧслӧ ороп, 60јуукта бойы кайадаҥ ойгон сӧӧк салар јаҥы јерге апарып, салып койды. Эжигин јаан ташла базырала, јӱре берди. 61Мария Магдалина, база бир Мария анда ок болуп, сӧӧк салган јердиҥ одожында отургандар.

62Пятницаныҥ эртенгизи кӱн улу абыстар ла фарисейлер Пилатка јуулыжып, 63айттылар:

– Бийибис, ол мекечи эзен јӱрерде, ӱч кӱннеҥ тирилерим деп айтканын эске алдыбыс. 64Оныҥ учун сӧӧк салган јерди ӱчинчи кӱнге јетире каруулдазын деп јакар. Оноҥ башка, ӱренчиктери келип, сӧӧкти уурдап алала, калыкка Оны тирилди дешпезин. Бу кийниндеги меке башкызынаҥ јаман болор.

65– Каруулчыктар бар. Канайып каруулдайтанын бойыгар билереер – деп, Пилат олорго айтты.

66Олор барала, сӧӧк салган јерге каруул тургустылар, тажына таҥма бастылар.


### 28


Иисус Христостыҥ тирилгени


(Мк. 16:1-8; Лк. 24:1-12; Ин. 20:1-10)


1Суббот кӱн ӧткӧн кийнинде, неделениҥ баштапкы кӱниниҥ таҥ алдында Мария Магдалина ла база бир Мария сӧӧк салган јерди кӧрӧргӧ келдилер. 2Кенетийин сӱрекей тыҥ јер силкинип, теҥеридеҥ Кайраканныҥ ангели тӱжӱп келди. Ол сӧӧк салган јерге базып келеле, ташты аҥтарып, ого отурып алды. 3Бӱдӱми јалкындый, кийими кардый ак болды. 4Каруулчыктар оноҥ коркып, тыркыража бердилер, ӧлгӧндий болдылар. 5Ангел дезе ӱй улуска айтты:

– Коркыбагар, кере тартырган Иисусты бедиреп турганыгарды билерим. 6Ол мында јок. Бойы айтканыла, тирилген. Јууктай базып, Кайракан јаткан јерди кӧригер. 7Ылтам барыгар, Ол тирилип калган, Галилейге слердеҥ озо барып јат, Оны анда кӧрӧригер деп, ӱренчиктерине айдыгар. Бат, слерге айттым.

8Олор сӧӧк салган јердеҥ меҥдей чыгып, ӱренчиктерине айдарга, коркып ла сӱрекей сӱӱнип, јӱгӱре бердилер. 9Ӱренчиктерине айдарга баргылап јадарда, олорго Иисус Бойы туштап,

– Эзендер! – деди.

Олор базып келеле, Оныҥ будын кучактай алып, Ого бажырдылар.

10– Коркыбагар! – деп, Иисус олорго айтты. – Барып, карындаштарыма айдыгар, Галилей дӧӧн барзын. Мени анда кӧргӱлеер.

11Ӱй улус барып јадарда, каруулчыктардыҥ кезиги калага келип, не болгонын ончозын улу абыстарга айдып бердилер. 12Улу абыстар дезе јаандарла кожо јуулыжып јӧптӧжӧлӧ, јуучылдарга арбынду акча берип, 13айттылар:

– Оныҥ ӱренчиктери тӱнде келип, уйуктап јадарыста, сӧӧгин уурдай бердилер – дегер. 14Мыныҥ табыжы башчыга јеткежин, оны бӱдӱндирип койорыс, слерге јаман неме болбос.

15Олор акчаны алала, ӱреткениле эттилер. Бу сӧс иудейлер ортодо элбеде таркап, бӱгӱнге јеткен.


Ӱренчиктерине јакарганы


(Мк. 16:14-18; Лк. 24:36-49; Ин. 20:19-23)


16Он бир ӱренчик дезе Галилей дӧӧн, Иисустыҥ олорго айткан кыры јаар баргандар. 17Оны кӧрӧлӧ, Ого бажырдылар, кезиктери дезе эреҥистеле бердилер. 18Иисус јууктап, олорго айтты:

– Теҥери ле јерде ончо јаҥ Меге берилген. 19Анайдарда, барыгар, ончо калыктарды ӱредигер. Олорды Аданыҥ, Уулыныҥ ла Агару Тынныҥ адыла крестеп, 20слерге јакарганымды ончозын бӱдӱрерге ӱредигер. Је бат, ончо кӱндердиҥ туркунына, чак тӱгенгенче Мен слерле кожо. Аминь.


## Марк бичиген сӱӱнчилӱ јар

### 1


Крестеечи Иоанныҥ јарлыктаганы


(Мф. 3:1-12; Лк. 3:1-9; Ин. 1:19-28)


1Кудайдыҥ Уулы Иисус Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарыныҥ башталганы.

2Јарлыкчылардыҥ тӱрбегинде бичилгениле:

«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,

ол Сениҥ јолыҥды белетеп койор.

3Куба чӧлдӧ кыйгырган кижиниҥ ӱни бу:

Кайраканга јол белетегер,

Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!»

4Иоанн келген, куба чӧлдӧ улусты крестеп, јарлап јӱрген: «Эткен кинчектеригерди таштазын деп, Кудайга баштанып, креске тӱжӱгер».

5Ого ончо Иудей орооны, Иерусалимниҥ ончо улузы келип, кинчектерин ачып турган. Иоанн олорды ончозын Иордан-сууда креске тӱжӱрген.

6Иоанн тӧӧ тӱги кийимдӱ, тере курлу болгон, јиген ажы – аспан ла јер адаруныҥ балы. 7Ол јарлап, айдып јӱрген: «Кийнимнеҥ менеҥ чик-јок кӱчтӱзи келедири. Мен эҥчейип, Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерине турбазым. 8Мен слерди суула крестегем, Ол дезе слерди Агару Тынла крестеер».


Иисусты креске тӱжӱргени ле ченегени


(Мф. 3:13-17; 4:1-11; Лк. 3:21-22; 4:1-13)


9Ол кӱндерде Галилей јериндеги Назареттеҥ Иисус келди. Оны Иоанн Иордан-сууда крестеди. 10Бу тарый, Ол суудаҥ чыгып келеделе, теҥери ачылып, Агару Тын Оныҥ ӱсти орто кӱӱле чилеп тӱжӱп јатканын кӧрди. 11Теҥеридеҥ ӱн чыкты: «Сен Мениҥ сӱӱген Уулым, Сенде Мениҥ јакшылыкту табым».

12Бу тарый Агару Тын Иисусты куба чӧлгӧ апарды. 13Ол куба чӧлдӧ тӧртӧн кӱн јӱрӱп, сатанага ченеткен, аҥдардыҥ ортозында болгон. Ангелдер Ого болужып тургандар.

14Иоанн тӱрмелеткен кийнинде Иисус Галилейге келип, Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлап, 15айдып јӱрген: «Ӧй једип, Кудайдыҥ Каандыгы јууктап келди! Кудайга баштанып, Сӱӱнчилӱ Јарга бӱдигер».


Баштапкы ӱренчиктер


(Мф. 4:18-22; Лк. 5:1-11)


16Галилей талайын јакалай барадып, Иисус Симонды ла оныҥ Андрей карындажын кӧрди. Олор, балыкчы болгон бойлоры, талайда шӱӱндеп тургандар. 17Олорго: «Мениҥ кийнимнеҥ барыгар, – деди, – слерди улус тудаачы эдип салайын». 18Олор бу ла тарый шӱӱнин артырып койоло, Оны ээчий бастылар.

19Анаҥ ары база эмеш базала, Ол Зеведей уулы Иаковты, оныҥ Иоанн карындажын кемеде шӱӱн јамап отургандарын кӧрди. 20Бу тарый олорды кычырды. Олор Зеведей адазын ишчилерле кожо кемеде артырып койоло, Оны ээчий бастылар.


Јоболдуларды јасканы


(Лк. 4:31-41)


21Капернаумга келдилер. Удабай суббот кӱнде Иисус синагогага кирип, улус ӱретти. 22Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар, нениҥ учун дезе олорды бичикчилер чилеп эмес, бойында јаҥ бар кижи чилеп ӱреткен.

23Синагогада кара јелбиске туттурган кижи болгон. Ол тыҥ кыйгыра берди:

24– Сеге бистеҥ не керек болды, Назареттиҥ кижизи Иисус? Сен бисти ӧлтӱрерге келдиҥ бе? Кем болгоныҥды билер турум! Сен – Кудайдыҥ Агарузы.

25Је Иисус:

– Унчукпа, бу кижидеҥ чык! – деп, кара јелбиске јакарды.

26Кара јелбис кижини курултып, улу ӱнденип кыйгырала, оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыга конды.

27Ончозыныҥ куды чыгып, бой-бойынаҥ суражып турдылар:

– Бу не атасы? Бу кандый-андый јаҥы ӱредӱ болды? Ол јелбистердиҥ де бажын билип, јакарганда, олор Ого уккур болуп турганын!

28Иисус керегинде табыш Галилей ичине ылтам јайыла берди.

29Синагогадаҥ чыгала, Иаковло, Иоаннла кожо Симон ло Андрей-эшке келдилер. 30Симонныҥ кайын энезиниҥ эди-каны изип-кӱйӱп, оорып јаткан. Бу тарый мыны Иисуска айттылар. 31Иисус базып келеле, оны колынаҥ тудуп, тургусты. Ол јазылып, олорды кӱндӱледи.

32Эҥир кирип, кӱн отура берерде, Ого кандый ла оорулу улусты, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ улусты экелип турдылар. 33Ончо кала айылдыҥ јанына јуулып келди. 34Ол јӱзӱн-јӱӱр оорудаҥ шыралап јӱрген кӧп улусты јасты, кӧп шилемирлерди чыгара сӱрди. Је Ол Христос деп билер болгонын шилемирлерге айттырбай турды.


Иисус Галилейде јарлыктайт


(Лк. 4:42-44)


35Эртенгизинде дезе, ачу таҥла туруп, аалга јерге барып, анда мӱргиди. 36Симон кожо јӱргендериле Оныҥ кийнинеҥ бардылар. 37Оны табала, «Ончозы Сени бедиреп туру» – дедилер.

38Иисус олорго айтты:

– Бу јуугындагы јурттарга баралы, анда да јарлыктаар аргалу болойын. Мен бого болуп келген инем.

39Анайып, Ол Галилей ичиле синагогаларда јарлыктап, шилемирлерди чыгарып јӱрди.

40Ого капкаш балулу кижи келди, Оныҥ алдына тизеленип, јалынып айтты:

– Мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ.

41Иисус ого буурзап, колын тийгисти. «Арутайын, ару бол» – деди. 42Бу сӧстӧрдиҥ кийнинде балу ол тарыйын кодорылып, ол ару боло берди. 43Иисус ого кату јакарып, оны бу ла тарый божодып, 44айтты:

– Кӧр, кижиге неме айтпа. Је барып, абыска кӧрӱн, Моисейдиҥ јакарганыла аруталганыҥ учун тайылга эт, улуска кере болзын.

45Онызы дезе чыгала, не болгонын јарлап, айдып баштады. Оноҥ улам Иисус калага иле кирип болбой, тыштындагы аалга јерлерде јӱрди. Је улус Ого кайдаҥ ла бери келип турды.


### 2


Курулып калган кижини јасканы


(Мф. 9:1-8; Лк. 5:17-26)


1Бир канча кӱнниҥ бажында Иисус Капернаумга бурылды. Ол ӱйде деп, табыш угулды. 2Кӧп улус јуулып келген учун эжик те јанында јер јок болгон. Иисус олорго сӧс айдып турарда, 3Ого тӧрткижилеп, курулып калган кижини экелдилер. 4Улустыҥ кӧбине Иисуска јууктаар эбин таппай, Ол отурган айылдыҥ јабынчызында тежик эделе, оору кижини тӧжӧктӧ јаткан бойынча тӱжӱрип ийдилер.

5Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, курулып калган кижиге айтты:

– Балам, кинчектериҥ ташталып јат.

6Анда отурган бир кезик бичикчилер ичинде санандылар: 7«Бу не дийт? Кудайды анайып не јамандайт болбогой? Кинчекти Кудайдаҥ ӧскӧ кем таштайтан?»

8Иисус бу тарый олордыҥ ичиндеги санаазын ӧзӧк-тыныла билип, айтты:

– Ичигерде анайып не керек сананып јадыгар? 9Нези јеҥил? Курулып калганга: «Кинчектериҥ ташталып јат» – деерге бе, эмезе: «Тур, тӧжӧгиҥди алып, базып јӱр» – деерге бе? 10Је Кижи Уулында јердеги кинчекти таштаар јаҥ барын билип јӱрӱгер – дейле, курулып калганга: – 11Сеге айдадым: тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан – деди.

12Онызы бу тарый ӧрӧ туруп, тӧжӧгин алала, ончо улус кӧзинче чыга берди. Ончолоры кайкажып, «Мындый немени эр-јажына кӧрбӧдис!» – дежип, Кудайды алкап турдылар.


Левийди кычырып алганы


(Мф. 9:9-13; Лк. 5:27-32)


13Иисус ойто ло талай јаар јӱре берди. Ончо улус Ого келип турды, Ол олорды ӱретти.

14Ӧдӱп барадып, Ол Алфейдиҥ уулы Левий калан јуур јерде отурганын кӧрӧлӧ, «Мени ээчий бас» – деди. Онызы ӧрӧ туруп, Оныҥ кийнинеҥ басты.

15Иисус Левий-эште кыйын отурарда, Оныла, Оныҥ ӱренчиктериле кожо кӧп каланчылар ла кинчектӱлер кыйын отургандар. Андый улус кӧп болгон ине, олор Оныла кожо јӱргендер. 16Ол каланчыларла, кинчектӱлерле кожо ажанып отурганын кӧрӧлӧ, бичикчилер ле фарисейлер Оныҥ ӱренчиктерине айдышты:

– Ол каланчыларла, кинчектӱлерле кожо канайып ичет-јийт болбогой?

17Мыны уккан Иисус олорго айтты:

– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. Мен актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келгем.


Орозо керегинде


(Мф. 9:14-17; 12:1-8; Лк. 5:33-39; 6:1-5)


18Иоанныҥ ла фарисейлердиҥ ӱренчиктери орозо туткандар. Иисуска келип, айткандар:

– Нениҥ учун Иоанныҥ ла фарисейлердиҥ ӱренчиктери орозолоп јадылар, Сениҥ ӱренчиктериҥ дезе орозолобой јадылар?

19Иисус олорго айтты:

– Колту кожо јӱргенде, тойдогы улус орозолойтон беди? Колту кожо јӱргенде, олор орозолоп болбос. 20Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта, ол кӱндерде олор орозо тудар.

21Эски кийимге јаҥы бӧстиҥ ӧӧнин јамабайтан. Оноҥ башка, јамачы эскизин јырта тартып, јыртыгы там ары барар. 22Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан. Оноҥ башка, аракы тажуурды јара тебер, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан.


Суббот кӱн керегинде


23Бир катап суббот кӱнде Иисус аш салган кыраны кечире барып јаткан. Ӱренчиктери јолой аштыҥ мажагын ӱзӱп, јип тургандар. 24Фарисейлер Ого айттылар:

– Олордыҥ суббот кӱнде этпейтенди эдип тургандарын кӧрзӧҥ.

25Иисус олорго айтты:

– Качан да кычырбаган бедигер, Давид аш-курсактаҥ тутакту болуп, бойы да, кожо јӱргендери де аштайла, нени эткен эди? 26Ол Авиафар деп улу абыс тужында Кудайдыҥ байзыҥына киреле, абыстардаҥ башка кем де јибейтен ыйык калаштарды алып јийле, кожо јӱргендерине де берген.

27Оноҥ айтты:

– Суббот кӱн кижиге болуп јайалган, кижи суббот кӱнге болуп јайалган эмес. 28Оныҥ учун Кижи Уулы суббот то кӱнниҥ бийи.


### 3


Колы кургап калганды јасканы


(Мф. 12:9-14; Лк. 6:6-11)


1Иисус синагогага ойто келди. Анда колы кургап калган кижи болгон. 2Иисусты бурулаарга, оны суббот кӱнде јаскай не деп, ајыктап турдылар. 3Ол колы кургап калган кижиге: «Ортозына тур – дейле, 4кӧрӱп тургандарга дезе айтты: – Суббот кӱнде нени эдерге јараар: јакшыны ба, эмезе јаманды ба? Кижиниҥ јӱрӱмин аргадаар ба, эмезе кыйар ба?» Је олор унчукпай турдылар.

5Иисус олорго чугулду кӧрӱп, јӱректери катуланганына ачурканып, байагы кижиге айтты:

– Колыҥды сун.

Ол сунды, колы база бирӱзиндий су-кадык боло берди.

6Фарисейлер чыгала, Оны канайтсабыс ӧлтӱрерис деп, Иродтыҥ улузыла кожо јӧптӧштилер.

7Иисус дезе ӱренчиктериле кожо талай јаар јӱре берди. Оныҥ кийнинеҥ Галилейдеҥ ле Иудейдеҥ кӧп улус барды. 8Иерусалимнеҥ, Идумейдеҥ, Иордан ары јанынаҥ, Тир ле Сидонды јакалай јерлердеҥ ума јок кӧп улус Оныҥ эдип турганын угала, Ого келип тургандар. 9Улустыҥ кӧбине кыстатпаска, «Меге кеме белен болзын» – деп, Ол ӱренчиктерине айтты. 10Ол кӧп улусты јаскан, оныҥ учун оору улус Ого тийейин деп, Ол јаар тап эдип тургандар. 11Кара јелбистер де Оны кӧрӧлӧ, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ јыгылып, «Сен – Кудайдыҥ Уулы!» – деп, кыйгырыжып тургандар. 12Је Ол Бойы кем болгонын јарлабазын деп, кату јакарып турган.


Он эки апостолды талдаганы


(Мф. 10:1-4; Лк. 6:12-16)


13Мыныҥ кийнинде Иисус кырга чыгып, Бойына кычырайын дегендерин кычырып алды. Айдарда, Ого келдилер. 14Бойыла кожо јӱргӱзейин деп, јарладып ийип турайын деп, 15оору-јоболдуларды јазар, шилемирлерди чыгарар јаҥду болзын деп, олордоҥ он эки кижини талдап, олорды апостолдор деп адады. 16Бат, Ол талдап алган он экӱниҥ ады-јолы бу: Симон, оны Петр деп адады; 17Зеведейдиҥ уулы Иаков ло оныҥ Иоанн карындажы, олорды Воанергес – «Кӱкӱрт уулдары» деп адады; 18Андрей, Филипп, Варфоломей, Матфей, Фома, Алфейдиҥ уулы Иаков, Фаддей, Симон Кананит[1], 19оноҥ Иуда Искариот, соҥында Иисусты садып ийери ол болгон.


Агару Тынды јамандаганы – ташталбас


(Мф. 12:22-32; Лк. 11:14-23; 12:10)


20Айылга келгилеерде, улус база ла јуулды, мынаҥ улам олордо курсак та јиир арга јок болды. 21Мыны угала, Иисустыҥ санаазы энделген туру дешкилеп, јуук улузы Оны албанла апарарга келдилер.

22Иерусалимнеҥ келген бичикчилер дезе, Оныҥ ичинде Веельзевул бар, Ол шилемирлерди шилемир бийиниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай – дешкендер. 23Айдарда, Иисус олорды кычырып алып, укаа сӧслӧ айтты:

– Сатана сатананы канайып чыгаратан? 24Каандык бойынаҥ бойы бӧлинзе, байагы каандык јайрадылар. 25Биле бойынаҥ бойы бӧлинзе, ол биле јайрадылар. 26Сатана бойына бойы табарып, бӧлинген болзо, ол чыдажып туруп болбос: оныҥ ӧлӱми келгени ол. 27Кӱчтӱ кижиниҥ айлына киргени, кӱчтӱ кижини озо кӱлӱбегенче, јӧӧжӧзин тоноп болбос, јаҥыс кӱлӱзе, айлын тоноор. 28Чынын айдадым слерге: кижи уулдарыныҥ не ле кинчеги, канайып та јамандап айтканы ташталар. 29Је Агару Тынды јамандап айткан кижиниҥ бурузы ӱргӱлјиге ташталбас, ол јажын-чакка јаргыга калар.

30Иисустыҥ ӧзӧк-буурында кара јелбис бар дешкен учун Ол анайып айткан.


Иисустыҥ энези ле карындаштары


(Мф. 12:46-50; Лк. 8:19-21)


31Иисустыҥ энези ле карындаштары келеле, тышкары туруп, Оны айттырып кижи ийдилер. 32Иисусты эбире кӧп улус отурган.

– Сени тышкары энеҥ, карындаштарыҥ ла сыйындарыҥ сурулап јат – дедилер.

33– Энем кем, карындаштарым кемдер? – дейле, 34Ол Бойын эбире отурган улусты ајыктап, айтты: – Бат, Мениҥ энем, Мениҥ карындаштарым бу. 35Кудайдыҥ табын бӱдӱрип јӱргени, Мениҥ карындажым да, эје-сыйным да, энем де.


### 4


Ӱрендеечи керегинде укаа сӧс


(Мф. 13:1-23; Лк. 8:4-15)


1Иисус талайдыҥ јаказында ойто ло ӱредип баштады. Ого кӧп улус јуулып келерде, кемеге кирип, талайда отурды, улус дезе ончозы талайдыҥ јарадында турды. 2Ол укаа сӧстӧр айдып, кӧп ӱретти, ӱредип тура, олорго айтты:

3– Угугар! Ӱрендеечи кижи ӱрендеерге чыккан. 4Ӱрендеп турарда, кезик ӱрен јол кырына тӱшкен. Куштар учуп келеле, олорды чокып койгон. 5Кезиги тобрагы ас ташту јерге тӱшкен. Тобрагы калыҥ эмес болгондо, удабай кылгазы ӧзӱп чыккан. 6Кӱн чыгарда чалдыгып, тазыл јок болгон учун, кургап калган. 7Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койордо, ажы бӱтпеген. 8Кезиги јакшы јерге тӱшкен. Ӧскӱлеҥ болуп, мажак бӱткен, ӱрендегенине кӧрӧ кезиги одус, кезиги алтан, кезиги јӱс катап кӧп тӱжӱм берген.

9Иисус оноҥ айтты:

– Кулакту кижи уксын!

10Ол јаҥыскан артып каларда, Оныҥ јанында јӱргендер он эки ӱренчикле кожо укаа сӧс керегинде сурадылар. 11Иисус олорго айтты:

– Слерге Кудайдыҥ Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, ӧскӧ-туш улуска дезе, ончозын укаалап айдатан, 12нениҥ учун дезе

олор кӧзиле кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧйдилер,

кулагыла укса да, аайлабайдылар.

Кудайга баштанган болзо, кинчектери ташталар эди.

13Оноҥ сурады:

– Бу укаа сӧсти аайлабадыгар ба? Андый болзо, ончо укаа сӧстӧрди канайып аайлаарыгар?

14Ӱрендеечи сӧс ӱрендейт. 15Јол кырына тӱшкен ӱрен деп, мындыйларды айтканы: олорго сӧс ӱренделер, је олор сӧсти укса ла, сатана келип, јӱрегинде ӱренделген сӧсти алып барат. 16Анайып ок ташту јерге тӱшкен ӱрен деп, мындыйларды айтканы: олор айткан сӧсти укканда, бу тарый сӱӱнип, кӧксине алынадылар. 17Је олор бойында тазыл јок, турумкай эмес. Оноҥ, сӧс учун ачу келгежин эмезе истежӱ болгожын, бу тарый јана тӱшкилейт. 18Тегенектӱ јерге тӱшкен ӱрен деп, сӧсти уккан улусты айтканы. 19Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны, ӧскӧ дӧ кычалар олордыҥ ичине кирип, уккан сӧсти туй базып койот, ол сӧс тӱжӱм јок артып калат. 20Јакшы јерге ӱренделген дегени, сӧсти угуп, кӧксине алынып турган улусты айтканы. Ол сӧс ӱрендегенине кӧрӧ бирӱзи одус, ӧскӧзи алтан, кезиги јӱс катап кӧп тӱжӱм берет.


Јарык керегинде


(Лк. 8:16-18)


21Иисус олорго айтты:

– Јарыткышты табактыҥ эмезе орынныҥ алдына тургузарга экелетен беди? Оны јарыткыштыҥ јерине тургузарга экелетен эмес пе? 22Иле болбос јажыт неме јок; тыштына чыкпас туйук неме јок. 23Кулакту кижи уксын!

24База айтты:

– Угуп турганыгарга ајару эдигер. Кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер, слерге, угуп тургандарга, ӱзеери кожулар. 25Кемде бар, ого берилер, кемде дезе јок, оныҥ бары да айрылар.


Ӱрен керегинде


26База айтты:

– Кудайдыҥ Каандыгы бого тӱҥей: кижи јерге ӱрен чачат, 27тӱнде уйуктайт, тӱште турат, је ӱрен канайда чыгып, ӧзӱп турганын билбейт. 28Јер дезе бойы бойынаҥ озо баштап кӧк ӧскӱрет, оноҥ мажак, оноҥ мажакты ашла толтырат. 29Аш бышканда, бу тарый ол серп алып, кырага барат, нениҥ учун дезе ашты кезер ӧй једип келген.

30База айтты:

– Кудайдыҥ Каандыгын неге тӱҥдейли? Эмезе кандый укаа сӧслӧ оны айдалы? 31Ол горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны јерге ӱрендеп јатканда, јердеги ончо ӱрендердеҥ оок. 32Ӱрендеп койгондо, чыгып, кандый ла маала ажынаҥ бийик болор, сабактары барбак болуп, оныҥ кӧлӧткӧзине теҥериниҥ куштары уйа тартар аргалу.

33Кӧп андый укаа сӧстӧрлӧ олордыҥ оҥдоор кирезиле сӧс јарлап јӱрди. 34Укаалабай олорго неме айтпас болды, ӱренчиктерине дезе јаҥыскандыра ончозын јартап турды.


Јотконды сыныктырганы


(Мф. 8:23-27; Лк. 8:22-25)


35Ол кӱн эҥирде Иисус ӱренчиктерине:

– Ол јанына кечели – деди.

36Олор улусты јандырып ийеле, кемеде отурган Иисусты кожо алып, јӱстилер. Анда ӧскӧ дӧ кемелер болгон. 37Јаан јоткон тӱшти. Толкулар кемеге табарарда, ичине суу кирип, толуп турды. 38Иисус дезе кемениҥ кийни јанында неме јастанып алала, уйуктап јаткан. Оны ойгозып, айттылар:

– Ӱредӱчи! Чӧҥӱп баратканыс Сеге тӱҥей ле бе?

39Ол туруп, салкынды токтодып, талайга айтты:

– Тымы, токто!

Салкын токтоп, тып-тымык боло берди.

40– Слер не андый коркынчак болдыгар? – деп, Иисус олорго айтты. – Бӱтпес болуп кайттыгар?

41Олордыҥ куйка баштары јимиреп, бой-бойына айдып турдылар: «Салкын да, талай да Ого уккур болордо, бу Кем болотон?»


### 5


Кара јелбиске туттурган кижини јасканы


(Мф. 8:28-34; Лк. 8:26-39)


1Талайдыҥ ол јанына, Гадара деп ороонго, јӱзӱп келдилер. 2Иисус кемедеҥ тӱжерде, бу тарый сӧӧк салар јердеҥ кара јелбиске туттурган кижи чыга конды. 3Ол сӧӧк салар јерде јаткан, оны бир де кижи кынјылап та болбогон. 4Оны кӧп катап кижендеп, кынјылап та турза, кынјыны ӱзӱп, киженди оодып салатан. Оны јобожыдар кижи чыкпаган. 5Тӱни-тӱжи ол сӧӧк салар јерлерде ле кырларда кыйгырып, ташка согулып јӱрген.

6Иисусты ыраагынаҥ кӧрӧлӧ, јӱгӱрип келип, Ого бажырып, 7тыҥ ӱнденип кыйгырды:

– Ӧрӧ турган Кудайдыҥ Уулы Иисус! Сеге менеҥ не керек болды? Сени Кудайдыҥ учун сурап турум: мени кыйнаба!

8Ол мынайып айткан, нениҥ учун дезе Иисус: «Кара јелбис, бу кижидеҥ чык!» – деген.

9Адын сураарда, айтты:

– Бис кӧп, оныҥ учун адым – тӱмен черӱ.

10Олорды бу јердеҥ сӱрбезин деп, Ого јалына бердилер.

11Андагы кырдыҥ эдегинде јаан ӱӱр чочколор одорлоп јӱрген.

12– Бисти чочколорго ийе бер, олордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирели – деп, шилемирлер сурап турдылар.

13Иисус јӧбин берди. Кара јелбистер кижидеҥ чыгып, чочколордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирдилер. Айдарда, ӱӱрде эки муҥ кире чочко каскактаҥ талайга калып, чӧҥӱп калды.

14Кӱдӱчилер дезе сыр-јӱгӱрикте барып, каладагы ла јурттардагы улуска айттылар. Олор не болгонын кӧрӧргӧ чыкты. 15Иисуска келип кӧрзӧ, ӧзӧк-буурында тӱмен шилемирлӱ болгон кижи санаазы ордында, кийимдӱ отурды. Олорго коркымчылу боло берди. 16Кӧргӧн улус шилемирлӱ кижиле, оноҥ чочколорло не болгонын куучындап бердилер. 17Олордыҥ јеринеҥ јӱре берзин деп, Иисусты сурап турдылар.

18Ол кемеге отурып јадарда, байагы ӧзӧк-буурында шилемирлӱ болгон кижи Оныла кожо јӱрейин деп суранды. 19Је Иисус болдырбай, айтты:

– Айлыҥдагы улузыҥа јан. Сеге Кайракан нени эткенин, канайда буурзаганын олорго айдып бар.

20Онызы барып, Иисус ого нени эткенин Он-Тура деп јерде јарлыктап баштады. Ончолоры кайкажып турдылар.


Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени


(Мф. 9:18-26; Лк. 8:40-56)


21Иисус кемеле ол јанына ойто кечерде, Оны эбире кӧп улус јуулды. Ол талайдыҥ јаказында болгон.

22Је бат, синагоганыҥ јаандарыныҥ бирӱзи, Иаир деп кижи, келди. Иисусты кӧрӧлӧ, Оныҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, 23эреп-јайнай берди:

– Кызычагым ӧлӱп јадыры. Барып, оныҥ ӱстине колыҥды салып алка, ол аргадалып, тирӱ артсын.

24Иисус оныла кожо барды. Оныҥ кийнинеҥ кӧп улус базып, Оны кыстап турган.

25Анда он эки јыл кан келип, јобоп јӱрген бир ӱй кижи болгон. 26Ол кӧп эмчилерге јӱрӱп, кӧп шыралап, не барын ончозын кородып, бир де туза албай, оорузын там јаанаткан. 27Иисус керегинде угала, улустыҥ ортозыла кийнинеҥ базып келип, Оныҥ кийимине тийди. 28«Оныҥ кийимине де тийзем, јазыларым» – деп, ол айдынган. 29Бу ла тарый кан токтоп, ол јоболынаҥ јазылганын эди-каныла сезип ийди.

30Иисус бу ла тарый Бойынаҥ кӱч чыга бергенин сезип, улус јаар кайра баштанып, сурады:

– Кийимиме кем тийди?

31Ӱренчиктери Ого айттылар:

– Улус Сени кыстап турганын кӧрӱп, Меге кем тийди деп, не сурайдыҥ?

32Је Ол анайткан кижини кӧрӧйин деп, эбире кӧстӧп турды. 33Ӱй кижи бойыла не боло бергенин билди. Ол коркып ла тыркыражып, базып келеле, Иисустыҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, чынын ончозын айтты. 34Иисус ого: «Кызым, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амырыҥ алып, јӱре бер, оору-јоболго бастырба» – деди.

35Ол айдып турганча, синагога башчызыныҥ айлынаҥ улус келип, айттылар:

– Кызычагыҥ јада калды, Ӱредӱчини темей јоботпо.

36Иисус дезе, бу сӧстӧрди уккан бойынча, синагоганыҥ јаанына айтты:

– Коркыба, јаҥыс ла бӱт.

37Ол Бойыныҥ кийнинеҥ Петр ла Иаковтоҥ, Иаковтыҥ Иоанн карындажынаҥ башка кижи бастырбады. 38Олор синагоганыҥ јааны-эшке келдилер. Иисус тӱймежип, ыйлажып-сыктажып турган улусты кӧрди. 39Киреле, олорго айтты:

– Не тӱймежип, ыйлажып туругар? Кызычак ӧлбӧгӧн, ол уйуктап јат.

40Оны шоодо бердилер. Ол дезе, ончозын ӱйдеҥ чыгарып, кызычактыҥ ада-энезин, Бойыла кожо јӱргендерин алганча, баланыҥ јаткан јерине кирди. 41Кызычактыҥ колын тудуп, айтты:

– Талифа-куми!

Бу сӧс: «Кызычак, сеге айдадым: тур!» – дегени.

42Кызычак бу тарый туруп, база берди. Ол он эки јаш кирелӱ болгон. Ончозы алаҥ кайкадылар. 43Мыны бир де кижи билбезин деп, Иисус олорго кату јакарала, балага курсак берзин деди.


### 6


Јарлыкчы алтайында тоотпос


(Мф. 13:53-58; Лк. 4:16-30)


1Оноортынаҥ чыгала, Иисус Бойыныҥ алтайына келди. Оныла кожо ӱренчиктери болгон.

2Суббот кӱн једип келерде, Ол синагогада ӱредип баштады. Оны уккан улустыҥ кӧбизи алаҥ кайкап, айдышты:

– Бу ончозы Ого кайдаҥ келди не? Ого не болгон ойгор санаа берилген? Оныҥ колы мындый кайкалдарды канайып эдет болбогой? 3Ол агашла узанар ус эмес беди? Марияныҥ уулы, Иаковтыҥ, Иосияныҥ, Иуданыҥ ла Симонныҥ аказы эмес пе? Эје-сыйындары мында, ортобыста эмес пе?

Анайып Ого бӱтпей, Оны јуутпай тургандар. 4Иисус дезе олорго айтты:

– Јарлыкчы кӱндӱзи јок болбойтон, оны јаҥыс алтайында, тӧрӧӧн-тууганы, айлындагы улузы тообойтон.

5Ол анда бир де кайкал эдип болбоды, кезик ле јоболдулардыҥ ӱстине колын салып алкап, јасты. 6Олордыҥ бӱтпей турганын кайкады.

Мыныҥ кийнинде јака јурттар сайын ӱредип јӱрди.


Он эки ӱренчикти ийгени


(Мф. 10:5-15; Лк. 9:1-6)


7Иисус он эки ӱренчигин кычырып алып, олорды экидеҥ ийип, кара јелбистердиҥ бажын билетен јаҥ берди. 8Олорго јакып, айтты:

– Јолго тайактаҥ ӧскӧ бир де неме алып јӱрбегер: баштык та, калаш та, курыгарда јес акча да. 9Тегин ӧдӱк кийигер, кат кийим кийбегер. 10Кажы бир айылга тӱшсегер, ол јердеҥ чыкканча, анда болыгар. 11Кандый бир јерде слерди јуутпаза, слерди укпаза, ол јердеҥ чыгып барадып, будыгардаҥ тоозынды кактагар. Онызы олорго удура кере болзын. Чынын айдадым слерге: јаргы болотон кӱнде, ол калага кӧрӧ, Содом ло Гоморрага јеҥил болор.

12Олор барып, улусты Кудайга баштанзын деп, јарлыктап јӱрдилер. 13Кӧп шилемир чыгарып, кӧп јоболдуларга май сӱртӱп, јазып турдылар.


Крестеечи Иоанныҥ ӧлӱми


(Мф. 14:1-12; Лк. 9:7-9)


14Иисустыҥ ады јарлу боло берген учун, Ол керегинде табыш Ирод-каанга јетти. Ол айтты: «Бу Крестеечи Иоанн. Ол тирилген, оныҥ учун ол кайкалдар эдет». 15Кезиги: «Бу Илия» – дешти. Ӧскӧлӧри дезе, «Бу јарлыкчы, эмезе јарлыкчылардыҥ бирӱзиндий кижи» – дештилер. 16Ирод дезе, мыны угала, айтты: «Бу – меге бажын кезе чаптырган Иоанн. Ол тирилген туру».

17Ирод Иоаннды тутсын деп кижи ийип, оны кижендеп, тӱрмелеп койгон болгон. Ол мыны Филипп карындажыныҥ абакайын, Иродиаданы, бойы алганы учун эткен. 18Иоанн Иродко айдып туратан: «Сеге карындажыҥныҥ абакайын аларга јарабас». 19Иродиада Иоаннды ӧштӧп, оны ӧлтӱрейин де дезе, је болуп албай јӱрген. 20Ирод Иоаннды акту, агару кижи деп билип, оноҥ айап, оны чеберлеп јӱрген. Оны угуп, кӧпти эткен, айткан сӧстӧрин јакшызынып уккан.

21Эптӱ учурал Иродтыҥ туулган кӱнинде болгон. Ол бойыныҥ кӧдӧчилерине, черӱ башчыларына ла Галилейдиҥ јаандарына той-јыргал эткен. 22Иродиаданыҥ кызы кирип, бијелеген, Иродко ло оныла кожо кыйын отургандарга јараган. Каан кыска айткан:

– Менеҥ сурайын дегениҥди – сура, сеге берейин.

23Оноҥ чертенген:

– Нени де суразаҥ, каандыгымныҥ кабортозын да болзо, берейин.

24Кыс нени сурайын деп, энезине барарда, онызы: «Крестеечи Иоанныҥ бажын сура» – деген. 25Кыс бу тарый каанга капшайлап барып, айткан:

– Эмди ле Крестеечи Иоанныҥ бажын табакка салала, меге берзин деп турум!

26Каан кунуга берген, је чертине ле кожо кыйын отурган улуска болуп ого берген сӧзин бузарга кӱӱнзебеген. 27Ол бу тарый черӱчилди ийип, Иоанныҥ бажын экелзин деп јакарган. 28Онызы тӱрмеге барып, оныҥ бажын кезе чабала, табакка салала, экелип, кыска берген. Кыс дезе башты энезине берип ийген.

29Иоанныҥ ӱренчиктери угала, келип, оныҥ сӧӧгин алып, јууп салгандар.


Беш муҥ кижини тойдырганы


(Мф. 14:13-21; Лк. 9:10-17; Ин. 6:1-14)


30Апостолдор Иисуска јуулыжып келеле, нени эткенин, неге ӱреткенин Ого ончозын айдып бердилер. 31Иисус олорго айтты:

– Јӱк бойыгар аалга јерге барып, эмеш тыштанып алыгар.

Чындап та, келип-барып тургандар кӧп болгон учун, олорго ажанарга да бош јок болгон.

32Олор јаҥыс бойлоры кемелӱ аалга јерге јӱстилер. 33Јӱзӱп бараткандарын кӧргӧн кӧп улус олорды танып, ончо калалардаҥ оноор јойу, озолоп, јӱгӱрижип келдилер. 34Иисус чыгып, кӧп улусты кӧрӧлӧ, кӱдӱчизи јок койлордый јӱрӱ деп, ичи ачыды. Олорды кӧпкӧ ӱредип баштады.

35Орой боло берерде, ӱренчиктери Ого базып келип, айттылар:

– Бу аалга јер эди, оноҥ орой. 36Улусты божодып ий, эбире турган айылдарга, јурттарга барып, бойлорына курсак садып алзын. Олордо јиир неме јок.

37Иисус: «Слер олорды азырагар» – деди. Ого айттылар:

– Бис барып, эки јӱс динарийге калаш садып алала, олорды азыраак па?

38Је Ол айтты:

– Слерде канча кире калаш бар, барып кӧрӱгер.

Олор барып кӧрӧлӧ, «Беш болчок калаш ла эки болчок балык» – дедилер.

39Айдарда, ончозын кӧк ӧлӧҥниҥ ӱстине бӧлӱктей отургызыгар деди. 40Олор јӱстеҥ, беженнеҥ бӧлӱктей отурып ийдилер. 41Иисус беш калашты, эки балыкты алды, теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, алкады. Калашты сындырала, улуска ӱлезин деп, ӱренчиктерине берди. Эки балыкты анайып ла ончозына ӱледи. 42Ончозы јиди, тойды. 43Калаш ла балыктыҥ арткан-калганын он эки каламага толтыра јууп алдылар. 44Курсак јигендердиҥ тоозы беш муҥ эр кижи болгон.


Сууныҥ ӱстиле басканы


(Мф. 14:22-36; Ин. 6:15-21)


45Бу тарый Иисус ӱренчиктерге:

– Улусты јандырып турганчам, кемеге отурып, ол јанына, Вифсаида јаар, Менеҥ озо кечигер – деди.

46Улусты јандырып ийеле, мӱргийин деп, кырга чыкты.

47Эҥирде кеме талайдыҥ ортозында болгон, Иисус дезе јаҥыскан Бойы јерде болгон. 48Терс салкын согордо, ӱренчиктери кайыктап болбой, шыралап турганын кӧрди. Таҥ алдында Ол талайдыҥ ӱстиле базып, олорго јууктап келеле, кӧндӱре ӧдӧ конорго сананды. 49Олор дезе, Оныҥ талайла базып келеткенин кӧрӧлӧ, бу сӱне болбой деп, кыйгырып ийдилер, 50нениҥ учун дезе, Оны ончозы кӧрӧлӧ, коркый бергендер. Ол дезе бу тарый олорго эрмектенип, айтты:

– Чочыбагар, бу Мен, коркыбагар.

51Мынайда айдала, олордыҥ кемезине отурды. Салкын токтой берди. Олор алаҥ кайкадылар. 52Јӱректери таш болгон учун олор калашла болгон кайкалды аайлабаган.

53Кечеле, Геннисарет јерине келип, јаратка токтодылар. 54Олор кемедеҥ чыгарда, бу тарый улус Иисусты танып, 55ончо јака јерлерди эбире јӱгӱрип, оору улусты тӧжӧктӧргӧ салала, Ол јӱрӱ деп угулган јерге экелип баштады. 56Ол кайда ла келгенде – јурт болзын, кала болзын, турлу болзын, јоболдуларды тепсеҥдерге экелип салала, олор Оныҥ эдегине де болзо тийзин деп, сурап турдылар. Ого тийген улус јазылып турган.


### 7


Ару ла быјар


(Мф. 15:1-20)


1Иисусты эбире фарисейлер ле Иерусалимнеҥ келген бир кезик бичикчилер јуулдылар. 2Оныҥ ӱренчиктериниҥ кезиги ару эмес колдорын јунбай калаш јип отургандарын кӧрӱп, олорды каарып турдылар. 3Фарисейлер дезе, ончо иудейлер чилеп, ада-ӧбӧкӧниҥ јаҥдап келген јаҥыла колдорын быжулап јунбаганча, ажанбайтан. 4Базардаҥ келеле, јунунбайынча, ажанбас. Оноҥ до ӧскӧ јаҥдаган јаҥы кӧп болгон: айак, јыракы, јес айак-казан јунары. 5Оныҥ учун фарисейлер ле бичикчилер Иисустаҥ сурадылар:

– Јаандардыҥ јаҥдап келген јаҥын ӱренчиктериҥ не керек јаҥдабайдылар, колдорын јунбай, калаш јийдилер?

6Ол каруу јандырды:

– Эки јӱстӱ слер керегинде Исаия јарлыктап, чын бичиген:

«Бу улус Мени тилиле тооп јат,

јӱректери дезе Менеҥ ыраак.

7Је кижиниҥ ӱредӱзине ле јакылтазына ӱредип,

Мени темей тооп јадылар».

8Слер Кудайдыҥ јакылтазын таштап, кижиниҥ јаҥдап келген јаҥын тудуп, айак-казанды јунатан ээжилерди бӱдӱрип, бого тӱҥей ӧскӧ дӧ кӧп немелер эдип јадыгар. 9Бойыгардыҥ јаҥыгарды јаҥдаарга болуп, Кудайдыҥ јакылтазын јектеп турганыгар јакшы ба? 10Моисей айткан јок беди: «Ада-энеҥди тооп јӱр»; база: «Адазын эмезе энезин јаман айдып турган кижи, ары ӧлӱп калзын». 11Слер дезе айдадыгар: «Кижи адазына эмезе энезине: „Менеҥ алгадый немегер корван“ деп јарлаза, ол Кудайга сый болор». 12Онызыла ого адазына эмезе энезине нени де эттирбей јадыгар. 13Мынызыла бойыгар тургускан јаҥдап келген јаҥыгарга болуп, Кудайдыҥ сӧзин кеде эдип, бого тӱҥей кӧп ӧскӧ дӧ немелер эдип јадыгар.

14Улусты ончозын ойто кычырып алала, айтты:

– Ончогор Мени угуп, кӧксигерге алыныгар. 15Кижиниҥ ичине тыштынаҥ кирген бир де неме оны быјарсыдып болбос. Је бойынаҥ чыгып турганы, кижини быјарсыдар. 16Кулакту кижи уксын!

17Ол улусты артырып, ӱйге кирерде, ӱренчиктери укаа сӧс керегинде сурадылар.

18Иисус олорго айтты:

– Слер де неме аайлабас улус болдыгар ба? Кижиниҥ ичине тыштынаҥ киргени, оны быјарсыдып болбозын аайлабай туругар ба? 19Ол јӱрекке эмес, ичке кирет ине, оноҥ тыштына чыгат.

Мынызыла Ол курсакты ару деп јарлады. 20Оноҥ айтты:

– Кижиниҥ ичинеҥ чыкканы, кижини быјарсыдып јат. 21Кижиниҥ ичинеҥ, јӱрегинеҥ чыгары бу: кара санаа, балыр јӱрӱм јӱрери, ууры эдери, кижи ӧлтӱрери, чайдам кылынары, 22јимекейлеери, ӧчӱркеп ӧштӧӧри, куурмак кылык кылынары, уйат билбези, кӱйӱнери, Кудайды јамандайтаны, улуркайтаны, тенексийтени. 23Бу јаманныҥ ончозы кижиниҥ ичинеҥ чыгып, кижини быјарсыдып јат.


Кара јаҥду ӱй кижиниҥ Кудайга бӱткени


(Мф. 15:21-28)


24Оноортынаҥ чыгала, Иисус Тир ле Сидонныҥ јерлерине келди. Ӱйге кирип, бу керегинде кижи билбезин деп кӱӱнзеди, је мыны јажырып болбоды. 25Кызычагы кара јелбиске туттурган бир ӱй кижи Иисус керегинде угала, бу тарый келип, Оныҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱшти. 26Бу ӱй кижи дезе кара јаҥду болгон, алтайы Сирияныҥ Финикиязы болгон. Шилемирди кызычагынаҥ чыгарзын деп, Оны сурай берди. 27Је Иисус ого айтты:

– Озо балдар тойзын. Балдардыҥ калажын блаап, ийттерге таштаарга јарабас.

28Ӱй кижи дезе каруу јандырды:

– Эйе, Кайракан, је балдар јиген калаштыҥ стол алдына тӱшкен оодыгын ийттер јийтен эди.

29Иисус: «Бу айткан сӧзиҥ учун эмди јан – деди. – Шилемир кызычагыҥнаҥ чыга берди».

30Ол јанып келеле кӧрӧрдӧ, кызычагы тӧжӧктӧ јатты, оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ шилемир чыгып калтыр.


Ӱскер, чокол кижини јасканы


31Тир ле Сидонныҥ јеринеҥ чыгала, Он-Кала ичиле ӧдӱп, Иисус ойто Галилейдиҥ талайы јаар барды. 32Ого ӱскер, чокол кижини экелеле, оныҥ ӱстине колыҥ салып, алка – деп, сурай бердилер. 33Иисус оны улустаҥ туура јединип, эки кулагына Бойыныҥ сабарын сукты, тӱкӱреле, тилине тийди. 34Теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, улу тынып, ого: «Еффафа – Ачыл» – деди. 35Бу тарый ол кижиниҥ кулагы ачылып, тилиниҥ кӱрмеги чечилип, јап-јарт эрмектене берди. 36Мыны кижиге айтпагар деп, олорго јакарды. Је олорды канча ла токтоткон сайын, олор там ары јарлап јӱрдилер. Алаҥ кайкажып, айдып турдылар:

37– Ончозын јакшы эдет: ӱскерин угар эдет, тили јогын тилдӱ эдет.


### 8


Тӧрт муҥ кижини тойдырганы


(Мф. 15:32-39)


1Ол кӱндерде кӧп улус јуулган. Олордыҥ јиир немези јок болордо, Иисус ӱренчиктерин кычырып алып, айтты:

2– Бу улуска ичим ачыйт. Ӱч кӱнге чыгара Мениле кожо јӱрген улустыҥ ооско салар немези јок. 3Олорды ажандырбай јандырып ийзем, јолдо уйадай берер. Олордыҥ кезиги ыраактаҥ келген ине.

4– Мында, аалга јерде, олорды азырайтан калашты кайдаҥ алар? – деп, ӱренчиктери каруу јандырдылар.

5Иисус олордоҥ: «Слерде канча кире калаш бар?» – деп сураарда, јети дештилер.

6Ол улусты јерге кыйын отурзын дейле, јети калашты алып, алкыш јетирди, сындырала, ӱлезин деп, ӱренчиктерине берди. Олор улуска ӱледи. 7Олордо база эмеш балык болгон. Ол алкайла, онызын да ӱлезин деди. 8Олор јиди, тойды. Арткан-калганын јети каламага јууп алдылар. 9Јигени дезе тӧрт муҥ кире кижи болгон. Иисус олорды јандырып ийди. 10Бу ла тарый ӱренчиктериле кожо кемеге отурып, Далмануфа деп јерге келди.

11Фарисейлер келип, Иисусла сӧс блаажа бердилер. Оны ченеп, теҥеридеҥ билди кӧргӱссин деп, некеп турдылар. 12Ол улу тынып, айтты:

– Бу ӱйе билди кӧргӱс деп, не некейт болбогой? Чынын айдадым слерге: бу ӱйеге билди берилбес.

13Оноҥ олорды таштап, катап кемеге отурала, ол јанына кечти.


Ачыткы керегинде


(Мф. 16:5-12)


14Ӱренчиктер калаш аларын ундып койгондор. Кемеде јӱк ле бир болчок калаш болгон. 15Иисус дезе јакып, айтты:

– Фарисейлердиҥ ле Иродтыҥ ачыткызынаҥ чеберленигер.

16Ӱренчиктер бойы ортодо: «Бисте калаш јогын айдып туру» – деп табыштылар.

17Иисус онызын билип, айтты:

– Бисте калаш јок деп, нени таап туругар? Эмдиге оҥдобос, аайлабас кайттыгар? Јӱректеригер эмдиге јетире таш бойынча ба? 18Кӧстӱ бойыгар кӧрбӧй туругар ба? Кулакту бойыгар укпай туругар ба? Санаагарга кирбейт пе? 19Беш муҥ кижиге беш калаш сындырып береримде, јигенниҥ арткан-калганын канча каламага толо јууп алган эдигер?

Олор:

– Он эки – дедилер.

20– Јетӱни тӧрт муҥ кижиге јетиреримде, јигенниҥ арткан-калганын канча каламага јууп алган эдигер? – деерде, «јети» – дедилер.

21Айдарда, Иисус олорго айтты:

– Эмдиге јетире аайлабас кайттыгар?


Сокорды јасканы


22Вифсаидага келдилер. Иисуска сокор кижини экелип, ого кол тийгиссин деп сурадылар. 23Ол сокорды јединип, јурттыҥ тыштына чыгарды. Кӧзине тӱкӱрип, ого колын салып,

– Неме кӧрӱп туруҥ ба? – деди.

24Онызы кӧрӧлӧ, айтты:

– Ӧдӱп бараткан улус агаш ошкош кӧрӱнет.

25Иисус оныҥ кӧзине колын катап салып, кӧрзин деп јакарды. Байагы кижи лаптап кӧрӱп, јазылды, ончозын јап-јарт кӧрӧ берди. 26Иисус оны јандырып, «Јуртка кирбе, јуртта кемге де айтпа» – деди.


Иисус кем?


(Мф. 16:13-20; Лк. 9:18-21)


27Иисус ӱренчиктериле кожо Филипп Кесарийи дейтен јердиҥ јурттарына барды. Јолой олордоҥ сурады:

– Улус Мени кем дежет?

28Олор айттылар:

– Сени Крестеечи Иоанн дежет, кезиктери Илия, кезиктери јарлыкчылардыҥ бирӱзи дежет.

29Ол сурады:

– Слер Мени кем дейдигер?

– Сен – Христос – деп, Петр каруу јандырды.

30– Мен керегинде кемге де айтпагар – деп, Иисус олорго јакарды.

31Оноҥ олорды ӱредип баштады: Кижи Уулы кӧп кыйналар, јаандар, улу абыстар ла бичикчилер Оны јектеп койор учурлу, Оны ӧлтӱргилеп койор, је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер учурлу. 32Ол мыны ачыгынча айдып јӱрген. Петр дезе, Оны кедери кычырып алала, Ого удура сӧс айдып баштады. 33Је Ол ӱренчиктери јаар кайра кӧрӧлӧ, Петрды каарып, ого айтты:

– Менеҥ кеде тайыл, сатана! Сен Кудайдыйын эмес, кижинийин сананып јадыҥ.

34Улусты Бойыныҥ ӱренчиктериле кожо кычырып алып, олорго айтты:

– Мениле кожо болойын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, бойыныҥ кере тартыратан агажын алганча, Мени ээчий барзын. 35Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Меге ле Сӱӱнчилӱ Јарга болуп јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын аргадап алар. 36Јер-телекейде не бар ончозын табала, је јӱрӱмин јылыйтса, кижиге кандый туза? 37Эмезе кижи бойыныҥ јӱрӱми учун ордына нени берер? 38Бу кинчектӱ, чайдам ӱйе алдында кем Менеҥ, Мениҥ айткан сӧзимнеҥ уйалар болзо, Кижи Уулы да Адазыныҥ магын алганча, агару ангелдериле кожо келгежин, ол кижидеҥ уйалар.


### 9


Иисус Христостыҥ кубулганы


(Мф. 17:1-13; Лк. 9:28-36)


1Иисус оноҥ айтты:

– Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кудайдыҥ Каандыгы бойыныҥ кӱчиле једип келгенин кӧрбӧгӧнчӧ ӧлбӧс.

2Алты кӱнниҥ бажында Иисус јӱк ле Петрды, Иаковты, оноҥ Иоаннды бийик кырга чыгарала, олордыҥ алдына кубулды. 3Оныҥ кийими мызылдап, јер ӱстинде бир де кийим агартаачы анайып агартып болбогодый, кӧс кылбыгар апагаш болды. 4Олорго Моисей ле Илия кӧрӱнип, Иисусла эрмектежип турдылар. 5Петр Иисуска айтты:

– Ӱредӱчи! Биске мында макалу. Ӱч чадыр тудалыктар: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин Илияга.

6Петр нени айдарын билбей турган, нениҥ учун дезе ол бойы, оноҥ ӧскӧ эки ӱренчик коркып калган тургандар. 7Булут чыгып, олорды кӧлӧткӧлӧп ийди, булуттаҥ ӱн угулды:

– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым. Оны угыгар!

8Кенетийин эбире кӧрзӧ, Иисустаҥ ӧскӧ олорло кожо кижи јок эмтир.

9Кырдаҥ тӱжӱп келедерде, Иисус олорго бу кӧргӧндӧрин Кижи Уулы тирилбегенче кижиге айтпазын деп јакарды. 10Олор бу сӧсти кӧксине алынып, «Тирилер дегени не атасы?» – дежип, 11Иисустаҥ сурадылар:

– Бичикчилер не керек озолоп Илия келер учурлу дешкилейт?

12Ол каруу јандырды:

– Илия озо келеле, ончозын белетеп койотоны чын. Је нениҥ учун Кижи Уулы керегинде Ол кӧп кыйнаттырып, базындырар учурлу деп бичилген? 13Айдып турум слерге: Илия келип јӱрген, је улус бойыныҥ табына салдырып, бичилгени аайынча эткендер.


Кара јелбиске туттурган уулчакты јасканы


(Мф. 17:14-20; Лк. 9:37-43)


14Арткан ӱренчиктерге тӱжӱп келеле, олорды эбире кӧп улус јуулганын, олорло бичикчилер сӧс блаажып турганын кӧрдилер. 15Бу тарый ончо улус Иисусты кӧрӧлӧ, алаҥ кайкап, јӱгӱрижип келеле, Оныла эзендежип турдылар.

16Ол ӱренчиктеринеҥ сурады:

– Буларла не деп сӧс блаажып туругар?

17Улус ортодоҥ бир кижи айтты:

– Ӱредӱчи! Сеге тил јок јелбиске туттырган уулчагымды экелдим. 18Јелбис ого кайда ла табарып, јерге чачканда, уулчактыҥ оозынаҥ кӧбӱк ажынып, тижин кыјырадып турала, тала берет. Јелбисти чыгарып ийзин деп, ӱренчиктериҥди сурагам, је олор болуп албады.

19Иисус: «Э-э, бӱтпес ӱйе! – деди. – Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Оны Меге экелигер».

20Уулчакты Ого экелдилер. Јелбис Иисусты кӧргӧн бойынча, уулчакты курултты, онызы јерге јыгылып, оозыныҥ кӧбӱги ажынып, тоголоно берди. 21Иисус оныҥ адазынаҥ: «Оныла мындый болгоны удаган ба?» – деп сураарда, ол: «Јаштаҥ ала – деди. – 22Јелбис оны ӧлтӱрейин деп, отко до, сууга да улам сайын таштаган. Је нени-нени эдер аргалу болзоҥ, биске буурзап, болушсаҥ?»

23Иисус дезе ого айтты:

– «Аргалу болзоҥ» дегени не? Бӱдӱп турган кижиниҥ эдип албазы јок.

24Бу тарый уулчактыҥ адазы кӧстӧри јашталып, кыйгырып айтты:

– Бӱдӱп турум, меге бӱдерге болуш!

25Улустыҥ јӱгӱрӱже јуулыжып келеткенин кӧрӧлӧ, Иисус кара јелбиске јакарды:

– Тил јок, ӱскер јелбис, јакарып турум сеге: уулчактаҥ чык, ого такып кирбе!

26Јелбис кыйгырып, уулчакты тыҥ курултып, чыга конды. Уулчак ӧлгӧндий јатты, кӧп улус оны ӧлгӧн дештилер. 27Је Иисус оны колынаҥ тудуп тургузарда, ол туруп келди.

28Иисус ӱйге кирерде, ӱренчиктери туура улус јогынаҥ Оноҥ сурадылар:

– Бис оны нениҥ учун чыгара сӱрӱп болбодыс?

29Иисус олорго айтты:

– Бу шилемирлер јаҥыс мӱргизе, оноҥ орозо тутса чыгара сӱрӱлер.

30Оноортынаҥ чыгала, Галилей ичиле ӧдӱп бараткандар. Иисус бу керегинде кижи билбезин деп кӱӱнзеген, 31нениҥ учун дезе, ӱренчиктерин ӱредип, айдып јӱрген:

– Кижи Уулы улустыҥ колына берилер, Оны ӧлтӱргилеп койор, ӧлтӱрилген кийнинде дезе, ӱч кӱнниҥ бажында тирилер.

32Је олор бу сӧстӧрди аайлабадылар. Оноҥ сурап угарга дезе, коркып тургандар.


Јааны кемизи?


(Мф. 18:1-9; Лк. 9:46-50; 17:1-2)


33Капернаумга келдилер. Ӱйде тужында Иисус олордоҥ сурады:

– Јолой бойыгар ортодо не керегинде сӧс блаажып келеттигер?

34Олор унчукпай турдылар, нениҥ учун дезе олордыҥ кемизи јаан деп, јолой эрмектежип келген. 35Иисус отурып, он экӱни кычырып алала, олорго айтты:

– Баштапкы болойын дегенигер, ончозыныҥ калганчызы болзын, ончозына јалчы болзын.

36Бир баланы колго алып, олордыҥ ортозына тургусты, оны кучактайла, айтты:

37– Бир мындый балдардыҥ бирӱзин Меге болуп јуудып алганы, Мени јуудып турганы. Мени јууткан кижи, ол Мени јууткан эмес, Мени Ийгенди јууткан.


Слерге удура эмес кижи – слер учун


38Иоанн айтты:

– Ӱредӱчи! Бир кижи бисле кожо јӱрбей, Сениҥ адыҥла шилемирлер чыгарып јӱргенин кӧрдибис. Бисле кожо эмес учун, оны токтодып койдыбыс.

39Иисус: «Оны токтотпогор – деди. – Мениҥ адымла кайкал эткен кижи, Мени ылтам јамандап болбос. 40Биске удура эмес кижи – бис учун. 41Меге болуп слерди Христостыйы деп, бир айак суу ичерге берген кижи, чынын айдадым слерге: кайралынаҥ куру калбас. 42Меге бӱдӱп турган бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, талайга таштаза, ого торт болор эди. 43Колыҥ сени јаманга баштаза, оныҥды кезип кой. Эмди эки колду бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко тӱшкенчеҥ, сыҥар колду болуп, ӱргӱлји јӱрӱмге кирзеҥ торт. 44Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт. 45Будыҥ сени јаманга баштаза, оныҥды кезип кой. Эки бутту бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, аксак-бӱксек бу бойыҥ ӱргӱлји јӱрӱмге киргениҥ јакшы. 46Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт. 47Кӧзиҥ сени јаманга баштаза, оныҥды ойып кой. Эки кӧстӱ бойыҥ гееннага, ӧчпӧс отко ташталганчаҥ, сыҥар кӧстӱ бойыҥ Кудайдыҥ Каандыгына киргениҥ јакшы. 48Анда олордыҥ курты ӧлбӧйт, оды ӧчпӧйт.

49Кандый ла кижи отло тузалар, кандый ла берӱ тусла тузалар. 50Тус – јакшы неме. Је ол ачузын јылыйтса, оны неле ойто тусту эдеригер? Ӧзӧгӧрдӧ тусту болыгар, ортогордо амыр-энчӱ болзын».


### 10


Кижи алары ла айрылыжары керегинде


(Мф. 19:1-12)


1Иисус оноортынаҥ чыгала, Иордан ары јанындагы Иудейге келди. Ого база ла улус јуулды, Ол Бойыныҥ јаҥыла олорды ӱредип турды.

2Фарисейлер базып келип, Оны ченеп, сурадылар:

– Алган эжиле айрылыжарга јараар ба?

3– Моисей слерге не деп јакыган эди? – Иисус сурады.

4Олор айдышты:

– Айрылыштыҥ кере бичигин бичип, айрылыжарын Моисей јараткан.

5Иисус айтты:

– Јӱректеригер кату ла ӧчӧш учун, ол слерге бу јакылтаны бичип берген. 6Не-немени јайап баштаган тужында Кудай олорды эр кижи ле ӱй кижи эдип јайаган. 7Оныҥ учун кижи ада-энезин таштап, 8алганына јапшынар, эки бойы јаҥыс эт-кан болор. Андый болгондо, олор эки эмес, јаҥыс эт-кан. 9Анайдарда, Кудайдыҥ бириктиргенин кижи айрыбазын.

10Ӱйде ӱренчиктери бу ла керегинде ойто сурадылар. 11Иисус олорго айтты:

– Ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, онызыла кинчекке киргени ол. 12Ӱйи ӧбӧӧниле айрылыжып, ӧскӧ кижиге барза, кинчекке кирип јат.


Балдарды алкаганы


(Мф. 19:13-15; Лк. 18:15-17)


13Балдарга колын тийгиссин деп, олорды Иисуска экелдилер. Ӱренчиктер дезе олорды јууктатпай турдылар. 14Иисус мыны кӧрӧлӧ, чугулданып, ӱренчиктерине айтты:

– Балдарды бери божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Кудайдыҥ Каандыгы мындыйлардыйы. 15Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгын бала чылап јуудып албаган кижи ого кирбес.

16Ол балдарды кучактап, олорго колын салып, алкады.


Бай кижиниҥ сурагы


(Мф. 19:16-30; Лк. 18:18-30)


17Иисус јолго кӧндӱгип јадарда, бир кижи јӱгӱрип келеле, Оныҥ алдына тизеленип, сурады:

– Быйанду Ӱредӱчи! Ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленерге, нени эдейин?

18Иисус ого айтты:

– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. 19Кижи ӧлтӱрбе, чайдам кылынба, ууры этпе, тӧгӱндеп керелебе, куурмактаба, ада-энеҥди тооп јӱр деген јакылталарды билериҥ.

20Байагы кижи дезе Ого айтты:

– Ӱредӱчи! Мыныҥ ончозын мен јаштаҥ ала бӱдӱрген эдим.

21Иисус ол јаар кӧрӧлӧ, ого карузып, айтты:

– Сеге бир ле неме јетпейт. Барып, не барыҥды садала, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, крести алганча, Мениле кожо бар.

22Ол дезе, бу сӧстӧҥ чырайы кубулып, кунукчылду јӱре берди, нениҥ учун дезе коркышту бай кижи болгон.

23Иисус эбире ајыктап, ӱренчиктерине айтты:

– Бай улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч!

24Ӱренчиктерди Оныҥ сӧстӧри алаҥ кайкатты. Је Иисус катап айтты:

– Балдар, байлыкка иженген улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч! 25Бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.

26Олор там кайкажып, бойлоры ортодо айдыжып турдылар:

– Айдарда, кем аргаданар аргалу?

27Иисус олор јаар кӧрӱп, айтты:

– Улус мыны эдип болбос, јаҥыс Кудай эдер, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ эдип болбозы јок.

28Петр айдып баштады:

– Бат, бары-јогысты таштап, Сениле кожо бардыбыс.

29Иисус айтты:

– Чынын айдадым слерге: кем айлы-јуртын, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе адазын, эмезе энезин, эмезе бала-барказын, эмезе кыразын Меге болуп, Сӱӱнчилӱ Јарга болуп таштаза, 30эмдиги ӧйдӧ, бу чакта, айыл-јуртты, ага-карындашты, эје-сыйынды, ада-энени, бала-барканы, кыраны, истедип јӱрӱп, јӱс катап артыктай алар, келер чакта дезе ӱргӱлји јӱрӱмди алар. 31Је кӧп баштапкы болгондор калганчылар болор, калганчы болгондор баштапкылар болор.

32Олор Иерусалим јаар чыгып, јолдо болордо, Иисус алдында барып јаткан. Ӱренчиктери алаҥ кайкап, кожо јӱрген улузы дезе коркып калган бараттылар. Ол он экӱни таҥынаҥ кычырып алып, Бойыла не болорын олорго база катап айдып баштады.

33– Бат, Иерусалим јаар чыгып барадырыс. Кижи Уулы улу абыстардыҥ ла бичикчилердиҥ колына берилер. Оны ӧлтӱрер эдип јаргылайла, кара јаҥдуларга берип ийгилеер. 34Оны электегилеер, Ого тӱкӱргилеер, Оны камчылаар, ӧлтӱргилеп койор. Ӱчинчи кӱнде дезе Ол тирилер.


Зеведейдиҥ уулдарыныҥ сурагы


(Мф. 20:20-28)


35Иисуска Зеведейдиҥ уулдары Иаков ло Иоанн базып келип, «Ӱредӱчи! – дедилер. – Сени бистиҥ сураганысты этсин деп турубыс».

36Иисус олорго айтты:

– Мени слерге нени этсин деп туругар?

37Олор айттылар:

– Сениҥ магыҥ келзе, бирӱбисти оҥ јаныҥа, бирӱбисти сол јаныҥа отургуссын деп турубыс.

38Је Иисус олорго айтты:

– Нени сурап турганыгарды билбей јадыгар. Мениҥ ичип турган айагымды ичип болороор бо, Мениҥ тӱжӱп турган крезиме тӱжӱп болороор бо?

39Олор:

– Болорыс – дедилер.

Иисус дезе олорго айтты:

– Ичип турган айагымды ичерин ичеригер, тӱжӱп турган крезиме тӱжерин тӱжеригер. 40Оҥ ло сол јаныма дезе отургызар јаҥ Менде јок, је Кудай ол јерди кемге белетеген, ого ол кижи отурар.

41Мыны угала, арткан он ӱренчик Иаков ло Иоаннга чугулдана бердилер. 42Иисус дезе, олорды кычырып алып, айтты:

– Калыктарда баштапкы болгоны – олорды башкаратанын, сайыттары олорды бийлейтенин билеригер. 43Је ортогордо андый болбозын. Ортогордо јааны болойын дегенигер, слерге јалчы болзын. 44Ортогордо баштапкы болойын дегенигер, ончогорго кул болзын. 45Кижи Уулы да улусты Ого јалчы болзын деп эмес, улуска јалчы болойын деп, кӧп улус учун Бойыныҥ јӱрӱмин берейин деп келген ине.


Сокор Вартимейди јасканы


(Мф. 20:29-34; Лк. 18:35-43)


46Иерихонго келдилер. Иисус ӱренчиктериле, кӧп улусла кожо Иерихонноҥ чыгып јадарда, јолдыҥ кырында Тимейдиҥ уулы Вартимей деп сокор суранчыктап отурган. 47Бу Назарет јеринеҥ Иисус деп угала, ол кыйгырып, айда берди:

– Давид Уулы Иисус, меге буурза!

48Кӧп улус оны унчуктырбаста, ол: «Давид Уулы, меге буурза!» – деп, там тыҥыда кыйгыра берди.

49Иисус токтой тӱжӱп, оны кычыртып ийди. Сокорды кычырып, айттылар:

– Коркыба, тур, Ол сени келзин дийт.

50Ол катанчыгын суурып, таштайла, ӧрӧ туруп, Иисуска базып келди. 51Иисус оноҥ сурады:

– Мени сеге нени этсин деп туруҥ?

Сокор кижи Ого айтты:

– Ӱредӱчи, кӧзим јарызын деп турум!

52Иисус айтты:

– Бар, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.

Бу тарый кӧзи јарып, ол Иисусты ээчий јолло басты.


### 11


Иерусалимге киргени


(Мф. 21:1-11; Лк. 19:28-40; Ин. 12:12-19)


1Иерусалимнеҥ ыраак јокто Елеон кырдыҥ эдегинде турган Виффагия ла Вифания деп јурттарга јууктагылап келерде, Иисус ӱренчиктериниҥ экӱзин ийип, 2айтты:

– Одоштой јуртка барыгар. Ого кирген бойынча, буулап койгон, кижи минбеген кулун эштекти кӧрӱп ийеригер. Оны чечеле, экелигер. 3Слерге кандый бир кижи: «Слер нени эдип туругар?» – дегежин, «Ол Кайраканга керек. Ол оны удабас кайра ийер» – дегер.

4Олор барып, оромдо каалганыҥ јанында буулап койгон кулун эштекти таап, чечип алдылар. 5Анда турган улустыҥ кезиги: «Нени эдип туругар? Эштекти не чечип јадыгар?» – деп сураарда, 6олор Иисустыҥ јакыганыла айттылар. Айдарда, олорды божодып ийдилер.

7Кулун эштекти Иисуска экелип, кийимдерин токуп бердилер. Иисус ого минди. 8Кӧп улус кийимдерин јолго јайып турдылар, ӧскӧлӧри дезе агаштыҥ бӱрин кезип, јолго јайдылар. 9Иисустыҥ алды-кийнинеҥ барып јаткан улус кыйгырыжып турдылар:

– Осанна!

Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!

10Кайраканныҥ адынаҥ келип јаткан Давид адабыстыҥ каандыгы алкышту!

Кӧк-теҥериде турганга, осанна!

11Иисус Иерусалимге једип, байзыҥга кирди. Анда ончозын ајыктап кӧрӧлӧ, орой болгон учун он экӱни алганча, Вифания јаар барды.


Јиилек јок агаш


(Мф. 21:18-19)


12Эртезинде Вифаниядаҥ чыгып барадала, Ол аштай берди. 13Бӱрлӱ смоква агажын ыраактаҥ кӧрӧлӧ, оноҥ неме табарым ба, јок по деп барды. Је ого келеле, бӱрдеҥ ӧскӧ неме таппады, нениҥ учун дезе јиилек бӱдер ӧй јеткелек болгон. 14Айдарда, Иисус ого айтты:

– Эмдидеҥ ала ӱргӱлји чакка кижи сенеҥ јиилек јибезин!

Ӱренчиктер мыны угуп тургандар.


Байзыҥды арутаганы


(Мф. 21:12-17; Лк. 19:45-48; Ин. 2:13-22)


15Иерусалимге келдилер. Иисус байзыҥга кирип, байзыҥда садыжып ла садып алып турган улусты сӱрӱп баштады. Акча солычылардыҥ столдорын, кӱӱле садаачылардыҥ такталарын аҥтарды. 16Кандый бир кижи байзыҥныҥ ичиле неме алып ӧтпӧзин деп, токтодып турды. 17Олорды ӱредип, айтты:

– Бичилбеген беди: «Мениҥ айлым ончо калыктардыҥ мӱргийтен айлы деп адалар»? Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар.

18Улу абыстар ла бичикчилер мыны угала, Оны ӧлтӱрер эбин бедиредилер. Олор Оноҥ коркып турган, нениҥ учун дезе калык ончозы Оныҥ ӱредӱзин кайкап угатан болгон.

19Эҥир кирерде, Ол каладаҥ чыгып, јӱре берди. 20Эртен тура ӧдӧ барадып, смоква агажы тазылына јетире кургап калганын кӧрдилер. 21Петр эске алынып, Ого айтты:

– Ӱредӱчи, кӧрзӧҥ, Сен каргаган смоква кургап калтыр!

22Иисус каруу јандырып, олорго айтты:

– Кудайга бӱдигер! 23Чынын айдадым слерге: кандый бир кижи бу кырга: «Кӧдӱрилип, талайга таштал!» – дейле, јӱрегинде эреҥистелбей, айтканымла болор деп бӱтсе, андый ла болор. 24Оныҥ учун айдып турум слерге: мӱргип тура, нени де суразаар, сураганымды аларым деп бӱдигер, слерге андый ла болор. 25Мӱргип турганыгарда, кижиге ӧӧркӧгӧнигерди таштап ийигер. Ол тушта теҥеридеги Адагар да кинчектеригерди таштаар. 26Таштабас болзогор, теҥеридеги Адагар да кинчектеригерди таштабас.


Јаҥ керегинде сурак


(Мф. 21:23-27; Лк. 20:1-8)


27Иерусалимге ойто келдилер. Иисус байзыҥда базып јӱрерде, Ого улу абыстар, бичикчилер ле јаандар јууктап, 28айдып турдылар:

– Мыны кандый јаҥла эдип турадыҥ? Мыны эдер јаҥды Сеге кем берген?

29Иисус олорго: «Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын – деди. – Меге каруузын айдыгар, мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айдайын. 30Иоанныҥ крестеп јӱргени теҥеридеҥ болгон бо, эмезе улустаҥ ба? Меге каруузын айдыгар».

31Олор дезе бойлоры ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер». 32«Кижидеҥ» деп айдарга, улустаҥ коркып тургандар, нениҥ учун дезе ончозы Иоаннды чын јарлыкчы деп бодоп јӱргендер.

33Олор Иисуска «билбезис» – деерде, Иисус каруу јандырып, айтты:

– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.


### 12


Ишчилер керегинде укаа сӧс


(Мф. 21:33-46; Лк. 20:9-19)


1Иисус олорго укаа сӧслӧ айдып баштады:

– Бир кижи виноград-агаш тарыйла, эбире манаган. Ондо сыскыру казып, каруулчыктыҥ баганазын тудып салган. Тарыган агажын ишчилерге табыштырып, атана берген. 2Бойыныҥ ӧйинде виноградтыҥ јиилегин ишчилердеҥ экелзин деп, олорго јалчызын ийген. 3Олор дезе јалчыны тудала, согуп, как куру јандыргандар. 4Олорго база ӧскӧ јалчызын ийген. Онызын да ташла бажын јара согуп, базынчыктап, божодып ийгендер. 5База ӧскӧзин ийген, онызын ӧлтӱрип койгондор. Кӧп ӧскӧлӧрин де согуп эмезе ӧлтӱрип тургандар. 6Ондо карузыган бир уулы бар болгон. «Олор уулымнаҥ уйалар» – деп айдып, эҥ калганчызында онызын да ийген. 7Је байагы ишчилер бой-бойына айдышкан: «Бу энчи алар уул. Оны ӧлтӱрели, энчизи бистийи болор». 8Оны тудуп алып, ӧлтӱреле, виноградту јердеҥ чыгара таштап ийгендер.

9Виноград-агаштыҥ ээзи эмди канайдар? Келип, ишчилерди ӧлӱмге берип ийер, виноградын дезе ӧскӧ улуска табыштырар. 10«Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды. 11Бу мынайда Кайраканнаҥ болды, бис оны кайкап кӧрӧдис» дегенди Агару Бичиктеҥ кычырбаган бедигер?

12Иисус бис керегинде укаа сӧс айтты деп, олор билип ийдилер. Оны тудайын дейле, улустаҥ коркыдылар. Оныҥ учун Иисусты артырып, јӱре бердилер.


Калан керегинде сурак


(Мф. 22:15-22; Лк. 20:20-26)


13Иисустыҥ сӧзинеҥ јик табарга, Ого кезик фарисейлерди ле Иродтыҥ улузын ийдилер. 14Олор келип, Ого айттылар:

– Ӱредӱчи! Сениҥ чындыгыҥды, кижиге јакшы адым чыксын дебезиҥди билип јадыбыс. Улусты ылгабай, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип јадыҥ. Айдарда, айт: каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по? Бис тӧлӧӧрис пе, эмезе тӧлӧбӧзис пе?

15Иисус дезе, олордыҥ эки јӱстӱзин билип, айтты:

– Мени не ченеп туругар? Меге кӧрӧргӧ, динарий экелигер.

16Олор экелдилер.

– Бу кемниҥ сӱри ле ады? – деп сурады.

Олор:

– Кагандыйы – дедилер.

17Айдарда, Иисус айтты:

– Кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын дезе, Кудайга.

Оныҥ берген каруузын кайкадылар.


Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилетени керегинде


(Мф. 22:23-33; Лк. 20:27-40)


18Мыныҥ кийнинде Иисуска ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен саддукейлер келип, сурадылар:

19– Ӱредӱчи! Моисей биске мынайда бичип берген эди: «Кемниҥ карындажы, бала јок бойы ӧлӱп, ӱйи артып калза, оныҥ ӱйин ӧскӧ карындажы алып, оныҥ угын улалтсын». 20Јети карындаш кижи болгон. Бирӱзи кижи алала, бала јокко јада калган. 21Тул ӱй кижини экинчизи алып, бала артырбай, јада калган. Ӱчинчизи анайып ок. 22Оны јетилези алып, бала артырбагандар. Ончозыныҥ кийнинде ӱй кижи де јада калган. 23Айдарда, тирилер кӱнде ӧлгӧндӧр тирилгежин, ол булардыҥ кажызыныҥ ӱйи деп адалар? Олор јетилези оны алган ине.

24Иисус олорго айтты:

– Агару Бичикти де, Кудайдыҥ кӱчин де билбей јадып, азып турганыгар бу эмес пе? 25Тирилгенде, кижи де албас, кижиге де барбас, је теҥеридеги ангелдердий болгылаар. 26Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилери керегинде Моисейдиҥ тӱрбегинеҥ кычырбадыгар ба, канайып Кудай кӱйӱп турган јыраадаҥ ого айтканын: «Мен Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы». 27Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, тирӱлердиҥ Кудайы. Слер тыҥ азып јадыгар.


Эҥ јаан јакылта


(Мф. 22:34-40; Лк. 10:25-28)


28Бичикчилердиҥ бирӱзи олордыҥ сӧс блаашканын угуп, Иисус олорго карууны јакшы бергенин кӧрӧлӧ, базып келип, Оноҥ сурады:

– Ончо јакылталардыҥ баштапкызы кандый јакылта?

29Иисус каруу јандырды:

– Баштапкызы бу: «Ук, Израиль! Кудайыбыс Кайракан – јаҥыс Бойы Кайракан. 30Кайраканыҥды, бойыҥныҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра санааҥла, бастыра кӱчиҥле сӱӱп јӱр» – бат баштапкы јакылта. 31Экинчизи андый ок: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». Булардаҥ јаан ӧскӧ јакылта јок.

32Бичикчи: «Јакшы, Ӱредӱчи! – деди. – Кудай јаҥыс, ӧскӧ Кудай јок дегениҥ, чын. 33Оны бастыра јӱрекле, бастыра санаала, бастыра кӱчле сӱӱри, бойын сӱӱгендий, јуугын сӱӱри кандый да кӧдӱргидеҥ, кандый да берӱдеҥ улу-јаан».

34Оныҥ керсӱзин каруу бергенинеҥ кӧрӱп, Иисус ого айтты:

– Сен Кудайдыҥ Каандыгынаҥ ыраак эмезиҥ.

Мыныҥ кийнинде Ого сурак берерге бир де кижи тидинбеди.


Христос кемниҥ уулы?


(Мф. 22:41-46; Лк. 20:41-44)


35Байзыҥда оноҥ ары ӱредип, Иисус айтты:

– Христос Давидтиҥ уулы деп, бичикчилер канайып айдат? 36Давид бойы Агару Тыннаҥ кӧдӱриҥи алып, мынайда айткан эмес беди:

«Кайракан Кайраканыма айткан:

„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,

оҥ јаныма отур“».

37Давид бойы Оны Кайракан деп адап турганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?

Кӧп улус Оны сӱӱнип, угуп турды.

38Ол ӱредип, айдып јӱрди:

– Бичикчилердеҥ ајарынып јӱрӱгер. Олор узун кийим кийерин, тепсеҥдерде уткыдарын, 39синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын кӱӱнзеп јадылар. 40Олор, тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, кижи кӧрзин деп узак мӱргигилеп, там буруга калар.


Тул ӱй кижиниҥ сыйы


(Лк. 21:1-4)


41Иисус акча-јӧӧжӧлӱ кайырчактыҥ јанында отурып, ого акча салган улусты ајыктады. Кӧп байлар кӧптӧҥ салып турдылар.

42Бир јокту тул ӱй кижи келип, эки оок јес акча салды. 43Иисус ӱренчиктерин кычырып алала, айтты:

– Чынын айдадым слерге: бу јокту тул ӱй кижи кайырчакка салгандардыҥ ончозынаҥ кӧп салды. 44Ончозы артыкташканынаҥ салгандар, ол дезе, андый јокту бойы, не барын ончозын, курсак алар акчазын салган.


### 13


Чак тӱгенердиҥ темдеги


(Мф. 24:1-14; Лк. 21:5-19)


1Иисус байзыҥнаҥ чыгып јадарда, ӱренчиктериниҥ бирӱзи Ого айтты:

– Ӱредӱчи! Кӧр, кандый таштар, кандый туралар!

2Иисус ого айтты:

– Бу јаан тураларды кӧрӱп туруҥ ба? Мыныҥ ончозы јемирилип-сайалар, мында таш ӱстине таш артпас.

3Ол Елеон кырда, байзыҥныҥ одожында отурарда, Петр, Иаков, Иоанн, Андрей Оноҥ јаҥыскандыра сурадылар:

4– Биске айт, бу качан болор, мыныҥ ончозы бӱдериниҥ темдеги кандый болор?

5Иисус айтты:

– Чеберленигер, слерди кижи аскырбазын. 6Кӧп улус Мениҥ адымды аданып келер, «Бу Мен» – деер, улустыҥ кӧбизин аскырар. 7Кайда да јуу болуп јат деп, эмезе јуу-чак керегинде табыш угар болзогор, чочыбагар: бу болор учурлу, је бу учы эмес. 8Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар, кезектей јер силкинер, ачана-торо болор. Је бу ончозы ӱй кижиниҥ бала табарда оорузыныҥ јӱк башталганы.

9Слер дезе ајарыҥкай болыгар: слерди јаргылаар, синагогаларда согор, олорго кере эдип, Мениҥ адым учун бийлердиҥ, каандардыҥ алдында турарыгар. 10Је элдеҥ озо ончо калыктарда Сӱӱнчилӱ Јар јарлалар учурлу. 11Слерди олордыҥ колына берип ийерге апарып јатса, нени айдарыс деп, кӱн-эртеде шӱӱбегер, је ол тушта слерге не берилер, оны ла айдыгар, нениҥ учун дезе слер айдар эмезигер, Агару Тын айдар.

12Карындаш карындажын, адазы балазын ӧлӱмге берип ийер, балдары ада-энезине удура туруп чыгып, олорды ӧлтӱрер. 13Слерди Мениҥ адым учун ончозы јаман кӧрӧр. Учына јетире чыдашканы дезе, аргадалар.


Калганчы ӧйдиҥ ачу-короны


(Мф. 24:15-28; Лк. 21:20-24)


14Даниил јарлыкчыныҥ айтканыла, јайрадыштыҥ быјары турбас јерде турганын кӧрзӧгӧр, – кычыраачы аайлазын – ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын, 15јабынчыда болгоны, айыл ичиндеги немезин алайын деп тӱшпезин. 16Кырада јӱргени, кийимин алайын деп, бурылбазын. 17Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! 18Бу керек кышкыда болбозын деп мӱргигер. 19Кудай јайаган не-неме бӱдердеҥ бери бого јетире качан да болбогон, соҥында да болбос андый ачу-корон ол кӱндерде келер. 20Ол кӱндерди Кайракан кыскартпаган болзо, тынар-тынду неме аргаданып болбос эди. Је Ол Бойыныҥ талдап алгандарына болуп ол кӱндерди кыскарткан. 21Ол тушта кем-кем слерге: «Бат, Христос мында!», эмезе: «Бат, анда!» – дегежин, бӱтпегер. 22Тӧгӱн христостор, тӧгӱн јарлыкчылар табылар, улу билдилер ле кайкалдар кӧргӱзер. Мыныла олор, аргалу болзо, талдалгандарды да астыктырарга эдер.

23Слер дезе ајарыҥкай болыгар! Бат, слерге ончозын озолондыра айттым.

24Ол кӱндерде, ачу-корон ӧткӧлӧктӧ, кӱн карачкыланар, ай јарыгын бербес; 25јылдыстар теҥеридеҥ тӧгӱлер, теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 26Ол тушта улу кӱчтӱ ле мактулу Кижи Уулы теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧргӱлеер. 27Айдарда, Ол ангелдерди ийер, ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ, јердиҥ кырынаҥ ала теҥериниҥ кырына јетире талдап алгандарын јуур.

28Слерди смоква агаш ӱреткей: оныҥ будагы јымжап, бӱрлене бергенде, јай јууктап келди деп, билип јадыгар. 29Анайып ок слер де: мыныҥ ончозы бӱдӱп турганын кӧрӧр болзогор, ӧй јууктап келди, эжиктиҥ јанында туру деп билигер. 30Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор. 31Теҥери ле јер јоголор, је Мениҥ сӧстӧрим јоголбос.

32Ол кӱнди эмезе саатты кем де билбес, теҥеридеги ангелдер де, Уулы да билбес, јаҥыс Ада билер. 33Ајарынып, сергек болуп, мӱргигер! Ол ӧй качан једе конорын билбезигер. 34Ол ӧйдӧ дезе, бир кижи јорыкка атанар алдында айлын артырып, јалчыларына јаҥ берип, кажызыныҥ ла эдетен керегин айдып, эжик каруулчыгын сергек болзын деп јакарганындый болор.

35Анайдарда, сергек болыгар! Айыл ээзи качан келерин билбезигер: эҥирде бе, эмезе тӱн аразында ба, эмезе пӧтӱк этсе бе, эмезе эртен тура ба. 36Сакыбаган јанынаҥ келип, уйуктап јатканыгарды кӧрбӧзин! 37Слерге айтканым, ончогорго айтканым ол: сергек болыгар!


### 14


Иисусты майлаганы


(Мф. 26:1-5; Лк. 22:1-2; Ин. 11:45-53)


1Эки кӱнниҥ бажында Пасха ла ачытпаган калаш јийтен байрам башталып јаткан. Улу абыстар ла бичикчилер Иисусты меке-тӧгӱнле тудуп ӧлтӱрер эбин бедиредилер.

2– Байрамда ла тутпаактар, – дештилер, – калык тӱймебезин.

3Ол Вифанияда капкаш балулу Симон-эште болуп, кыйын отурарда, ак балкаштаҥ эдилген јыракылу бир ӱй кижи келди. Јыракыда нард ӧзӱмниҥ бойынаҥ белетелген баалу-чуулу, јараш јытту май болгон. Ӱй кижи айакты оодып, майды Иисустыҥ бажына урды. 4Кезиктери чугулданып, бойы ортодо айдыжып турдылар:

– Майды мынайып не кородор? 5Оны ӱч јӱс динарийдеҥ артыкка садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бергедий.

Олор ӱй кижиге арбанып тургандар. 6Је Иисус айтты:

– Ого тийбегер, оны не тӱймедип туругар? Ол Меге јакшы керек этти. 7Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, олорго јетирейин деген тужыгарда, јакшыгарды јетиргейигер. Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым. 8Ол эдер аргалузын этти: эди-канымды озолондыра майлап, мӧҥкӱмди кӧдӱрерин белетеди. 9Чынын айдадым слерге: бу Сӱӱнчилӱ Јар бӱткӱл телекейде, кайда ла јарлалза, оны эске алгылап, улус оныҥ эткени керегинде айдар.

10Он экӱниҥ бирӱзи, Иуда Искариот, Оны улу абыстарга садып ийейин деп, олорго барды. 11Олор угала, сӱӱндилер, ого мӧҥӱн акча берер болдылар. Ол дезе Оны садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.


Пасханыҥ ажын јигени


(Мф. 26:17-30; Лк. 22:7-23; Ин. 13:21-30)


12Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ баштапкы кӱнинде, пасханыҥ кураанын сойор тужында, ӱренчиктер Иисустаҥ сурадылар:

– Пасханыҥ ажын кайда јийин деп туруҥ? Барып, белетеп койок.

13Ӱренчиктериниҥ экӱзин ийип, олорго айтты:

– Калага барыгар. Слерге суулу јыракы апарып јаткан кижи туштаар. Оны ээчий барыгар. 14Ол кирген айылдыҥ ээзине айдыгар: «Ӱредӱчи: „Ӱренчиктеримле кожо пасханы јийтен кып кажызы?“ дийт». 15Ол слерге јуунадып, белетеп койгон ӱстиндеги телкем кыпты кӧргӱзер. Анда биске белетегер.

16Ӱренчиктери барып, калага келеле, Оныҥ айтканыла таап алып, пасханы белетеп койдылар.

17Эҥир кирерде, Ол он экӱле кожо келди. 18Олор ажанып кыйын отурган тужында Иисус айтты:

– Чынын айдадым слерге: Мениле кожо курсак јип отургандардыҥ бирӱзи Мени садып ийер.

19Олор ачурканып, «Мен болорым ба?» – деп, Оноҥ ээчий-деечий сурай бердилер. «Мен болорым ба?» – деп, база ӧскӧзи сурады. 20Је Ол айтты:

– Он экӱниҥ бирӱзи, Мениле кожо бир тепшиге колын сунуп турганы. 21Андый да болзо, Кижи Уулы Ол керегинде бичилгениле барып јат. Је Кижи Уулын садып јатканга ачу-корон! Ол кижиге ак-јарыкка туулбаган болзо, торт болор эди.

22Олор ажанып отурарда, Иисус калаш алып, алкайла, сындырды, ӱренчиктерине берип, айтты:

– Алыгар, јигер, бу Мениҥ эди-каным.

23Айакты алып, алкыш јетиреле, олорго берди. Ончолоры оноҥ ичтилер. 24Иисус олорго айтты:

– Бу Мениҥ јаҥы кереес каным. Ол кӧп улус учун тӧгӱлип јат. 25Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгында јаҥы јиилектеҥ ичер кӱним јеткенче, виноград јиилегинеҥ база ичпезим.

26Сарнажала, Елеон кырга бардылар.

27Иисус олорго айтты:

– Ончогор Мени таштап барарыгар. Бичилген сӧс бар: «Кӱдӱчини ӧлтӱрзем, койлоры тозо берер». 28Тирилгенимниҥ кийнинде дезе Галилейге слердеҥ озо барарым.

29Петр Ого айтты:

– Сени ончозы да таштаза, је мен таштабазым!

30Иисус ого айтты:

– Чынын айдадым сеге: бӱгӱн, бу тӱнде, пӧтӱк эки катап эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ.

31Је ол такып-такып айдып турды:

– Сениле кожо ӧлгӧдий де болзом, Сенеҥ јана тӱшпезим!

Ончолоры база анайып ла айдып турдылар.


Гефсиманияда Иисустыҥ мӱргӱзи


(Мф. 26:36-46; Лк. 22:39-46)


32Гефсимания дейтен јерге келдилер. Иисус ӱренчиктерине айтты:

– Мен мӱргигенчем, мында отурыгар.

33Бойыла кожо Петрды, Иаков ло Иоаннды алганча барып, ачурканып, карыга берди.

34– Ӧзӧк-тыныма ӧлӱмниҥ ачузы тӱшти – деди. – Мында болуп, ойгу болыгар.

35Эмеш кедери барала, кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, бу ӧй Менеҥ кыйышкадый болзо, кыйышсын деп мӱргип, 36айтты:

– Авва, Ада! Сениҥ этпезиҥ јок. Бу кыйын-шыраны Менеҥ кыйыштыр, је Мениҥ кӱӱнимле болбозын, Сенийиле болзын.

37Бурылып, олордыҥ уйуктап јаткандарын кӧрди, Петрга айтты:

– Симон, сен уйуктап јадыҥ ба? Бир де саат ойгу отурып албадыҥ ба? 38Сергек болыгар, ченелтеге тӱшпеске, мӱргигер. Тын сергек, эт-канда дезе чине јок.

39Катап барала, байагы ок сӧзин айдып мӱргиди. 40Бурылып, олордыҥ база ла уйуктап јаткандарын кӧрди: олордыҥ кӧстӧри јумулып турган; олор Ого каруузына нени айдарын билбей турдылар.

41Ӱчинчизин келип, олорго айтты:

– Эмдиге јетире уйуктап амыраганчаар ба? Је эмди ӧй келди! Бат, Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип јадыры. 42Туругар, баралы! Бат, Мени садып јатканы јууктап келди.


Иисусты каруулга алганы


(Мф. 26:47-56; Лк. 22:47-53; Ин. 18:3-12)


43Бу ла тушта, Иисус айдып турганча, Иуда, он экӱниҥ бирӱзи, келди. Оныла кожо улу абыстар, бичикчилер ле јаандар ийген кылышту ла шыйдамду кӧп улус келдилер. 44Иисусты садып јатканы олорго темдек айдып берди:

– Окшогон кижим Ол болор. Оны тудуп, јазап каруулдап апарыгар.

45Келеле, бу ла тарый Ого јууктай базып, «Равви!» – дейле, Оны окшоды. 46Олор дезе, Оны тудуп, каруулга алдылар. 47Мында тургандардыҥ бирӱзи кылыжын ушта тартып, улу абыстыҥ кулыныҥ кулагын кезе чапты. 48Иисус олорго айтты:

– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга кылышту ла казыкту келдигер. 49Кӱнӱҥ сайын Мен слерле кожо байзыҥда болуп, ӱредип јӱрдим, слер Мени тутпадыгар. Је бичилгени бӱтсин.

50Айдарда, Оны таштайла, ончозы кача берди. 51Бир јылаҥаш уул кеден бӧслӧ оронып, Иисустыҥ кийнинеҥ барып јаткан. Оны тудуп алдылар, 52је ол бӧсти таштап, јылаҥаш бойы кача берди.


Иисус оток-кӱрее алдында


(Мф. 26:57-68; Лк. 22:54-55, 63-71; Ин. 18:13-14, 19-24)


53Иисусты улу абыска апардылар. Ончо улу абыстар, јаандар ла бичикчилер јуулыжып келдилер.

54Петр дезе Оны ээчиде ыраагыла барып, улу абыстыҥ кӱрентигине кирген. Анда јалчыларла кожо отурып, отко јылынып турган.

55Улу абыстар ла оток-кӱреениҥ ончо улузы Иисусты ӧлӱмге берип ийерге, Ого удура кере бедиреп, таппай турдылар. 56Кӧп улус тӧгӱндеп, Ого удура керелеп айттылар, је олордыҥ бу керези башкаланып турды. 57Кезиктери туруп, Ого удура тӧгӱн керелеп, айттылар:

58– «Мен кижиниҥ колы бӱдӱрген бу байзыҥды бузала, ӱч кӱнге кижи колы бӱдӱрбеген ӧскӧ байзыҥды тудуп койорым» деп, Оныҥ айтканын укканыбыс.

59Је олордыҥ да керези башкаланып турды. 60Айдарда, улу абыс ортозына туруп, Иисустаҥ сурады:

– Не бир де карууҥды айтпай туруҥ? Олор Сеге удура не деп керелейт?

61Је Ол унчукпай, каруузын айтпай турды. Улу абыс Оноҥ катап сурады:

– Алкышту Бойыныҥ Уулы, Христос Сен бе?

62Иисус: «Мен – деди. – Слер Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурганын ла теҥериниҥ булудыла келип јатканын кӧрӧригер».

63Улу абыс дезе бойыныҥ кийимин јырта тартып, айтты:

– Биске база керечи не керек? 64Кудайды јамандап айтканын уктыгар. Слер не деп сананып јадыгар?

Ончолоры: «Ол бурулу, ӧлӧр учурлу» – дедилер. 65Кезиги Ого тӱкӱре бердилер, јӱзин јаап, согуп, «Танып, јарлыктап айт» дежип турдылар. Јалчылар да Оны сого бердилер.


Петрдыҥ јана тӱшкени


(Мф. 26:69-75; Лк. 22:56-62; Ин. 18:15-18, 25-27)


66Петр тӧмӧн кӱрентикте болордо, оноор улу абыстыҥ јалчы ӱй улузыныҥ бирӱзи келди. 67Отко јылынып отурган Петрды ајыктап кӧрӧлӧ, айтты:

– Сен де Назареттиҥ кижизи Иисусла кожо јӱргеҥ.

68Је ол јана тӱжӱп, «Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим, аайлабай турум» – дейле, алдындагы кӱрентикке барды. Бу тарый пӧтӱк этти.

69Јалчы ӱй кижи оны катап кӧрӧлӧ, анда турган улуска айдып баштады:

– Бу кижи олордыҥ бирӱзи.

70Ол база ла јана тӱшти. Саат болбой анда турган улус Петрга база ла айтты:

– Сен олордыҥ бирӱзи болгоныҥ, чын. Сен Галилейдиҥ кижизи инеҥ, эрмегиҥ де олордыйы ошкош.

71Ол дезе, айдып турган кижигерди билбезим деп, Кудайды адап, чертенди. 72Бу тарый пӧтӱк экинчи катап этти. Айдарда, Петр «Пӧтӱк эки катап эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Иисустыҥ ого айткан сӧзин эске алып, ыйлай берди.


### 15


Иисус Пилаттыҥ алдында


(Мф. 27:1-2, 11-14; Лк. 23:1-5; Ин. 18:28-38)


1Саадабай эрте таҥда улу абыстар, јаандар, бичикчилер ле оток-кӱрее ончозы јуундап, јӧп чыгардылар. Иисусты кӱлийле, Пилатка апарып бердилер.

2«Сен иудейлердиҥ Кааны ба?» – деп, Пилат Оноҥ сураарда, Ол каруу јандырып, «Сен айдып туруҥ» – деди.

3Улу абыстар Оны кӧп бурулап турдылар. 4Пилат дезе Оноҥ база катап сурады:

– Бир де каруу јандырбай туруҥ ба? Кӧрзӧҥ, Сеге удура бурулаштыҥ кӧбизин!

5Је Иисус бого до бир де каруу јандырбаста, Пилат кайкап турды.

6Байрам сайын дезе ол калык сураган кижендӱлердиҥ бирӱзин божодотон. 7Тӱрмеде тӱймеенчилерле кожо Варавва дейтен бир кижи отурган. Олор тӱймеен тужында кижи ӧлтӱргендер. 8Улус Пилатка келип, кижендӱлердиҥ бирӱзин алдындагы ла чылап божотсын деп, сурай берди.

9– Слерге иудейлердиҥ Каанын божодойын ба? – деп, Пилат олорго айтты.

10Улу абыстар Оны, кӱйӱнеле, берип ийгендерин ол билер болгон. 11Је улу абыстар оныҥ ордына Варавваны сурагар деп, улусты тӱймедип ийдилер.

12Пилат олорго каруу берип, база айтты:

– Иудейлердиҥ Кааны дешкенеерди мени канайтсын деп туругар?

13– Керип кой! – деп, олор база ла кыйгырыштылар.

14Пилат олорго айтты:

– Ол јаман нени эткен?

Је олор там тыҥыда кыйгырышты:

– Керип кой!

15Айдарда, Пилат улуска јараарга, олорго Варавваны божотты, Иисусты дезе камчыладала, кере тартсын деп, берип ийди.

16Јуучылдар Оны претория дейтен кӱрентик ичине апарала, ончо черӱни јууп алдылар. 17Ого кубакай-кызыл кеп кийдирип, тегенекти ӧӧрӧлӧ, бажына салдылар.

18– Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын! – деп, Оны уткый бердилер.

19Бажына тайакла согуп, Ого тӱкӱрип, тизеленип, бажырып турдылар. 20Оны электейле, кубакай-кызыл кепти уштып, Бойыныҥ кебин кийдиреле, керӱге апардылар.


Иисусты керигени


(Мф. 27:32-44; Лк. 23:26-43; Ин. 19:17-27)


21Киринейдиҥ Симон деп бир кижизи, Александр ла Руфьтыҥ адазы, јалаҥнаҥ бурулып, ӧдӱп бараткан. Керӱ агашты апарзын деп, ого јакардылар.

22Иисусты Голгофа – «Куу-Баш» деп јерге экелдилер. 23Ого смирна кошкон аракы ичерге берерде, албады. 24Оны кере тарткандар, кемибиске нези јеткей не – деп, шыбага таштап, кийимин ӱлежип алдылар.

25Оны кере тартарда, тогус саат эртен тура болгон. 26Бурузын кӧргӱскен «Иудейлердиҥ Кааны» деп бичик илгендер. 27Оныла кожо эки тонокчыны керип койдылар: бирӱзин оҥ јанына, ӧскӧзин – сол. 28Анайып, «Оны кара сагыштуларга коштылар» деп, Агару Бичикте айдылган сӧс бӱтти.

29Ӧдӱп бараткан улус баштарын кекип, Оны јамандап, айдыжып турдылар:

– Э-э, байзыҥды бузаачы ла ӱч кӱнге тудаачы! 30Бойыҥды Бойыҥ аргадап, керӱ агаштаҥ тӱш.

31Улу абыстар бичикчилерле кожо анайып ок Оны шоодып, бой-бойына айдыжып турдылар:

– Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Бойын дезе аргадап болбойт! 32Христос, Израильдиҥ Кааны, эмди керӱ агаштаҥ тӱшсин, бис кӧрӧлӧ, Ого бӱдерис.

Оныла кожо кере тартылгандар Оны база сӧгӱп турдылар.

33Тал-тӱш боло берерде, јер ӱстине караҥуй тӱжӱп, ӱчинчи саатка јетире турды. 34Ӱчинчи саатта Иисус улу ӱнденип кыйгырды:

– Элои, Элои! Ламмасавахфани?

Онызы: «Кудайым, Кудайым! Мени не таштадыҥ?» – дегени.

35Анда турган улустыҥ кезиги мыны угала, «Бат, Илияны кычырып јат» – дештилер. 36Бирӱзи дезе јӱгӱрип барып, шиҥдиретен немени уксусла чыктыдып, тайакка саптап, Ого ичерге берип, айтты:

– Акыраар, Илия Оны тӱжӱрип аларга келгей не, кӧрӧлик!

37Иисус дезе, тыҥ кыйгырала, тыны кыйыла берди. 38Байзыҥдагы кӧжӧгӧ ӱстиги бажынаҥ тӧмӧн тӱжӱре эки јара јыртылды. 39Керӱ агаштыҥ алдында турган јӱс јуучылдыҥ јааны Ол мынайда ӱнденип, тыны ӱзӱле бергенин кӧрӧлӧ, айтты:

– Бу кижи чындаптаҥ Кудайдыҥ Уулы болгон!

40Анда ыраагынаҥ кӧрӱп турган ӱй улус бар болгон. Олордыҥ ортозында: Мария Магдалина, кичӱ Иаков ло Иосияныҥ энези Мария, оноҥ Саломия. 41Иисус Галилейде болордо, бу ӱй улус Оныла кожо јӱрӱп, Ого болужып туратан. Мында ок Оныла кожо Иерусалимге келген кӧп ӧскӧ ӱй улус болгон.

42Бу суббот алдындагы белетеништиҥ кӱни болгон. Эҥир кирерде, 43Аримафейдеҥ оток-кӱреениҥ тоомјылу кижизи Иосиф келди. Ол, Кудайдыҥ Каандыгы келерин сакып јӱрген бойы, Пилатка тидинип киреле, Иисустыҥ сӧӧгин сурады. 44Пилат Оныҥ качан ок ӧлӱп калганын кайкады. Јӱс јуучылдыҥ јаанын кычырып алала, «Ӧлгӧни удаган ба?» – деп сурады. 45Јӱс јуучылдыҥ јаанынаҥ угуп алала, сӧӧкти Иосифке берип ийди. 46Иосиф кеден бӧс садып алды, сӧӧкти тӱжӱрип, бӧслӧ ороды. Кайада ойгон сӧӧк салар јерге апарып, салып койоло, эжигин ташла базырды. 47Мария Магдалина ла Иосияныҥ энези Мария сӧӧкти кайда салганын кӧрӱп тургандар.


### 16


Иисус Христостыҥ тирилгени


(Мф. 28:1-8; Лк. 24:1-12; Ин. 20:1-10)


1Суббот кӱн ӧдӧ берерде, Мария Магдалина, Иаковтыҥ энези Мария, оноҥ Саломия Иисустыҥ мӧҥкӱзин барып сӱркӱштеерге, јараш јытту сӱркӱш садып алдылар. 2Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда, кӱн чыгарда, сӧӧк салар јерге келип, 3бойлоры ортодо эрмектештилер:

– Сӧӧк салган јердиҥ эжигинеҥ ташты биске кем аҥтарып берер?

4Кӧрзӧ, таш аҥтарылып калтыр. Ол дезе тапту јаан болгон. 5Сӧӧк салган јерге киреле, оҥ јанында ак кийимдӱ јиит уул отурганын кӧрӱп, коркый бердилер. 6Ол дезе ӱй улуска айтты:

– Алаҥ кайкабагар! Слер Назарет јеринеҥ, кере тартылган Иисусты бедиреп јадыгар. Ол тирилген, мында јок. Јаткан јери бу. 7Је барып, ӱренчиктерине ле Петрга айдыгар: «Оныҥ слерге айтканыла, Ол Галилейге слердеҥ озо барып јат, Оны анда кӧрӧригер».

8Олор чыгала, сӧӧк салган јердеҥ јӱгӱре бердилер. Сертилдеп, куйка баштары јимиреп, коркыган бойынча, кижиге неме айтпадылар.

9Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда тирилеле, Иисус озо Мария Магдалинага кӧрӱнди. Ол башкыда оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ јети шилемир чыгарган. 10Мария Магдалина барып, Иисусла кожо јӱргендерге, олорго, ыйлажып-сыктажып отургандарга, тил јетирди. 11Је олор Иисус эзен, Мария Магдалина Оны кӧргӧн деп угала, бӱтпедилер.

12Мыныҥ кийнинде олордыҥ экӱзи јурт јаар барадарда, Иисус ӧскӧ бӱдӱмдӱ болуп, олорго јолдо кӧрӱнди. 13Олор бурылып, ӧскӧлӧрине табыш јетирдилер, је олорго до бӱтпедилер.

14Адакыда эҥирде курсак јип кыйын отурган тужында он бир ӱренчигине кӧрӱнип, олорды бӱтпези ле јӱректери сокортыганы учун каарып айтты, нениҥ учун дезе Оныҥ тирилген Бойын кӧргӧндӧргӧ бӱтпегендер. 15Олорго айтты:

– Јер-телекей сайын барыгар, ончо јайалганга Сӱӱнчилӱ Јарды јарлагар. 16Ого бӱделе, креске тӱшкен кижи аргадалар. Бӱтпеген кижи дезе јаргыладар. 17Бӱткендерге мындый билдилер коштонып јӱрер: олор Мениҥ адымла шилемирлерди чыгарар, јаҥы тилле эрмектенер; 18јыланды колло тудар, ӧлгӧдий де неме ичсе, олорго каршу јетпес; јоболдуларга колын салып, алкаар, олор јазылар.

19Анайып, олорло эрмектешкен кийнинде, Иисус Кайракан теҥериге кӧдӱрилип, Кудайдыҥ оҥ јанына отурды. 20Олор дезе барып, јер сайын јарлап јӱрдилер. Кайракан олорго болужып, олордыҥ сӧзин билдилерле тыҥыдып турды. Аминь[2].


## Лука бичиген сӱӱнчилӱ јар

### 1


1Бисте болгон керектерди кӧп улус куучын эдип бичиирге ченешкен. 2Бу керектерди туку бажынаҥ ала бойы кӧргӧн, Сӧскӧ болуп иштеп јӱрген улус биске јетирген эди. 3Оныҥ учун, кӱндӱлӱ Феофил, ончозын учы-бажынаҥ ала быжулап шиҥжӱлейле, мен де сеге бир аай тизип, бичип берейин деп шӱӱдим. 4Сеге ӱредип айткан сӧстӧр чындык болгонын сени билзин деп турум.


Крестеечи Иоанныҥ туулатаны керегинде табыш


5Иудейлердиҥ кааны Ирод тужында Захария деп абыс јуртаган. Ол Авия абыстыҥ бӧлӱгинеҥ болгон. Ондо Аарон укту абакай болгон; ады-јолы Елисавета. 6Олор экилези Кудайдыҥ алдында акту болгондор, Кайраканныҥ ончо јакылталарын бӱдӱрип, јаҥдаткан јаҥын тудуп, буспай јӱргендер. 7Је олордо бала-барка јок болгон: Елисавета бала таппас болуп бӱткен; экилези јажай да берген улус.

8Бир кӱн Захарияныҥ бӧлӱги абыстайтан ӧй једип келерде, ол Кудайдыҥ алдында мӱргип турган. 9Ого абыстардыҥ јаҥыла Кайраканныҥ байзыҥына кирип, фимиам ӧртӧӧр ӱлӱ келишкен. 10Фимиам ӧртӧӧр тужында байзыҥныҥ тыштында кӧп улус мӱргип турган.

11Ого фимиам ӧртӧгӧн тагылдыҥ оҥ јанында Кайраканныҥ ангели турганы кӧрӱнди. 12Захария оны кӧрӧлӧ, јӱрексиреп, коркый берди. 13Је ангел ого айтты:

– Коркыба, Захария: мӱргигениҥ угулды. Елисавета абакайыҥ сеге уул бала таап берер, оны Иоанн деп адаарыҥ. 14Уулыҥ сеге кежик ле улу сӱӱнчи болор, оныҥ туулганына кӧп улус сӱӱнер. 15Кайракан алдында ол улу болор, аракы ла эзиртер суузын ичпес, Агару Тынды энезиниҥ ичинде алынар. 16Израильдиҥ уулдарыныҥ кӧбизин Кайраканга, олордыҥ Кудайына, бурылтар. 17Адалардыҥ јӱрегин балдарына јандырайын деп, багынбастарды актулар чылап санандырайын деп, мынызыла Кайракан келерине калыкты белетейин деп, Кайраканныҥ ичкери алдынаҥ Илиядый тынду ла кӱчтӱ барар.

18– Мыныҥ чынын канайып билетем? – деп, Захария ангелдеҥ сурады. – Мен карып калдым, абакайым да јажай берген кижи.

19Ангел каруу јандырды:

– Мен Кудайдыҥ алдында турган Гавриил; сениле эрмектежерге, бу сӱӱнчилӱ јарды сеге јетирерге ийилгем. 20Сеге бу айтканым ӧйи једип, бӱтпей калбас. Је сен сӧзиме бӱтпедиҥ, оныҥ учун тилиҥ тартылып калар, мыныҥ чыны чыгар кӱн келгенче, унчукпай јӱрериҥ.

21Бу ӧйдӧ улус Захарияны сакып, байзыҥда не саадады болбогой деп, кайкажып турды. 22Ол чыгып келди, је эрмектенип болбоды. Ого байзыҥда кӧрӱлте болгон деп, билип ийдилер. Улуска колыла имдеп, ол тил јок артканча болды.

23Абыстап јӱрген кӱндери тӱгенерде, ол јанып келди. 24Јаан удабай абакайы Елисавета барланып, беш ай јажынып, айдынып јӱрген: 25«Улус ортодо мен керегинде јӱрген јаман эрмек-куучындарды токтодып, бу кӱндерде Кайракан меге мыны этти».


Иисустыҥ туулатаны керегинде табыш


26Елисаветаныҥ барланганынаҥ ала алтынчы айында Кудай Бойыныҥ Гавриил деп ангелин Галилейдеги Назарет калага, 27Давид калдыгыныҥ Иосиф деп кижизиле кол алыштырылган кыска ийди. Кыстыҥ ады-јолы Мария болгон. 28Ангел ого келип, айтты:

– Сӱӱн, Јакшылыкту кыс! Кайракан сениле кожо! Ӱй улус ортодо сен алкышту.

29Мария ангелди кӧрӧлӧ, айткан сӧзин кайкап, бу мынайып эзендешкени не атасы болотон деп, санана берди. 30Ангел ого айтты:

– Коркыба, Мария! Сен Кудайдаҥ јакшылык алдыҥ. 31Барланып, уул бала табарыҥ, Оны Иисус деп адаарыҥ. 32Ол улу болор, Ӧрӧ Турганныҥ Уулы деп адалар. Кудай Кайракан Ого улу Давид адазыныҥ ширеезин берер. 33Ол Иаковтыҥ калдыгын каан болуп ӱргӱлјиге башкарар, Оныҥ каандыгыныҥ учы-куйузы јок болор.

34Је Мария ангелдеҥ сурады:

– Ол канайып болор? Мен эр кижиле билишпес инем!

35Ангел ого каруу јандырып, айтты:

– Сеге Агару Тын тӱжер, сени Ӧрӧ Турганныҥ кӱчи кӧлӧткӧ чилеп бӱркеп ийер. Оныҥ учун табатан балаҥ агару болор, Кудайдыҥ Уулы деп адалар. 36Бат, бала таппас дешкен тӧрӧӧниҥ Елисавета, ол до карыыр јӧбинде барланып, алтынчы айга барып јат. Ол уул бала табар. 37Кудайдыҥ сӧзи бӱтпей калбас.

38Мария:

– Мен Кайраканныҥ кулы эдим, сениҥ айтканыҥла болзын – деди.

Ангел јӱре берди.


Марияныҥ Елисаветага јолыгып јӱргени


39Бу кӱндерде Мария туулык ороонго, Иудейдеги калага бачымдап барды. 40Захария-эшке келип, Елисаветала эзендешти. 41Елисавета Марияныҥ эзендешкенин угарда, ичиндеги балазы кыймыктанды. Ол Агару Тынла толуп, 42тыҥ ӱнденип айтты:

– Ӱй улус ортодо сен алкышту! Карындап јӱрген балаҥды Кайракан алкады! 43Мен кем ондый, меге Кайраканымныҥ энези келетен? 44Эзендешкен ӱниҥ кулагыма угуларда, ичимдеги балам сӱӱнип, тепкиленди. 45Кайраканныҥ ого айтканыла болор деп бӱткени, кежиктӱ.


Марияныҥ сарыны


46Мария айтты:

– Јулам мениҥ Кайраканды улуркадат,

47тыным мениҥ Аргадаачы Кудайыма сӱӱнет,

48Ол Бойыныҥ кулы јобожыганын кӧргӧни учун.

Бу ӧйдӧҥ ала ончо ӱйелер

мени кежиктӱ деп айдар,

49кӱчтӱ Бойы меге улу керек эткени учун.

Оныҥ ады агару!

50Оны байлап, Оноҥ айап јӱрген улуска

ӱйедеҥ ӱйеге быйаны једер.

51Ол Бойыныҥ колыла улу неме этти,

улуркактарды ончо санаазыла кожо тоскурып ийди.

52Јаҥда отургандарды ширеезинеҥ аҥтарып,

базынчыкта јӱргендерди кӧдӱрди.

53Аштап јӱргендерге јакшылык сыйлады,

байларды как куруга тайып ийди.

54-55Ада-ӧбӧкӧлӧриске: Авраамга ла оныҥ калдыктарына

ӱргӱлјиге быйаным јетирерим деп,

айдып салган сӧзин Ол эске алынып,

Израильге – Бойыныҥ кулына болужарга келди.

56Мария Елисавета-эште ӱч ай кире јӱреле, јанып ийди.


Крестеечи Иоанныҥ туулганы


57Айы-кӱни једип, Елисавета уул бала тапты. 58Кайракан ого улу быйанын јетиргенин угала, айылдаштары ла тӧрӧӧндӧри оныла кожо сӱӱнип турдылар.

59Сегизинчи кӱнде баланы томдоорго[1] келгилеп, оны адазыныҥ адыла Захария деп адаарга санандылар. 60Је энези:

– Јок, оныҥ ады Иоанн болор – деди.

61– Сениҥ угыҥда андый атту кижи јок! – дешкилеп, 62уулын кем деп адаарга турганын, колло имдеп, адазынаҥ сурадылар.

63Захария јалбак агаш сурап алала, «Оныҥ ады Иоанн» деп бичиди. Турган улус ончозы кайкады. 64Бу тарый оныҥ тили-оозы чечилип, Кудайды алкап, эрмектене берди. 65Айылдаштары сӱрекей коркыды; кайкамчылу учурал керегинде куучын туулу Иудейге текши јайылды. 66Уккан улус ончозы оны кӧксине алынып, «Бу бала кем болгой не?» – деп турдылар. Чындап та, Кайракан оныла кожо болгон.


Захарияныҥ сарыны


67Иоанныҥ адазы Захария Агару Тынла толуп, јарлыктап, айда берди:

68– Кайраканга, Израильдиҥ Кудайына, баш болзын!

Ол Бойыныҥ калыгына келип барган, ого јайым берген.

69-71Бойыныҥ агару јебрен јарлыкчылары ажыра айтканыла

бисти ӧштӱлеристеҥ,

јаман кӧргӧндӧрдиҥ колынаҥ аргадайтан

кӱчтӱ Аргадаачыны Ол

Давид кулыныҥ калдыгынаҥ биске јайап берди.

72Ол адаларыска быйан јетирерим,

Бойымныҥ агару кереезимди

сананып јӱрерим деп, сӧзин берген.

73-75Бисти ӧштӱлеристеҥ аргадаар,

ол тушта бис кемнеҥ де јалтанбай,

Оныҥ алдында агару ла чындык болуп,

ончо кӱндеристиҥ туркунына

Ого бажырып јӱрерис деп,

Ол улу Авраам адабыска чертенген.

76Сен дезе, балам,

Ӧрӧ Турганныҥ јарлыкчызы деп адаларыҥ,

Оныҥ јолдорын белетеерге,

Кайраканныҥ алдында барарыҥ,

77кинчектери ташталганы ажыра

аргаданары керегинде

Оныҥ калыгына билгир берериҥ.

78Бисти сӱӱген ле биске быйанын берген Кудайыс

теҥеридеҥ биске јарык таҥдак ийер –

79ол чыгып, караҥуйда отурган,

ӧлӱмниҥ кӧлӧткӧзинде јӱрген ончо улусты

бойыныҥ јарыгыла чалыдып ийер;

амыр-энчӱге экелетен јолды

ол биске кӧргӱзип берер.

80Бала дезе чыдап, тын-санаазы ойгорып, Израильге ачылар ӧйи јеткенче, куба чӧлдӧ јӱрди.


### 2


Иисус Христостыҥ туулганы


(Мф. 1:18-25)


1Ол кӱндерде каган Август ончо јердеги улустыҥ тын-тоозын алзын деп јакарган. 2Квириний Сирияны башкарып турарда, бу баштапкы тооалыш болгон. 3Ончозы бичидерге, кажызы ла бойыныҥ калазына бардылар.

4ИосифДавид угынаҥ, оныҥ калдыгы болгон. Оныҥ учун Галилейдеги Назарет каладаҥ Иудейдеги Давидтиҥ Вифлеем дейтен калазына барды. 5Оныла кожо кол алыштырган, барлу болгон Мария барды. 6Вифлеемде Марияныҥ бала табар ӧйи једип, 7тун уул бала тапты. Айылчы тӱжер ӱйде олорго јер табылбаган учун, Оны чуулайла, ӧлӧҥ салгышка салып койды.

8Ол јерде јалаҥда кӱдӱчилер ӱӱрлӱ койын коно каруулдап тургандар. 9Олорго Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип, олорды Кайраканныҥ магыныҥ јаркыны чалыдып ийди. Кӱдӱчилер сӱрекей коркыды. 10Је ангел олорго:

– Коркыбагар! – деди. – Мен слерге Сӱӱнчилӱ Јар – ончо улуска улу сӱӱнчи экелип јадым. 11Бӱгӱн Давидтиҥ калазында слерге Аргадаачы туулды – ХристосКайракан! 12Бат, слерге темдек: ӧлӧҥ салгышта чуулу јаткан баланы кӧрӧригер.

13Сакыбаган јанынаҥ ангелле кожо теҥериниҥ кӧп черӱчилдери кӧрӱнип, Кудайды алкай бердилер:

14– Кӧк-теҥериде Кудайга мак болзын, јерде амыр, улус ортодо Кудайдыҥ јакшылыкту кӱӱн-табы болзын!

15Ангелдер теҥери ӧрӧ чыга берерде, кӱдӱчилер бой-бойына айтты:

– Вифлеемге барып, анда не болгонын, Кайраканныҥ биске айтканын кӧрӧлик.

16Јылгырлап барала, Марияны, Иосифти ле ӧлӧҥ салгышта јаткан баланы таап алдылар. 17Баланы кӧрӧлӧ, Ол керегинде нени укканын куучындап бердилер. 18Кӱдӱчилердиҥ куучынын уккан улус ончозы алаҥ кайкажып турдылар. 19Мария дезе, бу сӧстӧрди ончозын кӧксине алынып, ундыбай јӱрген.

20Кӧргӧни-укканы учун Кудайды алкап ла мактап, кӱдӱчилер кайра бурылдылар: ончозы ангелдиҥ айтканыла болгон.

21Сегис кӱнниҥ бажында, баланы томдойтон ӧй једерде, Ого Иисус деп ат бердилер. Оны анайып энеде табылгалактаҥ озо ангел адаган.


Иисус байзыҥда


22Моисейдиҥ Јасагыла олордыҥ арутанар кӱндери тӱгенерде, баланы Кайраканга учурлаарга, Иерусалимге экелдилер. 23Кайраканныҥ Јасагында анайда ла бичилген: «Эр киндиктӱ болуп тун туулганныҥ кажызы ла Кайракандыйы болор». 24Олор анайда ок Кайраканныҥ Јасагыла эки кӱӱлечек эмезе кӱӱлениҥ эки балазын тайар учурлу болгон.

25Ол тушта Иерусалимде Симеон деп кижи јуртаган. Ол акту, ак санаалу кижи болгон, Израильди Кудай аргадаар кӱнди сакып јӱрген. Ол кижиде Агару Тын болгон. 26Кудай ийген Христосты кӧрбӧгӧнчӧҥ, ӧлбӧзиҥ деп, ого Агару Тыннаҥ кӱн-эртеде айдылып калган. 27Агару Тын Симеонды байзыҥга экелди. Кудайдыҥ јаҥын јаҥдаарга, ада-энези Иисус баланы экелерде, 28Симеон Оны колго алып, Кудайды алкайла, айтты:

29– Кайракан! Бойыҥныҥ айтканыҥла,

эмди кулыҥды амырыла божодып јадыҥ.

30Мениҥ кӧзим Сениҥ аргадажыҥды кӧрди.

31Сен оны ончо калыктар алдында белетегеҥ:

32ӧскӧ калыктарга ачылтаны,

Израиль калыгыҥа мак берип турган јарыкты.

33Иосиф ле Мария бала керегинде айтканын кайкап уктылар. 34-35Симеон олорды алкайла, Иисустыҥ энезине, Марияга, айтты:

– Бу баладаҥ улам Израильде кӧп улус јыгылар, кӧбизи ӧрӧ турар, сениҥ де јулаҥнаҥ ӱлдӱ ӧдӧр. Бу бала Кудайдыҥ билдизи болор, Ого удура кӧп улус туруп чыгар, онызыла олор кӧгӱстеринде алып јӱрген санааларын ачар.

36Байзыҥда анайда ок Ханна јарлыкчы болгон. Ол Асир укту, Фануилдиҥ кызы, јетиреле јажап калган. Барган кижизиле јети јыл јуртайла, тул калган. 37Оноҥ ло бери сегизен тӧрт јашка јеткенче тул јӱрген. Байзыҥнаҥ ырабай, тӱни-тӱжи мӱргип, орозо тудуп, Кудайга јалчы болуп јӱрген. 38Бу ӧйдӧ ол базып келеле, Кудайга алкыш јетирип, Кудай Иерусалимди јайымдаарын сакып јӱрген ончо улуска бала керегинде айдып турды.

39Иосиф ле Мария Кайраканныҥ јаҥын јаҥдайла, Галилейдеги Назарет калазына јанып келдилер. 40Бала дезе чыдап, кӱчи кирип, ойгорып турган. Кудайдыҥ јакшылыгы Оныҥ Бойында болгон.

41Иисустыҥ ада-энези јылдыҥ сайын Иерусалимге Пасха байрамга барып туратан. 42Ол он эки јашту болордо, олор јаҥжыкканыла Иерусалимге байрамдап бардылар. 43Байрамныҥ кӱндери божоордо, јанып ийдилер, Иисус дезе Иерусалимде артып калды. Иосиф ле Оныҥ энези мыны билбей, 44Ол ӧскӧ улусла кожо келип јаткан деп бодогон. Кӱндик јерди ӧдӧлӧ, тӧрӧӧндӧрдиҥ, кӧрӱш-таныштардыҥ ортозынаҥ бедирей бердилер. 45Таппай салала, Оны бедиреп, Иерусалимге бурылдылар.

46Иисусты ӱч кӱнниҥ бажында байзыҥнаҥ таптылар. Ол ӱредӱчилердиҥ айтканын угуп, сурактар берип, олордыҥ ортозында отурган. 47Уккан улус ончозы Оныҥ керсӱзин ле карууларын кайкажып тургандар. 48Ада-энези Оны кӧрӧлӧ, алаҥ кайкадылар, энези Ого айтты:

– Балам! Бу Сен кайттыҥ, не онойдо кылындыҥ? Адаҥ да, мен де Сени бедиреп, ал-сагышка тӱштис.

49– Мени не керек бедиредигер? – деп, Ол сурады. – Мен Адамныҥ айлында болотонымды билбедигер бе?

50Је олор Оныҥ айтканын оҥдободылар.

51Иисус ада-энезиле кожо барып, Назаретке келди, олорго сӧсуккур јӱрди. Энези дезе Оныҥ айткан сӧстӧрин кӧксинде чебер алып јӱрди. 52Иисус чыдаган сайын, ойгоры кӧптӧп, Кудайдыҥ да, улустыҥ да алкыш-быйаны Ого тыҥып турды.


### 3


Крестеечи Иоанныҥ јарлыктаганы


(Мф. 3:1-12; Мк. 1:1-8; Ин. 1:19-28)


1Бу керек Тиверий каган Римди он бежинчи јыл башкарып турарда болгон. Ол тушта Понтий Пилат Иудейде, Ирод дезе Галилейде бийлеген, оныҥ Филипп карындажы Итурейде ле Трахонитида тергееде, Лисаний дезе Авилинейде бийлеген. 2Ханна ла Каиафа улу абыстар болордо, куба чӧлдӧ Захарияныҥ уулы Иоаннга Кудайдаҥ сӧс болгон. 3Ол Иордан-сууны сындай јерлерди эбирип, јарлыктап јӱрген: «Кинчектеригер ташталзын деп, Кудайга баштанып, креске тӱжӱгер!» 4Исаия јарлыкчыныҥ тӱрбегинде бичилгениле:

«Куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни бу:

„Кайраканга јол белетегер, Оныҥ јолдорын тӱс эдигер!

5Кажы ла кобы толып,

кажы ла туу ла тӧҥ јабызазын,

бурылчыктар, орык јолдор тӱзелзин!

6Ол тушта Кудайдыҥ аргадажынкандый ла кижи кӧрӱп ийер“».

7Креске тӱжерге келген улуска Иоанн айдып турган:

– Јыланныҥ ач-ӱрени! Кудайдыҥ келер ӧйдӧги чугулынаҥ кыйыжар јолды слерге кем кӧргӱзип берди? 8Чындаптаҥ кинчегерди алынып, Кудайга баштанганыгарды керекте кӧргӱзигер! «Адабыс Авраам» – деп, ичигерде айдарга сананбагар! Айдып турум слерге: Кудай бу таштардаҥ Авраамга балдарды јазап берер аргалу. 9Малта да агаштардыҥ тазылында јадыры: јакшы јиилек бӱтпес агашты кезип, отко таштайтан.

10– Бис нени эдетенис? – деп, улус сурап турарда, 11олорго каруу јандырган:

– Эки чамчалу кижи бирӱзин чамча јогына берзин. Аш-курсакту кижи анайда ок этсин.

12Креске тӱжерге каланчылар база келген.

– Ӱредӱчи, бис нени эдетенис? – деп, олор сурагандар.

13Иоанн олорго:

– Улустаҥ артык неме некебегер – деген.

14Анайып ок јуучылдар:

– Бис нени эдетенис? – деп сурагандар.

Ол айткан:

– Кемди де тарындырбагар, тӧгӱндеп бурулабагар, ишјалыгарла болорзыныгар.

15Сакылтада јӱрген улус: «Шак бу кижи Христос болды ба?» – деп, ончозы ичинде Иоанн керегинде сананып турган. 16Је Иоанн ончозына айткан:

– Мен слерди суула крестеп јадым. Је менеҥ кӱчтӱзи келедири, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым. Ол слерди Агару Тынла, отло крестеер. 17Оныҥ кӱреги колында, Ол идиргенин арутап, буудайын алмарына урар, саламын дезе, ӧчпӧс отко таштап, ӧртӧӧр.

18Иоанн улусты анайып ла кӧп ӧскӧ дӧ сӧстӧрлӧ бӱдӱндирип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрген.

19Тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод бойыныҥ карындажыныҥ абакайын Иродиаданы алганы учун, ӧскӧ дӧ јарабас кылыктары учун Иоанн оны бурулап турган. 20Ирод дезе, база бир јарабас керек эдип, Иоаннды тӱрмелеп койгон.


Иисус Христостыҥ креске тӱшкени


(Мф. 3:13-17; Мк. 1:9-11)


21Улус ончозы креске тӱжӱп турарда, Иисус база креске тӱжеле, мӱргип турарда, кӧк-теҥери ачылып, 22Агару Тын кӱӱлениҥ кеберин алынып, Оныҥ ӱстине тӱжӱп келди, теҥеридеҥ ӱн угулды:

– Сен Мениҥ сӱӱген Уулым, Сенде Мениҥ јакшылыкту табым!


Иисус Христостыҥ ада-ӧбӧкӧлӧри


(Мф. 1:1-17)


23Иисус бойыныҥ керегин эдип баштаарда, одус јаш кирелӱ болгон. Оны улус Иосифтиҥ уулы, Илийдиҥ јеен уулы деп бодогон. 24Оныҥ арткан ада-ӧбӧкӧлӧри: Матфат, Левий, Мелхий, Ианнай, Иосиф, 25Маттафий, Амос, Наум, Еслим, Наггей, 26Мааф, Маттафий, Семей, Иосиф, Иуда, 27Иоаннан, Рисай, Зоровавел, Салафиил, Нирий, 28Мелхий, Аддий, Косам, Елмодам, Ир, 29Иосий, Елиезер, Иорим, Матфат, Левий, 30Симеон, Иуда, Иосиф, Иоанан, Елиаким, 31Мелеай, Маинан, Маттафай, Нафан, Давид, 32Иессей, Овид, Вооз, Салмон, Наассон, 33Аминадав, Арам, Есром, Фарес, Иуда, 34Иаков, Исаак, Авраам, Фарра, Нахор, 35Серух, Рагав, Фалек, Евер, Салы, 36Каинан, Арфаксад, Сим, Ной, Ламех, 37Мафусал, Енох, Иаред, Малелеил, Каинан, 38Енос, Сиф, Адам, Кудай.


### 4


Иисусты ченегени


(Мф. 4:1-11; Мк. 1:12-13)


1ИисусАгару Тын алынып, Иорданнаҥ јанып келерде, Тын Оны куба чӧлгӧ апарды. 2Анда Ол тӧртӧн кӱнниҥ туркунына кӧрмӧскӧ ченетти. Бу кӱндерде нени де јибеди, учында аштай берди. 3Кӧрмӧс Ого айтты:

– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, калаш боло берзин деп, бу ташка јакарып ий.

4Иисус каруу јандырып, айтты:

– Кижи јаҥыс калаш јип тирӱ јӱрер эмес,је Кудайдыҥ не ле сӧзиле тирӱ јӱрер деп бичилген сӧс бар.

5Кӧрмӧс Оны бийикке кӧдӱрип, орчылаҥныҥ ончо каандыктарын элес эттире кӧргӱзип, 6Ого айтты:

– Бастыра мыныҥ бажын билерин, оныҥ магын Сеге берейин. Мыныҥ ончозы меге берилген ине, кемге берейин дезем, берерим. 7Анайдарда, меге бажырар болзоҥ, ончозы Сенийи болор.

8Иисус каруу јандырды:

– Менеҥ кеде тайыл, сатана! Бичилген сӧс бар: «Кайраканга, бойыҥныҥ Кудайыҥа, бажыр, јаҥыс Ого јалчы бол».

9Кӧрмӧс Оны Иерусалимге апарып, байзыҥныҥ јабынтызына тургузала, айтты:

– Сен Кудайдыҥ Уулы болзоҥ, мыны тӧмӧн калып ий. 10Бичилген јок беди: «Сени чеберлеп јӱрзин деп, Бойыныҥ ангелдерине јакарар. 11Будыҥ ташка бӱдӱрилбезин деп, Сени кол бажына апарар».

12Иисус каруу јандырды:

– Кудайыҥ Кайраканды ченебе деп айдылган.

13Ончо ченелтезин туузылтала, кӧрмӧс Иисустаҥ бир кезекке јӱре берди.


Иисустыҥ јарлыктаганы


(Мф. 13:53-58; Мк. 6:1-6)


14Тыннаҥ кӱч алынала, Иисус Галилейге бурылды. Ол керегинде табыш эбире јерлерге текши јайылды. 15Олордыҥ синагогаларында улус ӱретти, ончозы Оны макка чыгарып турдылар.

16Ол Назарет алтайына келди. Бойыныҥ јаҥыла суббот кӱнде синагогага кирип, Агару Бичикти кычырарга ӧрӧ турды. 17Ого Исаия јарлыкчыныҥ тӱрбегин алып бердилер. Ол тӱрбекти јайа тудуп, мынайда бичилген јерди таап алды:

18«Кайраканныҥ Тыны – Менде.

Ол Мени майлап,

тӱреҥи улуска Сӱӱнчилӱ Јар јетирзин деп,

кунугып, јӱреги сыстап јӱргендерди јассын деп,

олјого киргендерге јайым керегинде,

сокорлорго кӧстӧри јарыйтаны керегинде

јарлазын деп ийген.

Мени Ол базынчыкта јӱргендерди божотсын,

19Кайраканныҥ быйанду јылы

једип келгенин јарлазын деп ийген».

20Тӱрбекти тӱрӱп, синагоганыҥ јалчызына табыштырып, отура берди. Синагогада болгон улус ончозы Оноҥ кӧс албай турдылар. 21Иисус олорго айдып баштады:

– Мында айдылган, слер уккан сӧстӧр бӱгӱн бӱтти.

22Ончозы мыныҥ чынын керелеп, Оныҥ айткан јакшылык сӧстӧрин кайкажып, «Бу Иосифтиҥ уулы эмес беди?» – деп, сурап турдылар.

23Ол айтты:

– «Эмчи, бойыҥды бойыҥ јас» деген кеп сӧсти Меге айтпай кайдарыгар, «Бистиҥ укканыбысла, Капернаумда нени эткен эдиҥ, мында, алтайыҥда, база анайда эт» дешкейигер. 24Је чынын айдадым слерге: кандый да јарлыкчыны бойыныҥ јеринде јуутпай јадылар. 25База чынын айдып турум слерге: Илия тушта ӱч јыл алты ай теҥери бӧктӧлип, ончо јерлерде ачана-торо болордо, Израильде кӧп тул ӱй улус болгон. 26Је Илия олордыҥ кемизине де эмес, јаҥыс Сидонныҥ јуугындагы Сарептада јаткан тул ӱй кижиге ийилген. 27Анайып ок Елисейјарлыкчы тушта Израильде капкаш балулу улус кӧп болгон, је Сирияныҥ кижизи Нееманнаҥ ӧскӧ, олордыҥ бирӱзи де аруталбаган.

28Мыны угала, синагогадагы улус ончозы атыйлана берди. 29Тура јӱгӱрижип, Оны каладаҥ чыгарала, јардаҥ ийде салып ийерге, кала турган кырдыҥ ӱстине апардылар. 30Је Ол кӧп улустыҥ ортозыла ӧдӱп, јӱре берди.


Оору-јоболду улусты јасканы


(Мк. 1:21-28)


31Иисус Галилейдеги Капернаум калага келип, суббот кӱнде улус ӱретти. 32Оныҥ ӱредӱзин кайкап турдылар, нениҥ учун дезе Оныҥ айткан сӧстӧринде ийде-кӱч бар болгон.

33Синагогада кара јелбиске туттурган, ӧзӧк-буурында шилемирлӱ кижи болгон. Ол тыҥ кыйгыра берди:

34– Эй, Сениҥ бисте не керегиҥ бар, Назарет јеринеҥ Иисус? Сен бисти ӧлтӱрерге келдиҥ бе? Кем болгоныҥды билер турум, Сен – Кудайдыҥ Агарузы!

35Је Иисус:

– Унчукпа, бу кижидеҥ чык! – деп, кара јелбиске јакарды.

Шилемир оору кижини улустыҥ ортозына јыга базып, ого каршу јетирбей, ӧзӧк-буурынаҥ чыга конды. 36Ончозыныҥ куды чыгып, бой-бойына айдыжып турдылар:

– Бу не сӧс? Ондо јаҥ ла кӱч бар, Ол кара јелбистерге јакарып ийгенде, олор чыга бергилейт!

37Иисус керегинде табыш эбире јерлерге текши јайылды.

38Синагогадаҥ чыгала, Ол Симон-эшке кирди. Симонныҥ кайын энезиниҥ эди изип-кӱйӱп, оорып јаткан. Ого болушсын деп сурадылар. 39Иисус ого эҥчейип, ооруга јакарып ийди. Ол јазылып, бу тарый ӧрӧ туруп, олорды ашкарды.

40Кӱн ажып барадарда, јӱзӱн-јӱӱр оору-јоболду улусты Иисуска экелип турдылар. Ол кажызына ла колын салып алкап, јазып турды.

41– Сен Христос, Кудайдыҥ Уулы! – деп кыйгырганча, анайда ок шилемирлер де кӧп улустаҥ чыгып турдылар. Ол дезе, Мен Христос болгонымды билип турганыгарды айтпагар – деп, олорго јакарып турды.

42Тӱш боло берерде, Ол чыгып, аалга јерге јӱре берди. Кӧп улус Оны бедиреп барды. Табала, олордоҥ барбазын деп, сурап турдылар. 43Је Ол айтты:

– Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын Мен ӧскӧ дӧ јерлерге јарлаар учурлу. Мен мыны эдерге ийилгем.

44Анайып Ол Галилейдиҥ синагогаларында јарлыктап јӱрди.


### 5


Баштапкы ӱренчиктер


(Мф. 4:18-22; Мк. 1:16-20)


1Бир кӱн Иисус Геннисарет кӧлдиҥ јаказында болордо, улус Кудайдыҥ сӧзин угарга, кысталыжып турган. 2Ол кӧлдӧ турган эки кемени кӧрӱп ийди. Балыкчылар кемелеринеҥ чыгып, шӱӱндерин чайбап, јунуп тургандар. 3Ол Симондыйы болгон бир кемеге отурып, јараттаҥ эмеш ары јӱссин деп сурады. Оноҥ улусты кемедеҥ ӱретти.

4Ӱредип божойло, Симонго айтты:

– Кӧлдиҥ тереҥ деген јерине јӱс, анда шӱӱндегер.

5Симон Ого айтты:

– Ӱредӱчи! Бис тӱниле иштенип, неме тутпадыс, је Сениҥ айтканыҥла шӱӱнди чачайын.

6Шӱӱндегилеп, ума јок кӧп балык туттылар, керек дезе шӱӱндери јыртылып турды. 7Келип болушсын деп, ӧскӧ кемедеги нӧкӧрлӧрине кол јаҥыдылар. Олор јӱзӱп келдилер. Кемениҥ экилезин балыкла толтырарда, кемелер чӧҥӱп баштады. 8Мыны кӧрӧлӧ, Симон-Петр Иисустыҥ алдына тизеленип, айтты:

– Менеҥ ары тур, Кайракан, мен кинчектӱ кижи эдим!

9Олор туткан балыктыҥ кӧбине Симонныҥ ла оныла кожо болгондордыҥ коркыжы келген, 10анайда ок Симонныҥ нӧкӧрлӧри – Зеведейдиҥ уулдары Иаков ло Иоанныҥ. Је Иисус Симонго:

– Коркыба, – деди, – бӱгӱннеҥ ала улус тударыҥ.

11Олор кемелерин јаратка чыгарып, бар-јогын артырып койоло, Оны ээчий бастылар.


Капкаш балулу кижини јасканы


(Мф. 8:1-4; Мк. 1:40-45)


12Иисус бир калада јӱрерде, бастыра бойы капкаш балулу кижи келди. Иисусты кӧрӧлӧ, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ јыгылып, јайнай берди:

– Кайракан, мени арутайын дезеҥ, арутап ийериҥ!

13Иисус колын сунуп, ого тийеле, айтты:

– Арутайын, ару бол.

Ол ло тарый капкаш балу сойылып, тӱже берди. 14Кижиге неме айтпазын деп, Иисус ого јакыды.

– Абыска барып кӧрӱн – деди. – Аруталганыҥ учун Моисейдиҥ јакарганыла тайылга эт, улуска кере болзын.

15Је Иисус керегинде табыш там јайылды, Оныҥ айткан сӧзин угарга, оору-јоболын јастырарга, ума јок кӧп улус келип турды. 16Ол дезе, аалга јерлерге барып, мӱргиир болды.


Курулып калган кижини јасканы


(Мф. 9:1-8; Мк. 2:1-12)


17Бир кӱн Иисус ӱредип турарда, Галилей ле Иудейдиҥ ончо јерлеринеҥ, оноҥ Иерусалимнеҥ келген фарисейлер ле јасакчылар анда ок отургандар. Иисуста Кайраканныҥ улусты јазар кӱчи болгон.

18Бир кезик улус курулып калган кижини тӧжӧккӧ салганча экелдилер. Оны ӱйге кийдирерге, Иисустыҥ алдына салып берерге албаданып турдылар. 19Улустыҥ кӧбине ӱйге кирип болбой салала, оныҥ ӱстине чыгып, тежик эделе, оору кижини улустыҥ ортозына, Иисустыҥ чике алдына тӧжӧгиле катай тӱжӱрип ийдилер. 20Иисус олордыҥ бӱдӱп турганын кӧрӧлӧ, айтты:

– Кижи, кинчектериҥ ташталды.

21Бичикчилер ле фарисейлер бойлоры ортодо табыштылар: «Кудайды мынайып јамандап турган бу не кижи? Кинчекти Кудайдаҥ ӧскӧ кем таштаар аргалу?»

22Иисус олордыҥ ичиндеги санаазын билип, айтты:

– Слер не анайда сананып јадыгар? 23Не деп айдарга јеҥил: «Кинчектериҥ ташталды» – деерге бе, эмезе: «Тур, базып јӱр» – деерге бе? 24Је Кижи Уулында јер ӱстинде кинчектерди таштайтан јаҥ барын слерди билзин деп, анайда айттым – дейле, курулып калганга баштанды: – Сеге айдадым: тур, тӧжӧгиҥди алып, айлыҥа јан.

25Онызы ол тарый олордыҥ алдына туруп, јаткан тӧжӧгин алып, Кудайды мактап, јана берди.

26Ончозы алаҥ кайкажып, Кудайды мактадылар. Коркып калган бойлоры, айдыжып турдылар:

– Бӱгӱн бис саҥ башка кайкамчылу немелер кӧрдибис!


Левийди кычырып алганы


(Мф. 9:9-17; Мк. 2:13-22)


27Мыныҥ кийнинде Иисус чыгып, Левий деп каланчы калан јуур јеринде отурганын кӧрӧлӧ,

– Мени ээчий бас! – деди.

28Онызы ончо немезин артырып койоло, ӧрӧ туруп, Оныҥ кийнинеҥ басты.

29Левий айлында Ого јаан кӱндӱ-кӱрее этти. Анда олорло кожо кыйын отурган кӧп каланчылар ла ӧскӧ дӧ улус болгон. 30Фарисейлер ле бичикчилер дезе арбаныжып, Оныҥ ӱренчиктерине айдып турдылар:

– Слер каланчыларла, кинчектӱлерле кожо не керек ичип-јип јадыгар?

31Иисус олорго айтты:

– Эмчини кадык улус эмес, оору улус керексиир. 32Мен Кудайга баштанзын деп, актуларды эмес, кинчектӱлерди кычырарга келгем.


Орозо керегинде сурак


(Мф. 9:14-17; Мк. 2:18-22)


33Бичикчилер ле фарисейлер Иисуска айттылар:

– Иоанныҥ ӱренчиктери улай ла орозо тудуп, мӱргип јат, фарисейлердийи база. Сенийи дезе ичип-јип јадылар.

34Иисус олорго айтты:

– Колту кожо јӱргенде, тойдогы улусты орозолодып болороор бо? 35Је колтуны олордоҥ айрып алар кӱндер келер, ол тушта, ол кӱндерде олор орозо тудар.

36Оноҥ олорго укаа сӧс айтты:

– Јаҥы кийимнеҥ јамачы кезип, эски кийимди јамабайтан. Анайткажын, јаҥы кийим де јыртылар, јаҥы јамачы да эски кийимге јарабас. 37Јаҥы аракыны эски тажуурга урбайтан. Анайткажын, јаҥы аракы тажуурды јара тебер, аракызы да тӧгӱлер, тажууры да ӱрелер. 38Карын, јаҥы аракыны јаҥы тажуурга уратан. Ол тушта мынызы да, онызы да ӱрелбес. 39Эски аракыны ичкен кижи ол тарыйында јаҥызын ичпес, эскизи артык – деер.


### 6


Суббот кӱн керегинде сурак


(Мф. 12:1-14; Мк. 2:23-28; 3:1-6)


1Пасханыҥ экинчи кӱнинде баштапкы субботто Иисус аш салган кырала базып бараткан. Ӱренчиктери мажакты ӱзӱп, уужайла, јип тургандар. 2Фарисейлердиҥ кезиги айдышты:

– Суббот кӱнде этпейтенди не керек эдип турганыгар?

3Иисус каруу јандырды:

– Давид бойы да, кожо јӱргендери де, аштайла, нени эткен эди, кычырбаган бедигер? 4Ол Кудайдыҥ байзыҥына киреле, ыйык калашты бойы алып јиген, кожо јӱргендерине де берген. Ол калашты дезе абыстардаҥ ӧскӧ кемниҥ де јиир учуры јок болгон.

5Оноҥ айтты:

– Кижи Уулы – суббот то кӱнниҥ бийи.

6База бир суббот кӱнде Ол синагогага кирип, улус ӱретти. Анда оҥ колы кургап калган кижи болгон. 7Бичикчилер ле фарисейлер Иисусты бурулаар шылтак бедиреп, оны суббот кӱнде јаскай не деп, ајыктап турдылар. 8Је Иисус олордыҥ сагыжын билип, кургап калган колду кижиге айтты:

– Ӧрӧ туруп, улустыҥ ортозына чык.

Ол кижи туруп, ичкери ӧтти. 9Иисус олорго айтты:

– Мен слердеҥ сурап угайын: суббот кӱнде нени эдер керек? Јакшыны ба, эмезе јаманды ба? Кижиниҥ јӱрӱмин аргадаар ба, эмезе кыйар ба?

Олор унчукпай турдылар. 10Олорды ончозын ајыктап, байагы кижиге:

– Колыҥды сун – деди.

Ол сунды, колы су-кадык боло берди. 11Бичикчилер ле фарисейлер калјуурып, Иисусты канайдалы деп, шӱӱшкилеп турдылар.


Он эки апостолды талдап алганы


(Мф. 10:1-4; Мк. 3:13-19)


12Ол кӱндерде Иисус мӱргийин деп кырга чыгып, тӱниле Кудайга мӱргиген.

13Таҥ адарда, ӱренчиктерин Бойына кычырып алала, олордыҥ ортозынаҥ он эки кижи талдап, апостолдор деп адады. 14Олор: Симон, оны Петр деп адады, оныҥ Андрей карындажы, Иаков ло Иоанн, Филипп ле Варфоломей; 15Матфей ле Фома, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Зилот дейтен Симон; 16Иаковтыҥ уулы Иуда ла Иуда Искариот, соҥында садынып ийери ол болгон.


Кежик береечи јакылталар


(Мф. 4:23-25; 5:1-12)


17Иисус олорло кожо кырдаҥ тӱжӱп, тӱс јерге токтоды. Кӧп ӱренчиктери, оноҥ Иудей ичинеҥ, Иерусалимнеҥ, Тир ле Сидонныҥ талай јаказындагы јерлеринеҥ камык улус кожо болгон. 18Олор Иисусты угарга, оору-јоболынаҥ јазыларга келгендер. Кара јелбистерге кыйнаткан бойлоры јазылып тургандар. 19Ончозы Ого тийип ийерге јӱткӱген, нениҥ учун дезе, Оноҥ кӱч чыгып, ончозын јазып турган.

20Ол ӱренчиктери јаар кӧрӱп, айтты:

– Тыны тӱреҥи јӱргендер кежиктӱ:

Кудайдыҥ Каандыгы слердийи.

21Эмди аштап јӱргендер кежиктӱ:

слер тойорыгар.

Эмди ыйлап јӱргендер кежиктӱ:

слер каткырарыгар.

22Кижи Уулы учун улус слерди јаман кӧрӱп, сӱрӱп, айткылап, адыгарды јамандап турза, кежиктӱ болгоныгар ол. 23Ол кӱнде сӱӱнигер, јыргагар, нениҥ учун дезе теҥеридеги кайралыгар улу! Олордыҥ адалары јарлыкчыларла анайып ок эдип јӱрген эдилер.

24Слерге дезе, байларга, ачу-корон!

Слер једер коодыгарга јединип алганыгар.

25Эмди ӧткӱре тойу јӱргендерге, ачу-корон!

Слер аштап торолоорыгар.

Эмди каткырып јӱргендерге, ачу-корон!

Слер ыйлап, сыктаарыгар.

26Слерди ончо улус мактап айткажын, слерге ачу-корон! Олордыҥ адалары тӧгӱн јарлыкчыларга анайып ок эдип јӱргендер.

27Је угуп турган слерге айдадым: ӧштӱлеригерге буурзап јӱригер, слерди јаман кӧргӧндӧргӧ јакшыгарды јетирип јӱригер; 28слерди каргагандарды алкап јӱригер, слерди јамандагандар учун мӱргип јӱригер. 29Јаагыҥа тажыган кижиге база бир јаагыҥды тӧгӧп бер; катанчыгыҥды блаап јаткан кижиге чамчаҥды да аларга буудак этпе. 30Сенеҥ сурап турган кажы ла кижиге – бер, сенийин алган кижидеҥ – кайра некебе. 31Слерге улус кандый болзын дезегер, бойыгар да олорго андый ок болыгар. 32Слерге карузып тургандарга карузып турган болзогор, слерге нениҥ учун алкыш-быйан айдатан? Кинчектӱлер де олорго карузыгандарга карузып јат. 33Слерге јакшызын јетирип тургандарга јакшыгарды јетирип турган болзогор, ол учун слерге кандый алкыш-быйан? Кинчектӱлер де анайда эдип јадылар. 34Ойто јандырып бергедий ижемјилӱ улуска тӧлӱге берип турган болзогор, слерге кандый алкыш-быйан? Кинчектӱлер де кинчектӱлерге ордына ойто аларым деп берип јадылар. 35Је слер ӧштӱлеригерге карузып јӱригер, кайра аларым деп сакыбай, јакшыгарды јетиригер, тӧлӱге беригер. Ол тушта слерге улу кайрал болор, Ӧрӧ Турганныҥ уулдары болорыгар, нениҥ учун дезе Ол јакшызы јок то, јаман да улуска быйанзак. 36Адагар улуска буурзак эди, слер де буурзак болыгар.

37Јаргылабагар, слерди де јаргылабас; бурулабагар, слерди де бурулабас; јаманды таштагар, слердийи де ташталар; 38беригер, слерге де берилер: јакшы кемјӱле, тыктап, тепсеп, эдегеерге толо уруп бергилеер. Кандый кемјӱле кемјииригер, анайып ла бойыгарга кемјилер.

39Иисус олорго анайда ок укаа сӧс айтты:

– Сокор сокорды јединип јӱрер бе? Экилези орого тӱжер эмес пе? 40Ӱренчик ӱредӱчизинеҥ бийик болбос, је ӱренеле, ӱредӱчизиндий болор.

41Карындажыҥныҥ кӧзиндеги тегенекти не кӧрӱп јадыҥ, бойыҥныҥ кӧзиҥдеги тоормошты дезе сеспейдиҥ бе? 42Эмезе, кӧзиҥдеги тоормошты бойыҥ кӧрбӧй јадып, «Карындаш, кӧзиҥнеҥ тегенекти чыгарып ийейин» – деп, канайып айдарыҥ? Эки јӱстӱ! Озо бойыҥныҥ кӧзиҥнеҥ тоормошты чыгар, ол тушта карындажыҥныҥ кӧзинеҥ тегенекти канайып чыгарарын кӧрӱп аларыҥ.

43Јакшы агаштаҥ јаман јиилек бӱтпейтен, јаман агаштаҥ јакшы јиилек бӱтпейтен. 44Не ле агашты бӱткен јиилегинеҥ таныйтан. Смокваны тегенектеҥ јуубайтан, виноградты тегенектӱ кырчыннаҥ тербейтен. 45Јакшы кижи јӱрегинде јакшыны чеберлеген јеринеҥ јакшызын алып чыгар; јаман кижи дезе јӱрегинде јаманды чеберлеген јеринеҥ јаманын алып чыгар. Кижиниҥ јӱреги неле толо, оозынаҥ ол ло чыгар.

46Слер, айтканымды этпес бойыгар, Мени «Кайракан! Кайракан!» деп не айдадыгар? 47Меге келип, айткан сӧзимди угуп, оны бӱдӱрип јӱрген кижи кемге тӱҥейин слерге айдып берейин: 48ол тура туткан кижиге тӱҥей. Ол кижи јерди тереҥжиде казып, тураныҥ тӧзин ташка салган. Чайык чыгып, турага табарган, је оны јайрадып болбогон, нениҥ учун дезе ол быжулап тудулган. 49Сӧзимди угарын угуп, оны бӱдӱрбегени, туразын тӧзӧлгӧ јокко, јердиҥ бойына туткан кижиге тӱҥей. Турага суу табарарда, ол бу тарый јемириле берген, байагы тураныҥ јемирилгени коркышту болгон.


### 7


Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ јалчызын јасканы


(Мф. 8:5-13)


1Угуп турган улуска айдар сӧзин туузылтала, Иисус Капернаумга кирди. 2Јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ карузыган јалчызы оорып, ӧлӱп јаткан. 3Ол Иисус керегинде угала, Оны келип, јалчызын јассын деп сурап, иудейлердиҥ јаандарын ийди. 4Олор Иисуска келип, сурап айттылар:

– Мыны эдериҥе ол кижи турар: 5ол калыгыска карузып јат, биске синагога тудуп берген.

6Иисус олорло кожо барды. Ол јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ айлына јууктап келерде, онызы најыларын ийип, айттырып ийди: «Кайракан, Бойыҥды јоботпо! Айлым ичине Сени кийдирерине турбас кижи эдим. 7Оныҥ да учун Сеге бойым барарга турбазым деп бодогом. Је сӧс айт, јалчым јазылар. 8Бажым билер бийлӱ де болзом, меге башкарткан черӱчилдерим бар. Кажы бирӱзин „бар“ дезем, барар; бирӱзин „кел“ дезем, келер; јалчымды „оны эт“ дезем, эдер».

9Иисус мыны угала, бу кижини кайкады, кайра баштанып, кийнинде келип јаткан улуска айтты:

– Айдып турум слерге: мынайда бӱдӱп турганды Израильдеҥ де таппадым.

10Элчилер јанып келерде, јалчы јазылып калтыр.


Тул ӱй кижиниҥ уулын тиргискени


11Мыныҥ кийнинде Иисус Наин деп калага барды. Оныла кожо ӱренчиктериниҥ кӧп сабазы ла кӧп улус барып јаткан. 12Каланыҥ каалгазына јууктап келерде, энезиниҥ сок јаҥыс уулыныҥ сӧӧгин чыгарып јаткандар. Ӱй кижи дезе тул болгон, оныла кожо каладаҥ кӧп улус барып јаткан. 13Оны кӧрӧлӧ, Кайракан ого буурзап, «Ыйлаба» – деди. 14Базып келеле, межикке колыла тийди. Апарып јаткан улус токтой тӱшти.

Иисус:

– Уулчак, айдып турум сеге: тур! – деди.

15Ӧлгӧн кижи ӧҥдӧйип, отурып алды, оноҥ эрмектене берди. Иисус оны энезине берип ийди.

16Ончо улус сӱрекей коркып,

– Ортобыстаҥ улу Јарлыкчы чыкты, Кудай Бойыныҥ калыгына келип барды! – дежип, Кудайды алкап турдылар.

17Иисус керегинде табыш Иудей ичине, оны эбире ончо јерлерге таркады.


Крестеечи Иоанныҥ сурагы


(Мф. 11:2-19)


18Иоанныҥ ӱренчиктери кӧргӧн-укканын ончозын ого айдып бердилер. 19Иоанн ӱренчиктериниҥ экӱзин кычырып алып, «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» – деп сурап угарга, Иисуска ийди.

20Олор Иисуска келип,

– «Келер дегени Сен бе, айса ӧскӧни сакыйтан ба?» – деп, сурап угарга, бисти Крестеечи Иоанн Сеге ийди – дедилер.

21Бу ӧйдӧ Иисус кӧп улусты оорудаҥ ла јоболдоҥ, кара јелбистердеҥ јазып, кӧп сокорлордыҥ кӧзин јарыдып ийген. 22Ол Иоанныҥ ӱренчиктерине айтты:

– Барып, кӧргӧн-укканыгарды Иоаннга айдыгар: сокорлордыҥ кӧзи јарыйт, аксактар базып јӱргӱлейт, капкаш балулу улус аруталат, ӱскерлер угат, ӧлгӧндӧр тирилет, тӱреҥилерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат. 23Эреҥистелбей Меге бӱткен кижи кежиктӱ.

24Иоанныҥ элчилери јӱре берерде, Ол улуска Иоанн керегинде айдып баштады:

– Куба чӧлгӧ нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Салкынга јайкаткан кулузынды ба? 25Је нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Торко-маҥдык кийген кижини бе? Је јазалду јараш кийим кийгендер, сайрап јаткандар каанныҥ ӧргӧӧзинде јӱргӱлейт. 26Нени кӧрӧргӧ јӱрдигер? Јарлыкчыны ба? Эйе, айдып турум слерге: ол јарлыкчыдаҥ јаан. 27Бу мынайда ол керегинде бичилген:

«Бат, Сенеҥ озо ангелимди ийип јадым,

ол Сениҥ јолыҥды белетеп койор».

28Айдып турум слерге: ӱй улустаҥ туулгандар ортодо Крестеечи Иоаннаҥ јааны јок, је Кудайдыҥ Каандыгында кичӱ дегени, оноҥ јаан. 29Уккан ончо улус, каланчылар да, Кудайдыҥ чындыгын алынып, Иоаннга келип, креске тӱшкендер. 30Фарисейлер ле јасакчылар дезе, олорго берилген Кудайдыҥ табын јектеп, Иоаннга барып креске тӱшпегендер.

31Айдарда Кайракан айткан: бу ӱйениҥ улузын кемге тӱҥдеп айдайын? Олор кемге тӱҥей? 32Олор тепсеҥде отурып, мынайда кыйгырыжып турган балдарга тӱҥей: «Слерге сыбыскы тарткан эдибис, је слер бијелебедигер; слерге сыгыт сарын сарнаган эдибис, је слер ыйлабадыгар». 33Крестеечи Иоанн келип, курсак јибесте, аракы ичпесте, «Оныҥ ӧзӧк-буурында шилемир бар» – дейдигер. 34Кижи Уулы келди, јиирин јиди, ичерин ичти. «Кӧргӱлегер, курсакчыл ла аракызак кижи бу, каланчылар ла кинчектӱлердиҥ најызы ол» – дейдигер. 35Је Ойгорлык Ойгорлыктыҥ ончо керектериле акталган.


Тӧлӧттирбеген тӧлӱ керегинде


(Мф. 26:6-13; Мк. 14:3-9; Ин. 12:1-8)


36Фарисейлердиҥ бирӱзи Иисусты бойыла кожо ажанак деп сураган. Ол фарисей-эшке кирип, кыйын отурып алган. 37Је бат, ол каланыҥ кинчектӱ болгон ӱй кижизи, Оныҥ фарисей-эште отурганын угала, јараш јытту майлу ак балкаштаҥ эткен јыракы экелди. 38Оныҥ кийнине, буды јанына туруп, ыйлап, Оныҥ будын кӧзиниҥ јажыла јунуп, чачыла арчып, окшоп, јараш јытту майла сӱртӱп турды.

39Мыны кӧрӧлӧ, Оны айлына кычырган фарисей ичинде айдынды: «Ол јарлыкчы болгон болзо, Ого кем, кандый ӱй кижи тийип турганын билер эди, ол кинчектӱ ӱй кижи ине». 40Је Иисус ого айтты:

– Симон! Мен сеге бир неме айдарга турум.

Ол:

– Айт, Ӱредӱчи – деди.

41Иисус айтты:

– Тӧлӱге береечиге эки кижи тӧлӱлӱ болгон: бирӱзи – беш јӱс динарий, экинчизи – бежен. 42Је олордыҥ тӧлӧӧр акчазы јок болордо, ол экилезин тӧлӧттирбеген. Анайдарда, олордыҥ кажызы оны артык сӱӱр?

43– Мен бодозом, кӧбин тӧлӧттирбегени – деп, Симон каруу јандырды.

Иисус:

– Сен чын сананып јадыҥ – деди. 44Оноҥ ӱй кижи јаар бажын бурып, Симонго айтты: – Бу ӱй кижини кӧрӱп туруҥ ба? Мен сениҥ айлыҥа келдим, сен будым јунар суу уруп бербедиҥ. Ол дезе, кӧзиниҥ јажыла будымды јунуп, чачыла арчып берди. 45Сен Мени окшободыҥ, ол дезе Мен келгенимнеҥ бери будымды окшоп божободы. 46Сен бажымды майлабадыҥ, ол дезе будымды јараш јытту майла сӱркӱштеди. 47Оныҥ учун айдып турум сеге: ол кӧп сӱӱген учун, оныҥ кӧп кинчектери ташталып јат. Кемниҥ кинчеги ас ташталган, оныҥ сӱӱгени де ас.

48Оноҥ ӱй кижиге:

– Кинчектериҥ ташталып јат – деди.

49Иисусла кожо кыйын отурган улус: «Кинчекти де таштайтан бу кем андый?» – деп, ичинде айдынып турдылар. 50Је Ол ӱй кижиге айтты:

– Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амыр јӱре бер.


### 8


1Мыныҥ кийнинде Иисус Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлап, калалар ла јурттар сайын јӱрди. Оныла кожо он эки ӱренчиги, 2оноҥ Ол кара јелбистердеҥ ле оору-јоболдоҥ јаскан бир кезик ӱй улус јӱргендер: ӧзӧк-буурынаҥ јети шилемир чыккан Магдалина дейтен Мария; 3Иродтыҥ айлы-јуртын башкарган Хузаныҥ абакайы Иоанна, оноҥ Сусанна ла ӧскӧ дӧ кӧп улус. Олор Иисуска ла ӱренчиктерге бары-јогыла болужып тургандар.


Аш ӱрендеечи керегинде


(Мф. 13:1-9; Мк. 4:1-9)


4Кӧп улус јуулыжып, ончо калалардаҥ Иисуска келип турарда, Ол укаа сӧс айтты:

5– Аш ӱрендеечи бойыныҥ ӱренин ӱрендеерге чыккан. Ол ӱрендеп турарда, ӱренниҥ кезиги јол кырына тӱшкен. Олор тепселип калган, теҥериниҥ куштары олорды чокып койгон. 6Кезиги ташту јерге тӱшкен. Кылгазы ӧзӱп, чык јокко кургап калган. 7Кезиги тегенектӱ јерге тӱшкен. Тегенек ӧзӱп, оны туй базып койгон. 8Кезиги дезе јакшы јерге тӱшкен. Ӧскӱлеҥ болуп, ӱрендегенине кӧрӧ јӱс катап кӧп тӱжӱм берген.

Айдып божойло, ӱнин бийиктедип: «Кулакту кижи уксын!» – деди.

9Ӱренчиктери бу укаа сӧстиҥ учурын сурадылар. 10Ол айтты:

– Слерге Кудайдыҥ Каандыгыныҥ јажыттарын билери берилген, ӧскӧ улуска дезе укаалап айдатан – олор кӧрзӧ дӧ, кӧрбӧй, укса да, аайлабай јадылар.

11Бу укаа сӧстиҥ учуры мындый: ӱрен – ол Кудайдыҥ сӧзи. 12Јол кырына тӱшкени – сӧсти угуп тургандары. Олор бӱдӱп, аргадалбазын деп, олорго соҥында кӧрмӧс келип, јӱректеринеҥ сӧсти апарып јат. 13Ташту јерге тӱшкени – ол сӧсти угала, сӱӱнип, кӧксине алынган улус. Је олор, тазыл јок болуп, кыска ӧйгӧ бӱдӱп, ченелте болгондо, јана тӱшкилейт. 14Тегенектӱ јерге тӱшкени – ол сӧсти уккан улус. Је јадынды кичеейтени, јӧӧжӧгӧ тартылатаны, сайрап јӱрери олорды туй базып койот, олор ӧзӱм алынып болбойт. 15Јакшы јерге тӱшкени – ол сӧсти угала, быйанду ла ару јӱрегинде чеберлеп алып јӱрген улус. Чыдамкай болгондо, олор тӱжӱм берет.

Иисус анайда айдала, тыҥ ӱнденип, «Кулакту кижи уксын!» – деди.

16– Ӱспекчинди камысканда, оны айак-казанла бӱркебейтен эмезе орынныҥ алдына тургуспайтан. Карын, ӱйге кирген улус јарыкты кӧрзин деп, јарыткышка тургузатан. 17Јарталбай калар јажыт јок, јарлалбай, тыштына чыкпай калар туйук неме јок. 18Анайдарда, канайда угуп турганыгарды ајарыгар. Кемде бар, ого берилер, кемде дезе јок, оныҥ бар деп сананганы да айрылар.


Иисустыҥ энези ле карындаштары


(Мф. 12:46-50; Мк. 3:31-35)


19Иисуска энези ле карындаштары келди, је улустыҥ кӧбине Ого јууктап болбой турдылар.

20– Энеҥ ле карындаштарыҥ Сени кӧрӧргӧ, тышкары тургулары – деп, Ого јетирдилер.

21Ол айтты:

– Кудайдыҥ сӧзин угуп, Оныҥ сӧзиле эдип јӱргендер – Мениҥ энем ле карындаштарым.


Јотконды сыныктырганы


(Мф. 8:23-27; Мк. 4:35-41)


22Бир кӱн Иисус ӱренчиктериле кожо кемеге отурып, «Кӧлдиҥ ол јанына кечели» – деди. Олор јӱзӱп ийдилер. 23Јӱскилеп барадарда, Ол уйуктап калды. Кенетийин кӧлгӧ јоткон тӱшти, кемеге суу кирип, олор јеткерде болдылар. 24Базып келип, Оны ойгозып, айттылар:

– Ӱредӱчи! Ӱредӱчи! Чӧҥӱп барадырыс!

Ол ӧрӧ туруп, салкынга ла толкуга јакарып ийерде, олор токтоп, тымый берди.

25– Слердиҥ бӱдӱп турганыгар кайда? – деп, Ол ӱренчиктеринеҥ сурады.

Коркып, кайкап калган ӱренчиктер бой-бойына айдып турдылар:

– Салкынга да, сууга да јакарганда, олор Ого уккур болуп турганда, бу кем болотон?


Шилемирге туттурган кижини јасканы


(Мф. 8:28-34; Мк. 5:1-20)


26Олор Галилейдиҥ одожындагы Гадара деп ороонго кечип чыктылар. 27Иисус јаратка чыгып келерде, Ого каланыҥ бир кижизи туштады. Ол шилемирге туттурган кижи болгон, тапту узак ӧйгӧ кийим кийбеген, айылда јатпай, сӧӧк салар куй-таштарда јаткан. 28Иисусты кӧрӧлӧ, ол кыйгырып, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, јаан ӱнденип, айтты:

– Иисус, Ӧрӧ турган Кудайдыҥ Уулы, мени кайдайын деп туруҥ? Сени јайнап турум: мени кыйнаба!

29Бу кижидеҥ чыксын деп, Иисус кара јелбиске јакарып ийген учун ол мынайып айткан. Кара јелбис оны узак ӧйгӧ кыйнап келген. Оны каруулдап, кынјылап, кижендеп те турза, је ол кӱлӱни ӱзӱп, шилемирге сӱрдӱрип, аалга јерлерде јӱрген.

30Иисус оныҥ адын сураарда, ол: «Тӱмен черӱ» – деди, нениҥ учун дезе оныҥ ӧзӧк-буурына кӧп шилемирлер кирген. 31Таамыныҥ тӱбине тӱжерге јакарбазын деп, олор јалына бердилер.

32Анда ла кырда јаан ӱӱр чочколор одордо јӱргӱлеген. Шилемирлер олордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирерге, Иисустаҥ јӧп сурадылар. Ол јӧбин берди. 33Шилемирлер кижидеҥ чыгып, чочколордыҥ ӧзӧк-буурына барып кирдилер. Ӱӱр кажаттаҥ кӧлгӧ калып, чӧҥӧ берди.

34Кӱдӱчилер не болгонын кӧрӧлӧ, сыр-јӱгӱрикте барып, каладагы ла јурттардагы улуска айттылар. 35Улус не болгонын кӧрӧргӧ чыктылар. Иисуска келип кӧргӧжин, ӧзӧк-буурынаҥ шилемирлер чыккан байагы бир кижи кийимдӱ, санаазы ордында, Иисустыҥ будыныҥ јанында отурды. Олордыҥ коркыжы келди.

36Кӧргӧн улус дезе шилемирлӱ кижи канайда аргадалганын олорго айдып бердилер. 37Гадараны эбире јаткан улус ончозы сӱрекей коркыган учун, Иисусты олордоҥ јӱре берзин деп сурадылар. Ол кемеге отурып, кайра јӱзӱп ийди. 38Ӧзӧк-буурынаҥ шилемирлер чыккан кижи дезе кожо барарга суранган. Је Иисус оны божодып, айткан:

39– Айлы-јуртыҥа јанып, Кудай сеге нени эткенин айдып бар.

Онызы барып, Иисус ого нени эткенин кала ичине јарлап јӱрди.


Оору ӱй кижини јасканы ла кызычакты тиргискени


(Мф. 9:18-26; Мк. 5:21-43)


40Иисус бурыларда, улус Оны уткыды, нениҥ учун дезе Оны ончозы сакып турган. 41Је бат, синагоганыҥ јааны Иаир деп кижи келди. Ол Иисустыҥ будыныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, Оны айлына кирзин деп, јайнап, сурай берди, 42нениҥ учун дезе оныҥ он эки јаш кирелӱ сок јаҥыс кызычагы божоп јаткан. Иисус барып јадарда, улус ийдижип, Оны кыстап турды.

43Улустыҥ ортозында он эки јылга каны токтобой, шыралап јӱрген ӱй кижи болгон. Ол эмчилерди керип, ар-јӧӧжӧзин короткон, је оны кем де јазып болбогон. 44Кийнинеҥ базып келеле, ол Иисустыҥ кийиминиҥ эдегине тийип ийди. Бу ла тарый кан келери токтой берди.

45– Меге кемигер тийди? – деп, Иисус сурады.

Тийген кижи чыкпаста, Петр ла Иисусла кожо јӱргендер айдышты:

– Ӱредӱчи, улус Сени курчай туруп, кыстап јат. Айдарда, «Меге кемигер тийди» – деп, не сурайдыҥ?

46Је Иисус:

– Меге кем де тийген, – деди, – Менеҥ кӱч чыкканын сезип ийдим.

47Ӱй кижи јажырып болбогонын билип, тыркыражып, базып келеле, Оныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱшти, Ого не керектӱ тийгенин, канайып ол тарыйынча јазылганын ончо улус алдында Ого айдып берди.

48Иисус ого:

– Кызым, бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды. Амыр јӱре бер – деди.

49Ол мынайда айдып турганча, синагоганыҥ јаанынаҥ бир кижи келип,

– Кызычагыҥ јада калды, Ӱредӱчини јоботпо – деди.

50Је Иисус мыны угала, Иаирге айтты:

– Коркыба, јаҥыс ла бӱт, ол аргадалар.

51Ӱйге келеле, Петрдаҥ, Иаков ло Иоаннаҥ, оноҥ кызычактыҥ ада-энезинеҥ ӧскӧ кижи кийдирбеди. 52Ончо улус ый-сыгытта болгон. Је Ол айтты:

– Ыйлабагар, ол божобогон, уйуктап јат.

53Ол ӧлӱп калганын билип, Иисусты шооттылар. 54Иисус дезе, ончозын ӱйдеҥ чыгарып, оны колынаҥ тудуп, ӱнин бийиктедип, айтты:

– Кызычак, тур!

55Онызыныҥ тыны ойто кирип, ол ло тарый туруп келди. Иисус оны азыразын деди. 56Оныҥ ада-энези алаҥ кайкадылар. Иисус дезе, не болгонын улуска айтпазын деп, олорго јакарды.


### 9


Он экӱни ӱренчикти ийгени


(Мф. 10:5-15; Мк. 6:7-13)


1Иисус он экӱни кычырып алала, олорго ончо шилемирлердиҥ бажын билер, оору-јоболды јазар кӱч ле јаҥ берди. 2Кудайдыҥ Каандыгы керегинде јарлазын, оору улусты јассын деп, олорды ийип, 3айтты:

– Јолго неме албагар: тайак та, баштык та, калаш та, акча да; солып кийер кийим алып јӱрбегер. 4Кажы бир айылга тӱшсегер, анда артып, оноортынаҥ јолго атаныгар. 5Слерди кайда јуутпаза, ол каладаҥ барып јада, олорго удура кере эдип, будыгардаҥ тоозынды кактагар.

6Олор барып, јурттарды эбирип, кайда ла Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, оору улусты јазып јӱрдилер.

7Тӧрт тӧчинниҥ бирӱзин башкарган Ирод, Иисустыҥ нени эдип јӱргенин ончозын угала, алаҥ кайкады, нениҥ учун дезе кезиктери: «Бу Иоанн, ол тирилген», 8бир кезиги: «Илия келген», ӧскӧлӧри: «Јебрен јарлыкчылардыҥ бирӱзи тирилген» – дешкен. 9Је Ирод айткан: «Иоанныҥ бажын мен кезе чаап койгом. Бу мындый кайкамчылу керектерди кем эдет болбогой?» Иродтыҥ Оны кӧрӧр кӱӱни келип турган.


Беш муҥ кижини тойдырганы


(Мф. 14:13-21; Мк. 6:30-44; Ин. 6:1-14)


10Апостолдор јанып келеле, нени эткендерин Иисуска айдып бердилер. Иисус олорды јаҥыс бойлорын алганча, Вифсаида дейтен каланыҥ јуугындагы ээн јерге ырады. 11Је улус билип ийеле, кийнинеҥ барды. Иисус олорды угуп, олорго Кудайдыҥ Каандыгы керегинде куучындады, јазыларын керексиген улусты јасты.

12Эҥир кирип бараткан. Он экӱ Ого базып келип, айттылар:

– Улусты божот, олор эбире јаткан јурттарга барып, конор-тӱнеер јер ле јиир курсак таап алзын, бу аалга јер.

13Је Ол:

– Слер олорды азырагар – деди.

– Бисте беш болчок калаш ла эки болчок балыктаҥ ӧскӧ неме јок – деп, ӱренчиктер каруу јандырды. – Айса барып, бу улустыҥ ончозына курсак садып алактар ба?

14Анда беш муҥ кире кижи болгон.

– Улусты беженнеҥ јергелей отургызыгар – деп, Иисус олорго јакыды.

15Анайда эдип, ончолорын отургызып ийдилер.

16Иисус дезе, беш болчок калаш ла эки болчок балыкты алып, теҥери ӧрӧ кӧрӧлӧ, алкады, олорды сындырала, улуска ӱлезин деп, ӱренчиктерге берди. 17Ончозы јиди, тойды. Јигенниҥ арткан-калганын он эки каламага јууп алдылар.


Иисус кем?


(Мф. 16:13-19; Мк. 8:27-29)


18Бир катап Иисус јаҥыскан мӱргип турарда, Ого ӱренчиктери келди. Иисус олордоҥ сурады:

– Улус Мени кем дешкилейт?

19Олор каруу јандырдылар:

– Сени Крестеечи Иоанн дежет, кезиктери Илия, кезиктери дезе јебрен јарлыкчылардыҥ бирӱзи тирилген дежет.

20Ол сурады:

– Слер Мени кем дейдигер?

Петр:

– Сен – Кудайдыҥ Христозы – деди.

21Је Ол мыны кемге де айтпазын деп, кату јакарала, 22айтты:

– Кижи Уулы кӧп кыйналар учурлу, јаандар, улу абыстар ла бичикчилер Оны јектеп, ӧлтӱргилеп койор, ӱчинчи кӱнде дезе Ол тирилер учурлу.

23Оноҥ ончозына айтты:

– Мениле кожо барайын дегенигер, бойынаҥ бойы мойноп, бойыныҥ кере тартыратан агажын алып, Мениҥ кийнимнеҥ барзын. 24Јӱрӱмин аргадайын дегени, онызын јылыйтар. Меге болуп јӱрӱмин јылыйтканы дезе, онызын аргадап алар. 25Јер-телекейде не бардыҥ ончозын табала, је бойын бойы ӧлтӱрип эмезе бойын јылыйтып салза, кижиге не туза? 26Кем Менеҥ, Мениҥ айткан сӧзимнеҥ уйалза, Кижи Уулы Бойыныҥ, Аданыҥ ла агару ангелдердиҥ магында келгежин, ол кижидеҥ уйалар. 27Чынын айдадым слерге: мында тургандардыҥ кезиги Кудайдыҥ Каандыгын кӧрбӧгӧнчӧ, ӧлбӧс.


Иисус Христостыҥ кубулганы


(Мф. 17:1-8; Мк. 9:2-8)


28Мынайда айтканныҥ кийнинде, сегис кӱнниҥ бажында Иисус Петрды, Иоанн ла Иаковты алала, мӱргиирге кырга чыкты. 29Ол мӱргип турарда, чырайы кубулды, кийими агарып, мызылдай берди. 30Је бат, Оныла эки эр кижи эрмектежип турды. Олор Моисей ле Илия болгондор. 31Теҥериниҥ магыла јаркындалганча келип, олор Иисустыҥ Иерусалимде бӱдӱретен керектериниҥ учын куучындажып тургандар.

32Петр ла оныла кожо болгон улус дезе уйкуга јыга бастырып койгондор. Је ойгонып келеле, Оныҥ магыныҥ јаркынын, Ого коштой эки эр кижи турганын кӧрӱп ийдилер. 33Байагы улус барарга јадарда, Петр Иисуска айтты:

– Ӱредӱчи, биске мында макалу! Ӱч чадыр тудалы: бирӱзин Сеге, бирӱзин Моисейге, бирӱзин дезе – Илияга.

Нени айдып турганын ол бойы да билбес болгон.

34Айдып турганча, булут чыгып, олорды кӧлӧткӧлӧп ийди. Булутка киреле, коркый бердилер. 35Булуттаҥ ӱн угулды:

– Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Оны угыгар!

36Ӱн угулбай барарда, Иисус ойто јаҥыскан артты. Ӱренчиктер мыны јажытта тудуп, нени кӧргӧндӧрин ол кӱндерде кемге де айтпадылар.


Кара јелбиске туттурган уулчакты јасканы


(Мф. 17:14-18; Мк. 9:14-27)


37Эртезинде олор кырдаҥ тӱшкилеп келерде, Иисусты кӧп улус уткып чыкты. 38Кенетийин улус ортодоҥ бир кижи:

– Ӱредӱчи! – деп, кыйгырып ийди. – Сени јайнап, сурап турум, мениҥ уулымды келип кӧр! Ол мениҥ сок јаҥыс уулым! 39Јелбис ого табарганда, ол кенетийин кыйгырып баштайт, баланы кура тартарда, оозынаҥ кӧбӱк чыгып келет. Оны чек кыйнайла, јӱк арайдаҥ айрылат. 40Јелбисти чыгара сӱригер деп, ӱренчиктериҥди айбылагам, је олор болуп албады.

41Иисус:

– Э-э, бӱтпес, балыр ӱйе! – деди. – Слерле кожо канчазын јӱрейин? Слерге канчазын чыдажайын? Уулыҥды бери экел!

42Онызы келип јатканча, шилемир оны јерге јыга базып, калтырада берди. Је Иисус кара јелбиске јакарып, уулчакты јазала, адазына берип ийди. 43Кудайдыҥ кӱчин ончолоры кайкажып турдылар.

Ончо улус Иисустыҥ эдип јӱргенин кайкажып турарда, Ол Бойыныҥ ӱренчиктерине айтты:

44– Айтканымды лаптап угыгар: Кижи Уулы улустыҥ колына берилер.

45Је олор бу сӧстӧрди аайлабадылар, олорго бу сӧстӧр туйук болуп, оныҥ учурын оҥдободылар. Сурап угарга дезе јалтанып тургандар.


Кем улу-јаан болор?


(Мф. 18:1-5; Мк. 9:33-40)


46Кемизи улу-јаан деп, ӱренчиктер ортодо блааш-тартыш болгон. 47Иисус дезе, олордыҥ јӱрегинде алып јӱрген сагыжын билип, бир баланы колго алала, Бойыныҥ алдына тургузып, 48айтты:

– Меге болуп бу баланы јуудып алганы – Мени јуудып турганы. Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы ол. Ортогордо эҥ кичӱгер, улу болор.

49Айдарда, Иоанн айтты:

– Ӱредӱчи! Сениҥ адыҥды адап, шилемирлерди чыгарып турган кижини кӧрдибис. Ол бисле кожо јӱрбей турган учун, оны токтодып салдыс.

50Иисус:

– Токтотпогор – деди. – Слерге удура эмес кижи слер учун ине.


Иерусалим јаар барган јолдо


51Кудай Иисусты теҥериге алар кӱндер јууктап келедерде, Иисус Иерусалим јаар барар деп шӱӱп, 52Бойынаҥ озо элчилерин ийди. Олор Ого керектӱ не-немени белетеп койорго, бир самар јуртка келдилер. 53Је Оны јуутпадылар, нениҥ учун дезе Ол Иерусалим јаар барып јатканы кӧрӱнип турды. 54Мыны кӧрӧлӧ, ӱренчиктери Иаков ло Иоанн айттылар:

– Кайракан! Кӱӱниҥ бар болзо, Илия эткени чилеп, теҥеридеҥ от тӱжӱп, буларды ӧртӧп салзын деп айдалы ба?

55Је Иисус олор јаар бурылып, олорды токтодып койды. Бойыгарда кандый тын барын билбей јадыгар – деди. – 56Кижи Уулы дезе, кижиниҥ тынын кыйарга эмес, аргадаарга келген.

Айдарда, олор ӧскӧ јуртка бардылар.


Иисусты ээчий канайып барар?


(Мф. 8:19-22)


57Јолой бир кижи Иисуска айтты:

– Сен кайдаар да барзаҥ, Сени ээчий барарым.

58Иисус ого айтты:

– Тӱлкӱ болзо ичегендӱ, куш болзо уйалу. Кижи Уулыныҥ дезе баш та јӧлӧӧр јери јок.

59Ӧскӧзине дезе айтты:

– Мени ээчий бар.

Онызы:

– Кайракан! – деди. – Мен озо адамныҥ сӧӧгин јууп койорго барып келейин бе?

60Је Ол ого айтты:

– Ӧлгӧн улус ӧлгӧндӧриниҥ сӧӧгин бойлоры јуузын. Сен дезе барып, Кудайдыҥ Каандыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарла.

61База бир кижи айтты:

– Кайракан! Мен Сениле кожо барарым, је озо барып, айылдагы улусла јакшылажып алайын ба?

62Је Иисус ого айтты:

– Салдага колын салала, кайра ајыктанып турган кижи, Кудайдыҥ Каандыгына ижемјизи јок.


### 10


Јетен ӱренчикти ийгени


(Мф. 10:5-16)


1Мыныҥ кийнинде Кайракан база јетен ӱренчик талдап алды. Бойы барайын деген ончо калалар ла јурттар сайын олорды Бойынаҥ озо экидеҥ ийип, 2айтты:

– Кезер аш кӧп, ишчилер ас. Анайдарда, кыраныҥ Бийин јайнагар, кыразына ишчилер ийзин. 3Барыгар! Бат, слерди бӧрӱлер ортодо јӱретен кураандарды чылап ийип јадым. 4Таар да, баштык та, ӧдӱк те албагар, јолдо улусла эзендешпегер. 5Кажы бир айылга кирзегер, озо баштап: «Бу айылга амыр!» – дегер. 6Анда амырга турар кижи бар болгожын, амырыгар ого једер, јок болгожын, бойыгарга бурылар. 7Ол айылда артып, нени берер ичип-јигер, нениҥ учун дезе иштеп јӱрген кижи ижи учун кайралын алар учурлу. Айылдаҥ айылга кӧчпӧгӧр. 8Кажы бир калага келзегер, слерди уткып, кӱндӱлезе, салган курсагын јигер. 9Андагы оору улусты јазып, «Кудайдыҥ Каандыгы слерге јууктап келди!» – деп, олорго айдыгар. 10Кажы бир калага келзегер, слерди уткыбаза, оромго чыгала, айдыгар: 11«Слердиҥ калагардаҥ будыбыска јапшынган тоозынды да слерге кактап турубыс. Андый да болзо, Кудайдыҥ Каандыгы слерге јууктап келгенин билип јӱрӱгер!» 12Айдып турум слерге: бу калага кӧрӧ ол кӱн Содомго јеҥил болор!


Иисус калаларды каарып айдат


(Мф. 11:20-24)


13Ачу-корон сеге, Хоразин! Ачу-корон сеге, Вифсаида! Слерде эдилген кайкалдар Тир ле Сидондо эдилген болзо, олор самтар кеп кийип, баштарына кубал сееп, туку качан Кудайга баштанар эди. 14Оныҥ учун Јаргы тужында Сидон ло Тирге слерге кӧрӧ јеҥил болор. 15Сен де, Капернаум, теҥериге јетире бийиктединген бойыҥ, таамыга јетире јабызаарыҥ. 16Слерди угуп турган кижи Мени угуп јат. Слерди јектеп турган кижи Мени јектеп јат. Мени јектеп турган кижи Мени Ийгенди јектеп јат.

17Јетен ӱренчик сӱӱнчилӱ јанып келеле, айттылар:

– Кайракан, Сениҥ адыҥды адап јакарганыста, шилемирлер де биске багып турдылар!

18Ол айтты:

– Сатана јалкын чылап теҥеридеҥ келип тӱшкенин кӧрдим. 19Бат, Мен слерге јыландардыҥ ла скорпиондордыҥ ӱстине базар, ӧштӱлерди јеҥер јаҥ берип јадым, слерге не де каршузын јетирип болбос. 20Је јелбистер слерге багып турганына сӱӱнбегер, ады-јолыгар теҥериде бичилгенине сӱӱнигер!

21Бу ла ӧйдӧ Иисус тыннаҥ сӱӱнчи алып, айтты:

– Ада, теҥери ле јердиҥ Кайраканы! Мыны ойгорлордоҥ ло керсӱлердеҥ јажырала, кичӱлерге ачканыҥ учун, Сеге баш болзын! Эйе, Ада, јакшылыкту табыҥ андый болгон. 22– Оноҥ ӱренчиктерине баштанып, айтты: – Ончозы Меге Адамнаҥ берилген. Уулы кем болгонын Адазынаҥ ӧскӧ кем де билбес, Уулынаҥ ӧскӧ Адазы кем болгонын кем де билбес, анайда ок Уулы кемге ачар кӱӱндӱ, ол билер.

23Оноҥ ӱренчиктерине баштанып, олорго аҥылап айтты:

– Слердиҥ кӧрӱп турганыгарды кӧргӧн кӧстӧр кежиктӱ. 24Айдып турум слерге: кӧп јарлыкчылар ла каандар кӧрӱп јӱргенеерди кӧрӧйин дейле, кӧрбӧгӧн, угуп јӱргенеерди угайын дейле, укпаган.


Быйанду самар кижи керегинде


25Бир јасакчы ӧрӧ туруп, Иисусты ченеп, сурады:

– Ӱредӱчи, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болорго, нени эдейин?

26Иисус оноҥ сурады:

– Јасакта не деп бичилген? Оноҥ сен нени кычырдыҥ?

27Ол кижи каруу јандырды:

– «Кайраканды, бойыҥныҥ Кудайыҥды, бастыра јӱрегиҥле, бастыра јулаҥла, бастыра кӱчиҥле, бастыра санааҥла сӱӱп јӱр». База: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр».

28Иисус ого айтты:

– Айтканыҥ јолду. Анайда ла эдип јӱр, јӱрӱм јӱрериҥ.

29Је ол актанайын деп, Иисустаҥ сурады:

– А мениҥ јуугым кем?

30Иисус каруу јандырып, айтты:

– Бир кижи Иерусалимнеҥ Иерихон јаар барып јадала, тонокчыларга туттурган. Тонокчылар оны јылаҥаштап, јарым тындуга артырала, јӱре бергендер. 31Ол јолло бир абыс барып јаткан. Је соктыртып койгон кижини кӧрӧлӧ, кӧндӱре ӧдӧ берген. 32Анайып ок бир левит ол јерге келип, кӧрӧлӧ, кӧндӱре ӧдӧ конгон. 33Бир самар кижи дезе јортып барадала, оны кӧрӱп, ичи ачыган. 34Базып келеле, шырказын аракыла јунуп, майла сӱртеле, таҥып берген. Эштегине миндиреле, айылчы конор турага экелип, оны кичееген. 35Эртезинде дезе, атанар башта, эки динарий чыгарып, конор тураныҥ ээзине берип, айткан: «Бу кижини кичее. Артык акча коротсоҥ, бурылзам, тӧлӧп берерим». 36Тонокчыларга туттурган бу кижиниҥ јуугы ол ӱчӱниҥ кажызы болгон деп сананып туруҥ?

37Јасакчы: «Ого быйаны јеткени» – деди. Айдарда, Иисус айтты:

– Бар, сен де анайда эдип јӱр.


Мария ла Марфа


38Јолын улалтып, Иисус бир јуртка келди. Анда Марфа деп ӱй кижи Оны айлына кычырды. 39Марфада Мария деп сыйны болгон. Онызы Иисустыҥ будыныҥ јанына отурып, Оныҥ сӧзин тыҥдап турган. 40Марфа дезе, јаан кӱндӱ-кӱрее эдерге кичеенип, базып келеле, айтты:

– Кайракан, сыйным мени иштезин деп, јаҥыскан артырып койгонын кӧрбӧй туруҥ ба? Оны меге болушсын дезеҥ.

41-42Иисус дезе ого каруу јандырды:

– Марфа! Марфа! Сен кӧпти эдерге кичеенип, шакпырап јадыҥ, је јӱк ле бир неме керек. Мария дезе јакшылыкту ӱлӱӱзин талдап алды, оны кем де айрып болбос.


### 11


Канайда мӱргийтени керегинде


(Мф. 6:9-15; 7:7-11)


1Иисус бир јерде мӱргиген. Мӱргип божоордо, ӱренчиктериниҥ бирӱзи Ого айтты:

– Кайракан, Иоанн бойыныҥ ӱренчиктерин ӱреткени чилеп, бисти де мӱргиирге ӱретсеҥ.

2Иисус олорго айтты:

– Мӱргизеер, мынайда айдыгар:

Теҥеридеги Адабыс!

Адыҥ Сениҥ агарулалзын,

Каандыгыҥ Сениҥ келзин!

Канайып теҥериде, анайып јерде де табыҥ Сениҥ болзын.

3Кӱнӱҥ сайынгы калажысты кажы ла кӱн берип тур.

4Кинчектеристи ташта,

нениҥ учун дезе биске тӧлӱлӱ не ле кижиниҥ јаманын

бис те таштап јадыс.

Јеткерге бисти кийдирбе,

је јаманнаҥ бисти аргада.


Суранып јӱрген најы керегинде


5Иисус оноҥ айтты:

– Кажы бирӱгерде најы бар болзын. Ого тӱн аразында келип, мынайда айткан болдыгар: «Најым, меге тӧлӱге ӱч болчок калаш берзеҥ. 6Айлыма јолго јӱрген најым тӱшти, оны азыраар курсак јок». 7Онызы дезе айыл ичинеҥ мынайда айтпай кайтсын: «Мени шакпыратпа. Эжигим бӧктӱ, балдарым мениле кожо тӧжӧктӧ јаткылары. Туруп, сеге курсак берип болбозым». 8Айдып турум слерге: најы болгон адында ол, туруп, калашты бербезе де, турумкай болзогор, ого туруп, нени сураганаарды ончозын алып берерге келижер. 9Мен де айдып турум слерге: сурагар – слерге берилер, бедирегер – таап аларыгар; токылдадыгар – слерге ачып бергилеер. 10Сураган кижи алат, бедирегени табат, токылдатканга ачып берер. 11Уулы калаш сурагажын, ого таш алып берер ада слердиҥ ортогордо бар ба? Уулы балык сурагажын, кем балыктыҥ ордына ого јылан алып берер? 12Јымыртка сурагажын, кем ого скорпион алып берер? 13Анайдарда, јаман бойыгар, балдараарга јакшыны берерин билер болзогор, анчада ла Теҥеридеги Ада Оноҥ сурап турган улуска Агару Тынды берер!


Иисус па айса Веельзевул ба?


(Мф. 12:22-30, 43-45; Мк. 3:20-27)


14Бир катап Иисус тил јок шилемирди чыгарган. Шилемир чыгарда, тил јок кижи эрмектене берген, улус алаҥ кайкаган. 15Кезиктери айдышты:

– Ол шилемирлерди шилемир бийи Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай.

16Бир кезиги Оны ченеп, теҥеридеҥ билди кӧргӱс – дежип турдылар. 17Је Иисус олордыҥ ичиндеги сагыжын билип, айтты:

– Каандык ичинде калык ӧштӧшсӧ, каандык ээн калар; биледе бой-бойы урушса, биле јайрадылар. 18Сатана бойына бойы удура болзо, оныҥ каандыгы чыдажар беди? Слер дезе Мени шилемирлерди Веельзевулдыҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп турбай – дейдигер. 19Веельзевулдыҥ кӱчиле шилемирлерди чыгара сӱрӱп турган болзом, слердиҥ уулдарыгар кемниҥ кӱчиле чыгара сӱрӱп јат? Оныҥ учун олор слерди јаргылаар. 20Је шилемирлерди чыгара сӱрӱп турганым Кудайдыҥ кӱчинеҥ болзо, слерге Кудайдыҥ Каандыгы јеткени бу туру.

21Кӱчтӱ кижи мылтык тудунып, айлын каруулдаза, оныҥ јӧӧжӧзи бӱдӱн болор. 22Ого бойынаҥ кӱчтӱ кижи табарып, оны јеҥзе, ол тушта оныҥ иженген мылтыгын айрып, тоноп алганын ӱлеп берер.

23Мениле кожо эмези – Меге удура болгоны. Мениле кожо јуубаганы дезе, кородып турганы.

24Кара јелбис кижиниҥ ӧзӧк-буурынаҥ чыкканда, амыр бедиреп, суу јок јерлерде тенип јӱрет. Таппай салала, «Чыгып барган айлыма бурылатам» – дейле, 25барып кӧрзӧ, айлы сибирилген, јуунадылган болот. 26Барып, бойынаҥ јаман ӧскӧ јети јелбис ээчиткенче келет, кирип, анда јуртай бергилейт. Байагы кижиге мынызы башкызынаҥ коомой болор.

27Ол мыны айдып турарда, улус ортодоҥ бир ӱй кижи ӱнин бийиктедип,

– Сени карындап алып јӱрген, Сени эмискен эне кежиктӱ! – деди.

28Је Ол айтты:

– Кудайдыҥ сӧзин угуп, бӱдӱрип јӱргени кежиктӱ!

29Улус там ла кӧптӧп јуулыжып турарда, Ол айдып баштады:

– Кал, кинчектӱ ӱйе бу. Ол билдилер бедирейт. Је Ионаныҥ билдизинеҥ ӧскӧ, ого билди берилбес. 30Иона Ниневияныҥ калыгына билди болгон чылап, Кижи Уулы да бу ӱйеге билди болор. 31Тӱштӱктиҥ абакай-кааны Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар: ол Соломонныҥ ойгор сӧзин угайын деп, јака јердеҥ келип јӱрген эди. Је бат, мында Турганы Соломонноҥ јаан. 32Ниневияныҥ улузы Јаргы болор кӱнде бу ӱйениҥ улузыла кожо туруп, олорды бурулаар. Олор Ионаныҥ јарлыктаганын угала, кинчегин алынып, Кудайга баштанган. Је бат, мында Турганы Ионадаҥ јаан.

33Ӱспекчинди камысканда, оны туйук јерге эмезе табак алдына тургуспайтан. Карын, ӱйге кирген улус јарыкты кӧрзин деп, оны јарыткыштыҥ ӱстине тургузатан. 34Эт-кан јарыткыжы – кӧс. Кӧзиҥ ару болзо, ончо эди-каныҥ да јарык болор, кӧстӧҥ коомой болзоҥ, эди-каныҥ да караҥуй болор. 35Калак, кӧксиҥдеги јарык караҥуй болуп калбазын! 36Эди-каныҥ ончо јарык болзо, караҥуй јери јок болзо, јарыткыштыҥ јарыгы сени јарыткандый, ончо бойыҥ јарык болор.


Фарисейлер ле јасакчылар керегинде


(Мф. 23:1-36; Мк. 12:38-40; Лк. 20:45-47)


37Иисус айдып божоордо, бир фарисей Оны айлына ажанарга кычырды. Ол келип, кыйын отурды. 38Фарисей дезе, Оныҥ ажанар алдында колын јунбаганын кӧрӱп, кайкады. 39Је Кайракан ого айтты:

– Слер, фарисейлер, айак-казанаардыҥ тыштын арчып јадыгар, ичигер дезе тоношло, јаманла толо. 40Керсӱ эместер! Тыштын бӱдӱрген Кудай, ичин де бӱдӱрген эмес пе? 41Не барыгардаҥ быйан эдип јӱрзегер, ол тужында слерде ончозы ару болор!

42Је слерге, фарисейлер, ачу-корон! Слер мятаныҥ, рутаныҥ, не ле маала ажыныҥ онынчы ӱлӱӱзин берип јадыгар, је Кудайдыҥ јаргызын ла сӱӱжин ундып јадыгар. Бирӱзин эткенде, экинчизин де ундыбас керек.

43Слерге, фарисейлер, ачу-корон! Слер синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, тепсеҥдерде уткыдарын јакшызынып јадыгар.

44Слерге, бичикчилерге ле фарисейлерге, эки јӱстӱлерге, ачу-корон! Слер темдектелбеген сӧӧк салар оро ошкожыгар: улус онызын билбей, ӱстиле базып јӱргӱлейт.

45Јасакчылардаҥ кем де Ого айтты:

– Ӱредӱчи! Мынайда айдып, бисти де тарындырып јадыҥ.

46Је Ол айтты:

– Слерге де, јасакчылар, ачу-корон! Слер улуска апарарга эп јок јӱк артадыгар, бойыгар дезе олорго сабарыгардыҥ бирӱзин де тийгиспейдигер!

47Слерге ачу-корон! Слер јарлыкчыларга сӧӧк салар јерлер тудуп јадыгар, олорды дезе адаларыгар ӧлтӱрген! 48Онызыла слер адаларыгардыҥ эткен керегин јарадып турганыгарды керелейдигер: адаларыгар јарлыкчыларды ӧлтӱрген, слер дезе олорго сӧӧк салар јерлер тудуп јадыгар. 49Оныҥ учун Кудайдыҥ Ойгоры айткан: «Олорго јарлыкчылар ла апостолдор ийерим. Је олордыҥ кезигин ӧлтӱрер, кезигин дезе сӱрӱп ийер. 50Телекей бӱдердеҥ ала тӧгӱлген јарлыкчылардыҥ каны бу ӱйедеҥ некелзин: 51Авельдиҥ канынаҥ ала тагыл ла байзыҥныҥ ортозында ӧлтӱрткен Захарияныҥ канына јетире». Эйе, айдып турум слерге: мынызы бу ӱйедеҥ некелер!

52Слерге, јасакчыларга, ачу-корон! Слер билгирдиҥ тӱлкӱӱрин алып алганыгар: ого бойыгар да кирбегенеер, кирейин деген улуска да буудак эткенигер.

53Иисус мыны олорго айдып турарда, бичикчилер ле фарисейлер Ого ачынып, кӧп сурактар берип, 54Оны бурулаарга, айткан сӧзинеҥ јик табарга, умзанып турдылар.


### 12


1Ол ӧйдӧ тӱмен улус јуулып, кысталыжып турарда, Иисус озо ӱренчиктерине айдып баштады:

– Фарисейлердиҥ ачыткызынаҥ чеберленигер, онызы эки јӱстӱ болоры. 2Ачылбай калар туйук неме јок, јарталбай калар јажыт јок. 3Оныҥ учун караҥуйда айтканыгар, јарыкта угулар, айыл ичинде кулакка айтканыгар, айылдыҥ јабынчызынаҥ јарлалар.


Кемнеҥ коркыйтан


(Мф. 10:19-20, 28-33; 12:32)


4– Слерге дезе, најыларыма, айдып турум: эт-канды ӧлтӱреле, ӧскӧ нени де эдер аргазы јоктоҥ коркыбагар. 5Је кемнеҥ коркыйтанын слерге айдып берейин: ӧлтӱреле, таамыга тӱжӱрер јаҥ кемде бар, оноҥ коркыгар. Эйе, айдып турум слерге: оноҥ коркыгар! 6Беш болчок боро кучыйакты эки оок јес акчага садатан эмес беди? Је Кудай олордыҥ бирӱзин де ундыбаган. 7Слердиҥ дезе бажыгардыҥ кылы да ончозы тоололып калган. Анайдарда, коркыбагар: слер кӧп кучыйактардаҥ баалу!

8Айдып турум слерге: кем Мени јарадып турганын улус алдына айтса, оны Кижи Уулы да јарадып турганын Кудайдыҥ ангелдери алдына айдар. 9Улус алдында кем Менеҥ јана тӱжер, Кижи Уулы Кудайдыҥ ангелдери алдында ол кижидеҥ јана тӱжер. 10Кижи Уулына удура сӧс айтканы ташталар, је Агару Тынды јамандап айтканы, ташталбас.

11Слерди синагогаларга, башкараачыларга ла јамылуларга экелгежин, канайда коруланарыс, нени айдарыс деп санааркабагар. 12Агару Тын ол тушта нени айдарына слерди ӱредер.


Бир бай керегинде


(Мф. 6:19-21, 25-34)


13Улустыҥ ортозынаҥ бир кижи Иисуска айтты:

– Ӱредӱчи, карындажыма айтсаҥ, энчини мениле ӱлешсин.

14Иисус ол кижиге:

– Слерди јаргылаарга эмезе энчигерди ӱлештирерге Мени кем туткан? – дейле, 15улуска баштанды: – Ачаптанып неме јуурынаҥ чеберленигер, – кижиниҥ јӱрӱми јӧӧжӧзиниҥ элбегинеҥ камаанду эмес.

16Оноҥ укаа сӧс айтты:

– Бир бай кижиниҥ кыразында јакшы аш бӱткен. 17«Эмди канайдайын? – деп, ол сананган. – Ажымды урар јерим јок». 18Оноҥ айткан: «Мынайда эдедим: алмарларымды бузала, оноҥ јаандарын тудадым, ончо ажымды, бар јӧӧжӧмди ого јууп койодым. 19Оноҥ алкы бойыма айдадым: „Јулам! Белетеп алган курсагыҥ, јӧӧп алган байлыгыҥ узак ӧйгӧ једер: амыра, ичип-ји, јырга“». 20Је Кудай ого айткан: «Тенек кижи! Бу тӱнде јулаҥды алып баргылаар. Белетеп алганыҥ кемге једижер?»

21Кудайга байыбай, бойына байлык јууган кижиле андый болуп јат.


Јӱрӱмигерди кичееп, санааркабагар


22Иисус ӱренчиктерине айтты:

– Оныҥ учун айдып турум слерге: јӱрӱмигерди кичееп, нени јиирис, эди-каныгарды кичееп, нени кийерис дебегер. 23Јӱрӱм курсактаҥ баалу, эт-кан кийимнеҥ баалу. 24Кускундарды кӧригер: олор аш чачпайдылар, кеспейдилер, јӧӧжӧ сугар јери де јок, алмарлары да јок, је Кудай олорды азырап јат. Слер дезе куштардаҥ канча кире артык! 25Кемигер кичеенип, јӱрӱмин бир де саатка узадып болор? 26Асты да болзо, бойыгарга эдип болбозыгарда, ӧскӧзин не кичееп јадыгар? 27Чомур чечектердиҥ ӧзӱп турганын кӧригер: иштебей де, иирбей де јадылар. Је айдып турум слерге: Соломон до бойыныҥ бастыра магында олордыҥ бирӱзи де чилеп кийинбеген. 28Бӱгӱн ӧзӱп, эртен отко ташталатан јалаҥныҥ ӧлӧҥин Кудай анайда кийиндирип турган да, слерди оноҥ артык кийиндирер эмес пе, бӱтпестер! 29Нени јиирин, эмезе нени ичерин бедиребегер, ого санааркабагар. 30Мыны ончозын бу телекейдиҥ улузы бедирейт. Адагар дезе мыныҥ ончозын керексинип турганыгарды билер. 31Карын, Оныҥ Каандыгын бедирегер, мыныҥ ончозы слерге берилер.

32Коркыба, ас ӱӱр! Слерге Каандык берери – Адагардыҥ јакшылык кӱӱни андый. 33Јӧӧжӧгӧрди садып, быйан эдип јӱригер. Бойыгарга элебес кап белетеп алыгар, коробос байлыкты теҥериде јӧӧгӧр, – ого уурчы једип албас, оны кӱйе јибес. 34Јӧӧжӧгӧр кайда, јӱрегеер де анда болор.


Белен болыгар


(Мф. 24:45-51)


35– Белигер курлу болзын, јарыткыштарыгар кӱйӱп турзын. 36Бийи тойдоҥ келеле, эжикти токулдаткажын, тургуза ла ачып берерге сакыган кижидий болыгар. 37Бийи јанып келеле, кулдары ойгу болгонын кӧргӧжин, кулдарыныҥ кежиктӱ болгоны ол. Чынын айдадым слерге: ол курчанып, кулдарын отургызып, базып келеле, олорды бойы кӱндӱлеер. 38Тӱнниҥ ӱч те аразында, таҥ алдында да келип, кулдары ойгу болгондорын кӧрӧр болзо, ол кулдар кежиктӱ.

39Уурчы качан келерин айыл ээзи билген болзо, ойгу болуп, айлын тонотпос эди деп, билип јадыгар. 40Слер де белен болыгар: Кижи Уулы слер сакыбаган ӧйдӧ келер.

41– Кайракан! Бу укаа сӧсти јаҥыс биске айдып туруҥ ба, айса ончо улуска ба? – деп, Петр Оноҥ сурады.

42Кайракан айтты:

– Јалчыларды башкарзын деп, олорго ӧйинде курсак берип турзын деп, бий кӧстӧгӧн бӱдӱмјилӱ ле керсӱ айыл башкараачы кем болотон? 43Бийи келип, кулы анайда эдип јӱргенин кӧрӧр болзо, байагы кул кежиктӱ. 44Чынын айдадым слерге: оны ончо јӧӧжӧзине баш эдер. 45Је ол кул ичинде: «Бийим бачым келбес» – дейле, јалчыларды, јалчы кыстарды согуп, ичип-јип, аракыдап јатса, 46ол кулдыҥ бийи сакыбаган кӱнде, сананбаган ӧйдӧ келер. Оны бойынаҥ кезе чабар, оныҥ салымы бӱдӱмји јок улустыҥ салымындый болор.

47Бийиниҥ табын билип, белен эмес болуп, оныҥ табыла этпеген кул кӧп соктырар; 48је билбеген кул, кезедерине турар кылык эткен де болзо, ас соктырар. Кемге кӧп берилген, оноҥ кӧп ок некелер, кемге кӧп бӱдӱмјилелген, оноҥ кӧп ок суралар.

49Мен јерге от тӱжӱрерге келгем, ол от јалбырап кӱйзин деп, кӱӱнзеп турум! 50Мен креске тӱжӱп, крестелер учурлу; оны сакып, кыйналып турганымды! 51Мени јерге амыр-энчӱ экелерге келген деп туругар ба? Јок! – деп, айдып турум слерге. – Бӧлиштирерге келгем! 52Мынаҥ ары ӱйде беш кижи болзо, олор бӧлинижер: ӱчӱзи – экӱзине удура болор, экӱзи – ӱчӱзине удура болор. 53Адазы уулына, уулы адазына удура, энези кызына, кызы энезине удура, кайын энези келдине, келди кайын энезине удура бӧлинижер.

54Улуска дезе айтты:

– Кӱнбадыштаҥ булут чыгып келгенин кӧрзӧгӧр, ол тарыйын: «Јаҥмырлаар» – дейдигер; айтканыгарла болуп јат. 55Тӱштӱк салкын соккондо, «Изӱ болор» дейдигер, айтканыгарла болуп јат. 56Эки јӱстӱлер! Јерге ле теҥериге кӧрӱп, јылдыҥ ӧйин билип јадыгар, эмди кандый ӧй келгенин дезе билип болбойдыгар ба? 57Чын дегенди билип аларга, бойыгарды бойыгар не јаргылабайдыгар?

58Сени бурулаачы кижиле бийлерге барып јаткаҥда, јолой оныла јаражарга кичеен, сени ол јаргычыга апарбазын, јаргычы сени тӱрмениҥ ишчизине берип ийбезин, онызы дезе сени тӱрмелеп койбозын. 59Айдып турум сеге: калганчы оок акчаны тӧлӧбӧгӧнчӧҥ, оноортынаҥ чыкпазыҥ.


### 13


Кинчегин алынары керегинде


1Бу ӧйдӧ Иисуска бир кезик улус келип, байзыҥда Пилатка ӧлтӱрткен Галилейдиҥ улузы керегинде айдып бердилер. Пилат олордыҥ канын тайып јаткан тындуларыныҥ каныла колыштырган.

2Иисус айтты:

– Бу улус Галилейдиҥ ӧскӧ улузынаҥ кинчеги кӧп учун олорло андый болгон деп сананып турыгар ба? 3Јок – деп, айдып турум слерге! Је кинчегерди алынып, Кудайга баштанбазагар, ончогор анайып ок ӧлӱп каларыгар! 4Силоамдагы бакана аҥтарыларда, ого баспактадып ӧлгӧн он сегис кижи Иерусалимде јуртаган улустаҥ ончозынаҥ кӧп бурулу болгон деп сананып турыгар ба? 5Јок – деп, айдып турум слерге! Је кинчегерди алынып, Кудайга баштанбазагар, ончогор анайып ок ӧлӱп каларыгар.

6Оноҥ мындый укаа сӧс айтты:

– Бир кижиниҥ виноград ӧскӧн садында тарылган смоква агаш болгон. Ол бу агаштыҥ јиилегин терерге келеле, неме таппаган. 7Айдарда, бойыныҥ ишчизине айткан: «Бат, бу агаштаҥ јиилек алайын деп, ӱчинчи јыл келип јадым, је бедиреп таппай турум. Оны ары кезип кой, јерди туза јок этпезин». 8Је онызы каруу јандырып, айткан: «Бийим, быјылча тургай. Мен оны кӱбӱредип, ӧтӧк тӧгӱп салайын. 9Эзенде јиилек берер болор бо. Бербезе, кезип койгойыҥ».


Суббот кӱнде кижини јазары


10Суббот кӱнде синагогалардыҥ бирӱзинде Иисус ӱредип турган. 11Анда јоболдыҥ кӧрмӧзине туттурала, он сегис јыл јобоп јӱрген ӱй кижи болгон. Ол корчойып калган, арка-сыны тӱзелбейтен. 12Иисус оны кӧрӧлӧ, Бойына кычырып алып,

– Ӱй кижи, оору-јоболдоҥ айрылып јадыҥ – дейле, 13ого колын салып, алкады. Онызы бу тарый тӱзелип, Кудайды алкай берди.

14Иисус суббот кӱнде јасты деп, синагоганыҥ јааны чугулданып, улуска айтты:

– Иш эдетен алты кӱн бар. Јазыларга ол кӱндерде келип турыгар, суббот кӱнде келбегер.

15Је Кайракан айтты:

– Эки јӱстӱ! Слердиҥ кемигер де болзо, суббот кӱнде чарын эмезе эштегин чечип, сугарарга апарып јат па? 16Авраамныҥ бу кызын сатана туку он сегис јыл кӱлӱде туткан. Суббот кӱнде кӱлӱзин чечип, оны јайымдаарга јарабас па?

17Ол мынайда айдып турарда, Ого удурлашкан ончо улуска уйатту болды. Ончозы Оныҥ мактулу керектерин кӧрӱп, сӱӱнижип турды.


Кудайдыҥ Каандыгы неге тӱҥей


(Мф. 13:31-33; Мк. 4:30-32)


18Иисус айтты:

– Кудайдыҥ Каандыгы неге тӱҥей, Оны неге тӱҥейлеп айдайын? 19Ол горчицаныҥ ӱренине тӱҥей. Оны кижи алып, садында отургускан. Ол ӧзӱп, јаан агаш болуп калган, теҥериниҥ куштары оныҥ будактарына уйа тарткан.

20База айтты:

– Кудайдыҥ Каандыгын неге тӱҥдеп айдайын? 21Ол ачыткыга тӱҥей. Оны ӱй кижи алып, ӱч кемјӱ кулурга саларда, ончо тесте кӧдӱрилип калган.

22Иисус калаларга ла јурттарга кирип, ӱредип турды. Ол Иерусалим јаар барып јаткан.

23– Кайракан, аргаданып тургандар ас беди? – деп, бир кижи сурады.

Иисус дезе олорго айтты:

24– Тапчы эжиктеҥ кирерге кӱјӱренигер. Айдып турум слерге: кӧп улус кирейин дейле, ого кирип болбос. 25Айыл ээзи туруп, эжигин бӧктӧп ийзе, слер тыштында туруп, эжикти токылдадып: «Бийибис, биске ач!» – деп јайнаарыгар. Је ол слерге айдар: «Слер кайдаҥ келген улус? Слерди билбезим». 26Ол тушта слер айдынарыгар: «Сениле кожо ичип-јип јӱрген эдибис, бистиҥ оромдорыста ӱредип јӱрген эдиҥ». 27Је ол слерге айдар: «Слерди билбезим, кайдаҥ келген улус. Јаман кылынып јӱргендер, ончогор менеҥ кеде барыгар!» 28Авраам, Исаак, Иаков ло ончо јарлыкчылар Кудайдыҥ Каандыгында јӱргендерин, бойыгар дезе, чыгара сӱрдӱрип ийгенигерди кӧрӧр болзогор, анда ый ла тиш кыјырты болор. 29Кӱнчыгыштаҥ ла кӱнбадыштаҥ, тӱндӱктеҥ ле тӱштӱктеҥ келгилеп, Кудайдыҥ Каандыгында кыйын отургылап алар. 30Эмди калганчы болгон кижи, баштапкы болор, баштапкы болгоны, калганчы болор.


Иерусалим керегинде сыгыт


(Мф. 23:37-39)


31Ол кӱн бир кезик фарисейлер келип, Иисуска айттылар:

– Чыгып, мынаҥ ырбап бар, Ирод Сени ӧлтӱрер деп јазанат.

32Иисус олорго каруу јандырды:

– Барып, ол тӱлкӱге айдыгар: «Бат, бӱгӱн ле эртен шилемирлерди чыгарарым, оору-јоболды јазарым, ӱчинчи кӱнде дезе керегимди туузылтарым. 33Је бӱгӱн, эртен ле соҥзуун Мен јолдо болор учурлу, нениҥ учун дезе јарлыкчы Иерусалимнеҥ ӧскӧ јерде ӧлтӱртер аргазы јок».

34Јарлыкчыларды ӧлтӱреечи, сеге ийилген элчилерди ташла шыбалаачы Иерусалим, Иерусалим! Куш бойыныҥ балдарын канады алдына јуунаткандый, балдарыҥды канча јуунадайын дебедим, је слер болбодыгар! 35Бат, айлыгар слерге ээн артып јат! Айдып турум слерге: ӧй једип, «Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы алкышту!» – деп айтпаганчаар, Мени кӧрбӧзигер.


### 14


Иисус фарисей-эште


1Бир катап суббот кӱнде Иисусфарисей бийдиҥ айлына кирип, ажанды. Оны ајыктап турдылар. 2Оныҥ алдына суулу оорудаҥ шыралап јӱрген кижи келди.

3Иисус јасакчыларга ла фарисейлерге баштанып, айтты:

– Суббот кӱнде улус эмдеерге јараар ба?

4Олор унчугышпады. Оору кижиге тийип, оны јазала, јандырып ийди. 5Олорго дезе айтты:

– Кажы бирӱгердиҥ эштеги эмезе чары кутукка тӱшкежин, оныгарды суббот то кӱнде ол тарый чыгарып албас бедигер?

6Олор нени айдарын билбей турдылар.

7Айттырылган улус тӧр талдап тургандарын ајарып, олорго укаа сӧс айтты:

8– Сени кем-кем тойго кычырза, тӧргӧ отурба. Айттырылган улус ортодо сенеҥ кӱндӱлӱ кижи бар болуп калбазын. 9Оны да, сени де айттырган кижи базып келип, сеге: «Бу јерди ол кижиге божот» – дебезин. Ол тушта сеге бу мыныҥ уйадына чыдабай, эжиктиҥ јанына барып, отурарга келижер. 10Је сени айттырса, келип, эжиктиҥ јанына отурып ал. Сени айттырган кижи базып келип, «Најы, ӧрӧ ӧт!» – дезин. Ол тушта сениле кожо отурган улус алдында сеге кӱндӱ болор. 11Бойын бийик тутканы – јабыс кӧрдирер, бойын јабыс тутканы – бийикке чыгар.

12Айттырган кижиге де айтты:

– Тӱште бе, эҥирде бе казан аскаҥда, најыларыҥды да, карындаштарыҥды да, тӧрӧӧндӧриҥди де, бай айылдаштарыҥды да айттырба. Олор качан бирде сени база айлына кычырар, јакшызын јандыра јетирер аргалу. 13Је кӱндӱ-кӱрее эткеҥде, тӱреҥи, кенек, аксак, сокор улусты айттыр. 14Бат ол тушта кежиктӱ болгоныҥ ол: јандыра јакшызын олор сеге јетирип болбос, је актулар тирилгежин, сеге јакшы јетирилер.

15Мыны угала, Оныла кожо кыйын отургандардыҥ бирӱзи Ого айтты:

– Кудайдыҥ Каандыгында курсак јиир кижи кежиктӱ!

16Иисус айтты:

– Бир кижи јаан кӱндӱ-кӱрее эдип, кӧп улус айттырган. 17Ажанар ӧй једип келерде, ол кулын ийип, айттырылган улуска мынайда айтсын деген: «Келигер, ончо неме белен». 18Олор, эрмектежип алган чылап, јаманын таштазын деп, сурай бергендер. Бирӱзи айткан: «Мен јер садып алдым, оны барып кӧрӧр керек. Јаманымды таштазын деп, сурап турум». 19Экинчизи: «Мен беш эжер чар садып алдым, олорды јегип, кыра сӱрӱп кӧрӧргӧ турум. Јаманымды таштазын деп, сурап турум» – деген. 20Ӱчинчизи айткан: «Мен кижи алдым, оныҥ учун барып болбозым». 21Кул келип, мыны бийине угускан. Айыл ээзи чугулданып, кулына јакарган: «Капшай барып, каланыҥ јаан ла кичинек оромдоры сайын јӱрӱп, тӱреҥи, кенек, аксак ла сокор улусты бери экел». 22Кул келип, айткан: «Бийим, јакаруҥды бӱдӱрип койдым, эмди де јер бар». 23Бий кулына база јакарган: «Јолдорды, чеден-кажаандарды кууп, туштаган ла кижини сӧстӧ, айлымныҥ ичине улус толзын! 24Айдып турум слерге: озо айттырган улустыҥ бирӱзи де ажымнаҥ јибес. Айттырылганы кӧп, је талдалганы ас».


Канайып Иисустыҥ ӱренчиги болор


(Мф. 5:13; 10:37-38)


25Иисусла кожо кӧп улус барып јаткан. Ол кайра баштанып, олорго айтты:

26– Меге келген кижи ада-энезин, алган эжин, бала-барказын, ага-карындажын, эје-сыйындарын, алкы бойыныҥ јӱрӱмин де јектеп, јаман кӧрбӧзӧ, ол Мениҥ ӱренчигим болор аргазы јок. 27Бойыныҥ кере тартыратан агажын албай, Мениле кожо јӱрер кижи, Мениҥ ӱренчигим болор аргазы јок.

28Кажы бирӱгер бакана тудар кӱӱндӱ болзын. Ол озо отурып алып, оны бӱдӱре тударга не-немези јеткил бе деп, тоолоор эмес пе? 29-30Оноҥ башка, бакананы тӧзӧйлӧ, бӱдӱрип болбостоҥ маат јок. Улус оны кӧрӧлӧ, «Бу кижи тудуп баштайла, бӱдӱрип болбоды» деп, электеп каткырыжар.

31Кандый бир каан ӧскӧ каанга удура јуулажарга барып јаткан болзын. Он муҥ черӱчилдӱ бойы, јуулажып келип јаткан јирме муҥ черӱчилдӱ каанга удурлажар аргазы бар ба деп, озо баштап отурып алып, јӧптӧжӧр эмес пе? 32Јуулажар аргазы јок болзо, ӧштӱ ыраак тужында амыр-энчӱ сурап, ого элчилерин ийер. 33Анайып ок слер де, бойыгарда не барынаҥ мойнобозогор, Мениҥ ӱренчиктерим болор учурыгар јок.

34Тус – јакшы неме. Је тус амтанын јылыйтса, канайып оны тусту эдер? 35Јерге де, ӧтӧккӧ дӧ јарабас. Оны чыгара чачып јадылар. Кулакту кижи уксын!


### 15


Јылыйган кой керегинде


(Мф. 18:12-14)


1Иисусты угарга, ончо каланчылар ла кинчектӱлер Ого јууктап келдилер. Фарисейлер ле бичикчилер дезе арбанып турдылар:

2– Ол кинчектӱлерди јуудып, олорло кожо ажанып јат.

3Је Иисус олорго мындый укаа сӧс айтты:

4– Кажы бирӱгерде јӱс кой болзын, бир койыгар јылыйып калган болзын. Јылыйган койды таап алганча бедиреерге, тогузон тогус койын ол куба чӧлдӧ артырып койор эмес пе? 5Таап алгажын, сӱӱнип, койды јардына артынып алар. 6Јанып келеле, најыларын ла айылдаштарын кычырып алып, олорго айдар: «Мениле кожо сӱӱнигер, јылыйган койымды таап алдым!» 7Айдып турум слерге: Кудайга баштанары керек јок тогузон тогус актуга кӧрӧ, Ого баштанган кинчектӱ бир кижиге теҥериде артык сӱӱнгилеер.


Јылыйган акча керегинде


8– Ол эмезе, бир ӱй кижиде он мӧҥӱн акча болзын, бир акчазын јылыйтып салган болзын. Јарыткышты кӱйдӱрип алып, айлыныҥ ичин сибирип, онызын таап алганча, кичеенип бедиреер эмес пе? 9Таап алгажын, ӱӱре-јелелерин, айылдаштарын кычырып алып, айдар: «Мениле кожо сӱӱнигер, јылыйган акчамды таап алдым!» 10Айдып турум слерге: Кудайга баштанып турган кинчектӱ бир де кижи учун Кудайдыҥ ангелдери алдында сӱӱнчи болуп јат.


Тенибер уул керегинде


11Иисус оноҥ ары айтты:

– Бир кижиде эки уул болгон. 12Кичӱзи адазына айткан: «Ада! Јӧӧжӧгӧрдӧҥ једижер ӱлӱӱмди меге беригер». Адазы јӧӧжӧни уулдарына бӧлип берген. 13Саадабай кичӱ уул ончозын јууп, ыраак ороонго атанган. Анда ол салдым, балыр јӱрӱп, акчазын ӱреп койгон. 14Бары-јогын кородып саларда, ол ороондо ачана-торо башталарда, немеге јединбей барган. 15Барып, бу ороонныҥ улузыныҥ бирӱзине јалданарда, оны јалаҥына чочко кабыртарга ийген. 16Чочконыҥ курсагыла да болзо, кардын толтырайын дезе, оны да берери чыкпай турган. 17Санаа алынып, айдынган: «Адамныҥ канча јалданаачылары курсакты јип тӱгезип болбой јат, мен дезе торолоп ӧлӧргӧ јеттим! 18Туруп, адама барып, айдадым: „Ада, теҥериге удура ла слердиҥ алдыгарда кинчек эттим. 19Уулыгар деп аданар учурым јок, мени јалданаачыларга кожуп алыгар“».

20Туруп, адазына барган. Оны адазы ыраагынаҥ кӧрӱп ийеле, ичи ачыган, удура јӱгӱрип келеле, кабыра кучактап, окшой берген. 21Уулы: «Ада! – деген. – Теҥериге удура ла слердиҥ алдыгарда кинчек эттим. Уулыгар деп аданар учурым јок». 22Је адазы кулдарына јакарган: «Кийимниҥ болзо јакшызын экелип, балама кийдиригер, сабарына болзо јӱстӱк кийдиригер, будына болзо ӧдӱк кийдиригер. 23Семирткен бозуны экелип, сойыгар: јийлик, јыргайлык! 24Бу уулым ӧлгӧн бойы тирилди, јылыйган бойы табылды». Оноҥ јыргай бергендер.

25Јаан уул дезе кырада болгон. Јанып келедип, айылдаҥ кожоҥ чыгып турганын угуп ийген. 26Јалчылардыҥ бирӱзин алдырып алала, анда не болуп турганын сураган. 27Онызы айткан: «Карындажыҥ јанып келген. Ол эзен-амыр јанып келди деп, адаҥ сӱӱнип, семирткен бозуны сойгон». 28Јаан уул ӧӧркӧйлӧ, айлына кирбеген. Адазы чыгып келеле, оны кычырган. 29Је ол адазына айткан: «Бат, канча јылга улай слерге иштеп, айткан сӧзигердеҥ чыкпай јӱрдим. Је најыларыҥла кожо јыргап ал деп, меге уулак та айдып бербедигер. 30Баскын-тоскын ӱй улуска биригип, ар-јӧӧжӧзин кородып койгон бу уулыгар јанып келерде, ого семирткен бозу сойдыгар!» 31Адазы дезе ого айткан: «Уулым, сен јаантайын мениле кожо, мениҥ не барым – сенийи. 32Бу карындажыҥ ӧлгӧн бойы тирилди, јылыйган бойы табылды деп сӱӱнип, јыргаар керек».


### 16


Чындык байлык керегинде


1Иисус Бойыныҥ ӱренчиктерине айтты:

– Бир бай кижиде айыл башкараачы болгон. Ол јӧӧжӧзин кородып јат деп, байга јетиргендер. 2Онызын алдырала, айткан: «Бу сен керегинде нени угуп турум? Эткен ижиҥе јартамал эт, бу иште сениҥ артар учурыҥ јок». 3Айыл башкараачы бойында айдынган: «Эмди канайдайын? Бийим мени иштеҥ јайладып јат. Јер казып болбозым, суранчыктап јӱреринеҥ уйалып јадым. 4Бу иштеҥ чыгарып салза, улус мени айылдарына кийдирзин деп, нени эдерин билерим» – дейле, 5бийине тӧлӱлӱ улусты бирдеҥ алдырып баштаган. «Бийиме канчаны тӧлӱлӱ эдиҥ?» – деп, баштапкызынаҥ сураган. 6Онызы: «Јӱс кӱп май» – деген. Айдарда, ого айткан: «Кол салган чаазыныҥды алып, отур, „бежен“ деп, капшай бичи». 7Оноҥ: «Сен канча кире тӧлӱлӱ эдиҥ?» – деп, ӧскӧзинеҥ сураган. Онызы: «Јӱс таар буудай» – деген. Айдарда, ого айткан: «Кол салган чаазыныҥды алып, „сегизен“ деп бичи». 8Бий ак-чек эмес башкараачызын санаа-укаалу эткени учун мактаган. Јердеги јӱрӱмниҥ уулдары бойы ошкош улус ортодо јарыктыҥ уулдарына кӧрӧ санаалу.

9Мен де слерге айдып турум: чынга турбас байлыкла бойлорыгарга нӧкӧрлӧр таап туругар. Оноҥ, байлыгаар корозо, слерди мӧҥкӱлик айлы-јурттарына јууткылап алзын. 10Аска бӱдӱмјилӱ болгоны, кӧпкӧ дӧ бӱдӱмјилӱ. Аска бӱдӱмји јок болгоны, кӧпкӧ дӧ бӱдӱмји јок. 11Чынга турбас байлыкты слерге бӱдӱмјилеерге јарабас болзо, чындык байлыкты кем бӱдӱмјилеер? 12Кижинийине бӱдӱмјизи јок болгоныгарда, бойыгардыйын слерге кем берер?

13Кандый да кул эки бийге јаҥыс уунда јалчы болбос: эмезе бирӱзин јаман кӧрӧр, экинчизине дезе карузыыр; эмезе бирӱзине кичеенер, экинчизин дезе керектебес. Кудайга ла јӧӧжӧгӧ теҥ јалчы болуп албазыгар.

14Мыны ончозын фарисейлер де угуп, акчага ач бойлоры, Иисусты электеп каткырышты.

15Иисус олорго айтты:

– Улус алдында акту болуп кӧрӱнедигер, је Кудай јӱрегеерди билер. Улус ортодо бийик баалалып турганы, Кудайга јескинчилӱ. 16Иоаннаҥ озо Јасак ла јарлыкчылардыҥ сӧзи јарлалган. Эмдидеҥ ала дезе Кудайдыҥ Каандыгы керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат, кажы ла кижи ого кирерге кӱч салат. 17Јасакта бир чийик јоголгончо, јер ле теҥериге јоголорго јеҥил. 18Ӱйиле айрылыжып, ӧскӧ кижи алганы, онызыла кинчекке киргени ол. Ӧбӧгӧнинеҥ айрылганды алганы, оныла кожо кинчек эткени болор.


Бай кижи ле Лазарь


19Иисус оноҥ айтты:

– Бир бай кижи болгон. Каан чылап кийинип, кӱнӱҥ сайын јыргап-сайрап јӱрер. 20-21Оноҥ бастыра бойы ириҥ-балулу Лазарь деп тӱреҥи кижи болгон. Байдыҥ столынаҥ тӱшкенди јийин деп, оныҥ каалгазыныҥ јанында јадатан. Ийттер келип, балузын јалап туратан. 22Је бат, тӱреҥи јада калган, ангелдер оны Авраамга коштой апарып салгандар. Бай да јада калган, оныҥ сӧӧгин јууп койгондор. 23Ол, таамыда кыйналып јӱрген бойы, ӧрӧ кӧрзӧ, ыраагында Авраам јӱрген, коштойында дезе – Лазарь. 24Бай кыйгыра берген: «Авраам адабыс! Меге буурзап, Лазарьды бери ийзеҥ, сабарыныҥ бажын сууга чыктыдып, тилимди соотсын. Бу от-јалбыштыҥ изӱзине кыйналып турум!» 25Је Авраам айткан: «Уулым, эске алынып ийзеҥ, эзен јӱрериҥде, сен ончо јакшыны алгаҥ, Лазарь дезе ончо јаманды. Эмди ол мында кооттоп јат, сен дезе кыйналып јадыҥ. 26Ого ӱзеери, слер ле бистиҥ ортобыста – тӱби јок оро. Оныҥ учун мынаартынаҥ слерге барайын дегени, барып болбос, оноортынаҥ биске келейин дегени, келип болбос». 27Айдарда, бай айткан: «Оны бистиҥ айылга ий деп, сурап турум сени, адабыс! 28Беш карындажым бар эди. Бу кыйынду јерге тӱшпезин деп, ол барып, олорго керелезин». 29Авраам айткан: «Олордо Моисей ле јарлыкчылар бар, олорды уксын!» 30«Јок, Авраам адабыс, – деп, ол айткан, – ӧлгӧн улустыҥ бир-бирӱзи олорго барза, олор Кудайга баштанар». 31Је Авраам ого айткан: «Моисейди ле јарлыкчыларды уккулабай турган болзо, олорды кем де, керек дезе, тирилген кижи де, бӱдӱндирип болбос».


### 17


Кинчек ле бӱдетени керегинде


(Мф. 18:6-7, 21-22; Мк. 9:42)


1Иисус ӱренчиктерине айтты:

– Јаманга баштайтан немелер келбегенче болбос, је олор кем ажыра келген, ого ачу-корон! 2Бу кичӱлердиҥ кажы бирӱзин јаманга баштаган кижиниҥ мойнына теерменниҥ тажын буулап, оны талайга таштаган болзо, ого торт болор эди. 3Мынаҥ чеберленип јӱрӱгер! Карындажыҥ сеге јаман эткежин, каарып айт, кинчегин алынза, јаманын таштап кой. 4Кӱнине јети катап јаман эделе, сеге јети катап келип, «Мен бурулу» дегежин, јаманын таштап кой.

5– Кудайга бӱдер кӱӱнибисти тыҥыдарга болуш – деп, апостолдор Кайраканды сурадылар.

6Кайракан каруу јандырды:

– Бӱдӱмјигер горчицаныҥ ӱренинче болуп, бу турган агашка: «Тазыл-тамырыҥла кожо кодорылып, бойыҥды бойыҥ талайга апарып отургус!» – деген болзогор, ол слерге багар эди.

7Кажы бирӱгер кыралап эмезе малдап јӱрген кулду болзын. Байагы кул иштеҥ јанып келзе, ого: «Капшай отурып ажан!» – деп айдар бедигер? 8Карын, мынайда айдар јогоор бо: «Меге казан ас, мен ичип-јип отурганчам, курчанып алып, мени кӱндӱле, оноҥ бойыҥ ичип-јиириҥ». 9Јакаругарды бӱдӱрген кулыгарга алкыш-быйаныгарды айдар бедигер? 10Анайып ок слер де, јакаруны бӱдӱреле, мынайда айдыгар: «Бис неге де турбас кулдар эдибис, бис јӱк молју-керегисти бӱдӱрдис».

11Иерусалим јаар јолдо Иисус Самар ла Галилейдиҥ ортозыла барып јаткан. 12Бир јуртка кирип јадарда, Ого капкаш балулу он кижи учурады. Олор ыраагында токтой тӱжӱп, 13кыйгырыжа бердилер:

– Иисус, Ӱредӱчи! Биске буурза!

14Олорды кӧрӧлӧ, Иисус:

– Абыстарга барып кӧрӱнигер – деди.

Олор барып јадала, арутала бердилер. 15Олордыҥ бирӱзи дезе, бойыныҥ јазылганын кӧрӧлӧ, ойто бурылды. Тыҥ ӱнденип Кудайды алкап, 16Иисустыҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ јыгылып, Ого алкыш-быйанын јетирип турды. Ол самар кижи болгон.

17– Аруталганы он кижи эмес беди? Арткан тогузы кайда? – деп, Иисус сурады. – 18Кудайга алкыш-быйанын јетирерге, ӧскӧ укту бу кижидеҥ башка, олордыҥ бирӱзи де келбеди бе? – дейле, 19ого айтты: – Тур, бар. Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.


Кудайдыҥ Каандыгыныҥ келери


(Мф. 24:23-28, 37-41)


20Кудайдыҥ Каандыгы качан келер деп, фарисейлер сураарда, Иисус каруу јандырды:

– Кудайдыҥ Каандыгы танылу келбес. 21«Ол мында!» эмезе «Туку анда!» дебес, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ Каандыгы – ӧзӧк-кӧксигерде.

22Ӱренчиктерине дезе айтты:

– Кижи Уулыныҥ ого јӱк бир де кӱнин болзо кӧрӧр кӱӱнигер келер ӧй болор, је оны кӧрбӧзигер. 23Слерге: «Ол мында!», «Туку анда!» – дешкилеер. Тап эдип, олордыҥ кийнинеҥ јӱгӱрбегер.

24Јалт эделе, теҥериниҥ бир учынаҥ экинчи учына јетире јарыдып ийген јалкындый, Кижи Уулы Бойыныҥ кӱнинде андый болор. 25Је озо баштап Ол кӧп кыйналар, бу ӱйениҥ улузы Оноҥ јана тӱжер учурлу. 26Нойдыҥ кӱндеринде болгондый, Кижи Уулыныҥ кӱндеринде андый ок болор: 27Ной ковчегке кирердиҥ киргенче, улус ичип-јип јаткан, кижи алары алып, кижиге барары барып турган. Оноҥ чайык чыгып, ончозы чӧҥӱп калган. 28Лоттыҥ кӱндеринде база андый ок болгон: улус ичкен-јиген, садышкан, аш салган, агаш тарыган, туралар туткан. 29Је Лот Содомноҥ јӱре берген кӱн теҥеридеҥ от ло кӱкӱр јаап, ончозы кырылып калган. 30Кижи Уулы ачылар кӱн андый ок болор!

31Ол кӱн јабынчыда болгон кижи, не-немези дезе айылдыҥ ичинде болгожын, онызын алайын деп тӱшпезин; кырада јӱргени, бурылбазын! 32Лоттыҥ абакайын эзеп јӱригер! 33Јӱрӱмин чеберлейин дегени, онызын јылыйтар, јӱрӱмин јылыйтканы, онызын тындандырып алар. 34Айдып турум слерге, ол тӱнде эки кижи бир тӧжӧктӧ јадар: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар; 35эки ӱй кижи кол теермен тартар: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар. 36Кырада эки кижи јӱрер: бирӱзин апаргылаар, бирӱзин дезе артырып койгылаар.

37Айдарда, ӱренчиктер Оноҥ сурадылар:

– Бу кайда болор, Кайракан?

Иисус айтты:

– Сӧӧк јаткан јерге кан-кеределер јуулар.


### 18


Тул ӱй кижи ле јаргычы керегинде


1Јаантайын мӱргип, чӧкӧбӧйтӧнин билип јӱрзин деп, Иисус олорго укаа сӧс айтты:

2– Бир калада јаргычы болгон. Ол Кудайдаҥ да коркыбайтан, улустаҥ да уйалбайтан. 3Ол ло калада бир тул ӱй кижи болгон. Ол јаргычыга келип, «Мени ӧштӱӱмнеҥ корула» – деп, јайнап сурап туратан. 4Јаргычы узак ӧйгӧ јӧпсинбей, оноҥ бойында айдынган: «Мен Кудайдаҥ коркыбас, улустаҥ уйалбас та болзом, 5бу тул ӱй кижи меге амыр бербей турганда, оны корулайын, мени тӱйметпезин, база келбезин».

6– Ак-чек эмес јаргычы нени айтканын уктыгар ба? – деп, Кайракан айтты. – 7Кудай Ого тӱн-тӱш јайнап турган Бойы талдап алгандарын корулабас беди, олорды корулаарын саададып та турган болзо? 8Айдып турум слерге: олорды саадабай корулаар. Је Кижи Уулы келеле, Ого бӱдӱп турганды јердеҥ табар ба?


Фарисей ле каланчы керегинде


9Бойлорын актузынып, ӧскӧлӧрин јабыссынып турган кезик улуска дезе Иисус укаа сӧс айтты:

10– Эки кижи мӱргиирге, байзыҥга кирген: бирӱзи фарисей, экинчизи дезе – каланчы. 11Фарисей туруп, бойында мӱргиген: «Э-э, Кудай! Мен ӧскӧ улустый тонокчы, кӱјӱрчи, балыр јӱрӱмдӱ эмезе бу каланчыдый эмес болгоныма, Сеге алкыш-быйан јетирип турум. 12Неделеде эки катап орозо тудуп, алганымныҥ онынчы ӱлӱӱзин берип јадым». 13Каланчы дезе, ыраагында туруп, теҥери ӧрӧ кӧрӧргӧ дӧ тидинбей, је тӧжине согунып, айдынып турган: «Э-э, Кудай, меге, кинчектӱ кижиге, буурзак бол!»

14Айдып турум слерге: фарисей эмес, бу кижи Кудайдыҥ алдында кӧп акталып јанган. Бойын бийик туткан кажы ла кижи – јабызадылар, бойын јабыс тутканы – бийиктедилер.


Кудайдыҥ Каандыгына кем кирер?


(Мф. 19:13-15; Мк. 10:13-16)


15Кол тийгиссин деп, Иисуска кичӱ балдарды экелип турдылар. Ӱренчиктери дезе, мыны кӧрӧлӧ, олорды арбап тургандар. 16Је Иисус балдарды Бойына кычырып алып, айтты:

– Балдарды бери божодыгар, Меге келерге буудактабагар. Кудайдыҥ Каандыгы мындыйлардыйы. 17Чынын айдадым слерге: Кудайдыҥ Каандыгын бала чылап алынбаган кижи ого кирбес.

18– Быйанду Ӱредӱчи! Ӱргӱлји јӱрӱмди энчиленерге, нени эдейин? – деп, бийлердиҥ бирӱзи Иисустаҥ сурады.

19Иисус ого айтты:

– Мени не быйанду дейдиҥ? Кем де быйанду эмес, јаҥыс Кудай быйанду. 20Чайдам болбо, кижи ӧлтӱрбе, ууры этпе, тӧгӱн керелебе, ада-энеҥди тооп јӱр деген јакылталарды билериҥ.

21Бий:

– Мыны ончозын јиит тужымнаҥ ала буспай туткан эдим – деди.

22Мыны угала, Иисус ого айтты:

– Сеге база бир неме јетпейт: не барыҥды садып ийеле, тӱреҥилерге ӱлеп бер. Ол тушта теҥериде эрјинелӱ болорыҥ. Оноҥ келип, Мени ээчий бар.

23Је байагы кижи мыны угала, кунуга берди: ол коркышту бай кижи болгон. 24Иисус оныҥ кунуга бергенин кӧрӧлӧ, айтты:

– Бай улуска Кудайдыҥ Каандыгына кирерге кандый кӱч! 25Бай кижиге Кудайдыҥ Каандыгына киреринеҥ, тӧӧгӧ ийне ӱйдинеҥ ӧдӧргӧ јеҥил.

Мыны уккан улус айттылар:

26– Айдарда, кем аргаданар аргалу?

27– Улустыҥ эдип болбозын Кудай эдер аргалу – деп, Ол каруу јандырды.

28Петр айтты:

– Бат, айлы-јуртыбысты артырып, Сениле кожо јӱрӱп јадыбыс.

29Иисус олорго айтты:

– Чынын айдадым слерге: кижи айлы-јуртын, эмезе ада-энезин, эмезе ага-карындажын, эмезе эје-сыйнын, эмезе алган эжин, эмезе бала-барказын Кудайдыҥ Каандыгына болуп артырала, 30бу чакта канча катап кӧпти алар, келер чакта – мӧҥкӱ јӱрӱм.

31Он эки ӱренчигин туура апарала, олорго айтты:

– Бат, Иерусалимди ӧрӧ чыгып отурыс. Кижи Уулы керегинде јарлыкчылардыҥ ончо бичилгени бӱдер. 32Эйе, Оны кара јаҥдуларга берип ийгилеер, электегилеер, базынгылаар, Ого тӱкӱргилеер, 33Оны камчылагылаар, оноҥ ӧлтӱргилеп койор. Је ӱчинчи кӱнде Ол тирилер.

34Је олор мынаҥ нени де аайлабадылар. Бу сӧстӧр олорго туйук болгон, олор айдылганын оҥдобогондор.


Сокорды јасканы


(Мф. 20:29-34; Мк. 10:46-52)


35Иисус Иерихонго јууктап келерде, јолдыҥ јанында бир сокор суранчыктап отурган. 36Јаныла кӧп улус ӧдӱп јатканын угала, ол бу не атасы – деп сурады. 37Ого:

– Назарет јеринеҥ Иисус ӧдӱп јат – дедилер.

38Айдарда, сокор:

– Давид уулы Иисус, меге буурза! – деп, кыйгыра берди.

39Ичкертинде базып бараткан улус оны унчуктырбаста, ол там ары кыйгырды:

– Давид уулы, меге буурза!

40Иисус токтой тӱжӱп, «Оны Меге экелигер» – деди. Сокор Ого базып келерде,

41– Сеге нени эдейин? Сеге не керек? – деп, оноҥ сурады.

Ол айтты:

– Кайракан, кӧзим јарызын деп турум!

42Иисус ого:

– Кӧзиҥ јарызын! – деди. – Бӱдӱп турганыҥ сени аргадап алды.

43Бу тарый кӧзи јарып, ол Кудайды мактап, Иисусты ээчий басты. Мыны кӧрӧлӧ, ончо улус Кудайды мактадылар.


### 19


Иисус Закхей-эште


1Иисус Иерихонго кирип, оныҥ ичиле базып бараткан. 2Бу калада Закхей деп кижи јуртаган. Ол каланчылардыҥ јааны, бай кижи болгон. 3Иисусты кем болгонын кӧрӧргӧ кӱӱнзеп, је кыскачак сынду болуп, улус ажыра кӧрӱп болбой турган. 4Айдарда, озолой јӱгӱрип барала, јаныла ӧтсӧ, Оны кӧрӧргӧ, смоква агашка чыгып алды. 5Иисус ол јерге једип келеле, саҥ ӧрӧ кӧрӱп, айтты:

– Закхей, капшай тӱш! Меге бӱгӱн сениҥ айлыҥда болор керек.

6Ол меҥдей тӱжӱп, Оны айлында сӱӱнчилӱ уткыды. 7Ончозы мыны кӧрӧлӧ, Ол кинчектӱ кижиниҥ айлына кирди деп, арбаныжып турдылар.

8Закхей дезе туруп, Кайраканга айтты:

– Кайракан! Јӧӧжӧмниҥ кабортозын тӱреҥилерге берейин, кемди кӱјӱреген болзом, тӧрт катап кӧп јандырып берейин.

9Иисус айтты:

– Бӱгӱн бу айылга аргадаш келди: бу да кижи Авраам уулы. 10Кижи Уулы дезе, јылыйганды таап, аргадаарга келген.


Мина акча керегинде укаа сӧс


(Мф. 25:14-30)


11Мыны уккан улуска Ол укаа сӧс айтты. Ол Иерусалимге јуук болгон, оныҥ учун Кудайдыҥ Каандыгы удабас једип келер деп, олор санангандар.

12Иисус:

– Каандык алып, кайра јанарга, укту-тӧстӱ бир кижи ыраак ороонго атанып јаткан – деди. – 13Он кулын алдырып алып, олорго он мина акча берип, айткан: «Мен јанганчам, акчаны эбиртигер». 14Ол јердиҥ улузы оны кӧрбӧс болгон, кийнинеҥ ары элчилер ийип, мынайда айттыргандар: «Ол бистиҥ кааныбыс болзын деп кӱӱнзебей јадыс».

15Је ол каанныҥ ширеезин алала, јанып келген. Кем кандый кирелте алганын сурап угарга, мӧҥӱн берген кулдарын бойына кычырзын деп јакарган. 16Бирӱзи келип, «Бийим, сениҥ мина акчаҥ он мина экелди» – деген. 17Ого айткан: «Јакшы, керсӱ кул! Аска бӱдӱмјилӱ болдыҥ, он каламды башкар».

18Экинчи кул келип, «Бийим, сениҥ мина акчаҥ беш мина экелди» – деген. 19«Сен де беш каламды башкар» – деп, ого айткан.

20Ӱчинчизи келип, айткан: «Бийим, сениҥ минаҥ бу, оны арчуулга тӱӱп, чеберлеп јӱрдим. 21Кату кижи деп, сенеҥ коркыдым: салбаган немени алатан эдиҥ, ӱрендебеген немени кезетен эдиҥ». 22Ого айткан: «Бойыҥныҥ ок сӧзиҥле сени јаргылаарым, јаман кул! Мени салбаган немени алатан, ӱрендебеген немени кезетен кату кижи деп, сен билген эмейиҥ. 23Айдарда, мени келип, кирелтелӱ алзын деп, мӧҥӱнимди не керек эбиртпедиҥ?» 24Оноҥ кожо јӱрген улуска јакарган: «Оныҥ миназын алыгар, он миналуга беригер!» 25«Бийибис, ондо тегин де он мина бар» – дешкендер. 26Олорго айткан: «Је мен слерге айдып турум: бардыҥ барына берилер, јоктыҥ не бары да айрылар. 27Мени каан болбозын деп јӱрген ӧштӱлеримди дезе, бери экелип, мениҥ алдымда ӧлтӱригер».


Иерусалимге киргени


(Мф. 21:1-11; Мк. 11:1-11; Ин. 12:12-19)


28Мыны айдала, Иисус Иерусалимди ӧрӧ чыгып, оноҥ ары барды. 29Елеон кырдыҥ эдегинде турган Виффагия ла Вифанияга јууктап келерде, ӱренчиктердиҥ экӱзин ийип, 30айтты:

– Одоштой јуртка барыгар. Ого кирип, бир де кижи минбеген, буулап койгон эштектиҥ кулунын кӧрӱп ийеригер. Оны чечеле, бери экелигер. 31Кандый бир кижи слердеҥ: «Не керек чечип јадыгар?» – деп сураза, «Ол Кайраканга керек» – дегер.

32Ийгендери барып, Оныҥ айтканыла таап алдылар. 33Кулун эштекти чечкилеп јадарда, «Эштекти не керек чечип јадыгар?» – деп, ээлери сурады. 34Ӱренчиктер: «Ол Кайраканга керек» – дедилер. 35Кулун эштекти экелеле, кийимдерин оныҥ белине арта салып, Иисусты ого миндирдилер. 36Јортып барадарда, улус кийимдерин јолго јайып турдылар.

37Ол Елеон кырды тӧмӧн алган јолго јууктап келерде, ал-камык ӱренчиктер тыҥ ӱнденип, сӱӱнижип, кӧргӧн ончо кайкалдары учун Кудайды алкай бердилер:

38– Кайраканныҥ адынаҥ келип јаткан Каан алкышту! Теҥериде амыр болзын, кӧк-теҥериде турганга мак!

39Улустыҥ ортозынаҥ кезик фарисейлер айттылар:

– Ӱредӱчи, ӱренчиктериҥди токтот.

40Је Ол каруу јандырды:

– Айдып турум слерге: олор унчукпай барза, таштар кыйгырыжып чыгар.

41Калага јууктап келеле, оны кӧрӧлӧ ыйлап, 42айтты:

– Э-э, амыр-энчӱ сеге нени экелерин ого јӱк бу кӱнде билген болзоҥ кайдат! Је оны бӱгӱн сениҥ кӧзиҥ кӧрӱп болбос. 43Сениҥ кӱндериҥ једип, ӧштӱлериҥ сени эбире казыктар кадаар, курчап алар, ончо јанынаҥ кыстап келер. 44Кудай сеге келип јӱрген ӧйди таныбаганыҥ учун сени јемирип, балдарыҥды сенде кырып салгылаар, сенде таш ӱстине таш та артырбас.


Байзыҥды арутаганы


(Мф. 21:12-17; Мк. 11:15-19; Ин. 2:13-22)


45Иисус байзыҥга киреле, садыжып ла садып алып турган улусты сӱрӱп, 46олорго айдып турды:

– Бичилген сӧс бар: «Мениҥ айлым улус мӱргийтен айыл болор». Слер дезе оны тонокчылардыҥ уйазы эдип алдыгар!

47Ол кӱнӱҥ сайын байзыҥда ӱредер болды. Улу абыстар, бичикчилер ле калыктыҥ башчылары Оны ӧлтӱрер эбин бедиреп јӱрдилер. 48Је мыны канайда эдерин билбей тургандар, нениҥ учун дезе улус ончозы Оны угуп, Оноҥ айрылбас болгон.


### 20


Иисустыҥ јаҥы


(Мф. 21:23-27; Мк. 11:27-33)


1Иисус байзыҥда улусты ӱредип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрген кӱндердиҥ бирӱзинде улу абыстар, бичикчилер јаандарла кожо базып келеле, 2Ого айттылар:

– Биске айт, мыны кандый јаҥла эдип тургаҥ, андый јаҥды Сеге кем берген?

3Иисус олорго каруу јандырды:

– Мен де слердеҥ бир неме сурап угайын, Меге айдыгар: 4Иоанныҥ крестеп јӱргени теҥеридеҥ болгон бо, эмезе улустаҥ ба?

5Олор дезе бойы ортодо табыштылар: «„Теҥеридеҥ“ дегей эди, ол тушта: „Ого не керек бӱтпедигер?“ – деер. 6„Улустаҥ“ дезебис, ончозы бисти ташла шыбалап ӧлтӱрер, нениҥ учун дезе Иоанныҥ јарлыкчы болгонына бӱткилеп јат». 7«Кайдаҥ болгонын билбезис» – дедилер. 8Иисус олорго айтты:

– Мыны кандый јаҥла эдип турганымды слерге Мен де айтпазым.


Јалданган ишчилер керегинде


(Мф. 21:33-46; Мк. 12:1-12)


9Оноҥ Иисус улуска мындый укаа сӧс айтты:

– Бир кижи виноград-агаш тарыйла, оны ишчилерге табыштырып, узакка атана берген. 10Бойыныҥ ӧйинде виноградтыҥ јиилегинеҥ ого берзин деп, ишчилерге кулын ийген. Је олор ийген кулды токпоктойло, как куру јандыргандар. 11Виноград ээзи ӧскӧ кулын ийген, је онызын да токпоктоп, электейле, база как куру јандыргандар. 12Ӱчинчи кулын ийерде, оны шыркалап, сӱрӱп ийгендер. 13Айдарда, виноград ээзи айткан: «Эмди канайдайын? Карузыган уулымды ийедим, айса болзо, олор оноҥ уйалар». 14Је ишчилер байагы уулды кӧрӧлӧ, бой-бойы ортодо шӱӱшкендер: «Адазыныҥ энчизин алар уул бу. Оны ӧлтӱрип салалы, энчи бистийи болор». 15Уулды виноградту садтыҥ тыштына чыгара таштап, ӧлтӱрип койгондор. Виноград-агаштыҥ ээзи эм олорды канайдар деп туругар? 16Келип, байагы ишчилерди ӧлтӱрер, виноградты дезе ӧскӧ улуска табыштырар.

Мыны угуп турган улус:

– Андый неме болбос! – дештилер.

17Иисус олорго кезе кӧрӱп, айтты:

– Айдарда, «Тура тудаачылар јектеп койгон таш булуҥныҥ тӧзиндеги таш болуп калды» – деп бичилгени не болотон? 18Ол ташка јыгылган кандый ла кижи јер башка чачылар; таш кемниҥ ӱстине тӱшсе, оны былчып койор.

19Улу абыстар ла бичикчилер бу укаа сӧстӧ олор керегинде айдылганын билип ийдилер. Иисусты каруулга алайын дейле, улустаҥ коркыдылар.


Калан керегинде сурак


20Иисусты кетежип, Ого бир канча улус ийдилер. Олор ак-чек улус болуп кӧрӱнип, јаҥныҥ ла башчыныҥ колына Оны табыштырып берерге, Оныҥ сӧзинеҥ јик табар учурлу болгон. 21Ийген улус барып, Ого айттылар:

– Ӱредӱчи! Сениҥ айткан сӧзиҥ ле ӱредӱӱҥ чындык болгонын, улусты ылгаштырбай, Кудайдыҥ јолына чын ӱредип турганыҥды бис билерис. 22Биске каганга калан тӧлӧӧргӧ јараар ба, эмезе јок по?

23Иисус олордыҥ меке-сӱмезин билип, айтты:

– Мени не ченеп турыгар? 24Меге динарий акча кӧргӱзигер: анда кемниҥ сӱри ле ады?

Олор:

– Кагандыйы – дедилер.

25Ол айтты:

– Анайдарда, кагандыйын каганга беригер, Кудайдыйын – Кудайга.

26Улус алдында Оныҥ сӧзинеҥ јик таап болбой, берген каруузына кайкажып, унчукпай туруп калдылар.


Тирилиш керегинде сурак


(Мф. 22:23-33; Мк. 12:18-27)


27Ӧлгӧндӧр тирилбес дежетен бир кезик саддукейлер келип, Иисустаҥ сурадылар:

28– Ӱредӱчи! Аказы ӱйлӱ бололо, бала јок ӧлгӧжин, оныҥ ӱйин карындажы алып, аказыныҥ угын улалтар учурлу деп, Моисей биске бичип берген эди. 29Јети карындаш улус болгон. Бирӱзи кижи алала, бала јокко јада калган. 30-31Ӱй кижини экинчи, ӱчинчи карындажы алган, анайып јетилези алып, бала артырбай, ончозы јада калгандар. 32Оноҥ ӱй кижи де јада калган. 33Эмди, айдарда, тирилгежин, бу јети эрдиҥ кажызыныҥ ӱйи болор ол? Оны јетилези алган ине.

34Иисус олорго каруу јандырды:

– Бу чактыҥ улузы кижи алып, кижиге барып јадылар. 35Је ӧлӧлӧ, тирилерге, келер ӧйдӧ јӱрерге једип алган јарамык улус кижи де албас, кижиге де барбас; 36ӧлӱп те болбос, ангелдер чилеп јӱрер. Олор Кудайдыҥ балдары болгылаар – тиргискен балдар. 37Кӱйӱп јалбыраган тайа-јыраа керегинде куучынында Моисей Кайраканды Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы деп адап, ӧлгӧн улус тирилер деп кӧргӱскен. 38Је Кудай – Ол ӧлгӧндӧрдиҥ Кудайы эмес, Ол эзен јӱргендердиҥ Кудайы. Кудайга ончо улус тирӱ.

39Кезик бичикчилер:

– Јакшы айттыҥ, Ӱредӱчи! – дештилер.

40Иисустаҥ кем де, нени де сураарга тидинбеди.


Христос кем?


(Мф. 22:41-46; Мк. 12:35-37)


41Иисус дезе олорго айтты:

– Улус нениҥ учун Христосты Давид уулы дежет? 42Сарындардыҥ бичигинде Давид бойы мынайда айткан эмес беди:

«Кайракан Кайраканыма айткан:

43„Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ јанына салып бербегенчем,

оҥ јаныма отур“».

44Анайдарда, Давид бойы Христосты Кайракан деп адап турганда, Ол канайып оныҥ уулы болотон?

45Ончо улус угуп турарда, Ол ӱренчиктерине айтты:

46– Узун эдектӱ кеп кийип базып јӱрерин сӱӱр бичикчилердий болбоско, бойыгарды тудуныгар. Олор тепсеҥдерде уткыдарын, синагогаларда ичкери ӧдӱп отурарын, той-јыргалда тӧрдӧ кыйын отурарын сӱӱп јадылар. 47Булар, тул ӱй улустыҥ јӧӧжӧзин ӱптеп јип, улус кӧзинче узак мӱргип турган бойлоры, там буруга калар!


### 21


Тул ӱй кижиниҥ сыйы


(Мк. 12:41-44)


1Иисус кӧрзӧ, байзыҥда акча-јӧӧжӧниҥ кайырчагына бай улус сый салгылап турды. 2Анайда ок оноор эки оок јес акча тӱжӱрип ийген тул ӱй кижини кӧрӧлӧ, 3Ол айтты:

– Чынын айдадым слерге: бу јокту тул ӱй кижи ончозынаҥ кӧп салды. 4Сый эдип, ончозы артыкташканын салган, ол дезе, андый јокту бойы, курсак алатан калганчы акчазын салган.


Христостыҥ келетени керегинде


(Мф. 24:1-14; Мк. 13:1-13)


5Кезик ӱренчиктер байзыҥды ајыктап, оны туткан кеен-јараш таштар, оны кееркеткен баалу-чуулу сыйлар керегинде эрмектежип турарда, Иисус айтты:

6– Слердиҥ мында кӧрӱп турганыгардаҥ таш ӱстине таш артпас кӱндер келер. Ончозы јемирилип-сайалар.

7– Ӱредӱчи, бу качан болор? – деп, Оноҥ сурадылар. – Мыныҥ темдеги кандый болор?

8Ол айтты:

– Ајарыҥкай болыгар, бойыгарды астыртпагар. Кӧп улус Мениҥ адымды аданган келер, «Мен – Христос!» эмезе: «Ӧй јуук!» – деер. Олорды ээчий барбагар! 9Јуу-чак ла тӱймеендер керегинде угар болзогор, чочыбагар: бу озо болор учурлу, је учы ол тарый болбос.

10Иисус оноҥ айтты:

– Калык калыкка, каандык каандыкка удура туруп чыгар. 11Алыстап тыҥ јерсилкиништер, ачана-торо, оору-јобол, коркымчылу немелер болор, теҥеридеҥ улу билдилер кӧрӱнер. 12Је озо баштап Мениҥ адым учун слерди истежип тудар, сӱрер, синагогаларга апарып јаргылаар, тӱрмелеп койор, каандардыҥ, бийлердиҥ алдына апарып тургускылаар. 13Олорго кере эдип, слерле андый болор. 14Кӧксигерде тудуп јӱреер: бойыбысты корулап, нени айдарыбыс деп, кӱн-эртеде шӱӱбегер. 15Мен слерге айдатан сӧс лӧ ойгорлык берерим. Ӧштӱлеригердиҥ бирӱзи де ого удурлажып та, удура сӧс тӧ айдып болбос. 16Слерди керек дезе ада-энелеригер, ага-карындаштарыгар, тӧрӧӧндӧригер, најыларыгар ӧштӱлерге берип ийер, кезигерди дезе ӧлтӱрип койор. 17Слерди Мениҥ адым учун ончозы јаман кӧрӧр. 18Је бажыгардаҥ кыл да јылыйбас. 19Чыдамкай болуп, јӱрӱмигерди аргадап алыгар.


Иерусалим јайрадылар


(Мф. 24:15-21; Мк. 13:14-19)


20Иерусалимди черӱ курчап алганын кӧрӧр болзогор, оныҥ ээн калар ӧйи јууктап келди деп билигер. 21Ол тушта Иудейде јӱргендер кырларга качсын, Иерусалимде јӱргендер оноҥ чыгып барзын, оныҥ тыштында јӱргендер ого кирбезин, 22нениҥ учун дезе бу кӱндер бичилгени ончозы бӱтсин деп, кезедетен кӱндер болор. 23Ол кӱндерде барлуларга, бала эмискендерге ачу-корон! Јердиҥ ӱстине улу тӱбек тӱжер, бу калыкка Кудай чугулданар. 24Кезиги кылыш мизинеҥ ӧлгӱлеер, кезигин ӧскӧ калыктарга олјого апаргылаар. Кара јаҥдулар, бойыныҥ ӧйи тӱгенгенче, Иерусалимди будыла тепсегилеер.


Кижи Уулыныҥ ойто келери


(Мф. 24:29-31; Мк. 13:24-27)


25Кӱнде, айда, јылдыстарда билдилер болор, талай кӱӱлеп, толкулар шуултынаҥ јердеги калыктар тӱймеп, алаҥ кайкап калган јӱрер. 26Јерге келип јатканды сакып, оноҥ коркып, ӧлгӱлеер, нениҥ учун дезе теҥериниҥ кӱчтери косколонор. 27Ол тушта теҥериниҥ булудында улу кӱчтӱ ле макту келип јаткан Кижи Уулын кӧргӱлеп ийер. 28Мыныҥ ончозы бӱдӱп баштаза, сыныгарды тӱзедигер, бажыгарды кӧдӱригер, – јайымыгар јууктап келеткени ол болор – дейле, 29Иисус олорго укаа сӧс айтты: – Смоквага ла ончо агаштарды кӧригер: 30бӱрлене бергенде, мыны кӧрӱп, јай јууктап келди деп, бойыгар билип јадыгар. 31Анайып ок слер де: мыныҥ ончозы бӱдӱп турганын кӧрӧр болзогор, Кудайдыҥ Каандыгы јуук деп билигер. 32Чынын айдадым слерге: мыныҥ ончозы бу ӱйе баргалакта болор.

33Теҥери ле јер јастыгар, је Мениҥ сӧстӧрим јастыкпас! 34-35Бойыгарды тудуныгар, калаҥы ла эзирик болоры, јадын-јӱрӱмниҥ сурактары јӱрегерди олјолоп јоботпозын. Оноҥ башка ол кӱн јер-ӱстинде јаткандардыҥ ончозына сакыбаган јанынаҥ келип, олорго тузак ошкош болор. 36Келип јаткан ончо тӱбектеҥ кыйып ӧдӧргӧ, Кижи Уулыныҥ алдына турарга, јаантайын сергек болуп, мӱргип јӱрӱгер.

37Иисус тӱште байзыҥда ӱреткен, тӱндерди дезе, оноҥ чыгып, Елеон кырда ӧткӱрип турган. 38Улус Оны угарга, эртен турадаҥ ала байзыҥга келип тургандар.


### 22


Иуданыҥ садынганы


(Мф. 26:1-5, 14-16; Мк. 14:1-2, 10-11; Ин. 11:45-53)


1Ачытпаган калаш јийтен, Пасха дейтен байрам јууктап келеткен. 2Улу абыстар ла бичикчилер Иисусты тудуп ӧлтӱрер эбин бедиреп, је калыктаҥ коркып тургандар.

3Је бат, он экӱниҥ бирӱзи Иуда Искариоттыҥ ӧзӧк-буурына сатана кирди. 4Ол улу абыстарга, бийлерге барып, Иисусты олорго канайда садып ийерин эрмектешти. 5Олор сӱӱнип, ого акча берер болдылар. 6Иуда јӧпсинип, улус јок тушта Иисусты олорго садып ийетен эптӱ учурал бедиреп јӱрди.


Пасханыҥ ажын јигени


(Мф. 26:17-25; Мк. 14:12-21; Ин. 13:21-30)


7Ачытпаган калаш јийтен байрамныҥ кӱни једип келди. Бу кӱнде пасханыҥ кураанын сойотон болгон. 8Иисус Петр ла Иоаннды ийип,

– Барып, биске пасханыҥ ажын јиир јер белетегер – деди.

9– Оны кайда белетезин деп туруҥ? – деп, олор сурадылар.

10Иисус олорго айтты:

– Бат, калага кирип јатсагар, слерге суулу јыракы апараткан кижи туштаар. Оныҥ кирер айлына јетире оныҥ кийнинеҥ барыгар. 11Айыл ээзине айдыгар: «Ӱренчиктеримле кожо пасха јийтен кып кажызы – деп, Ӱредӱчи сурап јат». 12Ол слерге јуунадып койгон ӱстиндеги телкем кыпты кӧргӱзер. Анда белетегер.

13Олор барып, Оныҥ айтканыла таап алып, пасханы белетеп койдылар.

14Ӧй једип келерде, Ол кыйын отурды, Оныла кожо апостолдор.

15Иисус олорго айтты:

– Кыйналарымнаҥ озо бу пасханы слерле кожо јиирге тыҥ кӱӱнзеген эдим! 16Айдып турум слерге: бу пасха Кудайдыҥ Каандыгында болгончо, Мен оноҥ база јибезим.

17Айак алып, алкыш јетиреле, айтты:

– Мыны алып, бойыгар ортодо ичип, эбиртигер. 18Айдып турум слерге: Кудайдыҥ Каандыгы келбегенче, виноград јиилегинеҥ база ичпезим.

19Калаш алып, алкыш јетирди, сындырала, олорго берип, айтты:

– Бу – слер учун берилип јаткан Мениҥ эди-каным. Мени эске алынып, анайда эдип јӱригер.

20Курсак јиген кийнинде айакты база анайда берип, айтты:

– Бу айак – слер учун тӧгӱлетен Мениҥ канымдагы јаҥы кереес. 21Је бат, Мени садып турганныҥ колы Менийиле кожо столдо. 22Андый да болзо, Кижи Уулы темдектеп койгон јолло барып јат. Је Оны садып јатканга ачу-корон!

23Олор бой-бойынаҥ суража бердилер:

– Бистиҥ кемибис оны эдер?

24Оноҥ сӧс блаашкылап, «Кемибис улу-јааны болгой не?» – дештилер. 25Је Иисус олорго айтты:

– Каандар калыктарды бийлейдилер, башчылар дезе бойлорын быйан јетиреечилер дейдилер. 26Је ортогордо андый неме болбозын! Кемигер улу-јаан, кичӱдий болзын, кемигер јамылу, јалчыдый болзын. 27Кемизи јаан: кыйын отурганы ба, эмезе јалчы ба? Кыйын отурганы эмес пе? Мен дезе ортогордо – јалчыдый!

28Мениле кожо ончо ченелтелерди ӧттигер. 29Адам Меге кереестегени чилеп, Мен де слерге Каандык кереестеп јадым. 30Мениҥ Каандыгымда Мениҥ ажы-тузымды ичип-јииригер, Израильдиҥ он эки угын јаргылаарга, ширеелерге отурып аларыгар.

31Кайракан оноҥ айтты:

– Симон, Симон! Бат, сатана слерди буудай чылап сееп койсын деп сураган. 32Је Мен бӱдӱп турганыҥ јылыйбазын деп, сен учун мӱргидим. Меге ойто келзеҥ, карындаштарыҥныҥ бӱдӱп турганын тыҥыт.

33Петр:

– Кайракан! – деди. – Сениле кожо мен тӱрмеге де отурарга, ӧлӧргӧ дӧ белен!

34Је Иисус:

– Айдып турум сеге, Петр: бӱгӱн пӧтӱк эткелекте, Мени билбезим деп айдып, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ – дейле, 35олорго айтты: – Мен слерди таар да, акча да, ӧдӱк те јок ийеримде, немедеҥ тутадыгар ба?

Олор:

– Недеҥ де тутабадыс – дедилер.

36Айдарда, Ол айтты:

– Је эмди таарлу кижи онызын алзын, акчазын да алзын. Кемде јок болзо, кийимин садып ийип, кылыш садып алзын. 37Айдып турум слерге: «Оны јазык эткендердиҥ тоозына коштылар» деп, Мен керегинде бичилгени бӱдер учурлу. Эйе, Мен керегинде бичилгени ончозы бӱдӱп, учына једип барадыры.

38Олор: «Кайракан, бат мында эки кылыш» – деерде, Ол: «Једер» – деди.


Елеон кырда мӱргигени


(Мф. 26:36-46; Мк. 14:32-42)


39Иисус айылдаҥ чыгып, Бойыныҥ јаҥжыкканыла Елеон кырга барды. Ӱренчиктери де Оныҥ кийнинеҥ бардылар. 40Једер јерге једип, Иисус олорго айтты:

– Ченелтеге кирбеске, мӱргигер!

41Бойы дезе, таш чачым кире ырайла, тизеленип, мӱргий берди:

42– Ада! Кӱӱниҥ бар болзо, бу кыйын-шыраны Менеҥ кыйыштыр. Андый да болзо, Мениҥ кӱӱнимле болбозын, Сенийиле болзын.

43Теҥеридеҥ Ого ангел кӧрӱнип, тын-санаазын сергидип турды. 44Ол тартыжуда болуп, там кичеенип мӱргиди. Оныҥ тери јерге тамчылаган кан ошкош болды.

45Мӱргип божойло, ӱренчиктерине келерде, олор тыҥ кунукканына уйуктап калтыр.

46– Не уйуктап јадыгар? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Туруп, ченелтеге кирбеске, мӱргигер!


Иисусты каруулга алганы


(Мф. 26:47-56; Мк. 14:43-50; Ин. 18:3-11)


47Иисус мынайда айдып турганча, кӧп улус кӧрӱнип келди. Он экӱниҥ бирӱзи, Иуда дейтени, олорды озолоп келип јатты. Иисусты окшоп ийерге, Ого јууктай басты. Иуда андый темдек айдып берген: кемди окшоорым, ол ло кижи Иисус болор. 48Иисус ого айтты:

– Иуда! Кижи Уулын окшошло садып туруҥ ба?

49Ӱренчиктер керектиҥ аайын кӧрӱп, айттылар:

– Кайракан, кылышла чабалы ба?

50Олордыҥ бирӱзи кылыжыла улу абыстыҥ кулына јаҥып, оҥ кулагын кезе чапты. 51Иисус: «Болор, токтогор!» – дейле, кулдыҥ кулагына колыла тийип, јазып ийди. 52Оны тударга келген улу абыстарга, байзыҥныҥ каруулыныҥ бийлерине ле јаандарга дезе мынайда айтты:

– Тонокчыны тудайын дегендий, Мени тудуп аларга кылышту ла шыйдамду келдигер. 53Кӱнӱҥ сайын слерле кожо байзыҥда болуп јӱрдим, слер Меге тийбедигер. Је эмди – слердиҥ ӧйигер ле караҥуйдыҥ јаҥы.

54Оны тудуп алып, улу абыс-эшке экелдилер. Петр дезе ээчиде ыраагыла барган. 55Олор кӱрентиктиҥ ортозына от салып, кожо отура берерде, Петр база олордыҥ ортозына отурып алды.

56Бир јалчы ӱй кижи оныҥ от јанында отурганын кӧрӱп, лаптап ајыктайла, айтты:

– Бу да кижи Оныла кожо јӱрген.

57Је ол Оноҥ јана тӱжӱп:

– Мен Оны билбезим, ӱй кижи – деди.

58Удабай база бирӱзи оны кӧрӱп, «Сен де олордыйы» – деди. Је Петр бу кижиге јок – деди.

59Бир саат кире ӧйдиҥ бажында база кандый да кижи бӱдӱмјилӱ айда берди:

– Бу да кижи Оныла кожо болгоны чын. Ол Галилейдиҥ кижизи эмей.

60Је Петр ол кижиге:

– Нени айдып туруҥ болбогой, билбезим – деди.

Бу тарый, ол айдып турганча, пӧтӱк этти. 61Кайракан кайра баштанып, Петр јаар кӧрди. «Пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ» – деп, Кайраканныҥ ого айтканын Петр эске алды. 62Кӱрентиктеҥ чыгала, ӧксӧп ыйлады.

63Иисусты тудуп турган улус Оны базынып, согуп, 64кӧзин таҥып, јӱзине тажып, сурап турдылар:

– Јарлыкчы болуп танып, айт, Сени кем сокты?

65Ого ӧскӧ дӧ кӧп јаман сӧстӧр айттылар.

66Тӱш боло берерде, калыктыҥ јаандары, улу абыстар, бичикчилер јуулыжып, Оны бойлорыныҥ оток-кӱреезине экелдилер.

67– Сен Христос болзоҥ, биске айт – деп, олор сурадылар.

Ол дезе каруу јандырды:

– Слерге айтсам, бӱтпезигер, 68суразам, каруузын айтпазыгар, Мени божотпозыгар. 69Эмдидеҥ ала Кижи Уулы кӱчтӱ Кудайдыҥ оҥ јанында отурар.

70– Анайдарда, Сен – Кудайдыҥ Уулы ба? – деп, ончозы сурады.

Ол каруу јандырды:

– Мен деп, бойыгар айттыгар.

71Олор:

– Биске база кандый кере керек? – дештилер. – Бис мыны бойыбыс Оныҥ Бойынаҥ уктыбыс.


### 23


Иисус Пилаттыҥ ла Иродтыҥ алдында


(Мф. 27:1-2, 11-14; Мк. 15:1-5; Ин. 18:28-30)


1Оноҥ ончозы ӧрӧ туруп, Иисусты Пилатка апарала, 2бурулап баштады:

– Бу кижи бистиҥ калыктыҥ кӱӱн-санаазын булгап, каганга калан тӧлӧӧргӧ буудактап, Бойын Христос Каан деп аданып јат.

3– Сен иудейлердиҥ Кааны ба? – деп, Пилат Оноҥ сураарда, Ол каруу јандырып,

– Сен айдып туруҥ – деди.

4Пилат улу абыстарга ла калыкка айтты:

– Бу кижидеҥ бир де буру таппай турум.

5Је олор јана баспай, айдып турдылар:

– Ол Иудей ичинде ӱредип, улусты тӱймедип јат. Галилейде баштаган, эмди бери келген.

6Пилат Галилей дегенин угала, «Бу Галилейдиҥ кижизи бе?» – деп сурады. 7Ол Иродтыҥ јеринеҥ деп билеле, Оны Иродко ийди. Ирод бу кӱндерде база Иерусалимде болгон.

8Иисусты кӧрӧлӧ, Ирод сӱрекей сӱӱнди: Оны алдынаҥ бери кӧрӧйин деп јӱрген. Ол Иисус керегинде кӧп уккан, Оныҥ кандый бир кайкалын кӧрӧр болорым ба деп, иженип турган. 9Ол Иисуска кӧп сурактар берди, је бирӱзине де каруу албады. 10Улу абыстар ла бичикчилер анда туруп, Оны тыҥ бурулап турдылар. 11Ирод дезе бойыныҥ јуучылдарыла Оны базынып ла электеп, Ого јарык кеп катанчыктайла, Пилатка кайра ийди. 12Мынаҥ озо ӧштӧжип јӱрген Пилат ла Ирод ол кӱннеҥ ала најылажып алдылар.

13Пилат дезе, улу абыстарды, бийлерди ле улусты јууйла, 14олорго айтты:

– Улусты булгап јат деп, бу кижини меге экелдигер. Је бат, слердиҥ кӧзигерче шиҥжӱлеп, бурулап айткан сӧстӧригерди керелеген немени бу кижидеҥ таппадым. 15Ирод то Оноҥ буру таппай, биске кайра ийген. Айдарда, Ол ӧлӱмге тургадый неме этпеген. 16Мен Оны кезеделе, божодып ийерим. 17(Пилат байрам кӱнге кижендӱлердиҥ бирӱзин олорго божодор учурлу болгон.)

18Је ончозы кыйгырыжа берди:

– Ол ӧлзин! Биске Варавваны божот!

19Варавва дезе калада тӱймеен кӧдӱрип, кижи ӧлтӱрген учун тӱрмелеткен.

20Пилат Иисусты божодып ийерге, улуска катап баштанды.

21Је олор:

– Оны керип кой! Керип кой! – деп, кыйгырыжып турдылар.

Пилат олорго ӱчинчи катап айтты:

22– Ол јаман нени эткен? Мен Оноҥ ӧлӱмге тургадый буру таппадым. Анайдарда, кезеделе, божодып ийедим.

23Је олор Оны кере тартсын деп некеп, там ла там тыҥыда кыйгырыжып турдылар. Олордыҥ ла улу абыстардыҥ кыйгызы эркитеп ийди. 24Пилат олордыҥ некелтезин бӱдӱрер деп шӱӱди. 25Тӱймеен кӧдӱрип, кижи ӧлтӱрген учун тӱрмеде отурганды олордыҥ сураганыла божодып, Иисусты дезе олордыҥ табына берип ийди.


Иисусты керигени


(Мф. 27:32-44; Мк. 15:21-32; Ин. 19:17-27)


26Оноҥ Иисусты апардылар. Кырада јӱреле јанып келеткен Киринейдиҥ Симон деп кижизин тудала, Иисустыҥ кийнинеҥ апарзын деп, керӱ агашты ого јӱктендирип бердилер.

27Иисусты ээчий ал-тӱмен улус, база ыйлашкан-сыкташкан ӱй улус барып јаттылар. 28Ол дезе, олор јаар бурылып, айтты:

– Иерусалимниҥ кыстары, Мен учун ыйлабагар. Оныҥ ордына бойыгар, бала-баркагар учун ыйлагар. 29«Бала таппастар, бала таппагандар, эмчегин эмиспегендер кежиктӱ!» деп айдар кӱндер једип келедири. 30Ол тушта кырларга: «Ӱстибиске аҥтарылыгар!» – деп, тӧҥ-кырлаҥдарга: «Бисти кӧмӱп салыгар!» – деп, айдып тургулаар. 31Јажарып турган агашла анайда эдип турганда, кургак агашла не болор?

32Оныла кожо кыйнап ӧлтӱрерге эки тонокчыны апаргандар. 33Куу-Баш деген јерге келеле, Оны ла эки тонокчыны – бирӱзин оҥ, ӧскӧзин сол јанына керип койдылар.

34Иисус дезе айтты:

– Ада! Олордыҥ јаманын таштап кой. Олор нени эдип тургандарын билбей јадылар.

Шыбага чачып, Оныҥ кийимин бойлоры ортодо ӱлежип алдылар. 35Улус кӧрӱп турган. Олорло кожо бийлер де шоодып, айдып тургандар:

– Ӧскӧ улусты аргадап јӱрген эди, Ол Христос, Кудайдыҥ талдап алганы болзо, Бойын Бойы аргадап алзын!

36Јуучылдар Оны база шоодып, базып келеле, уксус берип,

37– Сен иудейлердиҥ Кааны болзоҥ, Бойыҥды Бойыҥ аргадап ал! – дежип тургандар.

38Оныҥ ӱсти орто «Бу – иудейлердиҥ Кааны» деп грек, рим ле еврей сӧстӧрлӱ бичик илдилер. 39Керидип койгон тонокчылардыҥ бирӱзи Оны јамандап, айдып турды:

– Сен Христос болзоҥ, Бойыҥды ла бисти аргадап ал!

40Экинчизи оны токтодып,

– Сен, анайып ок јаргылаткан бойыҥ, Кудайдаҥ коркыбайдыҥ ба? 41Бисти чын јаргылаган, эткен керектериске турарын алып јадыбыс. Ол дезе бир де јаманды этпеген – дейле, 42Иисуска айтты: – Каандыгыҥа келзеҥ, мени эске ал, Иисус!

43Иисус ого айтты:

– Чынын айдадым сеге: бӱгӱн ле Мениле кожо райда болорыҥ.

44Тал-тӱш кирезинде тӱштиҥ ӱч саадына јетире ончо јерге караҥуй тӱшкен: 45кӱн јоголо берген. Байзыҥдагы кӧжӧгӧ ортозыла эки јара јыртыла берген. 46Иисус тыҥ ӱнденип,

– Ада! Сениҥ колыҥа тынымды берип јадым! – дейле, тыны кыйыла берди.

47Јӱс јуучылдыҥ јааны мыны кӧрӧлӧ, Кудайды алкап, айтты:

– Бу кижи чын ла акту болгон!

48Мыны кӧрӧргӧ јуулган улус не болгонын кӧрӧлӧ, тӧштӧрине согунып, јангылап турды. 49Иисусты билген ончо улус ла Оны ээчий Галилейдеҥ келген ӱй улус ыраагынаҥ кӧрӱп тургандар.


Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени


(Мф. 27:57-61; Мк. 15:42-47; Ин. 19:38-42)


50-51Иудейдиҥ Аримафей калазынаҥ Иосиф деп кижи болгон. Ол Кудайдыҥ Каандыгын сакып јӱрген керсӱ ле ак-чек кижи болгон, оток-кӱрееге кирип те турган болзо, оныҥ јӧбин јаратпайтан. 52Је бат, Пилатка келеле, Иисустыҥ мӧҥкӱзин сурады. 53Сӧӧкти тӱжӱреле, кеден бӧскӧ ороп, јылым кайада ойгон сӧӧк салар јерге апарып, салып койды. Анда кемниҥ де сӧӧги салылгалак болгон.

54Пятница кӱн болгон, суббот кӱн келип јаткан. 55Галилейдеҥ Иисусла кожо келген ӱй улус Иосифтиҥ кийнинеҥ барып, Оныҥ сӧӧги кайда, канайып салылганын кӧрӱп турдылар. 56Јанып келеле, јараш јытту май ла сӱркӱш белетеп, јакылтазыла суббот кӱнде амырадылар.


### 24


Иисус Христостыҥ тирилгени


(Мф. 28:1-10; Мк. 16:1-8; Ин. 20:1-10)


1Неделениҥ баштапкы кӱнинде эрте таҥда, белетеп алган јараш јытту немелерин алганча, эпшилер ле олорло кожо бир кезик ӧскӧ улус сӧӧк салган јерге келдилер. 2Је оныҥ тажы аҥтарылып калган јатты. 3Ичине киреле, Иисус Кайраканныҥ сӧӧгин таппадылар. 4Кайкап калган тургулаарда, кенетийин олордыҥ алдына мызылдууш кийимдӱ эки эр кижи кӧрӱнип келди. 5Олор коркыганына јабыс эҥчейип ийерде, ол экӱ айттылар:

– Тирӱ кижини ӧлгӧн улустыҥ ортозынаҥ не бедиреп туругар? 6Ол мында јок, тирилип калган. Туку Галилейде јӱрерде, слерге Ол нени айтканын эске алынып ийзегер: 7«Кижи Уулы кинчектӱлердиҥ колына берилип, кере тартырар, је ӱчинчи кӱнде тирилер».

8Оныҥ айткан сӧстӧри санааларына кирип келди. 9Сӧӧк салган јердеҥ бурылып, он бирге ле ӧскӧлӧриниҥ ончозына тил јетирдилер. 10Олор Магдалина Мария, Иоанна, Иаковтыҥ энези Мария болгондор. Олорло кожо болгон ӧскӧ дӧ ӱй улус апостолдорго анайып ла айдып турдылар. 11Ӱй улуска кемизи де бӱтпеди, мыны сананып тапкан неме дештилер. 12Је Петр туруп, сӧӧк салган јер јаар јӱгӱрди. Оныҥ ичине карап, сӧӧкти оройтон кеден бӧстӧҥ ӧскӧ неме кӧрбӧди. Не болгонын бойында кайкап, јанып ийди.


Эммаус јаар јолдо


(Мк. 16:12-13)


13Ол ло кӱн ӱренчиктердиҥ экӱзи Иерусалимнеҥ он беристе киреде турган Эммаус деп јурт јаар барадып, 14не болгонын ончозын эрмектежип тургандар. 15Олор эрмектежип, бойлоры ортодо шӱӱшкилеп турарда, Иисус Бойы јууктап келип, кожо базып ийди. 16Је олордыҥ кӧстӧри бӧктӱдий болуп, Оны таныбадылар.

17– Јолдо нени шӱӱжип барадыгар? – деп, Иисус олордоҥ сурады. – Чырайлараар не бӱркӱк?

18Олордыҥ бирӱзи, Клеопа дегени, айтты:

– Бу кӱндерде Иерусалимде не болгонын ого келген улустаҥ јаҥыс сен билбес болдыҥ ба?

19– Анда не болгон? – деп, Ол сурады.

Олор айттылар:

– Бис Назарет јеринеҥ Иисусла не болгонын айдадыс. Ол Кудайдыҥ да, ончо улустыҥ да алдында сӧстӧ лӧ керекте кӱчтӱзин кӧргӱскен јарлыкчы болгон. 20Је улу абыстарыс ла башчыларыс Оны ӧлтӱрер эдип јаргылайла, керип койгондор. 21Израильди јайымдаары Ол деп, иженген болгоныс. Је бат, бу керектиҥ болгоны ӱчинчи кӱнге барып јат. 22Бир кезик ӱй улузыс бисти кайкатты. Олор эрте таҥда сӧӧк салган јерге барала, 23Оныҥ сӧӧгин таппай, биске келип, айткандар: «Биске ангелдер кӧрӱнди, Оны тирӱ дешти». 24Айдарда, бистиҥ улустыҥ кезиги сӧӧк салган јерге барып кӧрӧрдӧ, ӱй улустыҥ айтканы чын болуп калган, је Оныҥ Бойын кӧрбӧгӧндӧр.

25Иисус олорго айтты:

– Э-э, сананбастар, јарлыкчылар айткан сӧстӧргӧ бӱдерге, оны јӱрегеерле оҥдоорго бачымдабайдыгар. 26Бойыныҥ магына једерге, Христос бу ончо шыраны ӧтпӧс учурлу болгон бо?

27Моисейдеҥ ле ончо јарлыкчылардаҥ баштайла, Ол Бойы керегинде Агару Бичикте айдылганын јартады.

28Олор Эммаус јуртка јууктап келерде, Иисус оноҥ ары бараачы болды. 29Је ӱренчиктер Оны токтодып,

– Эҥир кирип барадыры, бисле кожо артып кал – деп, сурап турдылар.

Ол ӱйге кирип, олорло кожо артып калды.

30Олорло кожо кыйын отурып, калашты алып алкады, сындырала, ӱренчиктерге берди. 31Олордыҥ кӧстӧри ачылып, Оны танып ийдилер. Је Ол ӱренчиктерине кӧрӱнбес боло берди.

32Олор бой-бойына айдыштылар:

– Јолдо Ол бисле эрмектежип, Агару Бичикти јартаарда, кӧксибисте јӱректерис кӱйбеген беди?

33Олор тургуза ла туруп, Иерусалимге бурылдылар. Анда он бир апостолды ла олорло кожо јӱргендерди таап алдылар. 34Ӱренчиктер айттылар:

– Кайраканныҥ тирилгени чын, Ол Симонго кӧрӱнген.

35Оноҥ байагы эки ӱренчик јолдо не болгонын, калаш сындырып јадарда, Оны канайда таныганын айттылар.


Тирилген Иисустыҥ кӧрӱнгени


(Мф. 28:16-20; Мк. 16:14-18; Ин. 20:19-23)


36Олор мынайда айдып турганча, Иисус Бойы олордыҥ ортозына туруп:

– Слерге амыр болзын! – деди.

37Олор сӱне кӧрӱп турус дежип, куйка баштары јимирей берди.

38– Не тӱймей бердигер, јӱректеригер нениҥ учун эреҥистелишле толо? – деп, Ол сурады. – 39Мениҥ колымды, Мениҥ будымды кӧригер: бу Мен Бойым эдим. Мени тудуп-сыймап кӧригер: сӱнеде эт-кан да, сӧӧк тӧ јок, Менде дезе бар болгонын кӧрӱп турыгар.

40Мынайда айдала, олорго колы-будын кӧргӱсти. 41Олор сӱӱнгенине, бӱдӱп болбой, кайкажып турарда, Ол:

– Мында слерде јиир курсак бар ба? – деди.

42Олор каарып койгон балык ла адаруныҥ балын алып бердилер. 43Балыкты алып, олордыҥ кӧзинче јиди. 44Оноҥ айтты:

– Моисейдиҥ Јасагында, јарлыкчылардыҥ бичигинде, сарындарда Мен керегинде айдылганы ончозы бӱдер учурлу деп, слерле кожо јӱрген тужымда айдып туратаным бу.

45Иисус олорго Агару Бичиктерди оҥдоор сагыш ачып, 46айтты:

– Бичилгениле, Христос кыйналар, је ӱчинчи кӱнде тирилер; 47Оныҥ адында кинчектер ташталзын деп, Кудайга баштанары Иерусалимнеҥ баштайла ончо калыктарда јарлалар. 48Слер дезе мыныҥ керечилери. 49Адамныҥ берер болгонын слерге ийерим. Слер дезе, ӧрӧртинеҥ кӱч алганчагар, бу калада јӱригер.

50Ӱренчиктерин каладаҥ чыгарала, Вифанияга једеле, колдорын саҥ ӧрӧ эдип, олорды алкады. 51Алкап туруп, олордоҥ айрылып, теҥериге кӧдӱрилип баштады. 52Ӱренчиктер Ого бажырып, сӱӱнчизин бадырып болбой, Иерусалимге јанып келдилер. 53Кудайды алкап, јаантайын байзыҥда болуп јӱрдилер. Аминь.


## Иоанн бичиген сӱӱнчилӱ јар

### 1


Јӱрӱмниҥ сӧзи


1Элдеҥ озо Сӧс болгон, Сӧс Кудайда болгон, Сӧс Кудай болгон. 2Ол элдеҥ озо Кудайда болгон. 3Ончозы Оноҥ бӱдӱп, јӱрӱп јат, Ол јогынаҥ не де бӱтпеген. 4Оныҥ Бойында јӱрӱм болгон, ол јӱрӱм улуска јарык болгон. 5Јарык караҥуйда јарыйт, караҥуй оны бӱркеп болбогон.

6Кудайдаҥ ийилген кижи табылган, оныҥ ады-јолы Иоанн. 7Ончозы ол ажыра Ого бӱтсин деп, ол керелеерге, Јарыктыҥ керечизи болорго келген. 8Ол бойы јарык болбогон, је Јарыктыҥ керечизи болорго келген. 9Бу јер-телекейге келип турган кажы ла кижини јарыдар чын Јарык болгон. 10Ол телекейде јӱрген, телекей Оноҥ бӱткен, је бу телекейдиҥ улузы Оны таныбаган. 11Бойыныҥ улузына келген, је улузы Оны јуутпаган. 12Оны јуудып, Ого бӱткен улуска дезе Кудайдыҥ балдары болор јаҥ берген. 13Олор каннаҥ туулган эмес, эт-канныҥ кӱӱнинеҥ эмес, эр кижиниҥ кӱӱнинеҥ эмес, Кудайдаҥ туулгандар.

14Ол Сӧс кижи болуп калды, ортобыста јӱрди. Бис Оныҥ магын кӧрдибис, бу макты Ол Аданыҥ сок јаҥыс Уулы болуп алган. Ол јакшылыкла, чындыкла толо болгон. 15Иоанн Оны керелеп, јарлаган: «„Кийнимнеҥ келип јатканы мениҥ алдымда болуп калды, нениҥ учун дезе менеҥ озо бар болгон“ деп айтканым бу». 16Оныҥ толозынаҥ ончобыс јакшылыкка ӱзеери јакшылык алдыбыс. 17Јасак Моисейдеҥ берилген, јакшылык ла чындык дезе Иисус Христостоҥ болды. 18Кудайды кем де, качан да кӧрбӧгӧн. Оны биске Аданыҥ ӧзӧгинде јӱреечи сок јаҥыс Уулы ачкан.


Крестеечи Иоанныҥ керези


(Мф. 3:1-12; Мк. 1:2-8; Лк. 3:15-17)


19Бат, Иоанныҥ керези.

Иоанн кем болгонын сурап уксын деп, иудейлер Иерусалимнеҥ абыстарды ла левиттерди ийерде, 20ол ачыгынча јарлаарынаҥ мойнобой,

– Мен Христос эмезим – деп јарлаган.

21– Айдарда, сен кем? Илия ба? – деп сурагандар.

Ол «јок» – деген.

– Јарлыкчы ба? – дешкендер.

Ол «јок» – деген.

22– Сен кем болорыҥ? – деп, ойто сурагандар. – Бисти ийген улуска бис каруу берер учурлу. Бойыҥды бойыҥ кем деп адайдыҥ?

23Ол айткан:

– Исаия јарлыкчыныҥ айтканыла, мен – «Кайраканга јол тӱзедип салыгар!» деп, куба чӧлдӧ кыйгырганныҥ ӱни.

24Ийилген улус дезе фарисейлердеҥ болгон. 25Олор оноҥ сурагандар:

– Сен Христос эмес болзоҥ, Илия да, јарлыкчы да эмезиҥде, улусты не крестейдиҥ?

26– Мен суула крестеп јадым – деп, Иоанн каруу јандырган. – Је ортогордо Турганы бар, Оны слер билбезигер. 27Ол кийнимнеҥ де келип јаткан болзо, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым.

28Бу керек Вифанияда, Иордан ары јанында болгон. Анда Иоанн улусты крестеп јӱрген.

29Эртезинде Иоанн ого базып келеткен Иисусты кӧрӧлӧ, айтты:

– Бу телекейдиҥ улузыныҥ кинчегин кедери алып јаткан Кудайдыҥ Курааны бу. 30«Кийнимнеҥ Эр кижи келедири, Ол мениҥ алдыма турар болды, нениҥ учун дезе Ол менеҥ озо бар болгон» деп, байа айтканым бу. 31Мен Оны билбегем, је Израильге Ол ачылзын деп, улусты суула крестеерге келген эдим.

32Иоанн керелеп, айтты:

– Теҥеридеҥ кӱӱле чилеп тӱжӱп келеле, Оныҥ ӱстинде јӱрген Тынды кӧргӧм. 33Мен Оны билбес болгом, је суула кресте деп, мени ийгени Бойы меге мынайда айткан: «Кемге Тын тӱжӱп, Оныҥ ӱстине туруп калганын кӧрӧр болзоҥ, Агару Тынла крестеечи Ол». 34Мен кӧрдим, Ол Кудайдыҥ Уулы деп кереледим.


Баштапкы ӱренчиктер


35Эртезинде Иоанн база ла анда турган, ӱренчиктериниҥ экӱзи кожо болгон. 36Базып отурган Иисусты кӧрӧлӧ, ол айтты:

– Кӧригер, бу Кудайдыҥ Курааны!

37Эки ӱренчик оныҥ сӧзин угала, Иисустыҥ кийнинеҥ бардылар. 38Иисус дезе кайра баштанып, олордыҥ келип јатканын кӧрӧлӧ, айтты:

– Слерге не керек?

Олор:

– Равви! – дедилер. (Равви дегени, Ӱредӱчи дегени.) – Јадып турган јериҥ кайда эди?

39Ол:

– Барып кӧригер – деди.

Олор барып, јадып турган јерин кӧрӧлӧ, ол кӱн Оныла кожо болдылар. Тӧрт саат кирези тӱш болгон.

40Иоанныҥ айтканын угуп, Иисусла кожо барган экӱниҥ бирӱзи Симон-Петрдыҥ карындажы Андрей болгон. 41Ол Симон агазын озо табала, ого айтты:

– Бис Мессияны таптыс.

(Мессия дегени, Христос дегени.) 42Ол Симонды Иисуска экелди. Иисус дезе, Симон јаар кӧрӧлӧ, айтты:

– Сен – Симон, Ионаныҥ уулы. Эмди Кифа деп адаларыҥ.

(Кифа дегени, Петр дегени.)

43Эртезинде Иисус Галилей јерине барар деп шӱӱди. Филиппти табала, ого айтты:

– Мени ээчий бас.

44Филипп дезе Андрей ле Петр јаткан Вифсаида деп каладаҥ болгон. 45Ол Нафанаилди табала, айтты:

– Моисей Јасакта бичигенди ле јарлыкчылар бичигенди таптыбыс. Ол Иисус, Назарет јеринеҥ Иосифтиҥ уулы.

46Је Нафанаил ого айтты:

– Назареттеҥ јакшы чыгар беди?

Филипп:

– Барып кӧр – деди.

47Иисус, Бойы јаар базып келеткен Нафанаилди кӧрӧлӧ, ол керегинде айтты:

– Израильдиҥ чын кижизи бу, ондо меке јок.

48– Сен мени кайдаҥ билериҥ? – деп, Нафанаил сурады.

– Сени Филипп кычыргалакта, смоква агаштыҥ алдында турганыҥды кӧргӧм – деп, Иисус каруу јандырды.

49Нафанаил айтты:

– Равви! Сен – Кудайдыҥ Уулы, Сен – Израильдиҥ Кааны!

50Иисус:

– Сени смоква агаштыҥ алдында турганыҥды кӧргӧм деп, сеге айтканым учун бӱдӱп јадыҥ. Мынаҥ артыкты кӧрӧриҥ – дейле, 51айтты: – Чынын, чынын айдадым слерге: эмдидеҥ ала теҥериниҥ ачылганын, Кудайдыҥ ангелдери Кижи Уулына кӧдӱрилип, тӱжӱп јатканын кӧрӧригер.


### 2


Канадагы той


1Ӱчинчи кӱнде Галилейдеги Канада той болгон. Иисустыҥ энези де анда болгон. 2Иисус ла Оныҥ ӱренчиктери тойго база кычырылган. 3Аракы јетпей каларда, энези Иисуска:

– Олордо аракы јок – деди.

4– Нени эдетенимди сен айдатаҥ ба, ӱй кижи? – деп, Иисус каруу јандырды. – Мениҥ ӧйим јеткелек.

5Энези јалчыларга айтты:

– Ол слерге не деп айдар, оны эдигер.

6Анда кажызына ла он сабат кире суу бадар алты таш кӱп турган. Олор иудейлердиҥ арутанатан чӱм-јаҥын ӧткӱрерге керектӱ болгон.

7Иисус јалчыларга:

– Кӱптерди суула толтырыгар – деерде, олор кӱптерге толтыра суу урдылар.

8– Эмди сузуп, той башкарган кижиге апарыгар – деди.

Олор апарып бердилер.

9Той башкараачы аракы боло берген суудаҥ амзап кӧрӧлӧ, – ол дезе аракы кайдаҥ келгенин билбеген, оны јаҥыс суу сускан јалчылар билген, – колтуны бойына кычырала, 10ого айтты:

– Кажы ла кижи озо аракыныҥ јакшызын уратан, айылчылар ичип эзирген тушта, кирелӱзин. Сен дезе јакшы аракыны эмдиге јетире урбадыҥ.

11Анайып, Иисус Галилейдеги Канада баштапкы кайкал этти, Бойыныҥ магын ачты; ӱренчиктери Ого бӱтти.

12Мыныҥ кийнинде Ол Капернаумга келди. Оныла кожо энези, карындаштары ла ӱренчиктери болгон. Анда олор тоолу ла кӱн јӱрген.


Кудайдыҥ байзыҥын арутаганы


(Мф. 21:12-13; Мк. 11:15-17; Лк. 19:45-46)


13Иудей Пасха јууктап келерде, Иисус Иерусалимге келди. 14Ол байзыҥда чарлар, койлор, кӱӱлелер садып турган, акча солып отурган улусты кӧрди. 15Армакчыдаҥ камчы толгоп, байзыҥнаҥ ончозын чыгара сӱрди: койлорды да, чарларды да; солычылардыҥ акчазын тӧгӱп, столдорын аҥтарды.

16Кӱӱле садаачыларга айтты:

– Мыныгарды алып чыгыгар, Адамныҥ айлын садуныҥ айылы этпегер!

17«Сениҥ айлыҥ учун ичим кӱйӱп, Мени јалбыш чылап јиир» – деп бичилгенин ӱренчиктер эске алдылар.

18Айдарда, иудейлер каруу јандырып, Ого айттылар:

– Анайда эдер јаҥыҥ бар деп, биске кандый билди кӧргӱзериҥ?

19– Бу байзыҥды јемиригер, Мен оны ӱч кӱнге орныктырып ийерим – деп, Иисус каруу јандырды.

20– Бу байзыҥ тӧртӧн алты јыл тудулган, Сен дезе оны ӱч кӱнге орныктырарга ба? – деп, иудейлер айттылар.

21Иисус дезе Бойыныҥ эди-каныныҥ байзыҥын айткан. 22Ол тирилерде, ӱренчиктери Ол мыны айтканын эске алып, Агару Бичикке ле Иисус айткан сӧскӧ бӱде бергендер.

23Ол Иерусалимде Пасха байрамда јӱрерде, Оныҥ јайаган билдилерин кӧрӧлӧ, кӧп улус Ого бӱтти. 24Је Иисус Бойын олорго бӱдӱндирбей турган, нениҥ учун дезе ончозын билер болгон. 25Кижиниҥ ичинде не барын Бойы билер учун, кижи керегинде ӧскӧ кижи керелеерин керектебей турган.


### 3


Иисус ла Никодим


1Фарисейлер ортодо иудей бийлердиҥ бирӱзи Никодим деп кижи болгон. 2Ол Иисуска тӱнде келеле, айтты:

– Равви! Сен Кудайдаҥ келген Ӱредӱчи деп билерис. Сен јайап јӱрген билдилерди Кудайдыҥ болужы јокко кем де јайап болбос.

3Иисус ого каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым сеге: ӧрӧртинеҥ туулбаган кижи, Кудайдыҥ Каандыгын кӧрӱп болбос.

4– Карган кижи ак-јарыкка канайып туулатан? – деп, Никодим Ого айтты. – Эне ичине катап киреле, туулып болор бо?

5Иисус каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым сеге: суудаҥ ла Тыннаҥ туулбаган кижи, Кудайдыҥ Каандыгына кирип болбос. 6Эт-каннаҥ туулганы, эт-кан болор, Тыннаҥ туулганы дезе, тын болор. 7«Слерге ӧрӧртинеҥ туулар керек» деп, сеге айтканыма кайкаба. 8Тын кайда тынайын дезе, анда тынат. Оныҥ табыжын угарын угуп јадыҥ, је кайдаҥ келип, кайдаар барып јатканын билбезиҥ. Тыннаҥ туулган кажы ла кижиле андый болотон.

9– Ол канайып болотон? – деп, Никодим сурады.

10– Израильдиҥ ӱредӱчизи болорыҥда, мыны билбес болдыҥ ба? – деп, Иисус каруу јандырды. – 11Чынын, чынын айдадым сеге: бис нени билгенисти айдадыс, нени кӧргӧнисти керелейдис, слер дезе кере сӧзибисти јаратпай јадыгар. 12Слерге јердийин айтканыма бӱтпегенеерде, теҥеринийин айтсам, канайып бӱдеригер? 13Теҥериде јӱрген, теҥеридеҥ тӱшкен Кижи Уулынаҥ башка, теҥериге кем де чыкпаган. 14-15Ого бӱткен кажы ла кижи ӧлӱп калбай, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болзын деп, куба чӧлдӧ Моисей јыланды ӧрӧ кӧдӱргендий, Кижи Уулы анайып ок кӧдӱрилер учурлу. 16Ого бӱткен кажы ла кижи ӧлбӧй, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болзын деп, Кудай бу телекейдиҥ улузына карузыган учун сок јаҥыс Уулын берген. 17Кудай Бойыныҥ Уулын бу телекейдиҥ улузыныҥ јаргызын этсин деп телекейге ийген эмес, бу телекейдиҥ улузы Ол ажыра аргадалзын деп ийген. 18Кудайга бӱткени јаргылатпас; бӱтпегени дезе, Оныҥ сок јаҥыс Уулына бӱтпегени учун, јаргылаткан. 19Јаргыныҥ учуры дезе бу: телекейге јарык келген, је улус карачкыны јарыктаҥ артык сӱӱген, нениҥ учун дезе олордыҥ кылынып јӱргени јаман болгон. 20Јаман кылынып јӱрген кажы ла кижи, керектери јаман учун, онызын билдиртпеске, јарыкты јаман кӧрӱп, јарыкка барбай јат. 21Чындыкла эдип јӱрген кижи дезе, керектери Кудайдыҥ болужыла эдилгени кӧрӱнзин деп, јарыкка барат.


Иисус ла Крестеечи Иоанн


22Мыныҥ кийнинде Иисус ӱренчиктериле кожо Иудей јерине келди. Анда олорло кожо јӱрӱп, улусты крестеди. 23Иоанн дезе анайып ок Салимниҥ јуугындагы Енон деп јерде крестеген, нениҥ учун дезе анда суу кӧп болгон. Бого келип, креске тӱжӱп тургандар. 24Бу керек Иоанн тӱрмелеткелекте болгон.

25Ол тушта Иоанныҥ ӱренчиктери иудейлерле аруталары керегинде сӧс блаашкандар. 26Олор Иоаннга келип, айткан:

– Равви, сениле кожо Иорданда болгон, сен керелеген Кижи база крестейт, ончозы Ого барат.

27– Кижиге теҥеридеҥ берилбезе, ол бойына нени де алынып болбос – деп, Иоанн каруу јандырды. – 28«Мен Христос эмезим, је мен Оноҥ озо ийилгем» деп айтканымды уккан керечилер слер бойыгар эдигер. 29Сыргалјылу кижини колту дейтен. Колтуныҥ најызы дезе, ого коштой туруп, оны тыҥдап, ӱнин угала, сӱрекей сӱӱнет. Мениҥ бу сӱӱнчим эмди бӱтти. 30Ол јаанаар, мен кичинектеер учурлу. 31Ӧрӧртинеҥ Келип Турганы, ончозынаҥ бийик эди. Јердеҥ болуп јӱргени дезе, јердийи эди, ол јердийи чилеп эрмектенет. Теҥеридеҥ Келип Турганы, ончозынаҥ бийик. 32Ол нени кӧргӧнин, нени укканын керелейт, је Оныҥ керелегенин јарадып турганы јок. 33Оныҥ керезин јаратканы, Кудай чындык деп, бойыныҥ таҥмазын басканы ол. 34Кудайдыҥ ийгени, Кудайдыҥ сӧзин айдат. Кудай дезе Тынды кемјип беретен эмес. 35Ада Уулына карузып, ончозын Оныҥ колына берген. 36Уулына бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ, Уулына бакпаганы, јӱрӱм кӧрбӧс: оныҥ ӱстинде Кудайдыҥ чугулы јӱрет.


### 4


Иисус ла самар ӱй кижи


1-3Иисус, Иоаннга кӧрӧ, кӧп ӱренчиктер таап крестеп јат деп, фарисейлерге табыш јетти. Улусты дезе Иисус Бойы эмес, ӱренчиктери крестеген. Иисус бу керегинде билип ийеле, Иудей јерин таштап, ойто Галилей јерине барды. 4Ого Самар јериле ӧдӱп барар керек болгон. 5Ол Сихарь деп самар калага келди. Бу кала Иаков бойыныҥ уулына, Иосифке, берген јердиҥ јуугында турган. 6Анда Иаковтыҥ кутугы болгон. Иисус, јолдоҥ арып-чылайла, кутуктыҥ јанына отура тӱшти. Тал-тӱш кирези болгон. 7Суу сузуп аларга бир самар ӱй кижи келди.

Иисус ого:

– Меге ичерге суу бер – деди.

8Оныҥ ӱренчиктери курсак садып аларга кала баргандар. 9Самар ӱй кижи айтты:

– Иудей Бойыҥ менеҥ, самар ӱй кижидеҥ, ичерге сууны не сурайдыҥ?

Иудейлер самарларла јанашпайтан.

10– Кудайдыҥ бергенин, «Меге ичерге суу бер» деп, сеге айдып турганы кем болгонын билген болзоҥ, Оноҥ бойыҥ сураар эдиҥ, Ол сеге тирӱ суу берер эди – деп, Иисус каруу јандырды.

11– Ӧрӧкӧн! – деп, ӱй кижи Ого айтты. – Сузар немеҥ јокто, кутук дезе тереҥ болгондо, тирӱ суу Сенде кайдаҥ келетен эди? 12Биске бу кутукты берген Иаков адабыстаҥ Сен јаан болдыҥ ба? Ол бойы, уулдары да, малы да мынаҥ ичетен.

13– Бу суудаҥ ичкени, ойто суузаар – деп, Иисус каруу јандырды. – 14Је Мениҥ берер суумнаҥ ичери – јажына суузабас. Берер суум дезе оныҥ ичинде ӱргӱлји јӱрӱмге агар суу чыгыды боло берер.

15– Ӧрӧкӧн, – деп, ӱй кижи Ого айтты, – андый суудаҥ меге бер, мен суузабайын, бого суу аларга јӱрбейин.

16Иисус айтты:

– Барып, ӧбӧӧниҥди айдала, бого кел.

17– Менде ӧбӧӧн јок – деп, ӱй кижи каруу јандырды. Иисус:

– Ӧбӧӧним јок деп айтканыҥ чын – деди. – 18Сен беш ӧбӧгӧндӱ болгоҥ. Эмдигизи сеге ӧбӧгӧн эмес, бу айтканыҥ чын.

19– Ӧрӧкӧн, – деп, ӱй кижи айтты, – Сен јарлыкчы болгоныҥды кӧрӱп турум. 20Бистиҥ адаларыс Кудайга бу кырдыҥ бажында бажырган. Слер дезе јаҥыс Иерусалимде бажырар керек дейдигер.

21Иисус айтты:

– Меге бӱт, ӱй кижи: Адага бу кырдыҥ бажында да эмес, Иерусалимде де эмес бажырар ӧй келип јат. 22Слер неге бажырып турганыгарды билбей јадыгар, бис дезе неге бажырып турганысты билерис, нениҥ учун дезе аргадаш иудейлердеҥ болор. 23Чын ла бажырып јӱрген улус Адага тынла, чындыкла бажырар ӧй келип јат, једип те келди. Ада андый бажыраачыларды Бойына бедирейт ине. 24Кудай – ол Тын, Ого бажырары тынла, чындыкла бажырар учурлу.

25– Христос дейтен Мессия келерин билерим – деп, ӱй кижи айтты. – Ол келгежин, биске ончозын айдып берер.

26– Ол Мен эдим, бу сениле эрмектежип турган Бойым – деп, Иисус каруу јандырды.

27Анайткан јерде Оныҥ ӱренчиктери келди. Оны ӱй кижиле эрмектежип туру деп кайкадылар, је «Оноҥ Сеге не керек?» эмезе: «Оныла не эрмектежип туруҥ?» – деп, кемизи де сурабады.

28Ӱй кижи суу урар јыракызын артырып койоло, калага барып, улуска айтты:

29– Меге нени ле кылынганымды айткан Кижини барып кӧригер, Христос Ол болбозын.

30Олор каладаҥ чыгып, Иисус јаар ууландылар.

31Бу ӧйдӧ ӱренчиктер Ого айттылар:

– Равви, курсак ји!

32Је Ол айтты:

– Менде слер билбейтен курсак бар.

33– Курсакты Ого кижи экелип берди эмеш пе? – деп, ӱренчиктер бой-бойына айдышты.

34Иисус олорго айтты:

– Мениҥ курсагым – Мени Ийгенниҥ табыла эдери ле Оныҥ керегин бӱдӱрери. 35Эмди база тӧрт ай болзо, аш кезер ӧй једер деп, слер айдып јӱрген эмес бедигер? Је Мениҥ слерге айдып турганым бу: кыраларга кӧзигер салып кӧрзӧгӧр, олордыҥ агарып, кезер ӧйи једип, бышканын! 36Аш чачканы ла аш кескени кожо сӱӱнзин деп, аш кезери кайрал алат, ажын ӱргӱлји јӱрӱмге уруп салат. 37Бу учуралда «Бирӱзи чачат, ӧскӧзи кезет» деген сӧс чын. 38Мен слерди бойыгар иштебеген кырада аш кезерге ийип јадым. Анда ӧскӧ улус иштеген эди, слер дезе олордыҥ ижине кирдигер.

39«Меге нени ле кылынганымды айткан» деп керелеген ӱй кижиниҥ сӧзиле ол каланыҥ кӧп самарлары Иисуска бӱтти. 40Оныҥ учун самарлар Ого келеле, олордо артып калзын деп сурадылар. Ол анда эки кӱн јӱрди. 41Оныҥ айткан сӧзин угала, оноҥ кӧп улус Ого бӱтти. 42Байагы ӱй кижиге дезе айттылар:

– Эмди сениҥ сӧзиҥнеҥ улам бӱдӱп турган эмезис. Бис Оны бойыбыс уктыс, Ол чып ла чын бу телекейдиҥ улузын Аргадаачы, Христос деп билдис.


Каанныҥ јалчызыныҥ уулын јасканы


43Эки кӱнниҥ бажында Иисус оноортынаҥ чыгала, Галилей јаар барды. 44Јарлыкчы бойыныҥ јеринде кӱндӱзи јок јӱретен деп, Ол Бойы да керелеп айткан.

45Анайдарда, Ол Галилейге келерде, Оны Галилейдиҥ улузы јуудып алдылар, нениҥ учун дезе, олор Иерусалимдеги байрамда болуп, Оныҥ нени эдип јӱргенин ончозын кӧргӧндӧр.

46Оноҥ Иисус сууны аракы эткен Галилейдеги Канага ойто келди. Капернаумда каанныҥ бир јалчызыныҥ уулы оорып јаткан. 47Ол Иисустыҥ Иудейдеҥ Галилейге келгенин угала, Ого келип, ӧлӱп јаткан уулын барып јассын деп, јайнап сурады.

48– Билдилер ле кайкалдар кӧрбӧгӧнчӧӧр, бӱтпезигер – деп, Иисус ого айтты.

49– Кайракан, уулым ӧлгӧлӧктӧ, бар – деп, каанныҥ јалчызы айтты.

50Иисус:

– Јан, уулыҥ эзен – деди.

Ол Иисустыҥ айткан сӧзине бӱделе, јанып ийди. 51Јолой ого кулдары туштап, уулыҥ эзен дешти. 52Уулы канча саатта оҥдолгонын сураарда, олор: «Кече биринчи саат тӱште эди изибей барган» – дедилер. 53«Уулыҥ эзен» деп, Иисустыҥ ого айткан ӧйинде анайда боло бергенин ол билип ийди. Бойы да бӱтти, айылдагы улузы да бӱттилер.

54Иудейдеҥ Галилейге келеле эткен бу кайкал Иисустыҥ экинчи кайкалы болгон.


### 5


Суббот кӱнде оору кижини јасканы


1Мыныҥ кийнинде иудей байрам болгон, Иисус Иерусалимге келген.

2Иерусалимде Кой каалгазыныҥ јанында еврейлеп Вифезда дейтен суубуунты бар. Анда јабынтылу беш ӧткӱш болгон. 3Ичинде кӧп оору улус: сокор, аксак, курулгак оорулу улус јаткан, сууныҥ чайбаларын сакып. 4Кудайдыҥ ангели дезе, кезик аразында байагы сууга тӱжӱп, чайбалтып турган. Суу чайбалза, ого озолоп киргени кандый да оорудаҥ јазылатан болгон. 5Анда одус сегис јыл оорып јӱрген кижи болгон. 6Иисус оныҥ јатканын кӧрӧлӧ, оорыганы удап калганын билип, ого айтты:

– Јазылайын деп туруҥ ба?

7– Эйе, Кайракан, – деп, оору кижи каруу јандырды, – је суу чайбалганда, мени сууга кийдирер кижи јок. Барып јатканчам, менеҥ озо ӧскӧ кижи кирип калган турар.

8– Тур, тӧжӧгиҥди алып, базып јӱр – деп, Иисус ого айтты.

9Байагы кижи ол тарый јазылды, тӧжӧгин алып, база берди. Ол суббот кӱнде болгон, 10оныҥ учун иудейлер јазылган кижиге айттылар:

– Бӱгӱн суббот кӱн эди, сеге тӧжӧк аларга јарабас!

11Ол каруу јандырды:

– «Тӧжӧгиҥ ал, базып јӱр» деп, мени јасканы айтты.

12Оноҥ сурадылар:

– «Тӧжӧгиҥ ал, базып јӱр» деп, сеге айткан кижи кем болотон?

13Јазылган кижи дезе ол кем болгонын билбеген, нениҥ учун дезе Иисус анда турган улустыҥ ортозына јылыйып калган.

14Мыныҥ кийнинде Иисус ого байзыҥда туштайла, айтты:

– Бат, сен јазылдыҥ. Сеге мынаҥ јаман неме болбозын деп, база кинчек этпе.

15Бу кижи барала, оны јасканы Иисус деп, иудейлерге айтты. 16Мыны суббот кӱнде эткени учун иудейлер Иисусты сӱрӱп, ӧлтӱрерге турдылар. 17Је Ол айтты:

– Адам Бойыныҥ керегин эмдиге јетире эдет, Мен де эдип јадым.

18Ол суббот кӱнди байлаардаҥ болгой, Кудайды Адазынып, Бойын Кудайга тӱҥейлеген учун иудейлер Оны там истеп, ӧлтӱрерге турдылар.

19Бого каруу эдип, Иисус айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: Адазыныҥ эдип турганын кӧрбӧгӧнчӧ, Уулы таҥынаҥ Бойы нени де эдип болбос. Адазыныҥ эдип турганын Уулы да эдет. 20Адазы Уулына карузып, Бойыныҥ нени ле эдип турганын Ого кӧргӱзет. Слерди кайкадып, мынаҥ да артыкты эдип кӧргӱзер. 21Ада ӧлгӧндӧрди тиргизип, олорго јӱрӱм берген чилеп, Уулы да јӱрӱм берейин дегенге, јӱрӱм берет. 22-23Ада кемди де јаргылабай јат, Аданы тоогондый, ончозы Уулын тооп јӱрзин деп, Ол јаргы эдерин Уулыныҥ табына берген. Уулын тообогоны, Оны ийген Аданы тообогоны ол. 24Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ сӧзимди угуп, Мени Ийгенге бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ. Ол јаргылатпас – ӧлӱмнеҥ јӱрӱмге кечкен. 25Чынын, чынын айдадым слерге: ӧй једип келедири, једип те келди: ӧлгӧндӧр Кудай Уулыныҥ ӱнин угар; угала, тирилер. 26Канайып Ада Бойында Бойы јӱрӱмдӱ, анайып Бойында Бойы јӱрӱмдӱ болорын Уулына да берген. 27Ол Кижи Уулы болгон учун, јаргы да эдерин Оныҥ табына салып берген. 28Мыны кайкабагар, нениҥ учун дезе сӧӧк салар јерде јаткандардыҥ ончозы Кудайдыҥ Уулыныҥ ӱнин угар ӧй једип келедири. 29Јакшы эдип јӱргендери јӱрӱм јӱрерге тирилер; јаман эдип јӱргендери буруладарга тирилер. 30Мен Бойым таҥынаҥ нени де эдип болбозым: канайып уккам, анайып јаргы эдип јадым. Мениҥ јаргым чындык, нениҥ учун дезе Бойымныҥ табымла эдип јӱрейин деп турган эмезим, је Мени ийген Аданыҥ табыла эдип турум.


Кудайдыҥ Уулын керелегени


31– Мен Бойымды Бойым керелеп турган болзом, Мениҥ керелегеним чын эмес. 32Мени ӧскӧзи керелейт, оныҥ Мени керелеген керези чын деп, Мен билерим. 33Слер Иоаннга элчилер ийгенигер; ол чындыкты кереледи. 34Мен кижиниҥ керезин керексип турган эмезим, је мынайда айтканым, слерди аргадалзын деп айтканым ол болор. 35Иоанн кӱйӱп, јалтырап турган јарыткыш болгон. Слер дезе оныҥ јарыгында бир кезекке сӱӱнип аларга сананганыгар. 36Менде дезе Иоанндыйынаҥ јаан кере бар: нени эдип турганымды Ада эттирип јат; нени эдип турганым, Мени Ада ийген деп, керелеп турганы ол. 37Мени ийген Ада Бойы Мени кереледи. Слер дезе Оныҥ ӱнин качан да укпаганыгар, Оныҥ бӱдӱмин де кӧрбӧгӧнигер. 38Оныҥ сӧзи де слердиҥ бойыгарда јӱрбей јат, нениҥ учун дезе Оныҥ Ийгенине бӱтпейдигер. 39Слер Агару бичиктерди шиҥжӱлеп, олордоҥ ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болорго сананып јадыгар. Олор дезе Мени керелеп турулар. 40Је јӱрӱмдӱ болойын деп, слердиҥ Меге келер кӱӱнигер јок. 41Улустаҥ Мен мак албай јадым. 42Је Мен слерди билерим: слердиҥ ичигерде Кудайга сӱӱш јок. 43Мен Адамныҥ адынаҥ келдим, је слер Мени јуутпай јадыгар; ӧскӧзи бойыныҥ адынаҥ келзе, оны слер јуудып аларыгар. 44Кудайдаҥ мак бедиребей, бойыгардаҥ бойыгар мак алып, канайып бӱдеригер? 45Мени Аданыҥ алдында слерди бурулаар деп сананбагар, слерди бурулаары бар: слер иженип јӱрген Моисей. 46Слер Моисейге бӱткен болзогор, Меге де бӱдер эдигер, нениҥ учун дезе ол Мен керегинде бичиген. 47Је оныҥ бичигенине бӱтпей турган болзогор, Мениҥ айтканыма канайып бӱдеригер?


### 6


Беш муҥ кижини тойдырганы


(Мф. 14:13-21; Мк. 6:30-44; Лк. 9:10-17)


1Мыныҥ кийнинде Иисус Галилей эмезе Тивериад дейтен талайдыҥ ол јанына барды. 2Оору-јоболды јазып, кайкалдар јайап јӱргенин кӧрӧлӧ, Оныҥ кийнинеҥ камык улус барды. 3Иисус кырдыҥ бажына чыгып, анда ӱренчиктериле кожо отурып алды. 4Иудейлердиҥ Пасха байрамы јууктап келеткен. 5Ого кӧп улус келип јатканын кӧрӧлӧ, Иисус Филиппке айтты:

– Буларды азыраарга, калашты кайдаҥ садып аларыс?

6Бойыныҥ эдетенин билип, Ол анайда ченеп сураган.

7– Олордыҥ кажызына ла эмештеҥ де једишсин деп, олорго эки јӱс динарийдиҥ калажы јетпес – деп, Филипп каруу јандырды.

8Ӱренчиктериниҥ бирӱзи, Симон-Петрдыҥ Андрей деп карындажы, Ого айтты:

9– Мында бир уулчакта арбаныҥ беш болчок калажы ла эки балыгаш бар, је мындый кӧп улуска ол не болзын.

10Иисус айтты:

– Улусты кыйын отурзын дегер.

Ол јум ӧлӧҥдӱ јер болгон. Анайдарда, беш муҥ кире кижи кыйын отурды. 11Иисус калашты алып, алкыш јетиреле, ӱренчиктерге ӱледи, ӱренчиктер дезе кыйын отурган улуска ӱледилер. Анайып ок балыкты да кем канча кире кӱӱнзегениле ӱледи. 12Улус јип, тойордо, ӱренчиктерине айтты:

– Јигенниҥ арткан-калганын јууп алыгар, бир де неме кара јерге калбазын.

13Јиген улустаҥ арткан арбаныҥ беш болчок тилимдерин он эки каламага толтыра јууп алдылар. 14Улус Ол јайаган кайкалды кӧрӧлӧ, айдышты:

– Телекейге келетен Јарлыкчы чып-чын бу эмтир!

15Келип, Оны тудала, каан эдип аларга тургандарын Иисус билип ийеле, јаҥыс Бойы кыр јаар ойто јӱре берди.


Сууныҥ ӱстиле басканы


(Мф. 14:22-27; Мк. 6:45-52)


16Эҥир кире берерде, Иисустыҥ ӱренчиктери талай јаар тӱштилер. 17Кемеге отурып, талайдыҥ ол јанындагы Капернаум дӧӧн јӱстилер. Караҥуйлай берди, Иисус дезе олорго эмдиге јетире келбеген. 18Тыҥ салкын согуп, талай толкуланып турган. 19Беш-алты беристе кирези јӱзеле, Иисустыҥ талай ӱстиле базып, кемеге јууктап келеткенин кӧрӧлӧ, коркый бердилер. 20Је Ол:

– Бу Мен, коркыбагар! – деди.

21Олор Иисусты кемеге отургызып аларга турарда, кеме ол ло тарый олор јӱзӱп бараткан јаратка једип токтоды.


Јӱрӱм берер тирӱ калаш


22Эртезинде талайдыҥ ол јанында артып калган улус ондо јӱк ле бир кеме болгонын, Иисус ӱренчиктериле кожо ол кемеге отурбаганын, ӱренчиктер јаҥыс бойы јӱскенин кӧрдилер. 23Айдарда, Кайракан алкыш-быйанын јетирген кийнинде олор калаш јиген јерге Тивериаданаҥ бир канча кеме јӱзӱп чыкты. 24Анда Иисус та, ӱренчиктер де јок болгонын кӧрӧлӧ, улус кемелерге отурып, Иисусты бедиреп, Капернаумга јӱзӱп келдилер. 25Оны талайдыҥ ол јанынаҥ табала, сурадылар:

– Равви, Сен бого качан келдиҥ?

26Иисус каруу јандырып, айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: слер кайкалдар кӧргӧнигер учун эмес, калаш јип тойгоныгар учун Мени бедиреп турганыгар. 27Ӱрелер курсак учун эмес, ӱргӱлји јӱрӱм јӱргӱзер курсак учун иштегер. Оны слерге Ада Кудай таҥмалап койгон Кижи Уулы берер.

28– Кудайдыҥ керегин бӱдӱрерге, нени эделик? – деп, олор сурадылар.

29Иисус каруу јандырды:

– Кудайдыҥ кереги бат бу: Оныҥ Ийгенине бӱдигер.

30– Кӧрӧлӧ, бисти Сеге бӱтсин деп, кандый билди кӧргӱзериҥ? – деп, олор сурадылар. – Сен нени эдип јадыҥ? 31Теҥеридеҥ олорго калаш берген деп бичилгениле, адаларыс куба чӧлдӧ манна јиген эди.

32Иисус олорго айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: теҥеридеҥ калашты слерге Моисей берген эмес, теҥеридеҥ чын калашты слерге Мениҥ Адам берип јат. 33Теҥеридеҥ тӱжӱп, бу телекейдиҥ улузына јӱрӱм берер калаш – Кудайдыҥ калажы.

34Олор:

– Кайракан, андый калашты јаантайын биске берип тур – дедилер.

35Иисус олорго айтты:

– Мен – јӱрӱм берер калаш. Меге келген кижи качан да аштабас, Меге бӱткен кижи качан да суузабас. 36Је слер, Мени кӧрӱп јӱрген бойыгар, Меге бӱтпей јадыгар деп, Мен слерге айткам. 37Адамныҥ бергени ончозы Меге келер. Меге келип јатканды кедери сӱрбезим. 38Бойымныҥ табымла эдип јӱрейин деп, теҥеридеҥ тӱшкен эмезим, Мени ийген Аданыҥ табыла эдип јӱрейин деп, теҥеридеҥ тӱшкем. 39Адамныҥ бастыра бергенин бир де јылыйтпай, ончозын калганчы кӱнде тиргизерим – ол Мени ийген Адамныҥ табы. 40Мени Ийгенниҥ табы – Уулын кӧрӱп, Ого бӱткен кажы ла кижи ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болоры. Калганчы кӱнде Мен оны тиргизерим.

41Ол Бойын «Мен – теҥеридеҥ тӱшкен калаш» деп айтканына иудейлер арбанып, 42айттылар:

– Бу Иосифтиҥ уулы Иисус эмес беди? Бис Оныҥ адазын ла энезин билер эмейис. «Мен теҥеридеҥ тӱшкем» деп, канайып айдат болбогой?

43– Бойыгар ортодо арбанышпагар – деп, Иисус олорго айтты. – 44Мени ийген Адам јараткан кижи, јаҥыс ол Меге келер аргалу. Калганчы кӱнде Мен оны тиргизерим. 45Ончозын Кудай ӱредер деп, јарлыкчыларда бичилгени бар. Ададаҥ угуп ӱренген кижи Меге келер. 46Мынайып айтканым, Аданы кӧргӧни бар деп айтканым эмес. Кудайдаҥ Кем келген, Аданы кӧргӧни јаҥыс Ол. 47Чынын, чынын айдадым слерге: Меге бӱткени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ. 48Мен – јӱрӱм берер калаш. 49Слердиҥ адаларыгар куба чӧлдӧ маннаны јиген, је ӧлӱп калгандар. 50Је теҥеридеҥ тӱшкен калаш андый эмес: оны јигени ӧлбӧс. 51Мен – теҥеридеҥ тӱшкен тирӱ калаш. Бу калаштаҥ јигени ӱргӱлји чакка эзен јӱрер. Мениҥ беретен калажым – Мениҥ эди-каным, оны бу телекейдиҥ улузыныҥ јӱрӱми учун берип јадым.

52Айдарда, иудейлер бойы ортодо сӧс блаажып, айттылар:

– Ол биске Бойыныҥ эди-канын јиирге канайып беретен?

53Иисус каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым слерге: Кижи Уулыныҥ эди-канын јибезегер, Оныҥ канын ичпезегер, бойыгарда јӱрӱм јок болор. 54Мениҥ эди-канымды јиири, Мениҥ канымды ичери, ӱргӱлји јӱрӱм јӱрери ол. Мен оны калганчы кӱнде тиргизерим. 55Мениҥ эди-каным – чын курсак, Мениҥ каным – чын суузын. 56Эди-канымды јиири, канымды ичери Мениҥ Бойымда јӱрӱп јат, Мен де оныҥ бойында јӱрӱп јадым. 57Мен, тирӱ Ада ийген Бойым, Адамныҥ Бойында тирӱ јӱрӱп јадым, анайып, Мениҥ эди-канымды јигени, Мениҥ Бойымда тирӱ јӱрер. 58Бу калаш теҥеридеҥ тӱшкен. Је ол маннаны, слердиҥ адаларыгар чылап, јип ӧлгӧниндий эмес: бу калашты јигени, ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болор.

59Мынайда Ол Капернаумдагы синагогада ӱредип айткан.


Ӱргӱлји јӱрӱмниҥ сӧстӧри


60Кӧп ӱренчиктери мыны угала, айттылар:

– Кандый уур-кӱч сӧстӧр! Олорды кем угар аргалу?

61Иисус ӱренчиктери арбанып турганын Бойыныҥ ичинде билип, олорго айтты:

– Бу слерге буудак болуп јат па? 62Кижи Уулыныҥ озогы јерине чыгып баратканын кӧрзӧгӧр, не болор? 63Јӱрӱм берери – тын, эт-кан дезе, нени де эдип болбос. Слерге айдып турган сӧстӧрим тын да, јӱрӱм де. 64Је ортогордо бӱтпестери бар.

Иисус дезе бӱтпестерин де, Оны садып ийери кем болорын да бажынаҥ ала билер болгон. 65Оноҥ айтты:

– Оныҥ учун Мен слерге: «Аданаҥ берилбегенче, кем де Меге келип болбос» дедим.

66Мыныҥ кийнинде кӧп ӱренчиктери Оноҥ јана тӱжӱп, Оныла кожо јӱрбес болды. 67Айдарда, Иисус он экӱдеҥ сурады:

– Слер база Менеҥ јӱре берерге турган болороор бо?

68– Кайракан! – деп, Симон-Петр каруу јандырды. – Бис кемге баратан эдис? Сенде ӱргӱлји јӱрӱмниҥ сӧстӧри бар. 69Сени Христос, Кудайдыҥ Агарузы деп, бис бӱттис те, билдис те.

70– Слерди, он экӱни, Мен талдап алган эмес бедим? – деп, Иисус айтты. – Је слердиҥ бирӱгер – кӧрмӧс!

71Мынайда Ол Симон Искариоттыҥ уулын, Иуданы, айткан. Оны садып ийери он экӱниҥ бирӱзи ол болгон.


### 7


Иисус ла Оныҥ карындаштары


1Мыныҥ кийнинде Иисус Иудейде јӱрбеске, Галилей ичиле јӱрди, нениҥ учун дезе иудейлер Оны ӧлтӱрерге тургандар.

2Иудейлердиҥ байкан тургузатан деп байрамы јууктап келерде, 3карындаштары Ого айттылар:

– Мынаҥ чыгып, Сениҥ эдип јӱргениҥди ӱренчиктериҥ де кӧрзин деп, Иудей јерине бар. 4Јарлу болойын деген кижи, јажырып неме этпейтен. Сен андый керектер эдип јӱрген болзоҥ, Бойыҥды Бойыҥ бу телекейдиҥ улузына ач.

5Карындаштары да Ого бӱтпей турган учун анайып айткандар. 6Иисус олорго каруу јандырып, айтты:

– Мениҥ ӧйим јеткелек, слерге дезе кандый ла ӧй келижип јат. 7Улус слерди јаман кӧрӱп болбос, Мени дезе јаман кӧрӱп јат, нениҥ учун дезе олордыҥ кылынып турганы јаман деп, Мен керелеп айдып јӱрӱм. 8Слер байрамга барыгар, Мен бу байрамга эмди тура барбазым, нениҥ учун дезе Мениҥ ӧйим јеткелек.

9Мынайда айдала, Ол Галилейде артып калды. 10Је карындаштары байрамга јӱре берерде, Ол улуска кӧрӱнбей, јажытту барды. 11Иудейлер Оны байрамнаҥ бедиреп, «Ол кайда?» – деп, сурап турдылар. 12Улус ортодо Ол керегинде кӧп куучын јӱрди. Кезиктери: «Ол јакшы кижи», ӧскӧлӧри: «Јок, Ол улусты астыртып јат» дешкилеер болды. 13Андый да болзо, иудейлердеҥ коркып, Ол керегинде кем де ачыгынча айтпай турган.


Байзыҥда јарлыктаганы


14Байрамныҥ ортозы киреде Иисус байзыҥга кирип, ӱретти. 15Иудейлер кайкап, айдышты:

– Бу ӱренбеген Бойы, Агару Бичикти канайып билип туру болбогой?

16Иисус айтты:

– Мениҥ ӱредӱӱм Менийи эмес, Мени Ийгендийи. 17Оныҥ табыла эдип јӱрейин дегени, бу ӱредӱ Кудайдаҥ ба, эмезе Мен Бойымнаҥ таап айдып тургам ба деп, билип алар. 18Бойынаҥ таап айдаачы, бойы јакшы атка калайын деп сананат. Је Оны Ийгенге мак бедиреп јӱргени чындык, мекези јок болгоны ол. 19Моисей слерге Јасак берген эмес пе? Је слердиҥ кемигер де Јасакты бӱдӱрбей јат. Мени нениҥ учун ӧлтӱрерге турганыгар?

20– Сениҥ ӧзӧк-буурыҥда шилемир бар ба? – деп, улус каруу јандырды. – Сени кем ӧлтӱрерге туру?

21Иисус каруу јандырып, олорго айтты:

– Мен бир ле керек эттим, ончогор кайкап јадыгар. 22Моисей слерге томдоорын берген – онызы Моисейдеҥ эмес те болзо, адалардаҥ јаҥдалып келген, – слер кижини суббот кӱнде де томдоп јадыгар. 23Моисейдиҥ јасагы бузулбазын деп, кижи суббот кӱнде томдодып турганда, суббот кӱнде кижиниҥ бастыра бойын јасты деп, Меге кородоп јадыгар ба? 24Тыш кебериле јаргылабагар, је чындык јаргыла јаргылагар!

25Иерусалимниҥ бир кезик улузы айдышты:

– Ӧлтӱрерге турган кижизи бу болор бо? 26Кӧрзӧгӧр дӧ, Ол ачыгынча айдат, Ого кем де неме айтпайт! Ол Христос деп, јаандар чынын билип алган болор бо? 27Је бу кижи кайдаҥ болгонын билерис. Христос келер болзо, Ол кайдаҥ болгонын кем де билбес.

28Айдарда, Иисус байзыҥ ичинде јаан ӱнденип, ӱредип айтты:

– Слер Мени билеригер, кайдаҥ болгонымды база билеригер, је Мен Бойымнаҥ Бойым келген эмезим, Мени Ийгени чындык, слер Оны билбезигер. 29Мен Оны билерим, нениҥ учун дезе Мен Оноҥ келгем, Мени ийгени Ол.

30Оны тудуп алар эбин бедиредилер, је кем де Ого тийбеди, нениҥ учун дезе Оныҥ ӧйи јеткелек болгон. 31Калык ортодоҥ кӧп улус Ого бӱдӱп, «Христос келзе, мыныҥ эткенинеҥ артык кайкал эдер беди?» – дежип турдылар.

32Улустыҥ анайда айдыжып турганы фарисейлерге угулган. Айдарда, улу абыстар ла фарисейлер Оны тудуп аларга, бойлорыныҥ јалчыларын ийгендер.

33Иисус дезе олорго айткан:

– Слерле кожо эмеш болорым, оноҥ Мени Ийгенге јӱре берерим. 34Мени бедиреригер, је таппазыгар, Мен кайда болорым, оноор келип болбозыгар.

35Айдарда, иудейлер бой-бойына айдыштылар:

– Бис таппас кандый јерге барарга туру бу? Еллин ортодо тарай јаткан улустарга барып, анда еллиндерди ӱредерге туру эмеш пе? 36«Мени бедиреригер, је таппазыгар, Мен кайда болорым, оноор келип болбозыгар» деп айткан сӧзи не сӧс болотон?


Агару Тын керегинде сӧс


37Байрамныҥ калганчы улу кӱнинде Иисус ӧрӧ туруп, јаан ӱнденип айтты:

– Суузап турганы Меге келип, ичсин. 38Агару Бичикте айдылганыла, Меге бӱткен кижиниҥ ӧзӧгинеҥ тирӱ суулар агып чыгар.

39Иисус мынайда Ого бӱткен улус алынатан Тынды айткан. Олордо дезе, Иисустыҥ ады макка чыккалакта, Тын јок болгон.


Иисустаҥ улам бӧлиниш


40Улустыҥ кезиги, бу сӧзин угала, айдышты:

– Чын, Ол Јарлыкчы!

41Ӧскӧлӧри:

– Ол Христос! – дедилер.

Кезиги дезе:

– Христос Галилейдеҥ келетен беди? – дешти. – 42Христос Давидтиҥ ӱренинеҥ, Давидтиҥ турган јери Вифлеемнеҥ келер деп, Агару Бичикте айдылбаган беди?

43Анайып, Иисустаҥ улам јуулган улус ортодо бӧлиниш болды. 44Олордыҥ кезиктери Оны тудуп аларга сананды, је Ого кем де тийбеди.

45Јалчылар једип келерде, улу абыстар ла фарисейлер олордоҥ сурадылар:

– Слер Оны не керек экелбедигер?

46– Ол Кижи чилеп кем де, качан да эрмектенбеген – деп, јалчылар каруу јандырдылар.

47– Слер де Оныҥ мекезине кирип калган болдыгар ба? – деп, фарисейлер олорго айдышты. – 48Бийлердиҥ эмезе фарисейлердиҥ Ого бӱткени бар беди? 49Је бу калык Јасак билбес, каргышка калган ол.

50Олордыҥ бирӱзи, башкыда Иисуска келип барган Никодим, олорго айтты:

51– Озо баштап кижиниҥ бойынаҥ укпаганча, нени кылынып туру деп билип албайынча, бистиҥ Јасак кижини јаргылайтан беди?

52– Сен де Галилейдеҥ болорыҥ ба? – деп, олор айттылар. – Шиҥде, Галилейдеҥ јарлыкчы бӱтпейтенин билип аларыҥ.

53Мыныҥ кийнинде ончозы айылдары сайын таркай берди.


### 8


Кинчектӱ ӱй кижини бурулабаганы


1Иисус дезе Елеон кырга барды. 2Эртен тура байзыҥга ойто келди. Улус ончозы Ого келип турды. Иисус отурала, олорды ӱреткен.

3Бу ӧйдӧ бичикчилер ле фарисейлер ӧскӧ эр кижиле болуп туттурткан бир ӱй кижини экелип, ортозына тургузала, 4Ого айттылар:

– Ӱредӱчи, бу ӱй кижи ӧскӧ эрле биригип, туттурткан. 5Моисей бойыныҥ Јасагында андыйларды ташла шыбалап ӧлтӱрзин деп, биске јакыган. Сен не деериҥ?

6Олор Оны бурулап айдарга, сӧзинеҥ јик бедиреп, ченеп сурагандар. Је Иисус олорго ајару этпей, бӧкӧйип, сабарыла јерге бичип турды. 7Олор турумкай сурап турарда, бажын ӧрӧ кӧдӱрип,

– Кемигерде кинчек јок, бу ӱй кижиге озо таш чачсын – дейле, 8ойто бӧкӧйип, јерге бичий берди.

9Олор мыны угала, уйадына чыдабай, јаан јаштуларынаҥ баштайла, ээчий-деечий јӱре бердилер. Артып калганы јаҥыс Иисус ла ортозында турган ӱй кижи болды. 10Иисус бажын ӧрӧ кӧдӱрип, ӱй кижидеҥ сурады:

– Ӱй кижи, олор ончозы кайда? Сени кемизи де бурулап јаргылабады ба?

11– Јок, Кайракан! – деп, ол каруу јандырды.

– Мен де сени бурулап јаргылабайдым – деп, Иисус айтты. – Бар, база кинчек этпе.


Иисус – телекейге Јарык


12Иисус ойто ло олорго айда берди:

– Мен – бу телекейдиҥ улузына Јарык. Мени ээчий барган кижи карачкыда базып јӱрбес, оныҥ бойында јӱрӱмниҥ јарыгы болор.

13– Сен Бойыҥ Бойыҥды керелеп туруҥ, – деп, фарисейлер айттылар, – Сениҥ керелеп айдып турганыҥ чын эмес.

14Иисус каруу јандырды:

– Мен Бойымды Бойым да керелеп турган болзом, Мениҥ керелегеним чын, нениҥ учун дезе Бойымныҥ кайдаҥ келгенимди, кайдаар барып јатканымды билерим. Слер дезе Мен кайдаҥ келгенимди, кайдаар барып јатканымды билбезигер. 15Слер кижи чилеп јаргылап јадыгар, Мен дезе кемди де јаргылабай јадым. 16Мен јаргылап та турзам, Мениҥ јаргым чын, нениҥ учун дезе Мен јаҥыс Бойым эмес, Мениле кожо Мени ийген Ада. 17Эки кижиниҥ керези чындык деп, слердиҥ Јасагаарда да бичилгени бар. 18Мен Бойымды Бойым керелеп турум, Мени ийген Ада Мени база керелеп туру.

19– Сениҥ Адаҥ кайда? – деп, олор сурадылар.

– Слер Мени де, Адамды да билбезигер – деп, Иисус каруу јандырды. – Слер Мени билген болзогор, Адамды да билер эдигер.

20Иисус байзыҥдагы акча јуур јердиҥ јанында туруп, ӱредип турган тужында бу сӧстӧрди айткан. Оныҥ ӧйи јеткелек болуп, Оны кем де тутпады.

21Иисус база айтты:

– Мен барып јадым. Мени бедиреп јӱреригер, је кинчектӱ бойыгар ӧлӧригер. Кайдаар барып јаткам, оноор келип болбозыгар.

Айдарда, иудейлер айдышты:

22– «Кайдаар барып јаткам, оноор келип болбозыгар» деп, нени айдып туру? Ол Бойын Бойы ӧлтӱрерге турган эмеш пе?

23Ол каруу јандырды:

– Слер мынаҥ, јерде јӱргендердеҥ, Мен – ӧрӧртинеҥ. Слер бу телекейдеҥ, Мен бу телекейдеҥ эмезим. 24Оныҥ учун слерге кинчектӱ бойыгар ӧлӧригер дегем. Бу Мен дегениме бӱтпес болзогор, кинчегерде ӧлӧригер.

25– Айдарда, Сен кем? – деп, олор сурадылар.

– Эҥ бажынаҥ ала слерге айдып јӱргеним Мен эдим – деп, Иисус каруу јандырды. – 26Слер керегинде кӧпти айдар, слерди јаргылаар аргам бар, је Мени ийген Бойы чындык, Оноҥ нени укканымды бу телекейдиҥ улузына айдып турум.

27Олорго Ада керегинде айтканын оҥдободылар. 28Оныҥ учун Иисус айтты:

– Кижи Уулын кӧдӱрзегер, бу Мен болгонымды, нени де Бойымнаҥ этпегенимди, је Аданыҥ ӱреткениле айдып јадым деп, ол тушта билеригер. 29Мени Ийгени дезе Мениле кожо: Ол Мени јаҥыскандыра артырбады, нениҥ учун дезе Мен качан да болзо, Ого јараганыла эдип турум.

30Ол мынайда айдып турарда, Ого кӧп улус бӱтти.


Чын слерди јайымдаар


31Иисус Бойына бӱткен иудейлерге айтты:

– Мениҥ сӧзимнеҥ чыкпай јӱрзегер, чын Мениҥ ӱренчиктерим болгоныгар ол. 32Чындыкты билип аларыгар, чындык бойы слерди јайымдаар.

33– Бис Авраамныҥ ӱрени эдибис, качан да, кемге де кул болбогоныс – деп, олор айттылар. – «Јайым болороор» деп, канайып айдадыҥ?

34Иисус каруу јандырды:

– Чынын, чынын айдадым слерге: кинчек эдери, ол кинчектиҥ кулы. 35Је кул айылда јажына јӱрбес, уулы јажына јӱрер. 36Андый болгондо, Уулы слерди јайымдаза, чын јайым болгоныгар ол. 37Слерди Авраам ӱрени деп билерим, је слер Мени ӧлтӱрер кӱӱндӱ, нениҥ учун дезе Мениҥ сӧзимге кӧксигерде јер бербей јадыгар. 38Мен Адамда нени кӧргӧнимди айдып јадым, слер дезе адагардаҥ нени укканаарды кылынып јадыгар.


Слердиҥ адагар – кӧрмӧс


39– Бистиҥ адабыс Авраам – деп, олор каруу јандырдылар.

Иисус айтты:

– Слер Авраамныҥ балдары болгон болзогор, Авраамныҥ эдип јӱргенин эдер эдигер. 40Эмди дезе Кудайдаҥ уккан чындыкты слерге айткан Кижини, Мени, ӧлтӱрерге јадыгар: Авраам онойдо этпеген. 41Слер адагардыҥ керегин эдип јадыгар.

Айдарда, олор айттылар:

– Бис чайдам эдеринеҥ туулган эмезибис, Адабыс јаҥыс – Кудай!

42Иисус каруу јандырды:

– Адагар слердиҥ Кудай болгон болзо, слер Мени сӱӱр эдигер, нениҥ учун дезе Мен Кудайдаҥ чыктым, келдим. Мен Бойымнаҥ Бойым келген эмезим, Мени Ол ийген. 43Слер нениҥ учун Мениҥ эрмегимди оҥдобой јадыгар? Мениҥ сӧзимди угатан аргагар јок учун. 44Слердиҥ адагар – кӧрмӧс, слер адагардыҥ кычазын бӱдӱрерге јадыгар. Алдынаҥ бери ол кижи ӧлтӱреечи болгон, чындыкка јайылбаган. Оныҥ бойында чындык јок ине. Тӧгӱнди айдып турган тушта бойындыйын айдат, нениҥ учун дезе ол тӧгӱнчи ле тӧгӱнниҥ адазы. 45Мен чынды айдып тургамда, Меге бӱтпей јадыгар. 46Слердиҥ кемигер Менеҥ кинчек таап айдар? Мен чынды айдып турган болзом, Меге не керек бӱтпей јадыгар? 47Кудайдаҥ болгоны, Кудайдыҥ сӧзин угат. Кудайдаҥ эмес болгоныгар учун укпай јадыгар.


Иисус Авраамнаҥ озо бар болгон


48Иудейлер бого мынайда айткан:

– Сени самар кижи деп, ӧзӧк-буурыҥда шилемир бар деп, бистиҥ айдып турганыс чын эмес пе?

49Иисус каруу јандырды:

– Менде шилемир јок, је Мен Бойымныҥ Адамды тооп јадым, слер дезе Мени јамандап јадыгар. 50Мен Бойымныҥ магымды бедиребей јадым. Бедиреп, јаргылап Турганы бар. 51Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ сӧзимди чеберлеп јӱрген кижи, ӱргӱлји чакка ӧлӱм кӧрбӧс.

52– Ӧзӧк-буурыҥда шилемир барын эмди билдис – деп, иудейлер айттылар. – Авраам да ӧлди, јарлыкчылар да ӧлдилер, Сен дезе сӧзимди чеберлеп јӱрген кижи ӱргӱлји чакка ӧлӱм кӧрбӧс дейдиҥ. 53Сен Авраам адабыстаҥ јаан болдыҥ ба? Ол јада калды, јарлыкчылар да јада калды. Сен Бойыҥды кем деп бодойдыҥ?

54Иисус каруу јандырды:

– Мен Бойымды Бойым мактап турган болзом, Мениҥ магым неге де бодолбос. Је Мени Адам мактап јат, Оны слер бойоордыҥ Кудайыгар дейдигер. 55Слер Оны билип албадыгар, Мен дезе Оны билип турум. Оны билбезим деп айдар болзом, слердий ок тӧгӱнчи болорым. Је Мен Оны билерим, Оныҥ сӧзин чеберлеп јӱрӱм. 56Слердиҥ адагар Авраам Мениҥ кӱнимди кӧрӧтӧнине сӱӱнип-јыргап јӱрген. Ол кӧрди де, сӱӱнди де.

57– Сен, бежен јашка јеткелек Бойыҥ, Авраамды кӧрдиҥ бе? – деп, иудейлер айттылар.

58– Чынын, чынын айдадым слерге: Авраам бар болголокто, Мен бар болгом – деп, Иисус каруу јандырды.

59Айдарда, Оны шыбалаарга таш алдылар. Је Иисус јажынып, байзыҥнаҥ чыгала, олордыҥ ортозыла ӧдӱп, анаҥ ары јӱре берди.


### 9


Энедеҥ сокор туулганды јасканы


1Иисус барып јадала, энедеҥ сокор туулган кижини кӧрӱп ийди.

2– Равви, ол нениҥ учун сокор туулган? – деп, ӱренчиктер Оноҥ сурадылар. – Кемизи кинчек эткен: ол бойы ба, эмезе ада-энези бе?

3– Ол до, ада-энези де кинчек этпеген – деп, Иисус каруу јандырды. – Је Кудайдыҥ керектери оныҥ бойында кӧрӱнзин деп, ол сокор туулган. 4Кӱн ӧткӧлӧктӧ, Мени Ийгенниҥ керегин Мен эдер учурлу. Тӱн кирип јат, ол тушта кем де эдип болбос. 5Мен бу телекейдиҥ улузы ортодо тужымда, Мен – олорго јарык.

6Мынайда айдала, Ол јерге тӱкӱрди, чилекейине тобрак кожоло, сокордыҥ кӧзине сӱртӱп, 7айтты:

– Силоам деп суубуунтыга барып, јунунып ал.

(Силоам дегени, «ийилген» дегени.)

Ол барып, јӱзин јунды, кӧрӧр болуп калды.

8Айылдаштары ла башкыда оныҥ сокор болгонын кӧргӧн улус айдышты:

– Суранчыктап отураачы кижи бу эмес пе?

9Кезиктери: ол – дешти, кезиктери дезе: јок, ого тӱҥей кижи – дешти. Ол бойы: бу мен – деп турды.

10– Кӧзиҥ канайып јарыды? – деп, олор сурадылар.

11Онызы айтты:

– Иисус деген кижи чилекейине тобрак кожуп, кӧзиме сӱртеле, айткан: «Силоамга барып, јунунып ал». Мен барып јунунала, кӧстӱ болуп калдым.

12Ол кайда деп сурагылаарда, билбезим – деди.

13Сокор болгонды фарисейлерге апардылар. 14Иисус чилекейине тобрак кожуп, оныҥ кӧзин јарытканы дезе суббот кӱнде болгон. 15Кӧзи канайып јарыганын фарисейлер база сураарда, ол айтты:

– Ол кӧзиме тобрактыҥ чейинтизин салды, мен јунунала, кӧстӱ болуп калдым.

16Айдарда, фарисейлердиҥ кезиги айдышты:

– Бу кижи Кудайдаҥ эмес, ол суббот кӱнди чекчилебейт. Кезиги айдышты:

– Андый кайкалдарды кинчектӱ кижи эдип болор беди?

Анайып, олор ортодо бӧлиниш болды. 17Сокор болгонноҥ ойто сурадылар:

– Ол кижи керегинде не деериҥ, Ол сениҥ кӧзиҥди ачкан ине?

– Ол Јарлыкчы – деп, онызы айтты.

18Кӧзи јарыган кижиниҥ ада-энезин алдырып албаганча, иудейлер оныҥ сокор болгонына, кӧзи јарыганына бӱтпей турдылар. Оныҥ учун ада-энезин алдырып алып, 19олордоҥ сурадылар:

– Сокор туулган уулыбыс дегенигер бу ба? Эмди ол канайып кӧрӧр боло берди?

20– Уулыбыс бу, сокор туулганы чын, онызын билерис. 21Эмди канайып кӧрӧр боло бергенин, оныҥ кӧзин кем ачкан, билбей јадыбыс. Бойынаҥ сурагар, ол чыдап калган, бойы керегинде бойы айтсын.

22Ада-энези иудейлердеҥ коркып турган учун анайда айткандар. Иудейлер дезе Иисусты Христос деп айдар кижини синагогадаҥ чыгарып саларга јӧптӧжип койгондор. 23Оныҥ учун ада-энези: «Ол чыдап калган, бойынаҥ сурагар» – деген.

24Сокор болгонды экинчи катап алдырып, ого айттылар:

– Чынды айдып, Кудайды макта. Ол Кижи кинчектӱ деп, бис билерис.

25– Ол кинчектӱ бе, јок по, мен билбезим – деп, ол каруу јандырды. – Сокор болгом, эмди кӧрӱп турум, билетеним јаҥыс ол.

26– Ол сениле нени этти? – деп, олор ойто сурадылар. – Кӧзиҥди канайып јарытты?

27– Мен слерге айтпай кайттым, је слер укпадыгар – деп, ол каруу јандырды. – База нени угайын деп туругар? Айса слер де Оныҥ ӱренчиктери болорго туругар ба?

28Олор оны талап, айттылар:

– Сен Оныҥ ӱренчиги, бис – Моисейдиҥ ӱренчиктери. 29Моисейле Кудай тил алышканын билерис. Бу кижи кайдаҥ болгонын билбей турубыс.

30– Ол кайдаҥ болгонын билбейтенигер кайкамчылу – деп, ол кижи каруу јандырды. – Ол мениҥ кӧзимди јарыткан. 31Је бис билерис, Кудай кинчектӱлерди укпайтан, Кудайды тооп, Оныҥ кӱӱниле эдип јӱргендерди угуп јат. 32Кем де сокор туулганныҥ кӧзин јарыткан деп, чак бӱдердеҥ бери угулбады. 33Ол Кудайдаҥ эмес болзо, нени де эдип болбос эди.

34– Бастыра бойыҥ кинчектӱ туулала, бисти ӱредип туруҥ ба? – дейле, оны чыгара сӱрӱп ийдилер.

35Оны чыгара сӱрӱп ийгенин угала, Иисус оны таап алып, айтты:

– Кудайдыҥ Уулына сен бӱдӱп јадыҥ ба?

36– Кайракан, мени Ого бӱтсин деп, Ол кем болгонын айтсаҥ? – деп, ол сурады.

37– Сен Оны кӧрдиҥ – деп, Иисус айтты. – Сениле эрмектежип турганы Ол.

38– Бӱдӱп турум, Кайракан! – дейле, ол Иисуска бажырды.

39Иисус айтты:

– Кӧрбӧй тургандар кӧрзин деп, кӧрӱп тургандар сокорсын деп, Мен бу телекейге јаргы эдерге келдим.

40Оныла кожо болгон фарисейлердиҥ кезиги мыны угала, Ого айттылар:

– Бис те сокор бо?

41Иисус каруу јандырды:

– Сокор болгон болзогор, слерде кинчек јок болор эди. Эмди дезе слер кӧрӱп јадыбыс деп айдып турганыгарда, кинчектӱ болуп артып јадыгар.


### 10


Кӱдӱчи ле оныҥ койлоры


1– Чынын, чынын айдадым слерге: койдыҥ кажаанына эжигинеҥ кирбей, ӧскӧ јердеҥ ажып турганы – уурчы ла тонокчы. 2Эжигинеҥ кирип турганы – койдыҥ кӱдӱчизи. 3Каруулчык ого эжик ачат, койлор оныҥ ӱнин угат, ол бойыныҥ койлорын адыла адап, тышкары чыгарат. 4Койлорын чыгарала, алдынаҥ барат, койлор оны ээчий баргылайт, нениҥ учун дезе оныҥ ӱнин билгилеер. 5Ӧскӧ кижиниҥ кийнинеҥ барбай, оноҥ качкылаар, нениҥ учун дезе ӧскӧ кижиниҥ ӱнин билгилебес.

6Бу укаа сӧсти Иисус олорго айдып берген, је Оныҥ айтканын оҥдободылар. 7Иисус олорго база айтты:

– Чынын, чынын айдадым слерге: Мен – койлорго эжик. 8Менеҥ озо келгендер ончозы уурчылар ла тонокчылар болгон, је койлор олорды укпаган. 9Мен – эжик. Менеҥ кирген кижи аргадалар; кирер де, чыгар да, одор до табар. 10Уурчы јаҥыс уурдайын, ӧлтӱрейин ле јайрадайын деп келет. Мен дезе јӱрӱм берерге, артыктай берерге келгем. 11Мен – јакшы кӱдӱчи. Јакшы кӱдӱчи койлор учун бойыныҥ тынын салатан. 12Јалданаачы дезе кӱдӱчи эмес, койлор до оныйы эмес. Јууктап келеткен бӧрӱни кӧрӧлӧ, ол койлорды таштайла, кача берет. Бӧрӱ койлорды тудат, тоскурат. 13Јалданаачы дезе, јалга ла болуп јӱрет, койлорды сананбайт. 14Мен – јакшы кӱдӱчи. Мен бойымныҥ койлорымды билерим, олор до Мени билер. 15Ада Мени билгендий, Аданы Мен де билерим. Койлорым учун Мен тынымды салып турум. 16Бу кажаанда эмес база койлорым бар. Мен олорды да экелер учурлу. Олор Мениҥ ӱнимди угар, јаҥыс ӱӱр, јаҥыс Кӱдӱчи болор. 17Тынымды ойто алайын деп, Мен оны берип јатканым учун, Ада Меге карузып јат. 18Јӱрӱмимди Менеҥ кижи блаап алып јаткан эмес, оны Мен Бойым берип јадым. Тынымды берзем – Мениҥ табым, оны ойто алзам – Мениҥ табым. Мындый јакылтаны Адамнаҥ алгам.

19Бу сӧстӧрдӧҥ улам иудейлер ортодо база ла бӧлиниш болды.

20– Ол шилемирге туттурган, санаазы Бойында јок. Оны не угуп туругар? – деп, олордыҥ кӧп сабазы айдышты.

21– Бу сӧс шилемирлӱниҥ сӧзи эмес – деп, ӧскӧлӧри айттылар. – Шилемир сокор улустыҥ кӧзин јарыдып болор беди?


Иудейлер Иисуска удура


22Ол тушта Иерусалимде Јаҥырар деген байрам једип келген. Кыштыҥ ӧйи болгон. 23Иисус байзыҥныҥ кӱрентигиндеги Соломонныҥ дейтен јабу алдында базып јӱрген. 24Иудейлер Оны кӱреелей алып, айттылар:

– Сен канчазын бисти кыйнаарыҥ? Сен Христос болзоҥ, биске чике айт.

25Иисус каруу јандырды:

– Мен слерге айттым, је слер Меге бӱтпей јадыгар. Адамныҥ адынаҥ нени эдип јӱргеним, Мени керелеп турганы ол. 26Је слер бӱтпей јадыгар, нениҥ учун дезе слер Мениҥ койлорымнаҥ эмезигер деп, Мен слерге айттым. 27Мениҥ койлорым ӱнимди угуп јат, Мен олорды билерим, олор Мениле кожо јӱргӱлери. 28Олорго Мен ӱргӱлји јӱрӱм берип јадым, олор ӱргӱлјиге ӧлбӧс, Мениҥ колымнаҥ олорды кем де блаап албас. 29Олорды Меге берген Адам ончозынаҥ јаан: Адамныҥ колынаҥ олорды кем де блаап болбос. 30Мен де, Ада да – јаҥыс.

31Иудейлер Оны согорго ойто ло таш ала койдылар.

32– Мен слерге Адамныҥ кӧп јакшы керектерин кӧргӱстим – деп, Иисус айтты. – Олордыҥ кажызы учун Мени ташла шыбалаарга туругар?

33– Сени јакшы керектериҥ учун ташла шыбалаарга турган эмезис, Бойыҥды, кижи болгон Бойыҥ, Кудай деп аданып, Оны јамандап турганыҥ учун – деп, иудейлер айттылар.

34Иисус каруу јандырды:

– «Мен айттым, слер – кудайлар» – деп, слердиҥ Јасагаарда бичилгени бар эмес пе? 35Кудайдыҥ сӧзи берилгендерди Агару Бичик кудайлар деп адаарда, – Агару Бичик бузулбас, – 36«Кудайды јамандап јадыҥ» деп, слер Меге айдып јадаар ба? «Мен – Кудайдыҥ Уулы» дегеним учун ба? Мени Ада агарулап, телекейге ийген. 37Адамныҥ эдип јӱргенин Мен этпей турган болзом, Меге бӱтпегер. 38Онызын эдип турган болзом, Бойыма бӱтпес болзогор, эдип јӱргениме бӱдигер. Адам Мениҥ Бойымда деп, Мен де Оныҥ Бойында деп, ол тушта билип, бӱдеригер.

39Айдарда, Оны база тудуп аларга бедиреп турдылар, је Ол олордыҥ колынаҥ кыйыжа берди.

40Иисус Иордан ары јаны јаар, башкыда Иоанн улусты крестеп јӱрген јерлерге ойто барып, анда артып калды. 41Ого кӧп улус келип, «Иоанн бир де кайкал этпеген, је оныҥ Ол керегинде айтканы ончозы чын болды» дежип турды. 42Анда Ого кӧп улус бӱтти.


### 11


Лазарьдыҥ ӧлгӧни


1Лазарь деп бир кижи оорыган. Ол Вифания деп јурттаҥ болгон. Бу јуртта Мария ла оныҥ сыйны Марфа јаткандар. 2Кайраканды баалу-чуулу јараш јытту майла сӱртӱп, будын бойыныҥ чачыла арчыганы бу Мария болгон; оорый берген Лазарь дезе оныҥ карындажы.

3«Кайракан, Сениҥ карузыган кижиҥ оору јадыры» деп айдарга, эјелӱ-сыйынду Ого кижи ийдилер. 4Иисус мыны угала, айтты:

– Ол оору ӧлӧрине эмес, Кудайдыҥ магына, ол ажыра Кудайдыҥ Уулы макталарына.

5Иисус дезе Марфага, оныҥ эјезине де, Лазарьга да карузып јӱрген. 6Лазарьдыҥ оорып јатканын угала, јӱрген јеринде эки конды. 7Мыныҥ кийнинде ӱренчиктерине айтты:

– Кайра Иудейге баралы.

8– Равви, – деп, ӱренчиктери айттылар, – бу јаҥы јуукта ла иудейлер Сени ташла шыбалап ӧлтӱрерге сананган јок беди. Сен ойто оноор барып јадыҥ ба?

9Иисус олорго айтты:

– Тӱште он эки саат эмес беди? Тӱште јӱргени, бу телекейдиҥ јарыгын кӧрӱп тура, бӱдӱрилбейт. 10Тӱнде јӱргени дезе, бойында јарык јок болуп, бӱдӱрилет.

11Мынайда айдала, оноҥ:

– Лазарь најыбыс уйуктай берди, је Мен оны ойгозорго барып јадым – деди.

12Ӱренчиктери айттылар:

– Кайракан, ол уйуктай берген болзо, јазылар.

13Иисус оныҥ ӧлгӧнин айткан, олор дезе тегин уйкузын айтты деп санангандар. 14Айдарда, Иисус олорго чикезин айтты:

– Лазарь јада калды. 15Слерди бӱтсин деп, анда јок болгоныма слер учун сӱӱнип турум. Је ого баралы!

16Игис дейтен Фома ӧскӧ ӱренчиктерге айтты:

– Бис те баралы, Ӱредӱчиле кожо ӧлӧли!

17Иисус келерде, Лазарь сӧӧк салар јерде тӧрт кӱн коныптыр. 18Вифания дезе Иерусалимнеҥ ӱч беристе кирези јуугында болгон. 19Карындажы ӧлӧрдӧ, ачу-коронго тӱшкен Марфа ла Марияны токунадарга, кӧп иудейлер келген. 20Марфа Иисустыҥ келип јатканын угала, уткып барды. Мария ӱйде отура калды.

21– Кайракан, Сен мында јӱрген болзоҥ, карындажым ӧлбӧс эди! – деп, Марфа Иисуска айтты. – 22Је Кудайдаҥ нени де суразаҥ, Кудай Сеге берер деп, эмди де билерим.

23– Карындажыҥ тирилер – деп, Иисус ого айтты.

24– Тирилерин билип турум – тирилер тушта, калганчы кӱнде, – деп, Марфа каруу јандырды.

25Иисус айтты:

– Мен – Тирилери ле Јӱрӱм. Меге бӱткени, ӧлзӧ дӧ, јӱрер. 26Кажы ла јӱрген, Меге бӱткен кижи дезе ӱргӱлјиге ӧлбӧс. Бого бӱдӱп туруҥ ба?

27– Эйе, Кайракан – деп, ол каруу јандырды. – Сени телекейге келип јаткан Христос, Кудайдыҥ Уулы деп, бӱдӱп турум.

28Мынайда айдала барып, Мария эјезин туйка кычырды:

– Ӱредӱчи мында, сени келзин дийт.

29Мария уккан бойынча, капшай туруп, Ого барды. 30Иисус јуртка киргелек болгон, Оны Марфа уткыган јерде артып калган.

31Марияга коот эдип, ӱйде кожо отурган иудейлер, оныҥ капшай туруп, чыга бергенин кӧрӧлӧ, сӧӧк салган јер јаар ыйлаарга барган болор деп, кийнинеҥ бастылар. 32Мария дезе, Иисус болгон јерге келип, Оны кӧрӧлӧ, будыныҥ јанына јыгылып, айтты:

– Кайракан, Сен мында јӱрген болзоҥ, карындажым ӧлбӧс эди!

33Оныҥ ыйлаганын, кожо келген иудейлердиҥ ыйлашканын кӧрӧлӧ, Иисус ачу-коронго тӱжӱп, карыгып, 34айтты:

– Оныҥ сӧӧгин кайда јуудыгар?

– Кайракан, барып, кӧр – деп, олор каруу јандырдылар.

35Иисустыҥ кӧзине јаш келди.

36Иудейлер айдышты:

– Кӧрзӧгӧр дӧ, Ол ого канайып карузыган!

37– Ол, сокордыҥ кӧзин јарыткан Бойы, бу да ӧлбӧзин деп эткедий болгон эмес пе? – деп, олордыҥ кезиги айтты.


Лазарьды тиргискени


38Иисус ичинде ачу-коронго ойто ло алдыртып, сӧӧк салган јерге базып келди. Онызы куй-таш болгон, оозын ташла јаап койгон.

39Иисус:

– Тажын алып ийигер! – деди.

Јада калган кижиниҥ эјези Марфа Ого айтты:

– Кайракан, кижи јытана бертир, божоголы тӧртинчи кӱн барып јат.

40Иисус Марфага айтты:

– Бӱдер болзоҥ, Кудайдыҥ магын кӧрӧриҥ деп, Мен сеге айтпаган бедим?

41Ташты алып ийдилер. Иисус саҥ ӧрӧ кӧрӱп, айтты:

– Ада, Мени укканыҥ учун Сеге алкыш јетирип турум. 42Мени качан да болзо угарыҥды билгем, Мени ийгени Сен болгоныҥа бӱтсин деп, мынайда бу турган улуска болуп айттым.

43Анайда айдала, тыҥ ӱнденип,

– Лазарь, бери чык! – деди.

44Ӧлгӧн кижи чыгып келди. Колы-буды чуулалган, јӱзи арчуулла оролгон болды.

– Оны чечигер, барзын! – деп, Иисус олорго айтты.

45Марияга келген кӧп иудейлер Иисустыҥ эткенин кӧрӧлӧ, Ого бӱттилер. 46Кезиги дезе, фарисейлерге барып, Оныҥ эткенин айдып бердилер.


Иисусты ӧлтӱрерге ченешкени


47Улу абыстар ла фарисейлер оток-кӱреени јууп, айттылар:

– Бис канайдалы? Бу кижи кӧп билдилер јайап јат. 48Ого јай берзебис, ончозы Ого бӱдер. Римниҥ улузы келип, јерибисти де, калыгысты да бактырып алар.

49Олордыҥ бирӱзи, ол јылда улу абыс болгон Каиафа деп кижи, олорго айтты:

– Слер эш-неме билбей јадыгар. 50Бӱткӱл калык божогончо, калык учун бир кижи ӧлзӧ, слерге артык болорын оҥдобой јадыгар ба?

51Мыны ол бойынаҥ айткан эмес, је ол јылда улу абыс болгон бойы, Иисустыҥ эл учун ӧлӧтӧнин озолондыра айдып койгон. 52Јаҥыс та эл учун эмес, је Кудайдыҥ чачылып калган балдарын бир јерге јууп алары учун ӧлӧтӧнин.

53Ол кӱннеҥ ала Оны ӧлтӱрер деп, јӧптӧжип алдылар. 54Оныҥ учун Иисус иудейлер ортодо ачыгынча јӱрбей, куба чӧлдиҥ јуугындагы Ефраим деп калага барып, ӱренчиктериле кожо анда артып калды.

55Иудейлердиҥ Пасхазы јууктап келерде, ороон ичинеҥ кӧп улус Пасхадаҥ озо арутанайын деп, Иерусалимге келди. 56Олор Иисусты бедиреп, «Слер сананзагар, Ол байрамга келгей не?» деп, байзыҥда бойлоры ортодо эрмектежип турдылар. 57Улу абыстар ла фарисейлер Оны тудуп аларга, Оныҥ јӱрген јерин билген кижи онызын угуссын деп, јакару бердилер.


### 12


Иисус Вифанияда


(Мф. 26:6-13; Мк. 14:3-9; Лк. 7:36-50)


1Пасхадаҥ алты кӱн озо Иисус Бойы тиргискен Лазарь јаткан Вифания деп јуртка келди. 2Анда Ого кӱндӱ-кӱрее эттилер. Марфа олорды кӱндӱлеген. Лазарь дезе Оныла кожо кыйын отургандардыҥ бирӱзи болгон. 3Мариянард дейтен ӧзӱмниҥ бойынаҥ белетелген баалу-чуулу бир фунт май алала, Иисустыҥ будын майлап, бойыныҥ чачыла Оныҥ будын арчып ийди. Майдыҥ јараш јыды ӱйдиҥ ичине толо берди. 4Айдарда, Оныҥ ӱренчиктериниҥ бирӱзи, Оны садатан Симон уулы Иуда Искариот, айтты:

5– Бу майды ӱч јӱс динарийге садала, тӱреҥилерге не ӱлеп бербес?

6Мынайда ол тӱреҥи улуска килеп эмес, бойы уурчы учун айткан. Ол текши кайырчагашту јӱрӱп, ого салган акчадаҥ бойына алып туратан.

7– Ого тийбе! Ол бу майды мӧҥкӱмди кӧдӱрер кӱнге чеберлеер учурлу болгон – деп, Иисус каруу јандырды. – 8Тӱреҥилер слерле кожо јаантайын болор, Мен дезе слерле кожо јаантайын болбозым.

9Кӧп иудейлер Иисусты анда деп угала, јаҥыс Ого болуп эмес, је Ол тиргискен Лазарьды да кӧрӧргӧ келдилер. 10Улу абыстар Лазарьды да ӧлтӱрерге јӧптӧжип алдылар, 11нениҥ учун дезе ого болуп иудейлердиҥ кӧбизи келеле, Иисуска бӱдӱп тургандар.


Иерусалимге кӧдӱриҥилӱ киргени


12Эртезинде байрамга келген кӧп улус, Иисус Иерусалимге келип јатканын угала, 13пальма агаштыҥ бӱрлерин тудунганча, Ого уткый чыгып, кыйгырыжып турдылар:

– Осанна! Кайраканныҥ адынаҥ келип јатканы,Израиль Кааны, алкышту!

14Иисус дезе, кулун эштек табала, ого минди, бичилгениле:

15«Коркыба, Сион кызы!

Бат, сениҥ Кааныҥ

кулун эштекке минип, сеге келип јат».

16Оныҥ ӱренчиктери мыны озо баштап оҥдобогон, је Иисус макталарда, анайда Ол керегинде бичилгенин ле Ого анайда эткендерин эске алгандар. 17Ол Лазарьды сӧӧк салар јердеҥ кычырып, тиргизип алган деп, Оныла кожо болгон улус керелеп айдып јӱрген. 18Оныҥ да учун Оны улус уткып чыккан: бу кайкалды эткени Ол деп, олор уккандар. 19Фарисейлер дезе бойлоры ортодо эрмектешти:

– Нени де эдип албай јатканыгарды кӧрӱп туругар ба? Элдиҥ ончозы Оныҥ кийнинеҥ барып јат!

20Байрамда бажырарга келгендердиҥ кезиги еллиндер болгон. 21Олор Галилейдеги Вифсаидада јаткан Филиппке базып келеле, сурап айттылар:

– Бийибис, Иисусты кӧрӧр кӱӱнис бар.

22Филипп барып, мыны Андрейге айтты, оноҥ Андрей ле Филипп экӱ барып, мыны Иисуска айттылар.


Кижи Уулыныҥ макталар ӧйи јетти


23Иисус каруу јандырды:

– Кижи Уулыныҥ макталар ӧйи јетти. 24Чынын, чынын айдадым слерге: буудайдыҥ ӱрени јерге тӱжӱп, ӧлбӧзӧ, јаҥыс бойы артып калар, ӧлзӧ, ӱрени кӧп бӱдер. 25Јӱрӱмин сӱӱгени, онызын јылыйтар, бу телекейде јӱрӱмин јек кӧргӧни, онызын ӱргӱлји јӱрӱмге чеберлеп алар. 26Меге јалчы болуп јӱргени, Мениле кожо барзын. Мен кайда болорым, јалчым да анда болор. Меге јалчы болуп јӱргенди Адам тоор. 27Эмди тыным тӱймеенле толо. Мен нени айдайын? «Ада, Мениле не болорынаҥ аргада» дегей эдим, је Мен бого болуп келгем. 28Ада, адыҥды мактаткын!

Теҥеридеҥ ӱн угулды:

– Мактаттым, база да мактадарым!

29Мыны угуп турган улус «бу кӱкӱрт» – дешти, кезиктери дезе «Оныла ангел эрмектешкен» – дедилер.

30Иисус айтты:

– Бу ӱн Меге эмес, слерге болгон. 31Эмди бу телекейдиҥ улузыныҥ јаргызы бӱдер, эмди бу телекейдиҥ кааны чыгара сӱрӱлер. 32Мен јердеҥ кӧдӱрилзем, ончозын Бойыма тартып аларым.

33Мынайда Ол кандый ӧлӱмле ӧлӧрин айткан.

34Улус каруу јандырды:

– Бис Христосты ӱргӱлјиге јӱрер деп, Јасактаҥ уккан эдибис. Кижи Уулы кӧдӱрилер деп, канайып айдадыҥ? Кижи Уулы дегениҥ – кем?

35Иисус айтты:

– Јарык слерле база бир эмеш ӧйгӧ болор. Слерди караҥуй туй албазын деп, јарыкту тужыгарда базып јӱригер. Караҥуйда јӱргени, кайдаар барып јатканын билбес ине. 36Слерде јарык бар тушта, јарыкка бӱдигер: јарыктыҥ уулдары болорыгар.

Мынайда айдала, Иисус олордоҥ ырап, јылыйа берди.


Бӱдетени ле бӱтпейтени керегинде


37Иисус олордыҥ алдына кӧп билдилер де јайаган болзо, Ого бӱтпедилер. 38Бу дезе Исаия јарлыкчыныҥ мынайда айткан сӧстӧри бӱтсин деп болгон:

«Кайракан, бистеҥ укканга кем бӱтти?

Кайраканныҥ кӱчи кемге ачылды?»

39Олор Исаияныҥ база мынайда айтканыла бӱдӱп болбодылар:

40«Ол кӧстӧрин сокортты,

јӱректерин таш этти.

Оныҥ учун кӧстӧриле кӧрбӧйт,

јӱректериле аайлабайт.

Меге де баштанбайт,

Мен олорды јазар эдим».

41Оныҥ магын кӧргӧн учун, Исаия мынайда айткан; мыны ол Иисус керегинде айткан.

42Иисуска кӧп бийлер де бӱткен. Олор бӱтсе де, бисти синагогадаҥ чыгарып салбазын деп, фарисейлердеҥ коркып, бӱткенин айтпай тургандар. 43Олор улуска мактадарын Кудайга мактадарынаҥ артыксынган.

44Иисус јаан ӱнденип, айтты:

– Меге бӱткени, Меге бӱткени эмес, Мени Ийгенге бӱткени. 45Мени кӧрӱп турганы, ол Мени Ийгенди кӧрӱп турганы. 46Меге бӱткен кижиниҥ бирӱзи де караҥуйда артып калбазын деп, јарык Бойым телекейге келдим. 47Сӧзимди угала, бӱдӱрбеген кижини јаргылабазым. Мен бу телекейдиҥ улузын јаргылаарга келбеген инем, је олорды аргадаарга келгем. 48Мени јектеп, сӧзимди јаратпай турган кижи бойын јаргыга бергени ол: айткан сӧзим, калганчы кӱнде оны јаргылаар. 49Мен Бойымнаҥ айдып јӱрген эмезим, нени айдарымды Мени ийген Ада Бойы јакыган. 50Оныҥ јакылтазы ӱргӱлји јӱрӱм деп, билип турум. Андый болгондо, нени айдып турганымды, Аданыҥ Меге айтканыла айдып турум.


### 13


Ӱренчиктердиҥ будын јунганы


1Пасха байрамныҥ алдында Иисус бу телекейдеҥ Адага баратан ӧйи јеткенин билип, Бойыныҥ улузына бу телекейде карузып, онызын учына јетире кӧргӱсти. 2Кӧрмӧс Иисусты берип ийзин деп шӱӱлтени, Симон Искариоттыҥ уулы Иуданыҥ јӱрегине салып койгон. Эҥирде, ажанып отурган ӧйдӧ, 3Иисус, Адазы ончозын Оныҥ колына бергенин, Бойы Кудайдаҥ келгенин ле ойто Кудайга барып јатканын билип, 4ӧрӧ турды. Катанчыгын чечип, коларткыш алала, курчанды. 5Оноҥ јунгушка суу урды, ӱренчиктердиҥ будын јунуп, курчанып алган коларткыжыла арчый берди. 6Симон-Петрга базып келерде, онызы айтты:

– Кайракан, будымды Сен јунарыҥ ба?

7– Эдип турганымды эмди билбей јадыҥ, је соондо билип аларыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.

8– Сен будымды качан да јунбазыҥ! – деп, Петр айтты.

– Сени јунбазам, Мениҥ энчимде ӱлӱ јок болорыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.

9Симон-Петр айтты:

– Кайракан, јаҥыс та будымды эмес, колымды да, бажымды да јун!

10– Јунулганныҥ јӱк будын јунар керек, оныҥ ончо бойы ару ине – деп, Иисус каруу јандырды. – Слер де ару эмейигер, је ончогор эмес.

11Иисус Бойын садып јатканды билип, «Ончогор ару эмес» дегени ол. 12Олордыҥ будын јунуп, Бойыныҥ кийимин кийеле, ойто кыйын отурып, айтты:

– Слерге нени эткенимди билип туругар ба? 13Мени слер Ӱредӱчи ле Кайракан дейдигер, айтканыгар чын: Мен ол болорым. 14Анайдарда, Мен, Кайракан ла Ӱредӱчи Бойым, будыгарды јунарымда, слер де бой-бойыгардыҥ будыгарды јунужар учурлу. 15Слерди Мениҥ эткенимнеҥ кӧрӱже эдип турзын деп, слерге јозок кӧргӱстим. 16Чынын, чынын айдадым слерге: кул бийинеҥ јаан эмес, элчи ийгенинеҥ јаан эмес. 17Слер мыны билип, эдип турган болзогор, кежиктӱ болгоныгар ол. 18Слердиҥ ончогорды айдып турган эмезим: талдап алгандарымды Бойым билерим. Је Мениле кожо курсак јигени Меге чоҥчойын кӧдӱрди деп, Агару Бичикте айдылган сӧс бӱдер учурлу. 19Бу сӧс бӱдердеҥ озо эмди слерге айдып турум, бӱтсе, бу Мен болгоныма слерди Меге бӱтсин деп. 20Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ ийер кижимди јуутканы, Мени јуутканы ол. Мени јуутканы дезе, Мени Ийгенди јуутканы.


Садып ийер кижини айтканы


21Мыны айдала, Иисус тыҥ ӧкпӧӧрип, кереледи:

– Чынын, чынын айдадым слерге: бирӱгер Мени садып ийер.

22Ӱренчиктер оп-соп тӱшкилеп, бу кемди айдып туру болбогой деп, бой-бойына кӧрӱжип турдылар. 23Ӱренчиктериниҥ бирӱзи, Иисуска кару болгоны, Ого коштой кыйын отурган. 24Оныҥ айткан кижизи кем болгонын суразын деп, Симон-Петр ого имдеп ийди. 25Онызы Иисуска эҥчейип, сурады:

– Кайракан, ол кем болотон?

26– Тилим калашты тепшиге сугуп, кажызына берзем, ол болор – дейле, Иисус калашты тепшиге сугуп, Симон Искариоттыҥ уулы Иудага берди. 27Бу калашты алган кийнинде Иуданыҥ ӧзӧк-буурына сатана кире конды.

– Эдип турганыҥды капшай эт – деп, Иисус ого айтты.

28Је Иисус ого не анайда айтканын кыйын отурган улустыҥ кемизи де оҥдободы. 29Иудада акчалу кайырчагаш болгон учун кезиги сананды: «Биске байрамга не керек, садып экел эмезе тӱреҥи улуска нени-нени бер деген болор». 30Иуда тилим калашты алган бойынча, чыга берди. Тӱн болгон.


Јаҥы јакылта


31Ол чыга берерде, Иисус айтты:

– Кижи Уулы эмди макталды, Оныҥ Бойында Кудай да макталды. 32Оныҥ Бойында Кудай макталган болзо, Кудай да Оны Бойында мактадар, Оны саадабай мактадар. 33Балдарым, ортогордо узак болбозым. Мени бедиреп јӱреригер, је «Барар јериме келип болбозыгар» деп, иудейлерге айтканымды эмди слерге де айдып турум. 34Слерге јаҥы јакылта берип турум: бойы бойыгарга буурзап јӱригер. Мен слерге буурзагамдый, бойы бойыгарга буурзап јӱригер. 35Ортогордо сӱӱш болзо, слерди Мениҥ ӱренчиктерим деп, ончозы танып ийер.


Петрдыҥ јана тӱжерин айтканы


(Мф. 26:31-35; Мк. 14:27-31; Лк. 22:31-34)


36– Кайракан, Сен кайдаар барып јаткаҥ? – деп, Симон-Петр Оноҥ сурады.

– Мениҥ барар јериме эмди сен Мениҥ кийнимнеҥ барып болбозыҥ, је соондо ээчиде барарыҥ – деп, Иисус каруу јандырды.

37Петр айтты:

– Кайракан, эмди нениҥ учун Сениҥ кийниҥнеҥ барып болбойтом? Сен учун мен јӱрӱмимди берерим.

38Иисус каруу јандырды:

– Мен учун јӱрӱмиҥди берериҥ бе? Чынын, чынын айдадым сеге: пӧтӱк эткелекте, Менеҥ ӱч катап јана тӱжериҥ.


### 14


Иисус – јол, чындык ла јӱрӱм


1– Јӱректеригер тӱймебезин. Кудайга бӱдигер, Меге де бӱдигер. 2Адамныҥ байзыҥында кыптар кӧп. Јок болгон болзо, слерге јер белетеп барып јадым деп айдар бедим? 3Мен барып, слерге јерди белетеп койоло, ойто келерим. Мен кайда болзом, слер де ондо болзын деп, слерди Бойыма аларым. 4Мениҥ кайдаар барып јатканымды дезе билеригер, јолды да билеригер.

5– Кайракан, кайдаар барып јатканыҥды билбезис – деп, Фома айтты. – Јолды да канайып билетен эдис?

6Иисус каруу јандырды:

– Мен – јол, чындык ла јӱрӱм. Мен ажыра келбегенче, Адага кем де келип болбос. 7Слер Мени билер болзогор, Аданы да билер эдигер. Эмдидеҥ ала Оны билеригер, Оны кӧргӧнигер.

8– Кайракан! – деп, Филипп айтты. – Аданы биске кӧргӱс, биске ол ло болор.

9– Мынча ӧйгӧ слерле кожо јӱрдим, сен, Филипп, Мени билбей туруҥ ба? – деп, Иисус каруу јандырды. – Мени кӧргӧни, Аданы кӧргӧни ол. Айдарда, «Аданы кӧргӱс» деп, не айдадыҥ? 10Мен Адада, Ада Менде деп, бӱтпей туруҥ ба? Слерге айдып турган сӧзимди Бойымнаҥ айдып турган эмезим. Мениҥ Бойымда јӱрген Ада Бойыныҥ керектерин эдип турганы ол. 11Мен Адада, Ада Менде деп, Меге бӱдигер. Бӱтпей турган болзогор, эдип јӱргенимди кӧрӱп бӱдигер. 12Чынын, чынын айдадым слерге: Меге бӱткен кижи эдип јӱргенимди эдер, оноҥ до артыкты эдер, нениҥ учун дезе Мен Адага барып јадым. 13Мениҥ адымда нени де суразагар, Ада Уулында макталсын деп, оныгарды бӱдӱрерим. 14Мениҥ адымда Менеҥ нени де сураар болзогор, сурагарды бӱдӱрерим.


Агару Тынды берер болгоны


15– Мени сӱӱп турган болзогор, јакылталарымды бӱдӱригер. 16Мен Аданы буурзадарым, ӱргӱлјиге слерле кожо болзын деп, Ол слерге ӧскӧ Адаан Алаачыны – 17Чындыктыҥ Тынын берер. Оны улус алынып болбос, нениҥ учун дезе Оны кӧрбӧй, билбей јат. Слер дезе Оны билеригер, Ол слерле јӱрӱп јат, слердиҥ бойыгарда болор ине. 18Слерди ӧскӱс артырбай, слерге келерим. 19База ла эмеш, улус Мени кӧрбӧй калар, слер дезе Мени кӧрӧригер, нениҥ учун дезе Мен эзен, слер де эзен јӱреригер. 20Мен Адамда, слер Менде, Мен де слерде болгонымды калганчы кӱнде билип аларыгар. 21Кемде Мениҥ јакылталарым бар, кем олорды бӱдӱрип турган, Мени сӱӱп турганы ол. Мени сӱӱгенди дезе Адам да сӱӱр, Мен де оны сӱӱрим, ого Бойым ачыларым.

22– Кайракан! – деп, Искариот эмес Иуда айтты. – Нениҥ учун Сен улуска эмес, биске ачылайын деп тургаҥ?

23Иисус каруу јандырды:

– Мени сӱӱген кижи сӧзимди бӱдӱрер, Адам да оны сӱӱр. Бис ого келеле, оныла кожо болорыс. 24Мени сӱӱбес кижи сӧзимди бӱдӱрбей јат. Слердиҥ угуп турган сӧс дезе, Менийи эмес, Мени ийген Аданыйы. 25Слерле кожо бу јӱрген Бойым мыны айттым. 26Мениҥ адымда Ада ийер Адаан Алаачыны, Агару Тын дезе, слерди ончозына ӱредип, не ле айтканымды слерге эзедер. 27Слерге амыр берип, барып јадым. Бойымныҥ амырымды слерге берип јадым, телекей берип јаткандый эмес, Мен берип турум. Јӱректеригер тӱймебезин, чочыбазын. 28«Слердеҥ барарым, слерге келерим» деп, Мениҥ слерге айтканымды укканыгар. Слер Мени сӱӱген болзогор, Адага барып јатканыма сӱӱнер эдигер, Ада Менеҥ јаан ине. 29Ол болгон соондо, слерди Меге бӱтсин деп, ол болголокто бу керегинде озолодо слерге эмди айттым. 30База слерле кӧп эрмектежип болбозым: бу телекейдиҥ кааны келип јат. Оныҥ Менде ӱлӱӱзи јок. 31Је Аданы сӱӱп турганымды бу телекейдиҥ улузы билер учурлу. Бат оныҥ учун Аданыҥ Меге јакыганыла эдип турум. Туругар, мынаҥ баралы!


### 15


Иисус – виноградтыҥ Тӧс Сабы


1– Мен – виноградтыҥ чын Тӧс Сабы, Адам дезе – виноград Ӧскӱреечи. 2Мендеги јиилеги бӱтпес кандый ла сапты Ол кезип јат. Јиилеги бӱткенди дезе, јиилеги оноҥ кӧп болзын деп, арчып јат. 3Слер дезе Мениҥ слерге айткан сӧзим ажыра аруталып калганыгар. 4Мениҥ Бойымда болуп туругар, Мен де слердиҥ бойыгарда болорым. Сап тӧс сабында болбозо, алдынаҥ бойы јиилек ӧскӱрип болбос, анайып ок слер де Менде болбозогор, нени де ӧскӱрип албазыгар. 5Мен – Тӧс Сап, слер – саптар. Кем Менде болор, Мен де оныҥ бойында болорым, ол кӧп јиилек ӧскӱрер. Мен јокко нени де эдип болбозыгар. 6Менде болбогоны сап чылап чыгара ташталып, кургап калар. Олорды јууп алып отко таштайдылар, олор кӱйӱп каладылар. 7Слер Менде болуп турзагар, Мениҥ сӧзим слерде болуп турза, нени ле кӱӱнзеп турганыгарды сурагар, слерге болор. 8Кӧп јиилек ӧскӱрип, Мениҥ ӱренчиктерим боло берзегер, Адам онызыла макталар. 9Мени Адам сӱӱгендий, Мен де слерди сӱӱйдим. Мениҥ сӱӱжимде јӱригер! 10Мениҥ јакылталарымды бӱдӱрип јӱрер болзогор, Мениҥ сӱӱжимде јӱреригер. Анайып Мен де: Мен Адамныҥ јакылталарын бӱдӱрип, Оныҥ сӱӱжинде јӱрӱп јадым. 11Сӱӱнчим слерде болзын, сӱӱнчигер толо болзын деп, бу мыны слерге айттым. 12Бу – Мениҥ јакылтам: Мен слерге карузыгамдый, бойы бойыгарга карузып јӱригер. 13Бойыныҥ најылары учун јӱрӱмин берер сӱӱштеҥ артык сӱӱш јок. 14Мениҥ јакылталарымды бӱдӱрип јӱрер болзогор, Мениҥ најыларым болорыгар. 15Эмди слерди кулдарым деп айтпай јадым, нениҥ учун дезе бийи нени эдип турганын кул билбес. Је Мен слерди најыларым деп айттым, нениҥ учун дезе Адамнаҥ ончо укканымды слерге айдып бердим. 16Слер Мени талдап алган эмезигер, Мен слерди талдап алдым. Слерди барып, јиилек экелип турзын, ӧскӱргенигер јоголбой, бар болуп турзын деп, Мениҥ адымда Аданаҥ нени де суразагар, оны Ол слерге берзин деп, слерди туттым. 17Бат, Мениҥ слерге јакылтам: бойы бойыгарга карузып јӱригер!


Телекей јаман кӧрӧт


18– Улус слерди јаман кӧрӱп турган болзо, Мени слердеҥ озо јаман кӧргӧнин билигер. 19Слер телекейдеҥ болгон болзогор, телекей бойындыйын сӱӱр эди. Је слер телекейдеҥ эместе, Мен слерди телекейдеҥ ылгап алгамда, слерди телекей јаман кӧрӱп јат. 20«Кул бойыныҥ бийинеҥ јаан эмес» деп, слерге айткан сӧзимди эзеп јӱригер. Мени истегенде, слерди де истеер, Мениҥ сӧзимди чебер тутканда, слердийин де чебер туткылаар. 21Је мыны ончозын слерге Мениҥ адым учун эткилеер, нениҥ учун дезе Мени Ийгенди билбей јадылар. 22Мен келип, олорго айтпаган болзом, кинчектӱ болгылабас эди, је эмди кинчегинеҥ актанып болбос. 23Мени јаман кӧргӧни, Адамды да јаман кӧргӧни ол. 24Менеҥ башка кемниҥ де этпегенин олор ортодо бӱдӱрбеген болзом, кинчектӱ болгылабас эди. Эмди дезе, кӧрӧлӧ, Мени де, Адамды да јаман кӧрдилер. 25Је Мени темей јаман кӧрдилер деп, олордыҥ јасагында бичилгени иле болды. 26Мен слерге Аданаҥ чыгып турган Чындык Тынды ийерим. Ол слердиҥ адаанаарды алып, слерге коот болуп, Мениҥ керечим болор. 27Башкыдаҥ ала Мениле кожо јӱрген слер де Мени керелеп јӱреригер.


### 16


1– Бӱдӱп турганыгарды артырбазын деп, слерге мыны айттым. 2Синагогалардаҥ слерди чыгара сӱргӱлеер, оноҥ болгой, слерди ӧлтӱрип турган не ле кижи онызыла Кудайга јарамык эдип јадым деп сананар ӧй келедири. 3Аданы да, Мени де билбегени учун анайда кылынгылаар. 4Ӧй једип келгежин, слерге мыны айтканымды эске алыгар деп, Мен слерге мыны айдып бердим. Слерле кожо јӱргеним учун башкыда мыны слерге айтпагам.


Чындыктыҥ Тыны керегинде


5– Эмди дезе Мени Ийгенге барып јадым. «Кайдаар барып јадыҥ?» деп, слердиҥ кемигер де сурап турганаар јок, 6карын, Мениҥ айтканым јӱрегеерге кунук толтырды. 7Је чынын айдадым слерге: Мениҥ барганым слерге торт. Мен барбазам, Адаан Алаачы слерге келбес ине, барзам, Оны слерге ийерим. 8Ол келеле, кинчек, ак-чек ле јаргы не болгонын улуска ачар. 9Кинчек дегени – Меге бӱтпегени; 10ак-чек дегени – Мен Адага барып јадым, эмди база Мени кӧрбӧзигер; 11јаргы дегени – бу телекейдиҥ кааны бурузына турганы. 12Айдатаным база кӧп эди, је слер эмди оны бадырып болбозыгар. 13Ол, Чындыктыҥ Тыны, келгежин, слерге ончо чындыкты кӧргӱзер: Ол Бойынаҥ айдар эмес, укканын айдар, келер ӧй керегинде јетирер. 14Ол Мени мактадар, нениҥ учун дезе Менийинеҥ алып, слерге јетирер. 15Аданыҥ не бары – Менийи. Оныҥ учун «Менийинеҥ алып, слерге јетирер» дедим. 16Удабас слер Мени кӧрбӧй каларыгар, је оноҥ удабай Мени ойто кӧрӧригер. Мен Адага барып јадым ине.


Кунук сӱӱнчиге болор


17Ӱренчиктердиҥ кезиги бойы бойына айдышты:

– «Удабас слер Мени кӧрбӧй каларыгар, је оноҥ удабай Мени ойто кӧрӧригер» деп, база: «Мен Адага барып јадым» деп, Оныҥ биске айтканы не болотон?

18Анайдарда, олор айдыжып турдылар:

– «Удабас» дегени не? Нени айдып туру болбогой, билбей јадыс.

19Иисус Бойынаҥ олор нени сурайын дегенин билип, айтты:

– «Удабас слер Мени кӧрбӧй каларыгар, је оноҥ удабай Мени ойто кӧрӧригер» деп айтканым не болотонын бойы бойыгардаҥ суражып турганыгар ол бо? 20Чынын, чынын айдадым слерге: слер ыйлай, сыктай береригер, бу телекейдиҥ улузы дезе, сӱӱнер. Слер кунугып јӱреригер, је слердиҥ кунугаар сӱӱнчи болуп барар. 21Ӱй кижи бала табарда, айы-кӱни јеткен учун, оорып, кыйналып јат. Је балазын тапканда, ак-јарыкка кижи чыкты деп сӱӱнип, кыйын-шыразын ундып койот. 22Анайып слер де эмди кунукчылду, је слерди база кӧрӧр тужымда, јӱрегеер сӱӱне берер, сӱӱнчигерди кем де блаап болбос. 23Ол кӱн нени де Менеҥ сурабазыгар. Чынын, чынын айдадым слерге: Мениҥ адымда Аданаҥ нени де сураар болзогор, слерге берер. 24Эмдиге јетире Мениҥ адымда нени де сурабаган эдигер. Сурагар, сӱӱнчигер толо болзын деп, аларыгар.


Мен телекейди јеҥдим


25– Мыны слерге Мен укаалап айттым, је эмди укаалап айтпай, Ада керегинде ачыгынча айдар ӧйим келип јат. 26Ол кӱн Мениҥ адымда суранарыгар. Слердиҥ учун Аданы буурзадарым дебейдим. 27Ада слерге Бойы карузып јат ине, нениҥ учун дезе, слер Меге карузып, Мени Кудайдаҥ келген деп бӱттигер. 28Мен Аданаҥ чыгып, јер-телекейге келдим, эмди јер-телекейди ойто артырып, Адама барып јадым.

29Ӱренчиктери Ого айттылар:

– Бат, эмди Сен ачыгынча айдып, бир де укаа сӧс айтпай јадыҥ. 30Эмди Сениҥ ончо билериҥди, кижи Сенеҥ сӧс сураарын керектебей јатканыҥды кӧрӱп турубыс. Оныҥ учун Сени Кудайдаҥ келген деп, бӱдӱп јадыбыс.

31– Эмди бӱдӱп јадыгар ба? – деп, Иисус айтты. – 32Бат, јеригер сайын тозып, Мени јаҥыскан артыратан ӧйигер келип јат, једип те келди, је Мен јаҥыскан эмезим, Мениҥ Адам Мениле кожо. 33Мениҥ Бойымда амырыгар болзын деп, мыны слерге айттым. Бу телекейдиҥ улузы ортодо кыстадып јӱреригер, је сӱрнӱкпегер: Мен телекейдиҥ јаҥын јеҥдим.


### 17


Иисустыҥ мӱргӱзи


1Мынайып айткан кийнинде Иисус теҥери ӧрӧ кӧрӱп, айтты:

– Ада! Ӧйим јетти. Уулыҥ да Сени мактатсын деп, Бойыҥныҥ Уулыҥды мактат. 2Ого бергениҥниҥ ончозына ӱргӱлји јӱрӱм берзин деп, Сен бастыра улустыҥ бажын билер јаҥды Ого берип салгаҥ. 3Ӱргӱлји јӱрӱм дезе – ол јаҥыс чын Кудай Бойыҥды, Сен ийген Иисус Христосты билери. 4Сени јерде мактаттым, Меге этсин деп јакып салганыҥды бӱдӱрдим. 5Ада! Телекей бӱдердеҥ озо Мен Сениле јӱреримде, Менде болгон макла эмди Мени Сен макта. 6Сениҥ Меге телекейдеҥ алып берген улузыҥа адыҥды ачтым. Олор Сенийи болгон эди, олорды Меге Сен бергеҥ; олор сӧзиҥнеҥ чыкпай јӱрген эди. 7Меге бергениҥ ончозы Сенеҥ деп, эмди олор билип алдылар. 8Меге берген сӧзиҥди дезе Мен олорго айдып бердим; олор оны кӧксине алынып, Мени Сенеҥ келген деп, чындаптаҥ билип алдылар, Мени ийгени Сен деп бӱттилер. 9Мен олор учун мӱргип турум, бу телекейдиҥ улузы учун эмес, Меге берген улузыҥ учун мӱргип турум, нениҥ учун дезе олор Сенийи. 10Не барым – Сенийи, Сенийи – Менийи. Мен олор ажыра макталдым. 11Эмди Мен телекейде эмезим, олор дезе, телекейде. Мен Сеге барып јадым. Агару Ада! Сениҥ Меге бергендериҥди Бойыҥа болуп чеберле. Бис бир болуп тургандый, олор до бирдий болзын. 12Олорло кожо јӱрген тужымда Сеге болуп Мен олорды корулап јӱргем, Меге бергендериҥди Мен чеберлеген эдим. Ӧлӱмниҥ уулынаҥ башка, олордыҥ кемизи де ӧлӱп калбады. Анайып, Агару Бичикте бичилгени бӱтти. 13Эмди дезе Сеге барып јадым, Мениҥ сӱӱнчим олорды толтырсын деп, мыны телекейде јӱрген Бойым айдып турум. 14Сӧзиҥди олорго берип ийдим, је канайып Мен телекейдеҥ эмес, анайып олор до телекейдеҥ эмес болордо, бу телекейдиҥ улузы олорды јаман кӧрди. 15Олорды телекейдеҥ ал деп, мӱргип јаткан эмес эдим, олорды јаманнаҥ корула деп турум. 16Канайып Мен телекейдеҥ эмезим, олор до телекейдеҥ эмес. 17Олорды чындыкла агарулап сал: Сениҥ сӧзиҥ – чындыктыҥ бойы. 18Канайып Сен Мени телекейге ийген эдиҥ, анайып Мен де олорды бу телекейдиҥ улузына ийдим. 19Олор до бойын Сеге чындап берзин деп, Мен Бойымды Сеге олорго до болуп берип турум. 20Јаҥыс олор учун мӱргип турган эмезим, олордыҥ сӧзинеҥ Меге бӱткендер учун мӱргип турум. 21Ончозы јаҥыс болзын. Канайып Сен, Ада, Менде эдиҥ, Мен де Сенде, анайып олор до Бисте јаҥыс болзын, Мени ийгени Сен болгоныҥа бу телекейдиҥ улузы бӱтсин. 22Меге берген магыҥды Мен олорго бердим, канайып Бис јаҥыс, анайып олор до јаҥыс болзын. 23Мен олордыҥ бойында, Сен Мениҥ Бойымда. Олор до бирликке јединзин, Мени ийгени Сен болгоныҥды, Меге буурзагаҥдый, олорго до буурзагаҥды бу телекейдиҥ улузы билзин. 24Ада! Мен кайда болзом, Меге бергендериҥ анда ок Мениле кожо болзын деп турум. Сениҥ берген магымды олор кӧрзин, Сен дезе телекей бӱдердеҥ озо Меге буурзагаҥ. 25Чындык Ада! Бу телекейдиҥ улузы Сени билип албады, Мен дезе Сени билдим, Мени ийгени Сен деп, булар да билип алдылар. 26Мен олорго адыҥды ачтым, база да ачарым, Мени сӱӱген сӱӱжиҥ олордо болзын, Мен де – олордо.


### 18


Иисусты каруулга алганы


(Мф. 26:47-56; Мк. 14:43-50; Лк. 22:47-53)


1Мыны айдала, Иисус ӱренчиктериле кожо чыгып, Кедрон деп ӧзӧктиҥ ол јанында ӧскӧн садка Бойы да, ӱренчиктери де кирдилер. 2Оны садып јаткан Иуда бу јерди билер болгон, Иисус ӱренчиктериле кожо анда улай ла јуулыжып туратан. 3Је бат, Иуда рим черӱчилдерди, улу абыстардаҥ ла фарисейлердеҥ байзыҥныҥ каруулчыктарын алып, бого келди. Олор ончозы јарыткыштарлу ла мылтыктарлу болгондор. 4Иисус дезе, Бойыла не болорын билип, олорго базып келеле, сурады:

– Кемди бедиреп туругар?

5– Назарет јеринеҥ Иисусты – деп, олор каруу јандырдылар.

– Бу Мен болорым – деп, Иисус айтты.

Оны садып јаткан Иуда база олорло кожо турган. 6Иисус: «Бу Мен болорым» – деерде, олор тескерлеп, јерге јыгылдылар.

7– Кемди бедиреп туругар? – деп, Иисус такып сурады.

Олор:

– Назарет јеринеҥ Иисусты – дедилер.

8Иисус айтты:

– Бу Мен болорым деп, слерге айттым ине. Мени бедиреп турган болзогор, олорды божодыгар, баргылазын.

9Анайып, «Меге бергендериҥниҥ кемизин де јылыйтпадым» деген Оныҥ сӧзи бӱтти.

10Симон-Петр дезе, кылыжын кынынаҥ чыгара тартып, улу абыстыҥ кулына јаҥып, оҥ кулагын кезе чапты. Ол кулдыҥ ады Малх болгон.

11– Кылыжыҥды кынга сук! – деп, Иисус Петрга айтты. – Адамныҥ Меге берген салымынаҥ Мен кыйыжатам ба?


Улу абыстагы шылу. Петрдыҥ јана тӱшкени


(Мф. 26:57-58; Мк. 14:53-54; Лк. 22:54)


12Анайдарда, черӱчилдер, муҥ бажы ла иудей јалчылар Иисусты тудуп, кӱлӱп алдылар. 13Озо баштап Оны Ханнага экелдилер. Ханна дезе ол јылда улу абыс болуп турган Каиафаныҥ кайын адазы болгон. 14Калык учун јаҥыс кижи ӧлзӧ торт деп, иудейлерге јӧп берген Каиафа ол болгон.

15Иисусты ээчиде Симон-Петр ла база бир ӱренчик барды. Бу ӱренчик улу абысла таныш болуп, Иисусла кожо улу абыстыҥ кӱрентигине кирди.

16Петр дезе эжиктиҥ тыштында турган. Оноҥ улу абысла таныш болгон ӱренчик чыгып келеле, эжикчи ӱй кижиле эрмектежеле, Петрды кийдирди. 17Айдарда, эжикчи јалчы Петрга айтты:

– Бу Кижиниҥ ӱренчиктериниҥ бирӱзи сен болорыҥ ба?

Ол «јок» – деди.

18Кулдар ла јалчылар соок болордо, от салала, јылынып турдылар. Петр анайып ок олорло кожо јылынып турды.

19Улу абыс дезе Иисустаҥ Оныҥ ӱренчиктери ле Оныҥ ӱредӱзи керегинде сурады.

20– Мен улуска ачыгынча айдып јӱрдим – деп, Иисус каруу јандырды. – Мен јаантайын иудейлер јуулыжатан синагогада ла байзыҥда ӱредип јӱрдим, туйукка бир де неме айтпадым. 21Менеҥ не сурайдыҥ? Мени олорго нени айдып јӱрген деп, уккан улустаҥ сура. Олор айтканымды билер.

22Ол мынайда айдарда, коштой турган јалчылардыҥ бирӱзи Оныҥ јӱзине согуп, айтты:

– Сен улу абыска карууҥды анайда айдып туруҥ ба?

23– Мениҥ айтканым јаман болзо, јаманымды кӧргӱс – деп, Иисус каруу јандырды. – Јакшы болзо, Мени не соктыҥ?

24Ханна Оны Каиафа деп улу абыска кӱлӱлӱ бойын ийе берди.

25Симон-Петр дезе јылынып турган.

– Сен де Оныҥ ӱренчиктеринеҥ болорыҥ ба? – деп, оноҥ сурадылар.

Ол јана тӱжӱп, «јок» – деди.

26Улу абыстыҥ кулдарыныҥ бирӱзи, Петр кулагын кезе чапкан кижиниҥ тӧрӧӧни, айтты:

– Оныла кожо садта турганыҥды кӧргӧн эмес бедим?

27Петр база ла јана тӱшти. Бу тарый пӧтӱк этти.


Иисус Пилаттыҥ алдында


(Мф. 27:1-2, 11-14; Мк. 15:1-5; Лк. 23:1-5)


28Эрте таҥда иудей јаҥдары Иисусты Каиафадаҥ рим башчыныҥ ӧргӧӧзине апардылар. Олор пасханы быјарлалбай јиирге, бойлоры ӧргӧӧгӧ кирбеди. 29Пилат олорго чыгып келеле, айтты:

– Бу Кижини не деп бурулап турганаар?

30– Јаманды этпеген болзо, Оны сеге бербес эдибис – деп, олор каруу јандырдылар.

31– Оны алып, бойыгардыҥ јасагаарла јаргылагар – деп, Пилат айтты.

– Кижини кыйнап ӧлтӱрер јаҥ бисте јок – деп, иудейлер каруу јандырдылар.

32Иисустыҥ кандый ӧлӱмле ӧлӧтӧнин билдиртип айткан сӧзи бӱдетен учун андый болгоны ол.

33Пилат ӧргӧӧгӧ ойто кирип, Иисусты бойына кычырып алып, айтты:

– Сен иудейлердиҥ Кааны ба?

34– Сен мыны бойыҥнаҥ айдып туруҥ ба, эмезе Мен керегинде сеге ӧскӧ улус айтты ба? – деп, Иисус сурады.

35– Мен иудей бедим? – деп, Пилат каруу јандырды. – Меге Сени бойыҥныҥ элиҥ ле улу абыстар берип ийдилер. Сен нени эттиҥ?

36Иисус айтты:

– Мениҥ Каандыгым бу телекейдеҥ эмес. Каандыгым бу телекейдеҥ болгон болзо, Мени иудейлерге берилбезин деп, Мениҥ јалчыларым Мен учун тартыжар эди. Је эмди Мениҥ Каандыгым мынаҥ эмес.

37– Андый болгондо, Сен каан ба? – деп, Пилат сурады.

Иисус айтты:

– Мени каан деп, сен айттыҥ. Чындыкты керелейин деп, Мениҥ туулганым, телекейге келгеним бу. Кем чындыктаҥ, Мениҥ ӱнимди угуп јат.

38– «Чындык» дегениҥ не? – деп, Пилат сурайла, иудейлерге ойто чыгып келди.

– Бу Кижидеҥ кандый да буру таппай турум – деп, ол айтты. – 39Кижендӱлердиҥ бирӱзин Пасха байрамга божодотон јаҥыгар бар. Иудейлердиҥ каанын слерге божодойын ба?

40– Оны эмес, Варавваны! – деп, олор ойто ло кыйгырыжа берди. Варавва дезе тонокчы болгон.


### 19


Иисусты ӧлтӱрер эдип јаргылаганы


(Мф. 27:15-31; Мк. 15:6-20; Лк. 23:13-25)


1Пилат Иисусты камчылатты. 2Черӱчилдер тегенекти ӧӧрӧлӧ, Оныҥ бажына салып, кубакай-кызыл катанчык кийдирдилер. 3Ого базып келип,

– Иудейлердиҥ Кааны эзендик болзын! – дешкилеп, јӱзине согуп турдылар.

4Пилат ойто чыгып келеле, айтты:

– Бат, Оноҥ бир де буру таппай турганымды слерди билзин деп, Оны слерге чыгарып јадым.

5Айдарда, Иисус тегенектеҥ ӧрӱмелдӱ ле кубакай-кызыл катанчыкту чыгып келди.

– Кӧргӱлегер, бат бу Кижи! – деп, Пилат олорго айтты.

6Улу абыстар ла јалчылар Оны кӧрӧлӧ, кыйгырыжа бердилер:

– Оны керип кой, керип кой!

– Оны бойыгар керигер – деп, Пилат олорго айтты. – Мен Оноҥ буру таппай турум.

7– Бисте Јасак бар, – деп, иудейлер каруу јандырдылар, – Јасакла болзо, Ол Бойын Кудайдыҥ Уулы деп јарлаганы учун ӧлӧр учурлу.

8Мыны угала, Пилат там коркыды. 9Ӧргӧӧзине ойто кирип, Иисустаҥ сурады:

– Сен кайдаҥ?

Је Иисус каруу бербеди.

10– Меге айдар кӱӱниҥ јок по? – деп, Пилат айтты. – Сени божодып та ийзем, табым, кере тартырзам да, табым. Мыны Сен билбей туруҥ ба?

11Иисус каруу јандырды:

– Сеге ӧрӧртинеҥ берилбеген болзо, Мениҥ бажымды билер јаҥыҥ јок болор эди. Оныҥ учун Мени сеге берип ийгенниҥ кинчеги јаан.

12Бу сӧстӧрдиҥ кийнинеҥ Пилат Оны божодып ийер арга бедиреди, иудейлер дезе кыйгырыжып турдылар:

– Сен Оны божодып ийзеҥ, каганга најы эмезиҥ! Бойын каан деп јарлап турганы, каганга удура туруп чыкканы ол.

13Пилат бу сӧсти угала, Иисусты чыгарала, јаргы эдетен јерге отурып алды. Бу јерди «Таш тергее», еврейлеп Гаввафа дейтен. 14Пасха байрамныҥ алдындагы пятница кӱн, тал-тӱш кирези болгон.

– Кӧргӱлегер, бат бу слердиҥ кааныгар! – деп, Пилат иудейлерге айтты.

15Је олор кыйгырыжа бердилер:

– Ол ӧлзин! Ӧлзин! Оны керип кой!

– Кааныгарды керип койойын ба? – деп, Пилат айтты.

– Каганнаҥ башка бисте каан јок – деп, улу абыстар каруу јандырдылар.

16Оны кере тартсын деп, Пилат Оны олорго берип ийди.


Иисусты керигени


(Мф. 27:32-44; Мк. 15:21-32; Лк. 23:26-43)


Анайдарда, Иисусты апардылар. 17Бойыныҥ керӱ агажын јӱктенип алып, Ол «Куу-Баш», еврейлеп Голгофа деп јерге чыкты. 18Анда Оны керип койдылар, Оныла кожо эки јанына база эки кижини, ортозына Иисусты керип койдылар. 19Пилат бичик бичийле, керӱ агашка илди. Бичилгени мындый болды: «Назарет јеринеҥ Иисус, иудейлердиҥ Кааны».

20Бу бичикти иудейлердиҥ кӧбизи кычырган, нениҥ учун дезе Иисусты кере тарткан јер калага јуук болгон, ол еврей, рим, грек тилдерле бичилген. 21Иудей улу абыстар дезе Пилатка айттылар:

– «Иудейлердиҥ Кааны» деп бичибе, «Мен – иудейлердиҥ Кааны» деп айтканын бичи.

22– Нени бичигем, оны бичигем – деп, Пилат каруу јандырды.

23Черӱчилдер Иисусты керийле, Оныҥ кийимин алып, тӧрт башка – бойлорыныҥ тоозыла – ӱлежип алдылар. Анайып ок катанчыгын алдылар. Ол кӧктӧгӧн јик јок, тудуштай согуп эткен болгон. 24Олор бой-бойына айдышты:

– Мыны јыртпайлы, кажыбыска једижер деп, шыбага чачалы.

Анайып, Агару Бичикте мынайда айдылганы бӱтти: «Кийимимди бойлоры ортодо ӱлежип, кийген кебим учун шыбага чачтылар».

Черӱчилдер анайда ла эттилер.

25Иисустыҥ керӱ агажыныҥ јанында Оныҥ энези, энезиниҥ сыйны Мария – Клеопаныҥ эмеени, оноҥ Мария Магдалина турдылар. 26Иисус энези ле ого коштой турган карузыган ӱренчигин кӧрӧлӧ, энезине айтты:

– Ӱй кижи, сениҥ уулыҥ бу.

27Оноҥ ӱренчигине:

– Сениҥ энеҥ бу – деди.

Оноҥ ло бери бу ӱренчик оны бойында јӱргӱскен.

28Мыныҥ кийнинде Иисус бӱдетени бӱтти деп билип, айтты:

– Суузап турум!

Анайып, Агару Бичикте айдылганы бӱтти.

29Анда толтыра уксусту јыракы турган. Черӱчилер уксусла чыктыдылган немени иссоп деп ӧзӱмниҥ будагына саптап, Оныҥ эрдине тийгистилер. 30Иисус суузынды амзап,

– Бӱтти! – дейле, бажын эҥилтип, тыны ӱзӱле берди.

31Ол пятница кӱн болгон. Улустыҥ сӧӧгин суббот кӱнде керӱ агашта артырбаска, – ол суббот кӱн дезе улу кӱн болгон, – олордыҥ јодолорын сый соголо, сӧӧктӧрди тӱжӱрзин деп, иудейлер Пилаттаҥ јӧп сурадылар. 32Черӱчилдер келеле, Иисусла кере тартылган улустыҥ бирӱзиниҥ, оноҥ экинчизиниҥ јодозын сый соктылар. 33Иисуска келип, Оныҥ ӧлӱп калганын кӧрӱп, јодозын сый сокподылар. 34Је черӱчилдердиҥ бирӱзи Оныҥ кабыргаларына јыдала сайып ийерде, ол тарыйын кан ла суу ага берди.

35Мыны кӧргӧн кижи керелеген, оныҥ керелегени чын. Чынды айдып турганын ол билер, слерди де бӱтсин деп айткан. 36Анайып, Оныҥ ӱйе-сӧӧги сынбас деп, Агару Бичикте айдылган сӧс бӱтти. 37Агару Бичикте база бир јеринде айдылганы бар: «Јыдала сайган кижизи јаар кӧргӱлеер».


Иисустыҥ мӧҥкӱзин кӧдӱргени


(Мф. 27:57-61; Мк. 15:42-47; Лк. 23:50-56)


38Мыныҥ кийнинде Аримафейдеҥ Иосиф деп кижи Иисустыҥ сӧӧгин тӱжӱрип аларга, Пилаттаҥ јӧп сурады. (Ол Иисустыҥ ӱренчиги болгон, је иудейлердеҥ коркып, онызын јажытта туткан.) Пилат јӧбин берди. Онызы барып, Иисустыҥ сӧӧгин тӱжӱрип алды. 39Никодим база ого келди. Башкыда ол тӱнде Иисуска келип јӱрген. Никодим одус килограммга шыдар јараш јытту майдыҥ ла алоэниҥ чейинтизин экелди. 40Олор Иисустыҥ сӧӧгин алала, иудейлердиҥ сӧӧк јуур јаҥыла јараш јытту чейинтиле сӱртӱп, кеден бӧслӧ ороп ийдилер. 41Оныҥ кере тартырган јеринде сад болгон, анда кижиниҥ сӧӧги салылгалак јаҥы јер. 42Иудейлердиҥ пятница кӱнине болуп Иисустыҥ сӧӧгин јуугынча ол јерге салып койдылар.


### 20


Иисус Христостыҥ тирилгени


(Мф. 28:1-10; Мк. 16:1-8; Лк. 24:1-12)


1Неделениҥ баштапкы кӱнинде таҥбӱрӱҥкийде Мария Магдалина сӧӧк салган јерге келип, таш ол јердеҥ аҥтарылып калганын кӧрди. 2Ол Симон-Петрга ла Иисус карузып јӱрген база бир ӱренчикке јӱгӱргенче келип, айтты:

– Кайраканды сӧӧк салар јердеҥ апарган, Оны кайда салганын билбей турубыс.

3Петр база бир ӱренчикле кожо сӧӧк салган јер јаар бардылар. 4Олор экилези кожо јӱгӱргендер, је бу ӱренчик Петрдаҥ тӱрген јӱгӱрген, сӧӧк салган јерге озо јеткени ол болды. 5Эҥчейип, кеден чуулар јатканын кӧрди, је сӧӧк салган јердиҥ ичине кирбеди. 6Оны ээчий Симон-Петр келди, сӧӧк салган јерге кирип, кеден чуу јатканын кӧрди; 7Оныҥ бажын орогон арчуул дезе кеден бӧстӧҥ башка, бойыныҥ јеринде тӱрӱп койгонын кӧрди. 8Озо јеткен ӱренчик кирип кӧрди, бӱтти. 9Је Ол тирилер деп, Агару Бичикте айдылганын олор аайлабай тургандар. 10Айдарда, ӱренчиктер јанып келдилер.


Иисустыҥ Мария Магдалинага кӧрӱнгени


(Мф. 16:9-11)


11Мария дезе сӧӧк салган јердиҥ јанында ыйлап турган. Ыйлап туруп, сӧӧк салган јерге эҥчейип, 12карап кӧрзӧ, Иисустыҥ сӧӧги јаткан јерде ак кийимдӱ эки ангел отурды – бирӱзи баш јанында, бирӱзи бут јанында.

13– Ӱй кижи, сен не ыйлап туруҥ? – деп, олор сурадылар.

– Кайраканымды апарыптыр, Оны та кайда салган, билбей јадым – 14дейле, ол кайра кӧрӧрдӧ, Иисус турды, је Оны Иисус деп таныбады.

15– Ӱй кижи, сен не ыйлап туруҥ? – деп, Иисус ого айтты. – Кемди бедиреп туруҥ?

Мария Оны садтыҥ ишчизи болор деп, Ого айтты:

– Ӧрӧкӧн, сен Оны мынаҥ чыгарган болзоҥ, Оны кайда салганыҥды меге айдып бер, мен Оны алайын.

16– Мария! – деп, Иисус айтты.

Ол кайра кӧрӱп, еврейлеп:

– Раввуни! – деди. (Бу сӧс «Ӱредӱчи» дегени.)

17– Меге тийбе – деп, Иисус ого айтты. – Мен Адама кӧдӱрилгелек инем. Је карындаштарыма барып, мынайда айт: «Мен Адама, слердиҥ де Адагарга, Кудайыма, слердиҥ де Кудайыгарга ӧрӧ чыгып јадым».

18Мария Магдалина барып, Кайраканды кӧргӧнин, мыны ого Ол айтканын ӱренчиктерге јетирди.


Ӱренчиктерине кӧрӱнгени


(Мф. 28:16-20; Мк. 16:14-18; Лк. 24:36-49)


19Ол кӱн, неделениҥ баштапкы кӱниниҥ эҥиринде ӱренчиктер иудейлердеҥ коркып, эжигин кӱрчектейле отурарда, Иисус келип, олордыҥ ортозына туруп,

– Слерге амыр болзын! – деди.

20Мынайда айдала, олорго Бойыныҥ колдорын ла кабыргаларын кӧргӱсти.

Кайраканды кӧрӧлӧ, ӱренчиктер сӱӱне бердилер.

21– Слерге амыр болзын! – деп, Иисус такып айтты. – Канайып Мени Ада ийген, анайып Мен де слерди ийип турум.

22Мынайда айдала, олор јаар чыгара тынып,

– Агару Тынды алыныгар – деди. – 23Кемниҥ кинчегин таштазагар, оныйы ташталар, кемде артырзагар, артып калар.

24Он экӱниҥ бирӱзи, Игис дейтен Фома дезе, Иисус келип јӱрерде, олорло кожо болбогон.

25– Бис Кайраканды кӧрдибис – деп, ӧскӧ ӱренчиктер ого айттылар. Је ол айтты:

– Оныҥ колындагы кадуныҥ ордын кӧрбӧзӧм, сабарымды ого сукпазам, кабыргаларына колым сугуп кӧрбӧзӧм, бӱтпезим.

26Сегис кӱнниҥ бажында ӱренчиктер база ӱйде болгондор, Фома да олорло кожо болды. Иисус эжик бӧктӱлӱде келип, олордыҥ ортозына туруп,

– Слерге амыр болзын! – дейле, 27Фомага айтты: – Сабарыҥды бери сунуп, колымды кӧр, колыҥды сунуп, кабыргаларыма сугуп кӧр. Бӱтпес болбо, бӱдер бол.

28– Мениҥ Кайраканым, мениҥ Кудайым! – деп, Фома айтты.

29– Сен Мени кӧргӧниҥ учун бӱттиҥ. Кӧрбӧй бӱткендери кежиктӱ – деп, Иисус ого айтты.

30Иисус ӱренчиктериниҥ алдында мынаҥ да башка кӧп билдилер јайаган, олор бу тӱрбекте бичилбеген. 31Иисус – ол Христос, Кудайдыҥ Уулы болгонына слерди бӱтсин деп, Ого бӱделе, Оныҥ Бойында слерди јӱрӱмдӱ болзын деп, мыныҥ бичилгени бу.


### 21


1Мыныҥ кийнинде Иисус Тивериад талайдыҥ јаказында Бойыныҥ ӱренчиктерине база кӧрӱнди. Кӧрӱнгени мындый болгон. 2Симон-Петр, Игис дейтен Фома, Галилейдеги Канадаҥ Нафанаил, Зеведейдиҥ уулдары ла Иисустыҥ ӱренчиктериниҥ экӱзи база кожо болгондор.

3– Мен балыктап барадырым – деп, Симон-Петр олорго айтты.

Арткандары:

– Бис те сениле кожо барарыс – дедилер.

Барып, кемеге отурдылар. Је ол тӱнде неме тутпадылар.

4Таҥ адып келерде, Иисус јаратта турган. Је ӱренчиктер Оны Иисус деп таныбадылар.

5– Балдар, слерде јиир неме бар ба? – деп, Иисус олордоҥ сурады.

Олор:

– Јок – дедилер.

6– Шӱӱнигерди кемениҥ оҥ јанына таштагар, балык тудулар – деп, Ол айтты.

Олор шӱӱнин таштайла, балыктыҥ кӧбине онызын чыгарып болбодылар.

7– Бу Кайракан! – деп, Иисустыҥ карузыган ӱренчиги Петрга айтты.

Бу Кайракан деп угала, Симон-Петр кийимин курчанып, – ол јылаҥаш болгон, – талайга калып ийди. 8Ӧскӧ ӱренчиктер дезе балыкту шӱӱнин тартканча, кемелӱ јӱзӱп келдилер. Јаратка јетире ыраак јок, эки јӱс кол карызы кире болгон. 9Олор јаратка чыгып келеле, от одырып койгонын, оныҥ ӱстинде јаткан балыкты, оноҥ калашты кӧрдилер.

10– Јаҥы туткан балыгардаҥ экелигер – деп, Иисус олорго айтты.

11Симон-Петр кемеге кирип, јӱс бежен ӱч јаан балыкту шӱӱнин јаратка чыгарды. Андый кӧп балыктаҥ шӱӱн јыртылбады.

12– Келип, ажаныгар – деп, Иисус айтты.

Ӱренчиктер Оны Кайракан деп таныйла, «Сен кем?» деп сураарга бирӱзи де тидинбеди. 13Иисус базып келип, калаш алып, олорго берди, балыкты база. 14Мынайып, тирилеле, Иисус ӱренчиктерине ӱчинчи катап кӧрӱнген.


Иисус ла Петр


15Олор ажанып отурарда, Иисус Симон-Петрга айтты:

– Иона уулы Симон, сен Мени олордоҥ артык сӱӱп јадыҥ ба?

– Эйе, Кайракан, Сеге карузып турганымды билериҥ – деп, Петр каруу јандырды.

– Кураандарымды кабыр – деп, Иисус ого айтты.

16Оноҥ экинчи катап сурады:

– Иона уулы Симон, сен Мени сӱӱп јадыҥ ба?

– Эйе, Кайракан, Сеге карузып турганымды билериҥ – деп, Петр каруу јандырды.

Иисус ого айтты:

– Койлорымды кабыр.

17Иисус оноҥ ӱчинчи катап сурады:

– Иона уулы Симон, сен Меге карузып јадыҥ ба?

Ого карузып турган ба деп, Ол ӱчинчи катап сураган учун Петрга ачу боло берди.

– Кайракан, Сен ончозын билериҥ – деп, ол Иисуска айтты. – Сеге карузып турганымды билериҥ.

Иисус ого айтты:

– Койлорымды кабыр. 18Чынын, чынын айдадым сеге: јаш болорыҥда, бойыҥ курчанып алып, кайдаар барайын дезеҥ, анаар баратан эдиҥ. Је карыыр чагыҥда колыҥды ӧрӧ кӧдӱрип, ӧскӧ кижиге курчадарыҥ, барбайын деген јерге јединдирип барарыҥ.

19Кандый ӧлӱмле Петр Кудайды мактадарын билдиртип, Иисус мынайып айтканы бу.

Мынайда айдала, ого:

– Мениҥ кийнимнеҥ бар – деди.

20Петр кайра баштанып, кийнинеҥ Иисустыҥ карузыган ӱренчиги келип јатканын кӧрди. Бу ӱренчик эҥирде ажанып отургылаарда, Иисуска эҥчейип, «Кайракан, Сени кем садып ийер?» деп сураган болгон.

21Оны кӧрӧлӧ, Петр Иисуска айтты:

– Кайракан, оныла не болор?

22– Мен келгенчем ол јӱрзин дезем, ондо сениҥ не керегиҥ бар? – деп, Иисус каруу јандырды. – Сен Мениле кожо бар.

23Анайып, ол ӱренчик ӧлбӧс деп, карындаштар ортодо сӧс јӱрген. Је Иисус оны ӧлбӧс деген эмес, «Мен келгенчем, ол јӱрзин дезем, ондо сениҥ не керегиҥ бар?» – деген. 24Ол ӱренчик ончозын керелеп бичип койгоны бу. Оныҥ керелегени чын деп, билип турубыс.

25Иисустыҥ мынаҥ башка эткени кӧп. Је оны ончозын бичигежин, бичиген тӱрбектерди телекей бойына бадырып болбос эди деп, сананып турум. Аминь.


## Агару апостолдордыҥ $эдип јӱрген керектери

### Агару апостолдордыҥ эдип јӱрген керектери


### 1


1Баштапкы бичигимде, Феофил, Иисус нени эдип, неге ӱредип баштаганынаҥ ала 2талдап алган апостолдорына Агару Тынла алкыш сӧзин береле, теҥериге кӧдӱрилген кӱнге јетире ончозын бичиген эдим. 3Ол кыйын-шыразыныҥ кийнинде олорго тирӱ Бойы кӧрӱнип, мынызыныҥ чынын кӧп катап керелеген. Кудайдыҥ Каандыгы керегинде бӱдӱмјилӱ керелеп ле айдып јӱргенин апостолдор тӧртӧн кӱнге улай кӧргӧндӧр. 4Олорды јууп алып, јакыган:

– Иерусалимди таштап барбагар, је Менеҥ укканыгарла Аданыҥ береечи болгонын сакыгар. 5Иоанн суула крестеген, слер дезе удабастаҥ Агару Тынла крестедеригер.


Иисус Христостыҥ теҥериге кӧдӱрилгени


6Олор кожо јуулыжып келип, Иисустаҥ сурап тургандар:

– Кайракан, Израильге каандыкты шак бу ӧйдӧ орныктырып јадыҥ эмеш пе?

7– Бойыныҥ јаҥыла Ада тургускан ӧйди ле кӱндерди билери слердиҥ керегеер эмес – деп, Иисус олорго айткан. – 8Је слерге Агару Тын тӱшкежин, кӱч алынып, Иерусалимде, Иудей ле Самар ичинде, јердиҥ јаказына да јетире Мениҥ керечилерим болорыгар.

9Мынайда айдала, олордыҥ кӧзинче теҥериге кӧдӱрилип, булутка кӧмӱлип, кӧрӱнбей барган. 10Ол ӧрӧ чыгып отурган тужында теҥери дӧӧн кӧрӱп тургулаарда, кенетийин олордыҥ алдына апагаш кийимдӱ эки эр кижи тура тӱжӱп, 11мынайда айткандар:

– Галилейдиҥ улузы! Теҥери дӧӧн кӧрӱп алган не тургулараар? Бу Иисус, слердеҥ теҥериге кӧдӱрилген Бойы, Оныҥ теҥери ӧрӧ чыгып отурганын кӧргӧнигер чилеп ок келер.


Јаҥы апостолды талдап алганы


12Оноҥ апостолдор Елеон дейтен кырдаҥ тӱжӱп, Иерусалимге бурылдылар. Кыр каланыҥ јуугында, суббот кӱнде ӧдӧтӧн јерде турган[1]. 13Ӱйге кирип, ӱстиндеги кыпка чыгала, ого токтодылар. Анда Петр ла Иоанн, Иаков ло Андрей, Филипп ле Фома, Варфоломей ле Матфей, Алфейдиҥ уулы Иаков ло Симон Зилот, оноҥ Иаковтыҥ уулы Иуда болгондор. 14Олор бирлик кӱӱн-санаалу кожо болуп, мӱргигендер. Олорло кожо анайда ок бир кезик ӱй улус, Иисустыҥ энези Мария ла Оныҥ карындаштары болгондор.

15Ол кӱндердиҥ бирӱзинде јуунга јӱс јирме кире кижи келген. Петр ӱренчиктердиҥ ӧзӧгине туруп, мынайда айтты:

16– Эрлер, карындаштар, Иисусты тудуп алган улуска јол баштаачы Иуда керегинде Давид ажыра Агару Тын судурлаган Бичик бӱдер учурлу болгон. 17Иуда бистердиҥ тообыска кожулып, Кудайга иштеерге тудулган эди. 18Је ол јаман керек учун алган баала јер садып алып, бажыла саҥ тӧмӧн келип тӱжеле, карды јарылып, ичеге-карыны јайрай берген. 19Бу болгон керек Иерусалимде јаткан ончо улуска јарлалган. Оныҥ учун ол јер олордыҥ тилинде Акелдама – «Кан јери» деп адалган. 20Сарындардыҥ тӱрбегинде бичилген: «Айлы-јурты ээн калзын, анда кижи јуртабазын», база: «Јамызын болзо ӧскӧ кижи алзын». 21-22Анайдарда, биске эр улустыҥ бирӱзи кожулып, бисле кожо Иисустыҥ тирилгениниҥ керечизи болоры керектӱ. Бу кижи Иисус Кайракан ортобыста јӱрерде, Иоанн улусты креске тӱжӱргенинеҥ ала Иисус бистеҥ теҥериге кӧдӱрилген кӱнге јетире бисле кожо јӱргендердиҥ бирӱзи болор учурлу.

23Эки кижини ададылар: Варсава дейтен Иосифти, оныҥ чоло ады Иуст болгон, оноҥ Матфийди. 24-25Мӱргийле, айттылар:

– Сен, Кайракан, ончо улустыҥ јӱрегинде не барын билериҥ. Анайдарда, бойыныҥ јерине јӱре берген Иуданыҥ ордына Кудайга јалчы болуп јӱрер ле апостолдыҥ ижин эдер салымды ӱлешсин деп, бу экӱниҥ кемизин талдап алганыҥды кӧргӱзип бер.

26Оноҥ шыбага чачтылар. Шыбага Матфийге тӱшти, ол он бир апостолдыҥ тоозына кожулды.


### 2


Апостолдорго Агару Тын тӱшкени


1Беженинчи кӱн[2] једип келерде, ӱренчиктер ончозы бирлик кӱӱн-санаалу кожо болгондор. 2Кенетийин теҥеридеҥ тыҥ салкын соккондый шуулт угулып, олор отурган ӱйдиҥ ичин толтырып ийди. 3Олорго от-јалбыш ошкош айрыланып турган тилдер кӧрӱнип, кажызыныҥ ла ӱстине бирдеҥ токтой тӱшти. 4Ончозы Агару Тынла толуп, айдатаны Тыннаҥ берилип, ӧскӧ тилдерле эрмектене бердилер.

5Ол ӧйдӧ Иерусалимде ак-јарыктыҥ тӧрт талазынаҥ келген кудайзак иудейлер болгон. 6Бу мындый шуулт болордо, кӧп улус јуулып, тӱймеже бердилер, нениҥ учун дезе олордыҥ кажызыныҥ ла тӧрӧл тилиле ӱренчиктердиҥ эрмектенип турганын уккандар. 7Олор алаҥ кайкажып, айдыжып турдылар:

– Бат бу эрмектенип турган ончо улус Галилейдеҥ эмес пе? 8Олордыҥ тӧрӧл тилисле эрмектенип турганын кажыбыс ла канайып угуп јадыс? 9Ортобыста Парфияныҥ, Мидияныҥ, Еламныҥ улузы, Месопотамияда, Иудей ле Каппадокияда, Понт ло Асияда, 10Фригия ла Памфилияда, Египетте, Ливияныҥ Киринеяга одоштой јерлеринде јаткан улус, Римнеҥ келген иудейлер де, иудей јаҥын алган ӧскӧ калыктар да, 11Криттиҥ ле Аравияныҥ улузы бар ине. Олор бистиҥ тилисле Кудайдыҥ улу керектерин канайда айдып турганын угадыс.

12Ончозы алаҥ кайкажып, алаатып, «Бу не атасы болотон?» – деп, бой-бойлорына айдыжып турдылар. 13Кезиктери дезе шоодып, «Олор тату аракы ичкен» дешкилеп турды.


Петрдыҥ калыкка баштанганы


14Петр дезе, он бир апостолло кожо ӧрӧ туруп, ӱнин бийиктедип, олорго баштанды:

– Иудейдиҥ улузы ла Иерусалимниҥ эл-јоны! Мыны билип јӱригер, айтканымды јазап тыҥдагар. 15Слердиҥ сананганаарла булар эзирик эмес, эмди јӱк тогузынчы саат эртен тура. 16Је бу кӧрӱп турганыгар Иоиль јарлыкчыдаҥ кӱн-эртеде айдылып калган:

17«Калганчы кӱндерде ончо улуска Тынымнаҥ урарым, –

деп, Кудай айдат, –

ол тушта уулдарыгар слердиҥ, кыстарыгар слердиҥ

јарлыктап айдып јӱрер,

јииттеригер слердиҥ кӧрӱлте кӧрӧр,

каргандарыгарга слердиҥ тӱш тӱжелер.

18Кулдарыма да, кул ӱй улузыма да

ол кӱндерде Тынымнаҥ урарым,

олор јарлыктап айдып јӱрер.

19Ӧрӧ теҥериде кайкалдар,

тӧмӧн јерде билдилер кӧргӱзерим:

кан, от ло коройлогон тӱдӱн.

20Кӱн караҥуй, ай кан боло берер.

Оноҥ Кайраканныҥ улу ла јаркынду кӱни једип келер.

21Кайраканныҥ адын бойына кычырып, сураганы, аргадалар».

22Израильдиҥ улузы! Бу сӧстӧрди угыгар: Назарет јеринеҥ Иисус кӱчле, кайкалдарла, билдилерле Кудайдаҥ слерге керелелген Эр кижи болгон. Бу мыны ончозын слер ортодо Кудай Ол ажыра јайаган, олорды слер бойыгар билеригер. 23Кудайдыҥ темдектегениле, озолондыра кӧргӧниле, Ол слерге берилген. Слер дезе, јарамастулардыҥ колыла Оны креске кадап, ӧлтӱрип койгоныгар. 24Је Кудай Оны ӧлӱмниҥ олјозынаҥ јайымдап, тиргискен, нениҥ учун дезе ӧлӱм Оны тудар аргазы јок болгон. 25Давид Ол керегинде мынайда айткан:

«Кайраканды кӧзимниҥ алдында јаантайын кӧргӧм.

Мени эреҥистелбезин деп, Ол јаантайын оҥ јанымда.

26Мынаҥ улам јӱрегим болзо сӱӱнген,

тилим болзо мактаган,

бастыра бойым ижемјиде јӱрет,

27нениҥ учун дезе мениҥ јуламды таамыда артырбазыҥ,

Бойыҥныҥ агаруҥа артап каларга бербезиҥ.

28Сен меге јӱрӱмниҥ јолдорын айдып бергеҥ,

Бойыҥныҥ алдыҥда мени сӱӱнчиле толтырарыҥ».

29Эрлер, карындаштар! Улу адабыс Давид керегинде слерге тидим айдарга јӧп беригер. Ол јада калган, сӧӧгин јууп койгон, сӧӧгин јууган јер бисте бӱгӱнге јетире бар. 30Анайдарда, ол, јарлыкчы бойы, Кудай оныҥ калдыктарынаҥ Христосты оныҥ ширеезине отургызар болуп ого чертенгенин билген. 31Озолондыра кӧрӱп, Христостыҥ тирилери керегинде айткан. Оныҥ тын-јулазы таамыда артырылбаган, эди-каны артабаган деген. 32Бу Иисусты Кудай тиргискен, бис ончобыс оныҥ керечилери. 33Ол Кудайдыҥ оҥ јанына кӧдӱрилген, Аданыҥ берер болгон Агару Тынын алала, эмди нени кӧрӱп, угуп турганыгарды јайаган. 34-35Давид теҥериге чыкпаган, је бойы айткан:

«Кайракан Кайраканыма айткан:

ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,

оҥ јаныма отур».

36Анайдарда, Израиль калыгы, Кудай слер кериген Иисусты Кайракан ла Христос эдип койгонын бек билип ал!

37Бу сӧстӧрди угала, сыраҥай јӱректерине табарып, Петрга ла арткан апостолдорго айттылар:

– Бис канайдактар, эрлер, карындаштар?

38Петр дезе олорго айтты:

– Кинчектеригер ташталзын деп, кинчегеерди алынып, Кудайга баштаныгар, Иисус Христостыҥ адында кажыгар ла креске тӱшсин, сый эдип Агару Тыннаҥ аларыгар. 39Мыны Кудай слерге ле бала-баркагарга, ыраакта да болгондорына, кемди де болзо Бойына кычырза, – ончозына берер болгон.

40Ол ӧскӧ дӧ кӧп сӧстӧрлӧ керелеп, јакып, айдып турды:

– Слерди јаманга экелердеҥ аргаданыгар!

41Оныҥ сӧзин јарадып, креске тӱштилер. Ол кӱн ӱч муҥ кире кижи кожулды.


Јаантайын кожо


42Олор јаантайын апостолдордыҥ ӱредӱзин угуп, бирлик болуп, калаш сындырып, мӱргип, кожо болгондор. 43Кажы ла кижи ширтилдеп јӱрген, апостолдор дезе Иерусалимде кӧп кайкалдар ла билдилер эдип тургандар.

44Кудайга бӱткендер ончозы кожо јӱрген, не-немези текши болгон. 45Нени ээленгенин, не барын садып, кемге не керек, ӱлеп тургандар. 46Кажы ла кӱн јаҥыс санаалу болуп, байзыҥда јуулыжып, айылдар сайын калаш сындырып, ачык јӱректӱге сӱӱнижип, ажанып, 47Кудайды алкап тургандар. Олорго бастыра калык карузыган, Кайракан дезе аргадап тургандарды Серкпеге кӱнӱҥ сайын кожор болды.


### 3


Петр кенекти јасканы


1Мӱргийтен ӧйдӧ, тӱште ӱчинчи саат киреде Петр ла Иоанн экӱ байзыҥга барып јаткан. 2Энедеҥ аксак туулган бир кижи болгон. Оны кӱнӱҥ сайын экелип, байзыҥныҥ Кызыл дейтен каалгазыныҥ јанына отургызып койотон, ол дезе байзыҥга кирген улустаҥ суранчыктайтан.

3Петр ла Иоанн байзыҥга кирерге јатканын кӧрӧлӧ, ол суранчыктай берди. 4Петр Иоаннла кожо оны ајыктап, айтты:

– Бис јаар кӧр!

5Булардаҥ неме једижер болор бо деп, ол кижи олор јаар лаптап кӧрӧ берди. 6Је Петр:

– Алтын-мӧҥӱн менде јок эди, је не барымды сеге берип турум: Назарет јеринеҥ Иисус Христостыҥ адына болуп туруп, бас – дейле, 7оҥ колынаҥ тудуп, тургусты. Бу тарый оныҥ таманы ла ӱйе-сӧӧги тыҥып, 8тура јӱгӱреле, бутка туруп, база берди. Базып барадып, секирип, Кудайды алкап, олорло кожо байзыҥга кирди. 9Оныҥ базып јӱргенин, Кудайды алкап турганын ончо улус кӧрди. 10байзыҥныҥ Кызыл каалгазыныҥ јанында суранчыктап отураачы кижи бу деп таныгылап, оныла болгон керектеҥ куйка баштары јимиреп, кайкап божобой турдылар.


Петрдыҥ сӧзи


11Јазылган аксак Петр ла Иоаннаҥ артпай турган учун Соломонныҥ дейтен јабу алдына олорго кайкап калган улус јӱгӱрижип келди. 12Мыны кӧрӧлӧ, Петр улуска айтты:

– Израильдиҥ улузы, мыныҥ незин кайкап туругар? Акту бойыстыҥ кӱчисле эмезе кудайзагысла оны бастырып ийгенис чилеп, бисти не ајыктап туругар? 13Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы, ада-ӧбӧкӧлӧристиҥ Кудайы, Бойыныҥ Иисус Уулын макка чыгарды. Оны слер садып ийгенигер, Оны јайымдаарга јаткан Пилаттыҥ алдында Оноҥ јана тӱшкенигер. 14Је слер Агарудаҥ ла Актудаҥ јана тӱжӱп, кижи ӧлтӱреечини слерге берзин деп сураганыгар, 15јӱрӱмниҥ Башчызын дезе, ӧлтӱрип койгоныгар. Је Кудай Оны тиргискен, бис оныҥ керечилери. 16Оныҥ адына бӱткенис учун слердиҥ кӧрӱп турган ла билер бу кижигер Оныҥ адыла бек-чыдым болуп калды. Ол ажыра Кудайга бӱткениле бу кижи су-кадык боло бергенин бастырагар кӧрдигер.

17Је мен билерим, карындаштар, јаандарыгар чылап, онойдо билбей эткенигерди. 18Кудай дезе, Христос кыйналар деп, ончо јарлыкчылар ажыра канайып озолондыра айткан эди, анайып ла бӱдӱрип койгон. 19Анайдарда, кинчектеригер арчылзын деп, кинчегерди алынып, Кудайга баштаныгар. 20Кайраканныҥ адынаҥ соот-јыргалдыҥ ӧйлӧри келзин, озо јарлалган Христос Иисусты слерге ийзин.

21Кудай Бойыныҥ агару јебрен јарлыкчылары ажыра айтканыла, ончо неме орныгар ӧйгӧ јетире Оны теҥери бойына алар учурлу болгон. 22Моисей адаларга айткан: «Кудай Кайракан слерге карындаштарыгардаҥ мендий ок јарлыкчыны тудар. Оныҥ слерге айткан сӧзин угуп јӱригер. 23Ол јарлыкчыныҥ сӧзин укпаган кандый ла кижи калык ортозынаҥ јоголып калар». 24Самуилдеҥ ала оныҥ кийнинде сӧс айткан ончо јарлыкчылар бу кӱндер келерин јарлагандар. 25Слер – јарлыкчылардыҥ ла бистиҥ адаларысла Кудай јӧптӧгӧн кереестиҥ уулдары. Авраамга Ол мынайда айткан: «Сениҥ ӱрениҥде јер-ӱстиниҥ ончо ук-калыктары алкалар». 26Кудай Бойыныҥ Иисус Уулын тиргизеле, кажыгарды ла јаман керектереердеҥ кыйыштырарга слерди алказын деп, слерге Оны ончозынаҥ озо ийген.


### 4


Петр ла Иоанн јаргы алдында


1Олор улуска сӧзин айдып турганча, абыстар, байзыҥдагы каруулдыҥ јааны ла саддукейлер базып келдилер. 2Бу экӱ улусты ӱредип, Иисус ажыра тирилетенин јарлап турганына чугулданып, 3олорды тудала, эҥир кирип калган учун, эртенге јетире деп, тӱрмелеп койдылар. 4Сӧсти уккан кӧп улус Кудайга бӱтти, олордыҥ тоозы беш муҥга шыдар болды.

5Эртезинде бийлер, јаандар ла бичикчилер Иерусалимде јуулышты. 6Анда база улу абыс Ханна, Каиафа, Иоанн, Александр ла улу абыстардыҥ угынаҥ ончо улус болгон. 7Петр ла Иоаннды ортозына тургузала, шыладылар:

– Мыны кандый јаҥла, кемниҥ адыла эттигер?

8Айдарда, Петр Агару Тынла толуп, олорго айтты:

– Калыктыҥ бийлери ле јаандар! 9Оору кижиге јетирген быйан керегинде, ол канайып аргадалган деп, бисти бӱгӱн шылагылап турган болзо, 10слер ле Израильдиҥ бастыра калыгы билигер: слер кериген, Кудай тиргискен Назарет јеринеҥ Иисус Христостыҥ адыла бу кижи алдыгарда су-кадык туру. 11Иисус – «слер, тура тудаачылар, јектеп койгон, је булуҥныҥ тӧзи болуп калган Таш». Ӧскӧ кем де аргадап болбос. 12Улуска аргаданарга берилген ӧскӧ кемниҥ де ады-јолы теҥери алдында јок.

13Петр ла Иоанныҥ ачык-јарыгын кӧрӱп, олор бичик билбес тегин улус болгондорын билеле, кайкажып, Иисусла кожо јӱрген деп, олорды танып турдылар. 14Јазылган кижи олорло кожо турганын кӧрӱп, айдар немезин таппадылар. 15Олорды оток-кӱреедеҥ чыгып барзын деп јакарала, бойлоры ортодо шӱӱшкилеп, 16айттылар:

– Бу улусты канайдарыс? Олордыҥ кӧскӧ иле кайкал эткенин Иерусалимде јаткан кажы ла кижи билер, оны кӱјӱреп болбозыс. 17Је калык ортодо бу болгон керек там јайылбазын, Иисус керегинде кижиге неме айтпазын деп, олорды кезедип токтодолы.

18Олорды алдырала, Иисус керегинде чек айтпазын, ӱретпезин деп јакардылар. 19Је Петр ла Иоанн каруу јандырып, айттылар:

– Шӱӱп кӧрзӧгӧр, слерди Кудайдаҥ артык укса, Кудайдыҥ алдында чын болор бо? 20Нени кӧргӧнисти ле нени укканысты айтпас аргабыс јок.

21База катап кезеделе, бу болгон керек учун ончозы Кудайды алкап турарда, олорды каруузына тургузар шылтак таппай, божодып ийдилер. 22Кайкамчылу јазылган кижи тӧртӧн јашты ажып калган болгон.


Апостолдордыҥ мӱргӱзи


23Божодып ийерде, Петр ла Иоанн бойыныҥ улузына келип, улу абыстар ла јаандар олорго не дешкенин ончозын айдып бердилер. 24Олор дезе, тыҥдап угала, бир сагышла Кудайга баштанып, ӱнин бийиктедип, айттылар:

– Кайраканыс! Сен теҥерини ле јерди, талайды ла олордо не барын јайагаҥ. 25Сен Бойыҥныҥ кулыҥ, улу адабыс Давидтиҥ тилиле Агару Тыннаҥ мынайда айткан эдиҥ:

«Нениҥ учун калыктар тӱймейт,

Израиль калыгы темей умзанат?

26Анайып ок јердиҥ каандары кӧдӱрилип,

башчылар Кайраканга ла Оныҥ Майлалганына

удура туруп, бириктилер».

27Ирод ло Понтий Пилат ӧскӧ калыктарла, Израильдиҥ калыгыла кожо Сен майлаган агару Иисус Уулыҥа удура бу калада чындаптаҥ бириккилеген. 28Табыҥа ла јаҥыҥа келиштире темдектеп койгоныҥ бӱтсин деп, олордыҥ бириккени бу. 29Эмди, Кайракан, олордыҥ кекенгенин кӧр, Бойыҥныҥ кулдарыҥа сӧзиҥди јалтанбай айдарга бер, 30Агару Иисус Уулыҥныҥ адыла оору улус јазылзын, билдилер ле кайкалдар эдилзин деп, кӱчиҥди кӧргӱс.

31Мӱргип божоордо, јуулышкан јери јайкана берди, ончозы Агару Тынла толуп, Кудайдыҥ сӧзин јалтанбай айдып турдылар.


Ончозы ортокто


32Кудайга бӱткен ончо улустыҥ јӱреги ле тыны бир болгон; алкы-јӧӧжӧзин кемизи де менийи дебейтен, ӱзези текши болгон. 33Апостолдор дезе Иисус Христос Кайраканныҥ тирилгенин улу кӱчле керелеп јӱргендер. Олордыҥ ончозына Кудайдыҥ улу јакшылыгы једип турган. 34Олор ортодо немеге јединбей јӱргени јок болгон, нениҥ учун дезе јерлӱ кижи јерин, туралузы туразын садып, оныҥ акчазын экелип, 35апостолдорго берип тургандар. Кажы ла кижиге оныҥ керектегени аайынча ӱлеп тургандар.

36Кипрде чыккан левит укту Иосия деп кижи болгон. Апостолдор оны Варнава – «коот уулы» дежетен. 37Ол бойыныҥ јерин садып ийеле, акчазын экелип, апостолдорго берди.


### 5


Анания ла Сапфираныҥ меке-тӧгӱни


1Анания деген бир эр кижи Сапфира эжиле кожо јериниҥ јарымын садала, 2баазыныҥ кезигин эжиниҥ јӧбиле јажырып, кезигин экелип, апостолдорго берген. 3Је Петр айтты:

– Анания, Агару Тынды тӧгӱндейин, јердиҥ баазынаҥ јажырайын деп, сатанага јӱрегиҥе кирер јӧпти не бердиҥ? 4Сениҥ јериҥ бар тушта, ол сенийи болбогон бо? Садып тапканыҥ сениҥ табыҥда болбогон бо? Андый немени јӱрегиҥе не алдыҥ? Сен улусты эмес, Кудайды тӧгӱндегеҥ.

5Бу сӧстӧрдиҥ кийнинде Анания јыгылала, тыны ӱзӱле берди; уккан улустыҥ куды чыкты. 6Јиит уулдар ӧрӧ туруп, оныҥ сӧӧгин јуурга белетеп, алып чыгала, јууп койдылар.

7Ӱч саат кире ӧйдиҥ бажында оныҥ эмеени, не болгонын билбес бойы, кирип келди. 8Петр оноҥ сурады:

– Айт меге, јерди мынчага саттыгар ба?

– Эйе, анчага – деп, ол каруу јандырды.

9Је Петр ого айтты:

– Кайраканныҥ Тынын ченеер деп эрмектежип алган немегер не? Бат, ӧбӧгӧниҥниҥ сӧӧгин јуугандары эжиктеҥ кирип јадылар, олор сени де алып чыгар.

10Бу ла тушта ол Петрдыҥ буды алдына келип тӱжеле, тыны ӱзӱле берди. Јиит уулдар кирип келеле, оныҥ ӧлгӧнин кӧрӱп, алып чыгала, ӧбӧгӧниниҥ јанына јууп койдылар. 11Бастыра серкпе ле мыны уккандар ончозы айдары јок коркый бердилер.


Кудайдыҥ билдилери


12Апостолдор калык ортодо кӧп билдилер ле кайкалдар эдип јӱргендер. Ончозы бир сагышту болуп, Соломонныҥ јабузында болуп тургандар. 13Туш-туура улустаҥ олорго кожуларга кем де тидинбес болды, калык дезе олорды алкап турган. 14Кайраканга бӱдӱп турган эр де, ӱй де улустыҥ тоозы там кӧптӧӧр болды. 15Петр ӧдӱп баратса, оныҥ јӱк кӧлӧткӧзи де болзо кажы бирӱзине тийзин деп, оору улусты тышкары чыгарып, орын-тӧжӧккӧ салып турдылар. 16Анайда ок оору-јоболдуларды ла кара јелбистерге каптыргандарды алганча, јакалай калалардаҥ Иерусалимге кӧп улус јуулар болды. Экелген улузы ончозы јазылып турган.


Апостолдорды истегени


17Улу абыс ла чындыкка јарабас ӱредӱлӱ саддукейлердиҥ тоозына кирген ончо улус ичтери кӱйӱп, 18апостолдорды тудала, текши тӱрмеге сугуп койдылар. 19Је тӱнде Кайраканныҥ ангели тӱрмениҥ эжигин ачып, олорды чыгарып, айтты:

20– Барыгар, байзыҥда туруп, улуска Јӱрӱм керегинде солун-табыш айдыгар.

21Олор мыны угала, эртен тура байзыҥга кирип, ӱредип турдылар. Улу абыс ла оныла кожо јӱргендер дезе келеле, оток-кӱреени ле Израильдиҥ јаандарыныҥ отогын јууп, апостолдорды экелзин деп, тӱрмеге улус ийдилер. 22Је барган јалчылар олорды тӱрмедеҥ таппады. Бурылып, тил јетирип, 23айттылар:

– Тӱрмени быжулап бӧктӧптир, эжик јанында каруулчыктар турган эмтир, је ачып ийерде, ичинде кижи јогыла.

24Бу сӧстӧрди угала, улу абыс, байзыҥныҥ каруулыныҥ јааны ла ӧскӧ дӧ улу абыстар ол не атасы болотон деп, алаҥ кайкажып турдылар. 25Је кем де келип, олорго айтты:

– Бат, слердиҥ тӱрмелеп койгон эрлеригер байзыҥда туруп, улус ӱредип јат!

26Айдарда, каруулдыҥ јааны јалчыларды ээчиткенче барып, олорды албан јогынаҥ экелди, нениҥ учун дезе ташла шыбалаар деп, улустаҥ коркыгандар.

27Олорды экелеле, оток-кӱреениҥ алдына тургустылар. Улу абыс сурады:

28– Ол атты адап ӱретпегер деп, слерди кату јакарып, токтоткон јогыс па? Слер дезе, бойыгардыҥ ӱредӱгерди Иерусалим ичине таркадып, бу Кижиниҥ каны учун бисти бурулаарга јадыгар.

29Петр ла апостолдор дезе каруу јандырдылар:

– Кудайга улустаҥ артык багар керек. 30Слер Иисусты агашка илип, ӧлтӱрип койгоныгар, је ада-ӧбӧкӧлӧристиҥ Кудайы Оны тиргискен. 31Израиль кинчегин алынып, Кудайга баштанып, кинчектери ташталзын деп, Кудай Ого, јӱрӱмниҥ Башчызына ла Аргадаачыга, јаҥ ла кӱч берген. 32Оныҥ керечилери – бис ле Ого сӧсуккур улуска Кудай берген Агару Тын.

33Мыны угала калјуурып, олорды ӧлтӱрерге турдылар. 34Айдарда, оток-кӱрееге кирип турган Гамалиил деп фарисей, калыкта тоомјылу јасакчы, ӧрӧ туруп, апостолдорды чӱрче чыгарыгар – деди. 35Олорго дезе айтты:

– Израильдиҥ улузы! Бу улусты канайдатаныгарды јакшы сананып кӧрӱгер. 36Јуукта јаҥы бойын кандый да улу кижи деп адап, Февда деген кижи табылган. Ого тӧрт јӱс кире кижи кожулган. Оны ӧлтӱрип койгондор, кожо јӱргендер ончозы јер сайын тозып, јылыйып калды. 37Оныҥ кийнинде тооалыштыҥ кӱндеринде Галилейдиҥ Иуда деп кижизи табылып, калыкты баштап апарды. Оны база ӧлтӱргилеп койды, кожо јӱргендер ончозы таркады. 38Оныҥ учун эмди айдып турум слерге: бу улуска тийбегер, ары божодып ийигер. Бу баштаҥкай эмезе бу керек улустаҥ болзо, – ол јайрадылар. 39Је Кудайдаҥ болзо, олорды эркитеп болбозыгар, калак, Кудайдыҥ ӧштӱлери болуп калдыгар.

40Олор Гамалиилдиҥ сӧзине кирдилер. Апостолдорды алдырала камчылап, Иисустыҥ адынаҥ неме айтпагар деп јакарала, божодып ийдилер. 41Апостолдор дезе, Иисус Кайраканныҥ ады учун базындырдыс деп, сӱӱнгилеп, оток-кӱреедеҥ чыгып бардылар.

42Кажы ла кӱн байзыҥда ла айылдар сайын улус ӱредерин токтотпой, Иисус Христос керегинде Сӱӱнчилӱ Јар айдып јӱрдилер.


### 6


Јети болушчыны кӧстӧгӧни


1Ол кӱндерде, ӱренчиктердиҥ тоозы арбындап турарда, кӱнӱҥ сайын аш-курсак ӱлегенде, тул ӱй улузысты керектебей туру деп, еллиндер еврейлерди бурулап, комудал угустылар. 2Айдарда, он эки апостол камык ӱренчиктерди јууйла, айттылар:

– Улустыҥ курсак-тамагын кичеерге болуп Кудайдыҥ сӧзин артырарга јарабас. 3Оныҥ учун, карындаштар, бойыгар ортодоҥ јакшы ады чыккан, Агару Тынла, ойгорлыкла толо јети кижини талдап алыгар. Олорго бу ишти молјойлы, 4бойлорыс дезе, јаантайын мӱргип, сӧскӧ иштеп јӱрели.

5Мындый шӱӱлте јуулышкан улустыҥ ончозына јарады. Олор Кудайга бек бӱткен ле Агару Тынла толо болгон Стефанды, Филиппти, Прохорды, Никанорды, Тимонды, Парменди, Антиохияныҥ кижизин – иудей јаҥын алган Николайды талдап, 6апостолдордыҥ алдына тургустылар. Булар дезе мӱргийле, олорго колдорын салып, алкадылар.

7Кудайдыҥ сӧзи јайылып, Иерусалимде ӱренчиктердиҥ тоозы тапту кӧптӧп, абыстардаҥ да сӱрекей кӧп улус Кудай јаҥына багып турдылар.


Стефанды каруулга алганы


8Стефан дезе, Кудайга бӱдетениле, кӱчле толо болуп, калыкта улу кайкалдар ла билдилер јайап јӱрген. 9Бу ӧйдӧ либертиндердиҥ, киринейлердиҥ ле александрийлердиҥ дейтен синагоганыҥ, Киликия ла Асияныҥ синагогаларыныҥ кезик улузы тӱймеп чыккан. Олор Стефанла сӧс блаажып, 10оныҥ ойгорлыгына ла ол ажыра айткан Тынга удурлажып болбой тургандар. 11Айдарда, кезик улусты мынайда айдарга јажытту сӧстӧп алдылар: «Ол Моисейди ле Кудайды јамандап турганын уктыбыс». 12Байа улус калыкты, јаандарды ла бичикчилерди кӱйбӱредип, Стефанга табару эдип, оток-кӱрееге апардылар. 13Тӧгӱн керечилер таап алдылар, олор мынайда айдып турдылар:

– Алдыгарда турган кижи бу агару јерди ле Јасакты јамандап божобойт. 14Назарет јеринеҥ Иисус бу јерди јемиреле, Моисейдиҥ биске берген чӱм-јаҥдарын кубултар деп, оныҥ айтканын уктыбыс.

15Оток-кӱрееде отурган ончо улус Стефан јаар кӧрдилер – оныҥ чырайы ангелдиҥ чырайындый болгон.


### 7


Стефанныҥ оток-кӱрее алдында айткан сӧзи


1– Ол чын андый ба? – деп, улу абыс Стефаннаҥ сурады.

2Је ол айтты:

– Эрлер, карындаштар ла адалар! Угыгар! Харранга кӧчӧрдӧҥ озо Месопотамияда Авраам адабыска мактыҥ Кудайы кӧрӱнип, 3айткан: «Јериҥди ле тӧрӧӧн-туугандарыҥды артырып койоло, Мен айдып берген јерге бар». 4Айдарда, ол Халдей јеринеҥ чыгып, Харранга кӧчӱп алган. Адазы јада калган кийнинде Кудай оны эмди слер јаткан јерге кӧчӱрген. 5Мынаҥ энчи эдип сӧӧмчӧ дӧ јер бербеген, је келер ӧйдӧ ого ло оныҥ калдыгына бу јерди ээленерге берерим деп, ондо бала-барка јок тушта сӧзин берген. 6Кудай айткан: «Оныҥ калдыктары ӧскӧ јерде туш улус болор, олорды тӧрт јӱс јыл кулданып кыстагылаар. 7Је Мен олорды кулданган калыкты јаргылаарым» – деп, Кудай айткан, – «мыныҥ кийнинде олор чыгып, Меге бу јерде бажыргылаар». 8Оноҥ Кудай Авраамга томдоорыныҥ кереезин берген. Анайып, Исаак уулы тууларда, сегизинчи кӱнде оны томдогон, Исаак дезе – Иаковты, Иаков – он эки уулын, бистиҥ абаларды.

9Абалар Иосифке кӱйӱнеле, оны Египетке садып ийген. Је Кудай оныла кожо болгон, 10ончо тӱбектеҥ айрып, ого быйан ла ойгорлык берген. Оныҥ учун Египеттиҥ кааны фараон оны Египеттиҥ ле акту бойыныҥ айлы-јуртыныҥ бажына тургускан. 11Оноҥ Египет ле Ханаан ичинде ачана-торо башталып, бойыла кожо улу кыйын-шыра экелген. Ада-ӧбӧкӧлӧрис курсагына јединбей барган. 12Иаков Египетте калаш барын угала, оноор ада-ӧбӧкӧлӧристи баштапкы катап ийген. 13Олор экинчи катап барарда, Иосиф агаларына таныткан, оныҥ угы-тӧзин фараон билип алган. 14Иосиф улус ийип, Иаков адазын ла бар-јок тӧрӧӧн-туугандарын алдырып алган, олор ончозы јетен беш кижи болгон. 15Иаков Египетке кӧчӱп, анда ол бойы да, ада-ӧбӧкӧлӧрис те ӱле-коногы јеткенче јӱргендер. 16Олордыҥ сӧӧгин Сихемге апарып, Еммордыҥ уулдарынаҥ мӧҥӱнниҥ баазыла Авраам садып алган јердеги куй-ташка јуугандар.

17Кудайдыҥ Авраамга берген сӧзи бӱдер ӧй јууктаган сайын, Египетте бистиҥ калык арбындап турган. 18Иосифти билбес ӧскӧ каан јаҥга келгенче андый болгон. 19Ол бистиҥ калыкка удура сӱмелӱ кылынып, ада-ӧбӧкӧлӧристи кыстап, балдары тирӱ артпазын деп, албанла таштаттырып турган. 20Бу ӧйдӧ Моисей туулган, ол јап-јараш бала болгон. Моисейди ӱч ай адазы-эште азырагандар. 21Оны таштап ийерде, фараонныҥ кызы бойына алып, уулын чылап таскаткан. 22Моисейди Египеттиҥ калыгыныҥ ончо ойгорлыгына ӱредип койгондор, ол айдар да, тудар да эр болгон.

23Тӧртӧн јажы толордо, ол бойыныҥ карындаштарына – Израильдиҥ уулдарына барып келер деп шӱӱген. 24Олордыҥ бирӱзин ачындырып турганын кӧрӧлӧ, оныҥ адаанын алып, Египеттиҥ кижизин ӧлтӱрип ийген. 25Кудай оныҥ колыла аргадаш берип турганын карындаштар аайлаар болбой деп сананган, је олор аайлабаган. 26Эртезинде согужып тургандарын кӧрӧлӧ келип, эптештирип, айткан: «Слер карындаштар эдигер, не ачыныжып турганыгар?» 27Је бойыныҥ јуук кижизин ачындырып турганы, Моисейди ийде салып, айткан: «Сени јааныс ла јаргычыс эдип кем тургусты? 28Кече Египеттиҥ кижизин ӧлтӱргениҥ чилеп, мени де ӧлтӱрерге туруҥ ба?» 29Мыны угала, Моисей ырбап, Мадиам јеринде туш јердиҥ кижизи болуп калган. Анда ол эки уулду болгон.

30Тӧртӧн јылдыҥ бажында ого Синай кырдыҥ куба чӧлинде кӱйген тегенектӱ тайа-јырааныҥ јалбыжында Кайраканныҥ ангели кӧрӱнген. 31Моисей мыны кӧрӧлӧ, кайкай берген. Лаптап ајыктаарга јууктада базып келедерде, ого Кайраканныҥ ӱни угулган: 32«Мен – ада-ӧбӧкӧлӧриҥниҥ Кудайы, Авраамныҥ Кудайы, Исаактыҥ Кудайы ла Иаковтыҥ Кудайы». Моисей ширтилдеп, кӧрӧргӧ тидинбей турган. 33Кайракан ого айткан: «Будыҥнаҥ ӧдӱгиҥди суур, сен турган јер – агару јер. 34Мен Египетте калыгымды кыстаганын кӧрӱп, онту-калагын угуп, јайымдаарга тӱштим. Эмди бар, Мен сени Египет јаар ийейин».

35«Сени јааныс ла јаргычыс эдип кем тургусты?» дейле, олор Моисейди јектеген. Бу Моисейди тайа-јыраада ого кӧрӱнген ангелдиҥ болужыла Кудай башчы ла аргадаачы эдип ийген. 36Египет јеринде, Кызыл талай јаказында, оноҥ тӧртӧн јыл куба чӧлдӧ кайкалдар ла билдилер јайап, калыгын чыгарган кижи ол. 37«Кайракан Кудайыгар слерге карындаштарыгардаҥ мендий ок јарлыкчыны тудар» деп, Израильдиҥ уулдарына айткан кижи шак ол Моисей. 38Ол куба чӧлдӧ ада-ӧбӧкӧлӧрисле кожо болгон. Синай кырда ого ангел баштанган; ол биске берерге тирӱ сӧстӧр алган. 39Је ада-ӧбӧкӧлӧрис ого бакпай, оны јектеп, јӱректериле Египетке тартылып, 40Ааронго айткандар: «Бисти Египет јеринеҥ чыгарган Моисей кайткан болбогой, билбей турубыс. Оныҥ учун бисти баштап апарар кудайлар эдип бер». 41Ол кӱндерде ада-ӧбӧкӧлӧрис чалуга неме тайарга, бозуныҥ алтын сӱрин јазап, бойлорыныҥ колыла эткен немениҥ алдында сӱӱнижип тургандар. 42Кудай дезе олордоҥ кайра баштанып, олорды айга-кӱнге, јылдыстарга бажырарга берип ийген, јарлыкчылардыҥ тӱрбегинде бичилгениле:

«Израиль јурты!

Тӧртӧн јылга куба чӧлдӧ

Меге берӱ ле тайылга эткен бедиҥ?

43Бойыгарла кожо Молохтыҥ чадырын

ла Ремфан кудайыгардыҥ чолмонын алганыгар:

бажырарга бойыгар эткен сӱрлерди.

Оныҥ учун Мен слерди Вавилонноҥ ары кӧчӱрерим».

44Куба чӧлдӧ ада-ӧбӧкӧлӧристе керениҥ чадыры болгон. Ол Кудайдыҥ Моисейге кӧргӱскен кебериле эдилген. 45Оны ада-ӧбӧкӧлӧрис бойына алала, Иисус Навинге баштадып, олордыҥ алдынаҥ Кудай сӱрген калыктардыҥ јерине кийдиргендер. Анайда Давидтиҥ кӱндерине јетире болгон. 46Давид Кудайдыҥ алдында јакшылык алып, Иаковтыҥ Кудайына айыл-јурт табайын деп мӱргиген. 47Соломон дезе Ого байзыҥ тудуп берген. 48Је Ӧрӧ турган Кудай кижиниҥ колы туткан байзыҥда јатпай јат, јарлыкчыныҥ мынайда айтканыла:

49«Теҥери – Меге ширее,

јер – Мениҥ будым алды.

Меге кандый байзыҥ тудуп береригер? – деп, Кайракан айдат, –

эмезе Мен амыраар јер кайда?

50Мыны ончозын Мениҥ колым јайаган эмес пе?»

51Слер – ӧчӧш-кедер, јӱреги ле кулагы томдолбогон улус! Канайып ада-ӧбӧкӧлӧригер, анайып слер де јаантайын Агару Тынга удурлажып јадыгар. 52Ада-ӧбӧкӧлӧригер јарлыкчылардыҥ кемизин истебеди? Олор Актуныҥ келерин озолодо билип јарлагандарды ӧлтӱргендер. Эмди дезе слер Оныҥ Бойын садып, ӧлтӱрип койдыгар. 53Слер ангелдердеҥ Јасак алала, Оны чеберлебедигер.


Стефанды ӧлтӱргени


54Мыны угуп, олор ичинде калјуурып, Стефанга тиштерин кыјырадып турдылар. 55Ол дезе, Агару Тынла толо берген бойы, теҥери ӧрӧ ајыктап, Кудайдыҥ магын ла Кудайдыҥ оҥ јанында турган Иисусты кӧрӧлӧ, 56айтты:

– Бат, мен ачык теҥерини ле Кудайдыҥ оҥ јанында турган Кижи Уулын кӧрӱп турум!

57Олор дезе чыҥырыжып, кулактарын туй тудала, Стефанга тап эттилер. 58Оны каланыҥ тыштына чыгарала, ташла шыбалай бердилер. Керечилер дезе Савл деп уулдыҥ будыныҥ јанына кийимдерин салып койдылар. 59Стефанды ташла шыбалап турдылар, ол дезе, эреп-јайнап, айдып турды:

– Иисус Кайракан, тынымды Бойыҥа ал!

60Оноҥ тизеленип, тыҥ ӱнденип, айтты:

– Кайракан, бу кинчекти олорго јетирбе!

Анайда айдала, божой берди.


### 8


Кудайга бӱткендерди истегени


1Савл дезе Стефанды ӧлтӱргенин јарадып турган. Ол кӱн Иерусалимдеги серкпеге удура коркышту истежӱ башталган. Апостолдордоҥ ӧскӧзи ончозы Иудей ле Самар јерлери сайын тозо бергендер.

2Кудайга чындык эрлер Стефанныҥ сӧӧгин јууп, улу ый-сыгыт эткендер. 3Савл дезе, серкпени јоголторго, айыл-јурттарга кирип, эр ле ӱй улусты тудуп, тӱрмелеп турган.


Самар јеринде Сӱӱнчилӱ Јар јарлалат


4Тозуп баргандар дезе кайда ла базып јӱрӱп, Кудайдыҥ сӧзин јарладылар. 5Филипп дезе, Самар калазына келип, олорго Христос керегинде јарлыктады. 6Ал-тӱмен улус Филипп јайаган кайкалдарды угуп ла кӧрӱп, оныҥ айтканын ајарулу тыҥдаар болды. 7Кӧп улустыҥ ӧзӧк-буурынаҥ кара јелбистер кыйгы-кышкыла, онту-калакла чыгып, кӧп јоболдулар ла аксак-бӱксектер јазылып тургандар. 8Ол калада улу-јаан сӱӱнчи болгон.

9Калада анайда ок Симон деп бир эр кижи јӱрген. Мынаҥ озо ол бойын кандый да улу кижи деп адап, илби-тармазыла Самар калыгын кайкаткан. 10Оны јаанду-јашту лаптап угып, айдыжып тургандар:

– Бу Кудайдыҥ улу кӱчи!

11Ол илби-тармазыла олорды узак ӧйгӧ кайкадып келген учун, оны угуп тургандар. 12Је Кудайдыҥ Каандыгы ла Иисус Христостыҥ ады керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлаган Филиппке бӱделе, эр де, ӱй де улус креске тӱшти. 13Симон бойы да бӱтти, креске тӱжеле, Филипптеҥ айрылбай јӱрди. Улу кӱчтер ле билдилер јайалып турганын кӧрӧлӧ, кайкаар болды.

14Иерусалимде јӱрген апостолдор Самар јериниҥ улузы Кудайдыҥ сӧзин јаратканын угала, олорго Петр ла Иоаннды ийдилер. 15Бу экӱ келип, Агару Тынды алынзын деп, олор учун мӱргидилер, 16нениҥ учун дезе Ол кемизине де тӱшкелек болгон, олор јӱк Иисус Кайраканныҥ адында креске тӱшкендер. 17Айдарда, олорго колдорын салып алкаарда, олор Агару Тын алындылар. 18Симон дезе, апостолдор кол салып алкаарда, Агару Тын берилип турганын кӧрӧлӧ, олорго акча экелип, 19айтты:

– Кол салып алкаган кижим Агару Тын алзын деп, меге де бу јаҥды беригер.

20Је Петр ого айтты:

– Мӧҥӱниҥ сениле кожо ӧлӱмге болзын, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ сыйын акчала садып аларым деп санангаҥ. 21Бистиҥ ижибисте сеге ӱлӱӱ де, талдаш та јок – јӱрегиҥ Кудайдыҥ алдында акту эмес. 22Анайдарда, бу јаман санааҥды кубултып, Кайраканга мӱрги, јӱрегиҥниҥ кара санаазын Ол таштаар болор бо. 23Ичиҥе ачу ӧт толгонын, тӧгӱнге кижендеткениҥди кӧрӱп турум.

24Симон дезе, каруу јандырып, айтты:

– Слердиҥ айтканыгардыҥ нези де меге јетпезин деп, мен учун Кайраканга мӱргигер.

25Олор дезе, Кайраканныҥ сӧзин керелеп јарлыктайла, Иерусалим јаар кайра бурылдылар, јолой кӧп самар јурттарда Сӱӱнчилӱ Јар јарладылар.


Филипп ле эфиоп


26Кайраканныҥ ангели Филиппке айтты:

– Туруп, тӱштӱк јаар, Иерусалимнеҥ Газа тӱшкен јолго бар. Ол ээн.

27Филипп шыйдынала, барды. Је бат, акталап койгон бир эфиоп эр кижи – кандакияныҥ[3], Эфиопияныҥ абакай-кааныныҥ сайыды, оныҥ акча-јӧӧжӧзиниҥ коручызы болгон кижи Кудайга бажырарга Иерусалимге јӱреле, 28јанып бараткан. Ол бойыныҥ јуучыл абразында Исаия јарлыкчыныҥ бичигин кычырып отурган. 29Тын Филиппке айтты:

– Ол абрага јууктап, коштой бас.

30Филипп јууктап келеле, байагы кижи Исаия јарлыкчыны кычырып турганын угала, 31сурады:

– Кычырып турганыҥды аайлап јадыҥ ба?

– Меге кижи јартабаганча, канайып аайлайтан эдим? – дейле, ол Филиппти абрага чыгып, кожо отурзын деп сурады.

32Агару Бичиктеҥ ол кычырган јер дезе мындый болгон:

«Оны сойорго јаткан койды чылап экелгендер.

Кайчылаган улус алдында ӱн јок јаткан кураан чылап,

Ол кыҥыс этпейт.

33Оны базынганы – Оныҥ јаргызы болгон.

Је Оныҥ угы-тӧзин айдып берер кижи јок,

нениҥ учун дезе Оныҥ јӱрӱми јердеҥ алылып јат».

34Акталап койгон кижи Филиппке баштанып, айтты:

– Сурап турум сени, айтсаҥ меге, јарлыкчы кем керегинде айдат: бойы керегинде бе айса кандый бир ӧскӧ кижи керегинде бе?

35Айдарда, Филипп оозын ачып, Агару Бичиктиҥ бу тужынаҥ баштайла, ого Иисус керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлады. 36Јорыгын улалтып, сууга келдилер.

– Бат, суу; креске тӱжерге кем меге буудактап јат? – деп, акталап койгон кижи айтты. 37Филипп: «Акту јӱрегиҥнеҥ бӱдӱп турган болзоҥ, јараар» – деди. Онызы айтты: «Христос – Кудайдыҥ Уулы деп, бӱдӱп јадым».

38Оноҥ абраны токтотсын деп јакарды. Экӱ, Филипп ле акталап койгон кижи, сууга кирдилер, Филипп оны крестеди. 39Олор суудаҥ чыгып келерде, Агару Тын акталалган кижиге тӱшти. Кайраканныҥ ангели Филиппти апарды, акталап койгон кижи оны база кӧрбӧди. Ол сӱӱнип, оноҥ ары атанды. 40Филипп дезе Азотто болуп калды. Кесарияга јеткенче, ончо калаларга кирип, Сӱӱнчилӱ Јар јарлады.


### 9


Савлдыҥ Кудайга баштанганы


1Савл дезе, каны-јинин јудунып, Кайраканныҥ ӱренчиктерин ӧлтӱрерге кекенгенче болгон. Ол улу абыска келип, 2бу Јолдо турган эр де, ӱй де улустыҥ кемизин табар, Иерусалимге кижендӱ экелерге, Дамасктагы синагогаларга самаралар сурап алды. 3Дамаскка јууктап келедерде, кенетийин оны теҥеридеҥ јаркын чалыдып ийди. 4Ол јерге јыгылып, ого айткан ӱнди угуп ийди:

– Савл, Савл, сен Мени не истейдиҥ?

5– Сен кем, Кайракан? – деп, ол сурады.

Кайракан дезе айтты:

– Мен – сеге истеткен Иисус. Сеге јыдага удура барарга кӱч.

6Ол сертилдеп ле куйка бажы јимиреп, айтты: «Кайракан, мени нени этсин деериҥ?» Кайракан ого айтты: «Туруп, калага бар, нени эдетениҥ сеге айдылар».

7Савлла кожо јӱрген улус дезе талымзырап калган турдылар: олор ӱнди уккан да болзо, кемди де кӧрбӧгӧн. 8Савл јердеҥ ӧрӧ турала, кӧзи ачык бойы, кемди де кӧрӱп болбоды. Оны јединип, Дамаскка экелдилер. 9Ол ӱч кӱн кӧрбӧй, неме јибей, ичпей јӱрди.

10Дамаскта Анания деп бир ӱренчик болгон. Кайракан ого кӧрӱлтеде: «Анания!» – деди.

– Эйе, бу мен, Кайракан – деп, онызы каруу јандырды.

11Кайракан айтты:

– Туруп, Кӧнӱ дейтен оромго барып, Иуда-эштеҥ Тарстыҥ Савл деп кижизин сурап ук. Ол эмди мӱргип јат. 12Ол мындый кӧрӱлте кӧргӧн: Анания деп эр кижи кирип келеле, кӧзи ачылзын деп, ого кол салып, алкаган.

13Је Анания каруу јандырды:

– Бу кижи керегинде Иерусалимде Сениҥ агаруларыҥа канча јаманы јеткенин кӧп улустаҥ уккам. 14Сениҥ адыҥды бойына кычырган улусты ончозын тудар јаҥы оныҥ мында да бар. Андый јаҥды ол улу абыстардаҥ алган.

15Је Кайракан айтты:

– Бар! Калыктар да, каандар да, Израильдиҥ уулдары да алдында адымды јарладайын деп, Мениҥ талдап алганым ол. 16Мениҥ адым учун канча кире шыралайтанын Мен ого кӧргӱзип берерим.

17Анания барып, байагы айылга кирди, Савлга колын салып алкап, айтты:

– Савл карындаш! Кӧзиҥ ачылып, сени Агару Тынла толзын деп, келип јаткан јолыҥда сеге кӧрӱнген Иисус Кайракан мени ийди.

18Бу тарый оныҥ кӧзинеҥ кайзырык тӱшкен чилеп, кенетийин кӧзи ачылды. Ол ӧрӧ туруп, креске тӱшти. 19Курсак јийле, тыны кирди.


Савлдыҥ Дамаскта јарлыктаганы


Савл ӱренчиктерле кожо Дамаскта бир канча кӱн јӱрӱп, 20ол ло тарый синагогаларда Иисусты Кудайдыҥ Уулы деп, јарлай берди. 21Уккан улус ончозы кайкап, айдыжып турдылар:

– Иисуска баштанып турган улусты Иерусалимде кырган кижи бу болор бо? Олорды тудуп кӱлӱйле, улу абыстарга апарып берерге, бери де келгени бу эмес пе?

22Савл дезе, там тыҥып, бу Кижи Христостыҥ бойы деп чынын керелеп, Дамаскта јаткан иудейлерди туйуктандырып турды.

23Тапту кӧп кӱндер ӧдӧрдӧ, иудейлер оны ӧлтӱрер деп јӧптӧштилер. 24Је Савл булардыҥ туйка јӧптӧжӱзин билип ийди. Олор дезе, оны ӧлтӱрерге, каалгалардыҥ јанында тӱни-тӱжи тозып тургандар. 25Тӱнде оныҥ ӱренчиктери дезе оны каламага отургызып, стенени тӧмӧн тӱжӱрип ийдилер.


Савл Иерусалимде


26Савл Иерусалимге келеле, ӱренчиктерге кожуларга ченешти. Је ол ӱренчик болгонына бӱтпей, оноҥ ончозы коркып тургандар. 27Айдарда, Варнава оны алганча, апостолдорго келип, канайып ол јолдо Кайраканды кӧргӧнин, Кайракан ого не дегенин, канайып ол Дамаскта Иисус Кайраканныҥ адынаҥ тидим јарлыктаганын айдып берди. 28Савл олорло кожо болуп, Иерусалимнеҥ барып, ойто келип, Кайраканныҥ адынаҥ тидим јарлыктап јӱрди. 29Еллиндерле база эрмектежип, сӧс блаажар болды, олор дезе Савлды ӧлтӱрерге турдылар. 30Карындаштары мыны билеле, оны Кесарияга апарып, Тарс јаар аткарып ийдилер.

31Анайдарда, Иудей, Галилей ле Самар ичиндеги серкпелер амыр-энчӱде јӱрӱп, тыҥып, Кайраканныҥ алдында айап, Агару Тыннаҥ коот алып, кӧптӧп, ӧзӱп турдылар.


Петр Энейди јасканы


32Петр ончозын эбирип, Лиддада јаткан агаруларга база келди. 33Анда ол тӧжӧктӧ сегис јыл јаткан курулгак оорулу Эней деп бир кижини тапты. 34Петр ого айтты:

– Эней, сени Иисус Христос јазып туру. Тӧжӧгиҥнеҥ тур.

Ол бу ла тарый туруп келди. 35Оны Лиддада ла Сарондо јаткан ончо улус кӧрӱп, Кайраканга баштанды.


Петр Тавифаны тиргискени


36Иоппияда Тавифа («јеерен») деп ӱренчик ӱй кижи болгон. Ол кӧп јакшынак керектер эдип, јокту-јойуга быйаны једип турган. 37Бу кӱндерде ол оорыйла, јада калган. Оны јунала, ӱстиндеги кыпка салып койгондор. 38Лидда Иоппияга јуук болгон учун Петрдыҥ анда јӱргенин ӱренчиктер угала, олорго саадабай келзин деп, ого эки кижи ийдилер.

39Петр туруп, олорло кожо барды. Једип келерде, оны ӱстиндеги кыпка апардылар. Тул ӱй улус ончозы Петрдыҥ алдына туруп, кожо јӱрерде Јеерен кӧктӧгӧн чамчаларды ла јикпелерди ого кӧргӱзип, ыйлажып турдылар. 40Је Петр ончолорын кыптаҥ чыгарып, тизеленип, мӱргий берди. Оноҥ кижиниҥ сӧӧгине баштанып,

– Тавифа, тур! – деди.

Ол кӧзин ачып, Петрды кӧрӧлӧ, отурып алды. 41Петр ого колын сунуп, тургусты. Агаруларды ла тул ӱй улусты кычырала, оныҥ эзен-амыр болгонын кӧргӱсти. 42Бу болгоны Иоппия ичине угулып, кӧп улус Кайраканга бӱтти. 43Петр Иоппияда тапту узак јӱрди. Ол тере илеечи Симон деп кижиниҥ айлында јаткан.


### 10


Петр ла Корнилий


1Кесарияда Италий дейтен полктыҥ јӱс јуучылыныҥ јааны Корнилий деп эр кижи болгон. 2Ол, айылдагы улузыла кожо Кудайга чындык, Оноҥ айап јӱрер бойы, калыкка буурзап, кӧп быйан јетирип, Кудайга јаантайын мӱргип јӱретен.

3Бир кӱн тӱште ӱч саат кирезинде ол Кудайдыҥ ангелин кӧрӱлтеде јап-јарт кӧрӱп ийди. Ангел ого кирип келеле, «Корнилий!» – деди. 4Корнилий ол јаар кӧстӧп, коркып, айтты:

– Не, Кайракан?

Ангел каруу јандырды:

– Кудай мӱргигениҥди угуп, быйаныҥды кӧрӱп јат. Ол сени ундыбаган. 5Эмди Иоппия јаар Петр дейтен Симонго улус ий. 6Ол талай јанында туралу тере илеечи Симон-эште айылдап јат. Ол сеге сӧстӧр айдар, оныла сен ле айылдагы улузыҥ аргадалар.

7Оныла эрмектешкен ангел јӱре берерде, Корнилий бойына јуук эки јалчызы ла кожо јӱрер чындык јуучылын алдырды. 8Не болгонын ончозын олорго айдып, Иоппия јаар ийди.

9Эртезинде, ийген улус јолдо тушта, калага јууктап барадарда, тал-тӱш кирезинде Петр тураныҥ ӱстине мӱргиирге чыкты. 10Ол аштап, ажанар кӱӱни келди. Курсак аскылап јатканча, кӧрӱлтеге алдырды. 11Кӧрзӧ, теҥери ачык эмтир, тӧрт булуҥынаҥ буулаштырган јаан-элбек кеден ошкош неме јерге тӱжӱп јатты. 12Оныҥ ичинде јердиҥ базып-јылып јӱрер јӱзӱн-јӱӱр тындулары, аҥдары ла теҥериниҥ куштары болгон. 13Ӱн ого айтты:

– Тур, Петр, буларды сойып ји!

14Је Петр айтты:

– Канайтса да јибезим, Кайракан! Бу јажыма бир де быјар айса ару эмес неме јибегем.

15Ӱн ого база айтты:

– Кудайдыҥ арутаганын быјар дебе.

16Мынайда ӱч катап бололо, ончозы теҥериге ойто кӧдӱриле берди.

17Ол кӧргӧн кӧрӱлте не атасы деп, Петр ичинде кайкап турарда, бат, Корнилийдиҥ ийген улузы Симон-эшти сурулап табала, каалганыҥ јанына токтой тӱштилер. 18Петр дейтен Симон мында айылдап турган ба деп, кыйгырып сурадылар. 19Петр кӧрӱлте керегинде сананып турганча, Тын ого айтты:

– Бат, ӱч кижи сени бедиреп туру. 20Тур, јерге тӱжӱп, бир де эреҥистелбей, олорло кожо бар. Мен олорды ийгем.

21Петр Корнилийдеҥ ого ийилген улуска тӱжӱп, айтты:

– Слердиҥ бедиреп турган кижигер мен болорым. Не керектӱ јӱригер?

22Олор каруу јандырдылар:

– Бисти јӱс јуучылдыҥ јааны Корнилий ийген. Ол Кудайга чындык ла Оноҥ айап јӱрген кижи, оны иудейлер ончозы тооп јат. Сени айлына кычырып, айдар сӧзиҥди уксын деп, агару ангелдеҥ јакару алган.

23Айдарда, Петр олорды айлына кийдирип, кӱндӱледи.

Эртезинде дезе туруп, олорло кожо чыкты. Иоппиядагы карындаштардыҥ кезиги оныла ок бардылар. 24Соҥы кӱн Кесарияга келдилер. Корнилий дезе тӧрӧӧн-туугандарын ла јуук најыларын јууйла, олорды сакып отурган. 25Петр ӱйге кирип јадарда, Корнилий уткып, оныҥ буды алдына јыгылып, бажырды. 26Је Петр оны тургузып,

– Тур, мен бойым база кижи – деди.

27Оныла эрмектешкенче ӱйге кирип, кӧп улус јуулганын кӧрди. 28Олорго айтты:

– Иудей кижиге ӧскӧ укту кижиле билижери эмезе оныҥ айлына кирери јарабазын билеригер. Је Кудай мени бир де кижини быјар эмезе ару эмес деп адабазын деген. 29Оныҥ учун мени кычыргылаарда, мойнобой келдим. Анайдарда, сурап турум: не керектӱ мени кычырдыгар?

30Корнилий каруу јандырды:

– Тӧрт кӱн мынаҥ озо, шак бу ӧйгӧ јетире мен орозологом, тогус саатка барып јадарда, айлымда мӱргигем. Кенетийин мениҥ алдыма јылтырууш кийимдӱ эр кижи тура тӱжӱп, 31мынайда айткан: «Корнилий! Кудай мӱргӱлиҥди укты, буурзап эткен быйаныҥ санаазына кирди. 32Иоппия јаар Петр дейтен Симонго улус ий. Ол талайдыҥ јанында јаткан тере илеечи Симон-эште айылдап јат. Ол келип, сеге айдар». 33Оныҥ учун сеге ылтам улус ийгем. Је бат, келгениҥ јакшы. Биске айтсын деп, сеге Кудайдыҥ јакарганын ончозын угарга, эмди ончобыс Кудайдыҥ алдында турубыс.

34Айдарда, Петр айдып баштады:

– Кудай улустыҥ чырай-бӱдӱжине кӧрбӧй турганын эмди чындаптаҥ оҥдоп јадым. 35Је кандый ла калыкта Оноҥ айап, чыныла эдип јӱрген кижи Ого јарап јат. 36Ол ИисусХристос ажыра энчӱ керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, Израильдиҥ уулдарына сӧс ийген. Иисус – Ол ончозыныҥ Кайраканы. 37Иоанн креске тӱжетенин јарлыктаган соҥында Галилейдеҥ баштайла, Иудей ичинде не болгонын билеригер: 38Назарет јеринеҥ Иисус керегинде, канайып Кудай Оны Агару Тынла, кӱчле майлаганын. Ол быйанду керектер эдип, кӧрмӧстиҥ базынчыгында улусты кӧдӱрезин јазып, базып јӱрген, нениҥ учун дезе Кудай Оныла кожо болгон. 39Бис дезе иудейлердиҥ ороонында ла Иерусалимде Ол нени эткениниҥ ончозыныҥ керечилери. Оны агашка илип, ӧлтӱрип койгондор. 40Ӱчинчи кӱнде Кудай Оны тиргизип, Оны кӧскӧ кӧрӱнер эдип салган – 41ончо калыкка эмес, је биске, Кудайдыҥ озолодо туткан керечилерине. Бис дезе Ол тирилген соҥында Оныла кожо ичип-јип јӱргенис. 42Ол тирӱлердиҥ ле ӧлгӧндӧрдиҥ Кудай тургускан Јаргычызы болгонын улуска јарлыктазын ла керелезин деп, биске јакарган. 43Ого бӱткен кандый ла кижиниҥ кинчеги Оныҥ адыла ташталар деп, Ол керегинде ончо јарлыкчылар керелеп јадылар.

44Петр айдып турганча, оныҥ сӧзин уккан ончо улуска Агару Тын тӱшти. 45Петрла кожо келген томдолгондор ортодоҥ бӱдӱп тургандар Агару Тынныҥ сыйы ӧскӧ улуска да урулды деп, алаҥ кайкадылар, 46нениҥ учун дезе, олор ӧскӧ тилдерле эрмектенип, Кудайды улуркадып тургандарын уккандар. Оноҥ Петр айтты:

47– Бу улус Агару Тынды бис ле чилеп алган. Айдарда, сууга кирип, креске тӱшпезин деп, олорды кем токтодор?

48Айдарда, Иисус Христостыҥ адында креске тӱжигер – деди. Оноҥ Петрды тоолу кӱнге олордо артып калзын деп сурадылар.


### 11


Петрдыҥ Иерусалимге бурылганы


1Апостолдор ло Иудейде јӱрген карындаштар Кудайдыҥ сӧзин ӧскӧ калыктар да јаратканын уктылар. 2Петр Иерусалимге келерде, томдолгондор оны каарып, 3айттылар:

– Сен томдолбогон улустыҥ айлына кирип, кожо ажангаҥ.

4Айдарда, Петр не болгонын јӱргеери айдып баштады:

5– Иоппия калада мӱргип турала, кӧрӱлтеге алдыргам: тӧрт булуҥынаҥ тудулып, јаан-элбек кеден ошкош неме теҥеридеҥ тӱжӱп келеделе, меге јеткен. 6Мен оноор кӧрӱп, ајыктап турала, јердиҥ базып јӱрер тындуларын, аҥдарды, јылып јӱрер тындуларды ла теҥериниҥ куштарын кӧрӱп ийгем. 7Меге айткан ӱнди уккам: «Тур, Петр, буларды сойып ји». 8Је мен айткам: «Канайтса да јибезим, Кайракан! Быјар айса ару эмес неме оозыма качан да кирбеген». 9Теҥеридеҥ ӱн экинчи катап айткан: «Кудайдыҥ арутаганын ару эмес деп јарлаба». 10Мынайда ӱч катап бололо, оноҥ ончозы теҥери ӧрӧ ойто кӧдӱриле берген. 11Је бат, бу ла тушта Кесариядаҥ меге ийилген ӱч кижи мен болгон турага баскылап келген. 12Тын меге эмеш те эреҥистелбей, олорло кожо бар деген. Бу алты карындаш мениле кожо барган. Байагы кижиниҥ айлына келдибис. 13Ол кижи биске оныҥ айлында ангелди кӧргӧни керегинде куучындаган. Ол ангел ого мынайда айткан: «Иоппия јаар улус ийип, Петр дейтен Симонды алдырып ал. 14Ол сеге сӧс айдар, ол сӧстӧр сени ле айылдагы улузыҥды аргадаар».

15Мен айдып баштаарымда, башкыда биске де чилеп, олорго Агару Тын тӱшкен. 16Ол тушта Кайраканныҥ мынайда айткан сӧзин эске алгам: «Иоанн суула крестеген, слер дезе Агару Тынла крестедеригер». 17Анайдарда, ИисусХристос Кайраканга бӱткен биске чилеп, Кудай олорго андый ок сый берген болзо, Кудайга удурлажатан мен кем андый?

18Мыны угала, томдолгондор токынап, Кудайды алкап, айттылар:

– Кудай ӧскӧ калыктарга да јӱрӱм аларга, Ого баштанар арга берген туру.


Антиохияда серкпе тӧзӧгӧни


19Бу ӧйдӧ Стефаннаҥ улам болгон истежӱдеҥ тоскон улус Финикия, Кипр ле Антиохияга јеттилер. Олор иудейлердеҥ башка сӧсти кемге де јарлыктабай јӱргендер. 20Кезиги Кипрдиҥ ле Киринейдиҥ улузы болгон. Олор Антиохияга келеле, еллиндерле де эрмектежип, Иисус Кайракан керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап турдылар. 21Кайраканныҥ кӱчи олорло кожо болгон, ума јок кӧп улус бӱдӱп, Кайраканга баштанган.

22Мыныҥ табыжы Иерусалимдеги серкпеге једерде, Варнаваны Антиохия јаар ийдилер. 23Варнава једип барала, Кудайдыҥ јакшылыгын кӧрӧлӧ сӱӱнип, Кайраканга акту јӱрегинеҥ чындык болзын деп, ончозын сергидип турды. 24Ол јалакай, Агару Тынла толгон, Иисуска тыҥ бӱткен кижи болгон. Анайып, Кайраканга кӧп улус бӱтти. 25Оноҥ Варнава Савлды бедиреп, Тарс тӧӧн барды. Оны табала, Антиохияга экелди. 26Олор бӱткӱл бир јыл серкпеде туштажып, кӧп улусты ӱреттилер. Антиохияда ӱренчиктер эҥ баштап христиандар деп адалгандар.

27Ол кӱндерде Иерусалимнеҥ Антиохияга јарлыкчылар келди. 28Олордыҥ Агав дегени туруп, бастыра телекейде улу ачана-торо болор деп, Тынла кӱн-эртеде билип айтты. Андый ачана-торо Клавдий тушта болгон. 29Айдарда, ӱренчиктер кажызы ла Иудейде јаткан карындаштарга арга-кӱчи јеткенче болужар болуп јӧптӧштилер. 30Анайда ла эдип, јууп алганын Варнава ла Савлдаҥ серкпедеги јаандарга ийдилер.


### 12


Ирод-каан серкпени истегени


1Бу ӧйдӧ Ирод-каан серкпениҥ бир кезик улузына јаман эдерге, олорды истеп баштаган. 2Оныҥ јакарганыла, Иоанныҥ Иаков карындажын кылышла сайып ӧлтӱрип койгондор. 3Мынызы иудейлерге јарап турганын кӧрӧлӧ, Петрды база тудуп алды. Ол тушта ачытпаган калаш быжыратан байрам кӱндер болгон. 4Оны тудала тӱрмелеп, тӧрт кижидеҥ турган тӧрт бӧлӱк черӱчилдерди каруулдадып койды. Оны пасханыҥ кийнинде калык алдына чыгарарга турган. 5Анайдарда, Петрды тӱрмеде каруулдагандар, серкпе дезе ол учун Кудайга кичеенип мӱргиген.


Петрдыҥ кайкамчылу јайымдалганы


6Ирод оны јаргылаарга чыгарайын деген кӱнниҥ тӱнинде Петр эки черӱчилдиҥ ортозында эки кынјыла кынјылаткан уйуктап јатты. Каруулчыктар дезе эжиктиҥ јанында тӱрмени каруулдап тургандар. 7Кенетийин Кайраканныҥ ангели кӧрӱнип келди, тӱрмени јарык чалыдып ийди. Ангел Петрдыҥ кабыргазына тӱртӱрип, оны ойгозып,

– Капшай тур! – деерде, кынјы колынаҥ тӱже берди.

8– Курчанып, ӧдӱгиҥди кий – деп, ангел айтты.

Ол анайда ла этти. Ангел:

– Катанчыгыҥды јабынып, мениҥ кийнимнеҥ бар – деди.

9Петр чыгып, оныҥ кийнинеҥ барды. Ол ангелдиҥ эдип турганы чын болгонын билбей, кӧрӱлте кӧрӱп турум деп сананган. 10Баштапкы, оноҥ экинчи каруулды ӧдӧлӧ, олор кала дӧӧн киретен темир каалгага базып келдилер. Каалга олордыҥ алдына бойы ла ачыла берди. Олор чыгып, бир оромды ӧдӧрдӧ, кенетийин ангел јоголып калды. 11Петр билинип келеле, айтты:

– Эмди чыннаҥ кӧрӱп турум: Кайракан Бойыныҥ ангелин ийип, мени Иродтыҥ колынаҥ ла иудей калык сакыган ончо немедеҥ аргадаган.

12Мыны билеле, ол Марк дейтен Иоанныҥ энези Мария-эшке келди. Анда кӧп улус јуулыжала, мӱргип турган. 13Петр каалгадагы эжикке токулдадарда, Рода деп јалчы кыс угарга базып келди. 14Петрдыҥ ӱнин таныйла, сӱӱнген бойынча каалганы ачпай, ӱйге кийдире јӱгӱрип, Петр каалганыҥ јанында туру деп јарлады. 15Олор дезе:

– Санааҥ ордында эмес – дешти.

Је ол чын деп, јана баспай турды. Олор дезе:

– Бу оныҥ ангели – дежип турды.

16Петр токулдатканча болгон. Каалганы ачып, оны кӧрӧлӧ, алаҥ кайкадылар. 17Олор унчукпазын деп, Петр колыла имдеп, Кайракан оны тӱрмедеҥ канайда чыгарганын куучындап,

– Бу керегинде Иаковко ло карындаштарга айдыгар – дейле, чыгып, ӧскӧ јерге ууланды.

18Таҥ адарда, Петрла не болгон деп, јуучылдар тыҥ шакпырады. 19Ирод дезе оны бедиреп таппады, каруулчыктарды шылайла, ӧлтӱрзин деп јакарды. Оноҥ Иудейдеҥ Кесария јаар атанып, анда артып калды.


Иродтыҥ ӧлӱми


20Ирод Тир ле Сидонныҥ улузына чугулданып турган. Олор дезе биригеле, ого келдилер. Каанныҥ Власт деп кӧдӧчизин бойлорыныҥ јанына тартала, амыр-энчӱ сурадылар, нениҥ учун дезе олордыҥ јери каанныҥ јеринеҥ азыранып турган.

21Эрмектежип алган кӱнде Ирод, каан кийимин катанып, ширееге отурып, олорго сӧс айтты.

22– Бу Кудайдыҥ ӱни, кижинийи эмес! – деп, улус кыйгырыжып турды.

23Кудайга мак јетирбеген учун Кайраканныҥ ангели оны ол ло тарый јыга соккон; ол курт-коҥыска челдедип, тыны кыйылып калган.

24Кудайдыҥ сӧзи дезе тыҥып, таркап турган. 25Варнава ла Савл ижин бӱдӱреле, Марк дейтен Иоаннды кожо алганча, Иерусалимнеҥ кайра Антиохияга бурылдылар.


### 13


Варнава ла Савлдыҥ Кипрде јарлыктаганы


1Антиохияныҥ серкпезинде мындый јарлыкчылар ла ӱредӱчилер болгон: Варнава, Нигер дейтен Симеон, Киринейдиҥ кижизи Луций, Ирод башчыла кожо таскаган Манаил ле Савл. 2Олор Кайраканга бажырып, орозолоп турарда, Агару Тын айтты:

– Олор Мен кычырган керекти бӱдӱрзин деп, Меге Варнава ла Савлды бӧлип беригер.

3Айдарда, олор орозолоп, мӱргийле, Варнава ла Савлга кол салып алкап, божодып ийдилер.

4Агару Тыннаҥ ийилген бу экӱ Селевкияга келдилер, оноҥ ары Кипр јаар јӱстилер. 5Саламинге келеле, иудей синагогаларда Кудайдыҥ сӧзин јарлыктадылар. Иоанн олорло кожо јӱрӱп, болужып турган.

6Бастыра ортолыкты Пафка јетире ӧдӧлӧ, илбичи ле тӧгӱн јарлыкчыга, Вариисус деп иудейге туштадылар. 7Ол керсӱ Сергий-Павел деп проконсулла кожо болгон. Проконсул Варнава ла Савлды бойына кычырып алып, Кудайдыҥ сӧзин угарга кӱӱнзеген. 8Элима-илбичи дезе (оныҥ грек ады) проконсулды Кудай јаҥынаҥ кыйыштырарга ченежип, олорго удурлажып турган. 9Је Савл, оны база Павел дежер, Агару Тынла толуп, ого чике кӧрӱп, 10айтты:

– Сен – кӧрмӧстиҥ уулы, кандый ла чынныҥ ӧштӱзи! Ичиҥ кандый ла куурмакла, кандый ла јаманла толгон. Кайраканныҥ кӧнӱ јолдорын мыйрыйтатанын токтодорыҥ ба? 11Эмди, бат, Кайраканныҥ кӱчи сеге удура, сен сокорып, ӧй јеткенче, кӱн кӧрбӧзиҥ.

Бу ла тушта ого караҥуй ла карачкы тӱшти. Ол ары-бери кармадап, једекчи бедиреп турды. 12Проконсул не болгонды кӧрӧлӧ, Кайраканныҥ ӱредӱзин кайкап, Кудайга бӱтти.


Антиохияда јарлыктаганы


13Павел ле оныла кожо јӱргендер Пафтаҥ јӱзеле, Памфилиядагы Пергияга келдилер. Је Иоанн олордоҥ айрылып, Иерусалимге бурылды. 14Олор дезе, Пергиядаҥ ары барып, Писидиядагы Антиохияга келдилер. Суббот кӱнде синагогага кирип, отура бердилер. 15Јасак ла јарлыкчылардыҥ тӱрбектери кычырылган соҥында синагоганыҥ јаандары олорго кижи ийип, мынайда айттырдылар:

– Эрлер, карындаштар, улуска ӱредӱ сӧзигер бар болзо, айдыгар.

16Павел ӧрӧ туруп, колын јаҥып, айтты:

– Израильдиҥ улузы ла Кудайдаҥ айап јӱргендер, угугар! 17Бу калыктыҥ Кудайы ада-ӧбӧкӧлӧристи талдап алган, бу калык Египет јеринде јӱрерде, оны кӧдӱрип-улуркадып, колыныҥ кӱчиле ол јердеҥ чыгарган. 18Олорды тӧртӧн јылга јуук куба чӧлдӧ азыраган. 19Ханаан јеринде јети калыкты кырала, јерин Бойыныҥ калыгына энчи эдип ӱлеген. 20Мыныҥ кийнинде тӧрт јӱс бежен јылга јуук ӧйдиҥ туркунына олорго Самуил јарлыкчыга јетире јаргычылар берген. 21Оноҥ калык олордо каан болзын деп сураган. Кудай олорго Саулды берген. Ол Вениамин угынаҥ Кистиҥ уулы болгон. Саул тӧртӧн јыл башкарган. 22Кудай оны јайладала, олорго каан эдип Давидти туткан. Ол керегинде керелеп, айткан: «Јӱрегиме јараган эрди, Иессейдиҥ уулын Давидти таптым, ол Мениҥ нени ле эдейин дегенимди бӱдӱрер». 23Сӧзин бергениле, Кудай оныҥ ӱренинеҥ Израильге Аргадаачы Иисусты экелген. 24Ол сыраҥай келер алдында Иоанн бастыра Израиль калыгы Кудайга баштанып, креске тӱшсин деп јарлыктаган. 25Бойыныҥ ижин божодоло, Иоанн айткан: «Слер мени кем деп бодоп турганыгар? Онызы мен эмезим. Је бат, Ол мениҥ кийнимде келедири, мен Оныҥ ӧдӱгиниҥ буузын да чечерге турбазым».

26Эрлер, карындаштар, Авраам угыныҥ балдары, ортогордо Кудайдаҥ айап јӱргендер! Слерге бу аргадаштыҥ сӧзи ийилген. 27Иерусалимде јаткандар ла олордыҥ бийлери Иисусты таныбай јаргылап, кажы ла суббот кӱнде кычырылып турган јарлыктардыҥ сӧстӧрин бӱдӱрген ине. 28Ӧлтӱрерге бир де шылтак таппай, Оны ӧлтӱрзин деп, Пилатты сурагандар. 29Ол керегинде бичилгенин ончозын бӱдӱреле, Оны агаштаҥ тӱжӱрип, сӧӧк јуур јерге салып койгондор. 30Је Кудай Оны тиргизип алган. 31Оныла кожо Галилейдеҥ чыгып, Иерусалимге келген улуска Ол кӧп кӱндердиҥ туркунына кӧрӱнген. Эмди олор калык алдында Оныҥ керечилери. 32Бис слерге Сӱӱнчилӱ Јар айдып турубыс: Кудай Иисусты тиргизеле, ада-ӧбӧкӧлӧргӧ берген сӧзин биске, балдарына, бӱдӱрген, 33экинчи сарында бичилгениле: «Сен – Мениҥ Уулым, Мен бӱгӱн Сени ак-јарыкка чыгардым».

34Ол артабазын деп, Оны тиргискени керегинде Кудай мынайда айткан: «Слерге Давидтиҥ агару, чындык байлыгын берерим». 35Оныҥ учун Ол ӧскӧ јерде айдат: «Бойыҥныҥ агаруҥа артап каларга бербезиҥ». 36Је Давид бойыныҥ ӱйезинде Кудайдыҥ табын бӱдӱреле, јада калган, ада-ӧбӧкӧлӧрине биригип, тобрак болуп калган. 37Кудайдыҥ Тиргискени дезе, чирибеген. 38Оныҥ учун, эрлер, карындаштар, Иисуска болуп кинчектер ташталары слерге јарлалып турганын билигер. 39Ол ажыра бӱдӱп турган кажы ла кижи, Моисейдиҥ Јасагы ажыра јайымдалып болбогон не ле немедеҥ јайымдалат. 40Анайдарда, јарлыкчылардыҥ мынайда айтканы слерле болбозын деп чеберленигер: 41«Кудайдыҥ ӱнин укпастар! Кӧригер, кайкагар, јоголып-тайылып калыгар, нениҥ учун дезе слердиҥ кӱндеригерде Мен керек эдип јадым, кем ол керегинде слерге айткан болзо, бӱтпес эдигер».

42Олор Иудейдиҥ синагогазынаҥ чыгып јадарда, улус бу айтканыгарды келер субботто база айдыгар – дедилер. 43Јуун божоордо, кӧп иудейлер ле Кудайга чындык, иудей јаҥын алган кӧп ӧскӧ улус Павел ле Варнаваныҥ кийнинеҥ бардылар. Олор буларла эрмектежип, Кудайдыҥ јакшылыгында болуп јӱригер деп, бӱдӱндирип турдылар.

44Ээчий субботто бӱдӱн калага јуук улус Кудайдыҥ сӧзин угарга јуулды. 45Је иудейлер кӧп улусты кӧрӧлӧ, кӱйӱнип, Павелдиҥ айтканына удурлажып, јамандап турдылар. 46Айдарда, Павел ле Варнава јалтанбай айттылар:

– Кудайдыҥ сӧзи элдеҥ озо слерге јарлыкталар учурлу болгон. Је слер оны јектеп, бойыгарды бойыгар ӱргӱлји јӱрӱмге јарабас эдип турганыгар учун ӧскӧ калыктарга баштанып јадыбыс. 47Анайда биске Кайракан јакыган јок беди: «Јердиҥ јаказына јетире аргадаш экелзин деп, Сени ӧскӧ калыктарга јарык эттим».

48Мыны угуп, улус сӱӱнип, Кайраканныҥ сӧзин макка чыгарып турдылар. Ӱргӱлји јӱрӱмге тургузылган улус ончозы Кудайга бӱтти. 49Кайраканныҥ сӧзи ороон ичине таркап турды.

50Је иудейлер Кудайга чындык абакайларды ла каланыҥ јарлу улузын тӱймедип ийдилер, олор дезе, Павел ле Варнавага удура истежӱ баштап, бойыныҥ јеринеҥ чыгара сӱрдилер. 51Олор буттарынаҥ тоозынды олорго кактап, Иконияга келдилер. 52Ӱренчиктер дезе сӱӱнчиле, Агару Тынла толтырылып турдылар.


### 14


Павел ле Варнава Иконияда


1Иконияда андый ок болды. Олор иудейлердиҥ синагогазына кирип, сӧс айдарда, ума јок кӧп иудейлер де, еллиндер де Кудайга бӱттилер. 2Багынбаган иудейлер дезе кара јаҥдуларды тӱймедип, карындаштарга удурлаштырып ийдилер. 3Андый да болзо, апостолдор анда тапту узак јӱрӱп, Кайракан керегинде јалтанбай айдып турдылар. Кайракан дезе, Бойыныҥ јакшылыкту сӧзиниҥ чынын керелеп, олордыҥ колыла билдилер ле кайкалдар јайаар болды. 4Калада јаткандар эки јара бӧлинди: кезиги иудейлердиҥ, ӧскӧлӧри дезе апостолдордыҥ јанында болгондор. 5Кара јаҥдулар ла иудейлер бойыныҥ бийлериле кожо Павел ле Варнаваны уйатка тӱжӱрип, ташла шыбалаарга јӱткӱп турарда, 6олор мыны билип, Ликаонияныҥ Листра ла Дервия калаларына ла олорды эбире јерлерге ырбап, 7анда Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрдилер.


Павел ле Варнава Листрада ла Дервияда


8Листрада базып болбос бир эр кижи отурган. Энедеҥ кенек чыккан бойы, ол качан да баспаган. 9Ол Павелдиҥ айтканын угуп отурган. Павел ого чике кӧрӱп, ол бӱдӱп турганын, аргадалар аргалу болгонын билеле, 10тыҥ ӱнденип, айтты:

– ИисусХристос Кайраканныҥ адынаҥ сеге айдадым, будыҥа тӱс тур!

Онызы тура јӱгӱрип, база берди.

11Павелдиҥ эткенин кӧрӧлӧ, улус ликаон тилле кыйгырыжып чыкты:

– Кижи бӱдӱмин алынган кудайлар биске тӱшти!

12Олор Варнаваны Зевс деп, Павелди дезе, сӧс айдып турган учун, Гермес деп ададылар.

13Каланыҥ ары јанында Зевстиҥ байзыҥы турган. Оныҥ абызы каалганыҥ јанына букалар ла чечектеҥ ӧргӧн ӧрӱмелдер экелип, улусла кожо тайылга эдерге турган. 14Је Варнава ла Павел апостолдор мыны угала, кийимдерин јырта тартып, улустыҥ ортозына кийдире јӱгӱреле, 15тыҥ ӱнденип айттылар:

– Эрлер, слер нени эдип тураар? Бис слердий ле улус эдибис. Слерди бу тӧгӱн кудайлардаҥ теҥери ле јерди, талайды ла олордо бары-јогын јайаган тирӱ Кудайга баштанзын деп, слерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јадыбыс. 16Ӧткӧн ӱйелерде Ол ончо калыктарга бойыныҥ јолыла јӱрер јӧп берген. 17Је Ол Бойы керегинде керелеп, быйан эдип, теҥеридеҥ биске јаҥмыр јаадырып, тӱжӱм, аш-курсак берип, јӱректеристи сӱӱнчиле толтырган.

18Мынайда айдып, олорго тайылга этпезин, кажызы ла јанзын деп, улусты јӱк арайдаҥ бӱдӱндирип салдылар. Бойлоры калада артып, улус ӱретти. 19Антиохия ла Икониядаҥ бир кезик иудейлер келеле, апостолдор тидим јарлыктап турарда, «Олор бир де чынды айтпай, ончозы тӧгӱндеп јадылар» – деп, улусты тӱймедип ийдилер. Павелди ташла шыбалап, ӧлӱп калган болор деп, каланыҥ ары јанына чыгарала, анда артырып койдылар. 20Ӱренчиктер оны эбире јуулыжып келерде, ол туруп, кала јаар барды. Эртезинде дезе Варнавала кожо Дервия јаар јӱре берди.


Антиохияга бурылганы


21Олор бу калага Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, тапту кӧп улусты ӱренчиктер эттилер. Кайра јанарда, Листрага, Иконияга ла Антиохияга кирип, 22ӱренчиктердиҥ тынын тыҥыттылар. Кудайга јаантайын чындык болзын деп јакып, «Бис Кудайдыҥ Каандыгына кӧп шыра ӧдӱп кирер учурлу» – деп, ӱредип турдылар. 23Кажы ла серкпеде јаандарды кол салып кӧстӧйлӧ, Павел ле Варнава орозолоп, мӱргийле, олорды бойлоры бӱткен Кайраканга берип койдылар. 24Оноҥ Писидияныҥ ичиле ӧдӱп, Памфилияга келдилер. 25Пергияда Кайраканныҥ сӧзин јарлыктайла, Атталияга тӱштилер. 26Оноҥ чыгала, Антиохия јаар јӱстилер. Кудайдыҥ јакшылыгына бойлорын беринип, эдетен ижин бӱдӱрип салдылар.

27Једип келеле, серкпениҥ улузын јууп, Кудай олорло нени эткенин ончозын, канайып Ол ӧскӧ калыктарга бӱдериниҥ эжигин ачканын айттылар. 28Анда ӱренчиктерле кожо узак јӱрдилер.


### 15


Иерусалимдеги јуун


1Иудейдеҥ келген кандый да улус карындаштарды ӱредип турдылар:

– Моисейдиҥ чӱм-јаҥыла томдотпозогор, аргаданып болбозыгар.

2Павел ле Варнава олорло јӧпсинбеди, мынызы јаан блааш-тартышка экелди. Айдарда, Павел, Варнава, бир кезик ӧскӧзи де бу суракла апостолдорго ло серкпедеги јаандарга Иерусалим барзын деп шӱӱштилер. 3Анайдарда, серкпе олорды аткарып ийди, олор Финикия ла Самарла ӧдӱп, кара јаҥдулардыҥ Кудайга баштанганын јолой куучындап, ончо карындаштарды айдары јок сӱӱндирип турдылар.

4Иерусалимге једип келеле, серкпеге, апостолдорго ло серкпедеги јаандарга уткыдып, Кудай олорло нени эткенин, ончозын айдып бердилер. Анайда ок Ол ӧскӧ калыктар бӱтсин деп, олорго эжик ачканын айттылар. 5Је фарисейлердиҥ ӱредӱзиле башкарынып, бӱдӱп турган кезик улус ӧрӧ туруп, айттылар:

– Ӧскӧ улусты томдоп, Моисейдиҥ Јасагын бӱдӱрерин некеер керек.

6Апостолдор ло серкпедеги јаандар бу керектиҥ аайына чыгарга јуулдылар. 7Узак шӱӱжӱниҥ кийнинде Петр ӧрӧ туруп, айтты:

– Эрлер, карындаштар! Ӧскӧ улус менеҥ Сӱӱнчилӱ Јардыҥ сӧзин угуп, бӱтсин деп, Кудай баштамы кӱндердеҥ ала ортобыстаҥ мени талдаганын слер билеригер. 8Кижиниҥ јӱрегинде не барын билеечи Кудай биске чилеп, олорго Агару Тын сыйлап, кере берген. 9Јӱректерин бӱдетениле арутап, бис ле олор ортодо бир де башкаланыш этпеген. 10Айдарда, ада-ӧбӧкӧлӧрис те, бис те апарып болбогон уур јӱкти ӱренчиктердиҥ белине артып, эмди Кудайды не керек ченеп јадыгар? 11Је ИисусХристос Кайраканныҥ јакшылыгыла олор чылап аргадаларыс деп, бӱдӱп јадыбыс.

12Ончозы тымып, Варнава ла Павелди уга бердилер. Бу экӱ бойлоры ажыра Кудай ӧскӧ калыктар ортодо кандый билдилер ле кайкалдар јайаганын куучындап тургандар. 13Олор унчукпай барарда, Иаков айдып баштады:

– Эрлер, карындаштар, айтканымды угыгар! 14Кудай бажынаҥ ала ӧскӧ калыктардаҥ Бойыныҥ адына учурлалган улус талдап алганын Симон јартап берди. 15Ол керегинде јарлыкчылардыҥ да мынайда бичилген сӧстӧри керелейт:

16«„Мыныҥ кийнинде бурылып,

Давидтиҥ аҥтарылган чадырын такыптаҥ тударым,

јайрадылганын орныктырып тургузарым,

17ортозында Мениҥ адым адалар арткан улус

ла ончо калыктар Кайраканды бедирезин деп“.

Бу ончо керектерди эдип турган Кайракан анайда айдат».

18Кудай Оныҥ ончо керектерин чак бӱдердеҥ бери билер.

19Оныҥ учун Кудайга баштанып турган ӧскӧ улусты бис буудактабас учурлу деп бодоп турум. 20Је чалуга тайган малдыҥ эдин јибезин, балыр јӱрӱм јӱрбезин, бууп ӧлтӱрген тындуныҥ эдин ле канын јибезин деп, бойына этпейин дегенди ӧскӧ улуска этпезин деп, олорго бичиир керек. 21Моисейдиҥ бичигени јебрен ӱйелердеҥ бери калалар сайын јарлыкталып, кажы ла суббот кӱн синагогаларда кычырылат ине.


Апостолдордыҥ самаразы


22Оноҥ апостолдор ло серкпедеги јаандар ончо серкпеле бойлоры ортодоҥ эр улус талдап, Павелле, Варнавала кожо Антиохия јаар ийер деп шӱӱштилер: Варсава дейтен Иуданы ла Силаны. Карындаштар ортодо бу экӱ башчылар болгон. 23Олорло мындый самара ийдилер: «Апостолдор, серкпедеги јаандар ла карындаштар Антиохиядагы, Сириядагы ла Киликиядагы карындаштарга, кара јаҥду болгондорго, эзен-амырын јетирип туру! 24Бистиҥ бир кезик улузыс бистеҥ јакылта албай, бойыныҥ сӧстӧриле слерди тӱймедип, слер томдолор ло Јасакты бӱдӱрер учурлу деп айдып, тын-јулагарды ӧкпӧӧрткӧнин уктыбыс. 25Оныҥ учун ончобыс јӧп болуп, эрлер талдап, бистиҥ сӱӱген Варнавала, Павелле кожо олорды слерге ийер деп шӱӱштис. 26Бу экӱ Иисус Христос Кайраканыстыҥ ады учун јӱрӱмин берген улус. 27Анайдарда, Иуда ла Силаны ийдис, олор мыны слерге сӧслӧ јетирер. 28Агару Тын ла бис мындый некелтедеҥ башка, слерди неле де јоботпос деп шӱӱдис: 29чалуга тайганныҥ эдин, канын, бууп ӧлтӱргенниҥ эдин јибегер, балыр јӱрӱм јӱрбегер. Бойыгарга этпейин дегенди ӧскӧ улуска этпегер. Бойыгарды мынаҥ чеберлеп, јакшы эдеригер. Су-кадык јӱригер».

30Анайдарда, ийилгендер Антиохияга келеле, улусты јууйла, самараны табыштырып бердилер. 31Олор самараны кычырала, бу ӱредӱ-јакылтага сӱӱнип турдылар. 32Иуда ла Сила, бойлоры јарлыкчылар болгон учун, карындаштарды кӧп сӧстӧрлӧ ӱредип-јакып, Кудайга бӱдер кӱӱн-санаазын тыҥыттылар. 33Бир кезек ӧй јӱрген кийнинде карындаштар олорды апостолдорго амырын алганча јандырып ийдилер. 34Је Сила артып калар деп шӱӱди, Иуда Иерусалимге бурылды.

35Павел ле Варнава Антиохияда јӱрӱп, кӧп ӧскӧ улусла кожо ӱредип, Кайраканныҥ сӧзин јарлыктап турдылар.


Павел ле Варнаваныҥ айрылышканы


36Бир канча кӱнниҥ бажында Павел Варнавага айтты:

– Кайра бурылып, Кайраканныҥ сӧзин бис јарлаган кажы ла каладагы карындаштарга јолыгып, кандый јаткандарын, барып, кӧрӧӧк.

37Варнава бойыла кожо Марк дейтен Иоаннды аларга сананган. 38Је Памфилияда артып калала, ийилген керекке олорло кожо барбаган кижини албаза чын болор деп, Павел сананган. 39Мынаҥ улам олор ортодо тыҥ јӧпсинишпестер болуп, бой-бойынаҥ айрылыжып калдылар. Варнава Маркты алып, Кипр јаар јӱсти. 40Павелди дезе карындаштар Кайраканныҥ јакшылыгына берип койдылар. Ол бойына Силаны талдап, јолго кӧндӱкти. 41Сирия ла Киликияныҥ калаларыла ӧдӱп, серкпелерди тыҥыдып јӱрди.


### 16


1Павел Дервияга, оноҥ Листрага јетти. Анда Тимофей деп ӱренчик болгон. Энези бӱдӱп турган иудей кижи, адазы дезе еллин болгон. 2Тимофей керегинде Листрада ла Иконияда јӱрген карындаштар керелеп тургандар. 3Павел оны јолго кожо барзын деп кӱӱнзеп, ол јерлерде јӱрген иудейлерге болуп оны томдоды, нениҥ учун дезе, оныҥ адазы еллин деп, ончозы билер болгон. 4Олор калалар сайын јӱрип, Иерусалимде апостолдор ло серкпедеги јаандар чыгарган јӧптӧрди бӱдӱрзин деп, јакып тургандар. 5Серкпелер бӱдетениле тыҥып, тоозыла кӱнӱҥ сайын арбындап турган.


Павелди Македонияга кычырганы


6Агару Тын олорго Асияда сӧс јарлыктаарын јаратпады. Олор Фригия ла Галатия ороонды ӧдӧлӧ, 7Мисияга једип, Вифиния јаар барарга ченештилер, је Тын олорды божотподы. 8Мисияны ӧдӧлӧ, Троадага тӱштилер.

9Тӱнде Павелге кӧрӱлте болды. Македонияныҥ кандый да эр кижизи:

– Македонияга келип, биске болуш! – деп, оны сурап турды.

10Бу кӧрӱлтениҥ кийнинде Кайракан бисти олорго Сӱӱнчилӱ Јар јарлаарга кычырган туру деп, бу тарый Македония атанар деп шӱӱлте эттис.


Лидияныҥ Кудайга баштанганы


11Троаданаҥ чыгып, Самофракияга кӧнӱ келдис, эртезинде – Неапольго. 12Оноортынаҥ чыгала, Македонияныҥ баштапкы бӧлӱгинде Римниҥ колониязы болгон Филиппыга келдис. Анда тоолу кӱн јӱрдис. 13Суббот кӱнде каладаҥ чыгып, бистиҥ санаабысла, улус мӱргийтен тура турган сууныҥ јаказына келдис. Анда јуулган ӱй улусла отурып, эрмектештис. 14Мында ок Фиатир каладаҥ келип, кубакай-кызыл бӧслӧ садыжып турган Лидия деп бир ӱй кижи болгон. Ол, Кудайды байлап јӱрген бойы, угуп турарда, Павелдиҥ айтканын кӧксине алынзын деп, Кайракан оныҥ јӱрегин ачты. 15Ол айылдагы улузыла кожо креске тӱжеле, бисти сурап, мени Кайраканга бӱдӱмјилӱ деп турган болзогор, айлыма кирип, менде јадыгар деп, сӧстӧп алды.


Павел ле Силаны тӱрмелегени


16Бир кӱн улус мӱргийтен турага барып јатсабыс, биске ырымдаачы тынга каптырган бир јалчы ӱй кижи туштады. Ол ырымдап, бойыныҥ ээлерине јаан кирелте экелип турган. 17Павелди ле бисти ээчип, ол кыйгырып турды:

– Бу улус – Ӧрӧ турган Кудайдыҥ кулдары! Олор биске аргадаштыҥ јолын јарлап јадылар!

18Мынайда ол канча кӱнге улай айдып келди. Павелдиҥ коронына тийип, кайра кӧрӱп, тынга айтты:

– Иисус Христостыҥ адыла сеге јакарып турум: бу кижидеҥ чык!

Тын бу ла тарый чыга берди.

19Оныҥ ээлери кирелте алар ижемји јылыйганын кӧрӧлӧ, Павел ле Силаны тудуп, тепсеҥге башчыларга апардылар. 20Олорды колонияныҥ јаандарына экелип, айттылар:

– Бу иудей улус бистиҥ каланы шакпырадып, 21биске, Римниҥ улузына, алынарга да, бӱдӱрерге де јарабас чӱм-јаҥдарды јарлап јат.

22Калык база олорго удура туруп чыкты. Колонияныҥ јаандары дезе олордыҥ кийимин ушта тартып, шыйдамдазын деп јакардылар. 23Олорды кӧп соголо, тӱрмелеп, јазап каруулдазын деп, каруулчыкка јакардылар. 24Ол андый јакару алала, олорды ич тӱрмеге сугуп, буттарын кижендеп койды.


Павел ле Силаныҥ кайкамчылу јайымдалганы


25Тӱн аразы киреде Павел ле Сила Кудайга мӱргип, сарнагандар. Кижендӱлер дезе олорды угуп тургандар. 26Кенетийин тыҥ јер силкинерде, керек дезе тӱрмениҥ тӧзи јайкана берди. Бу тарый ончо эжиктер ачылып, ончозыныҥ кижендери когызай берди. 27Каруулчык ойгонып келеле, тӱрмениҥ эжиктери ачык болгонын кӧрӱп, кижендӱлер кача берген болор деп, кылыжын ала койып, сайынарга јастады. 28Је Павел тыҥ кыйгырып ийди:

– Бойыҥа јаман неме этпе, бис ончобыс мында!

29Ол от берзин деп, кийдире јӱгӱреле, Павел ле Силаныҥ алдына сертилдеп јыгылды. 30Олорды анаҥ чыгарып, айтты:

– Бийлерим, аргаданарга нени эдейин?

31– Иисус Христос Кайраканга бӱт. Ол тушта сен де, айылдагы улузыҥ да аргадалар – деп, олор каруу јандырдылар.

32Павел ле Сила ого ло оныҥ айлындагы ончо улуска Кайраканныҥ сӧзин јарлыктадылар. 33Ол ло кӱн тӱнде тӱрмениҥ каруулчыгы олордыҥ шырказын јунуп, бойы да, айылдагы улузы да бу бойынча креске тӱшти. 34Оноҥ олорды айлына экелип, кӱндӱ-кӱрее этти, Кудайга бӱттим деп, айылдагы улузыла кожо сӱӱнди.

35Таҥ адып келерде, Павел ле Силаны божотсын деп, колонияныҥ јаандары каланыҥ јалчыларын ийди. 36Тӱрмениҥ каруулчыгы бу керегинде Павелге јетирип, айтты:

– Колонияныҥ јаандары слерди божотсын деп, улус ийди. Анайдарда, эмди чыгып, эптӱ-јӧптӱ барыгар.

37Је Павел олорго айтты:

– Бисти, Римниҥ улузын, ончо улус кӧзинче јаргылабай соголо, тӱрмелеп койгондор. Эмди туйказынаҥ сӱрӱп јаткан ба? Јок туру! Келип, бисти бойлоры чыгарзын.

38Каланыҥ јалчылары бу сӧстӧрди колонияныҥ јаандарына айдып бардылар. Олор Павел ле Сила Римниҥ улузы деп угала, коркый бердилер. 39Келеле, олордыҥ алдына јаманын таштазын деп сурап, тӱрмедеҥ чыгарала, каладаҥ јӱре берзин дедилер. 40Олор дезе тӱрмедеҥ чыгала, Лидия-эшке келдилер. Анда карындаштарды кӧрӧлӧ сергидип, јолго кӧндӱктилер.


### 17


Павел ле Сила Фессалоникада


1Олор Амфиполь ло Аполлонияла ӧдӧлӧ, Фессалоникага келдилер. Анда иудей синагога болгон. 2Павел бойыныҥ јаҥыла ого кирип, ӱч субботко улай олорго Агару Бичиктеҥ айдып, 3Христос кыйналар ла тирилер учурлу болгон деп, мениҥ слерге јарлап турган Иисус – Ол Христос деп, јартап ла кӧргӱзип турган. 4Олордыҥ кезиги бӱдӱп, Павел ле Силага кожулды, анайып ок Кудайга чындык сӱрекей кӧп еллиндер ле ас эмес абакайлар. 5Је Кудайга бӱтпеген иудейлер кӱйӱнип, тепсеҥнеҥ бир кезик кулугурларды табала, јуулыжып алып, каланы кӱйбӱреде бердилер. Иасон-эшке келеле, Павел ле Силаны улуска алып чыгарга, некеп турдылар. 6Је олорды таппай салала, Иасонды ла бир кезик карындаштарды каланыҥ јаандарына апарып, кыйгырыжып турдылар:

– Калыкты тӱйметкен бу улус бери де келди! 7Иасон дезе олорды айлына кийдирген! Олор ончозы каганныҥ јакаруларын бузып, ӧскӧ кижини, Иисусты каан деп адап јадылар.

8Јуулган улус ла каланыҥ јамылулары мыны угала, чочып, тӱймеже бердилер. 9Иасонноҥ ло ӧскӧзинеҥ де ордына неме алала, олорды божодып ийдилер.


Павел ле Сила Верияда


10Карындаштар дезе саадабай тӱнде Павел ле Силаны Верия јаар аткардылар. Верияга келеле, олор иудей синагогага бардылар. 11Мындагы улус Фессалониканыҥ улузынаҥ керсӱ болгон. Олор Павелдиҥ јарлыктаганын кичеенип угуп тургандар. Ол сӧс чын ба деп билерге, Агару Бичикти шиҥжӱлеп тургандар. 12Олордыҥ кӧбизи бӱтти, анайып ла ас эмес еллин абакайлар ла эр улус. 13Је Павел Кудайдыҥ сӧзин Верияда база јарлыктаганын Фессалониканыҥ иудейлери билеле, бери де келип, калыкты тӱймедип, сайгактадып ийдилер. 14Айдарда, карындаштар Павелди талай јаар барып јаткан чылап, ылтам аткардылар. Сила ла Тимофей дезе артып калдылар.


Павел Афиныда


15Павелди ӱйдешкен улус оны Афиныга јетирдилер. Сила ла Тимофей ого капшай келзин деп, Павелдеҥ јакылта алала, атандылар. 16Павел олорды Афиныда сакып, кала чалуларла толо болгонын кӧрӱп, оныҥ бойында тыны чугулданып турды. 17Ол синагогада иудейлерле, Кудайды байлаган улусла, кӱнӱҥ сайын тепсеҥде туштаган улусла эрмектежип, шӱӱжип јӱрген. 18Кезик айлаткыштар: эпикурлар ла стоиктер оныла туштажып тургандар. Кезиги айдышты:

– Бу калырууш нени айдарга туру?

Кезиктери:

– Ол ӧскӧ кудайлардыҥ јарлыкчызы болгодый – дешти.

Иисус ла тирилетени керегинде Сӱӱнчилӱ Јарды Павел јарлаганы учун, олор анайда айткандар.

19Оны ареопагка[4] экелип, сурадылар:

– Сениҥ јарлыктап турган ӱредӱӱҥ кандый-андый јаҥы ӱредӱ болгонын билер учурыс бар ба? 20Кулагыска саҥ башка немелер айдадыҥ. Оныҥ учун ол не андый деп, билерге турубыс.

21Афиныныҥ улузы ла анда јаткан ӧскӧ јердиҥ улузы дезе кандый бир јаҥы неме керегинде айдып эмезе угуп ӧй ӧткӱрерин артыксынатан.

22Павел ареопагтыҥ алдына туруп, айтты:

– Афиныныҥ улузы! Слердиҥ сӱрекей кудайзак болгоныгарды ончозынаҥ кӧрӱп турум. 23Мен базып јӱрӱп, слердиҥ агарулыктарды ајыктап, керек дезе «Јарты јок Кудайга» деп бичиктӱ тагылга учурадым. Оны, слердиҥ билбей јадып байлап турганыгарды, слерге јарлыктап турум.

24Телекейди ле анда не барын јайаган Кудай – теҥери ле јердиҥ Кайраканы. Ол кижиниҥ колы туткан байзыҥда јурбей јат. 25Кижиниҥ колы Ого иштеп јургени Кудайга керек јок: Ол Бойы ончозына јӱрӱм де, тыныш та, бастыра немени берет. 26Јер-ӱстинде јӱрзин деп, Ол јаҥыс каннаҥ бастыра кижиликти јайап, олордыҥ јӱрер ӧйин ле јадар јериниҥ кыйузын темдектеген. 27Кудай Бойын бедирезин деп јат, Оны сескилегей не, тапкылагай не. Андый да болзо, Ол кажыбыстаҥ ла ыраак эмес. 28Бис Оныҥ Бойында јӱрӱмдӱ, кыймыктанып, јӱрӱп јадыс ине, слердиҥ ӱлгерчилердиҥ кезиги айткан чылап: «Бис Оныҥ угы-тӧзинеҥ».

29Анайдарда, Кудайдыҥ угы-тӧзинеҥ болорыста, Кудайлык алтынга, эмезе мӧҥӱнге, эмезе ташка – чӱмдешле јайалган, кижи сананып тапкан сӱрге кеберлеш деп, бис сананбас учурлу. 30Кудайды билбегенис учун Ол бисти бурулабай, эмди ончо улусты кайда ла кинчегин алынып, Ого баштанзын деп јакарат. 31Ол чындыкла јаргылайтан кӱнди темдектеп койгон. Телекейди Ол Бойы кӧстӧп туткан Кижи ажыра јаргылаар; Оны тиргизеле, ончозына кере берген.

32Ӧлгӧндӧрдиҥ тирилери керегинде угала, кезиги шоодып-электеди, кезиги айтты:

– Ол керегинде сени база бир тушта угарыс.

33Павел олордоҥ јӱре берди. 34Је кезик улус ого биригип, Кудайга бӱтти. Олордыҥ ортозында ареопаг кижизи Дионисий, Дамарь деп атту ӱй кижи ле ӧскӧлӧри де болгондор.


### 18


Павел Коринфте


1Мыныҥ кийнинде Павел Афиныны артырып, Коринфке келди. 2Понттоҥ болгон Акила деп бир иудейди тапты. Эш-нӧкӧри Прискиллала кожо ол јуукта јаҥы Италиядаҥ келген, нениҥ учун дезе Клавдий ончо иудейлерди Римди таштап барзын деп јакарган. Је бат, Павел олорго келди. 3Эткен-тутканы јаҥыс – байкан эдер устар болордо, Павел олордо артып, кожо иштеди. 4Кажы ла суббот кӱнде синагогада сӧс айдып, иудейлерди ле еллиндерди бӱдӱндирип турды.

5Македониядаҥ Сила ла Тимофей келерде, Павел тынга башкартып, Иисус – ол Христос деп, иудейлерге кереледи. 6Је олор удурлажып, јамандап турарда, Павел кийимин кактап, айтты:

– Слердиҥ каныгар слердиҥ бажыгарга болзын. Мен ару. Эмди ӧскӧ калыктарга барып јадым.

7Оноҥ чыгып, синагогага коштой айылга келди. Анда Кудайды байлап јӱрген Иуст деп кижи јаткан.

8Синагоганыҥ јааны Крисп айылдагы улузыла кожо Кайраканга бӱтти. Павелди уккан коринфтердиҥ кӧбизи база бӱдӱп, креске тӱштилер.

9Тӱнде Павелге кӧрӱлте болуп, Кайракан ого айтты:

– Коркыба, сӧсти айт, токтобо. 10Мен сениле кожо. Сеге кем де јаманын јетирип болбос, нениҥ учун дезе бу калада Менде кӧп улус бар.

11Павел олорды Кудайдыҥ сӧзине ӱредип, анда бӱдӱн јарым јыл јӱрди.

12Галлион Ахаияныҥ проконсулы болордо, иудейлер Павелге удура биригижип, оны јаргыга экелеле, 13айттылар:

– Бу кижи Кудайды Јасакла эмес, ӧскӧ эдип байлаарына улусты ӱредип јат.

14Павел оозын ачарга ла јадарда, Галлион иудейлерге баштанды:

– Иудейлер! Кандый бир каршулу эмезе јаман керек болгон болзо, менде слерди угар шылтак болор эди. 15Је блааш-тартыш сӧс, кижиниҥ ады ла слердиҥ Јасагар керегинде ӧдӱп турган болзо, аайына бойыгар чыгыгар: мында мен јаргычы болор кӱӱним јок.

16Анайда айдала, олорды јаргыдаҥ сӱрӱп ийди. 17Айдарда, ончозы синагоганыҥ јааны Сосфенди тудала, јаргыныҥ туразыныҥ јанында сого бердилер, је Галлион оны бир де керекке албады.


Павелдиҥ Антиохияга бурылганы


18Павел Коринфте кӧп кӱндерге јӱреле, карындаштарла јакшылажып, Сирия јаар јӱсти. Прискилла ла Акила оныла кожо болгондор. Павел Кудайга черт берген учун Кенхреада чачын тоорды. 19Ефеске једеле, Прискилла ла Акиланы анда артырып, бойы дезе синагогага кирип, иудейлерле эрмектешти. 20Олор оны база бир эмеш артып калзын деп сураарда, болбоды. 21Је олорло јакшылажала, јууктап келеткен байрамды мен кыйалта јогынаҥ Иерусалимде ӧткӱрер учурлу, Кудайдыҥ табы болзо, слерге ойто бурыларым дейле, Ефестеҥ јӱзӱп ийди. Акила ла Прискилла Ефесте артып калдылар. 22Кесарияда бололо, Иерусалимге келди, серкпени уткыйла, Антиохия јаар барды. 23Анда бир кезек јӱреле, јолго атанды. Галатия ороонды ла Фригияны ээчий-деечий эбирип, ончо ӱренчиктердиҥ бӱдетен кӱӱн-санаазын тыҥыдып турды.


Аполлостыҥ Ефесте ле Ахаияда јарлыктаганы


24Ефеске Александриядаҥ Аполлос деп бир иудей келди. Аполлос чечен тилдӱ, Агару Бичиктерди јакшы билер кижи болгон. 25Ол, Кайраканныҥ јолыныҥ баштамызын ӱренип, јӱк ле Иоанныҥ креске тӱжӱретенин билип, тыныла кӱйӱп, Иисус керегинде чын-чике айдып ла ӱредип јӱрген. 26Ол синагогада јалтаныш јоктоҥ айдып баштады. Оны угала, Прискилла ла Акила оны айлына кычырып, ого Кайраканныҥ јолын мынаҥ артык јартап бердилер. 27Аполлос Ахаияга барарга турарда, карындаштар оны сергидип, андагы карындаштарга самаралар бичип, оны уткып алзын деп сурадылар. Ол оноор једип барала, Кудайдыҥ јакшылыгы ажыра бӱде бергендерге кӧп болушты. 28Ол ончо улус алдында иудейлердиҥ шӱӱлтезин јектеп, Иисус – ол Христос деп, Агару Бичиктерле чынын керелеп турган.


### 19


Павел Ефесте


1Аполлос Коринфте болгон ӧйдӧ Павел тӧҥ јерлерди ӧдӧлӧ, Ефеске келди. Анда бир канча ӱренчиктерди табала, 2олордоҥ сурады:

– Кудайга бӱделе, Агару Тынды алындыгар ба?

– Агару Тын барын укпадыс та – деп, олор каруу јандырдылар.

3Айдарда, Павел сурады:

– Слер канайда креске тӱшкенигер?

– Бис Иоанныҥ крезине тӱшкенис – деп, олор каруу јандырдылар. 4Павел айтты:

– Иоанн улуска кинчектеригерди алынып, Кудайга баштаныгар деп айдып, олорды креске тӱжӱрген. Олорго кийнинеҥ келип јатканга – Христос Иисуска бӱдигер деген.

5Олор мыны угала, Иисус Кайраканныҥ адында креске тӱштилер. 6Павел колын салып алкаарда, олорго Агару Тын тӱжӱп, ӧскӧ тилдерле эрмектенип, јарлыктай бердилер. 7Олор бастыразы он эки кире кижи болгон.

8Павел синагогага кирип, Кудайдыҥ Каандыгы керегинде сӧс блаажып ла бӱдӱндирип, ӱч айга коркыбай јарлыктаган. 9Је кезик улус катурканып, бӱтпей барып, јуун алдында Кайраканныҥ јолын јамандап турдылар. Айдарда, Павел олордоҥ јӱре берди. Ӱренчиктерди бойыла кожо алып, Тиранныҥ сургалында кажы ла кӱн эрмек-куучын ӧткӱрер болды. 10Анайып эки јылдыҥ туркунына болды, оныҥ учун Асияда јаткан ончо иудейлер де, еллиндер де Иисус Кайраканныҥ сӧзин уктылар.

11Кудай дезе Павел ажыра саҥ башка кайкамчылу ийде-кӱчтӱ керектер јайаар болды. 12Керек дезе, ол кийген арчуулдарды ла курларды алып, оору улуска тийгискенде, олор јазылып, кара јелбистер чыгып тургандар.

13Оноҥ болгой неме билер бир кезик тенибер иудейлер де Иисус Кайраканныҥ адын адап, ӧзӧк-буурында кара јелбистер бар улустыҥ алдында айдар болдылар:

– Павел јарлыктап турган Иисустыҥ адын адап, слерге јакарып турубыс!

14Олор иудей укту Скева деп улу абыстыҥ јети уулы болгон. 15Је кара јелбис олорго айтты:

– Иисусты билерим, Павел де меге таныш, а слер кемдер?

16Ӧзӧк-буурында кара јелбистӱ кижи олорго чурап барала, ончозыныҥ той-токпогын берди, олор ол айылдаҥ куу-јылаҥаш ла каны-јини јайраган чыга јӱгӱрдилер.

17Бу болгоны Ефесте јаткан ончо иудейлерге де, еллиндерге де угуларда, ончозы коркый бердилер, Иисус Кайраканныҥ ады улуркадылды. 18Кудайга бӱткендердеҥ кӧп улус келип, бойыныҥ керектерин ачып ла јарлап турдылар. 19Илбизиндеп јӱргендердиҥ тапту кӧбизи тӱрбектерин чогуп, ончо улус кӧзинче ӧртӧдилер. Баазын чотоп кӧрӧрдӧ, бежен муҥ мӧҥӱн акчага турар болды.

20Кайраканныҥ сӧзи анайып элбеде јайылып, кӱч алынып турды.

21Мыныҥ кийнинде Павел Македония ла Ахаияны ӧдӧлӧ, Иерусалимге барар деп, тынга баштадып шӱӱп, айтты:

– Анда бололо, меге Римди де кӧрӧр керек.

22Болушчыларыныҥ экӱзин – Тимофей ле Ерастты Македония јаар ийип, бойы кезек ӧйгӧ Асияда артып калды.


Ефестеги тӱймеен


23Бу ӧйдӧ Кайраканныҥ јолына удура јаан тӱймеен болды. 24Мӧҥӱн эдимдердиҥ узы Димитрий деп кижи мӧҥӱннеҥ Артемиданыҥ байзыҥыныҥ сомдорын эдип, устарга јакшы иштеп алар арга берип турган. 25Ол олорды ла андый ок ӧскӧ дӧ устарды јууйла, айтты:

– Најылар! Бу иштеҥ аргалу јадыныс камаандузын билеригер. 26Кижиниҥ колыла эдилгени кудайлар эмес деп айдып, бу Павел бойыныҥ ӱредӱзиле јаҥыс та Ефесте эмес, је Асия ичинде кӧп улусты јаман керекке баштап алганын кӧрӱп ле угуп јадыгар. 27Биске оныҥ јеткер-чочыдузы јаҥыс та ижибисти кыйа кӧрӱп баштаарында эмес, је улу абакай кудай Артемиданыҥ ӧргӧӧзин неге де бодобой баргылаар, бастыра Асия ла телекей бажырган кудайыс улу болгон учурын јылыйтар.

28Мыны угала, олор казырланып,

– Ефестиҥ Артемидазы улу! – деп, кыйгырыжа бердилер.

29Кала кӱйбӱреп, Павелдиҥ эки јолдожын – Македонияныҥ улузын Гаий ле Аристархты тудуп, улус јуулатан јер јаар ончозы бир кижидий јӱгӱрдилер. 30Павел улустыҥ ортозына барып кирейин деерде, ӱренчиктер оны божотпой турдылар. 31Анайда ок Асияныҥ кезик јаандары, Павелдиҥ најылары, ого улус ийип, јуунга барбазын деп сурадылар.

32Ол ӧйдӧ бирӱзи бир, экинчизи эки деп кыйгырыжып турды, нениҥ учун дезе јуунныҥ аайы-бажы јок болгон. Не керектӱ јуулганын кӧбизи билбес те болгон. 33Ол тушта иудейлер Александр деп кижини ичкери чыгаргандар. Кезиктери улус ортодоҥ ого јӧп айдып турдылар. Александр колыла јаҥып, улуска сӧс айдарга сананды. 34Је ол иудей кижи болгонын билеле, ончозы бир ӱнле: «Ефестиҥ Артемидазы улу!» – деп, кыйгырыжып чыкты. Мынайда эки саат кире кыйгырдылар. 35Каланыҥ качызы олорды токунадала, айтты:

– Ефестиҥ улузы! Ефес кала улу Артемиданыҥ ла теҥеридеҥ тӱшкен оныҥ сӱр-кебериниҥ коручызы болгонын ак-јарыкта кем билбес? 36Мында блааш-тартыш јок болзо, слерге токыналу болор, изӱ тарыйын неме этпес керек. 37Слер дезе байзыҥды да тонобогон, абакай кудайыгарды да јамандабаган бу эр улусты экелдигер. 38Димитрий ле оныла кожо ӧскӧ дӧ устар кемге-кемге комыдалду болзо, јаргы ла проконсулдар бар: бой-бойына комыдазын. 39База кандый-бир неме бедиреп турган болзогор, ол учурлу јуунда кӧрӱлер. 40Бу јуун учун актанып болбозыс, бир де шылтак јокко бӱгӱн болгон тӱймеен учун бисти бурулаар чочыду бар.

Мынайда айдала, ол јуулган улусты божодып ийди.


### 20


Павел Македония ла Грецияда


1Тӱймеен токтоордо, Павел ӱренчиктерди алдырып, олорды ӱредип јакыйла, јакшылажып, Македония јаар атанды. 2Андагы јерлерди ӧдӱп, бӱдӱп тургандарды кӧп сӧстӧрлӧ тыҥыдып, Елладага келди. 3Анда ӱч ай јӱрӱп, Македонияла бурылар деп шӱӱди, нениҥ учун дезе ол Сирия јаар јӱзӱп баратса, иудейлер оны ӧлтӱрерге тургандар. 4Оны Верияныҥ кижизи, Пиррдиҥ уулы, Сосипатр, Фессалоникадаҥ Аристарх ла Секунд, Дервияныҥ кижизи Гаий, Тимофей, Асиядаҥ Тихик ле Трофим Асияга јетире ӱйдежип јӱргендер. 5Олор озолоп барала, бисти Троадада сакыгандар. 6Бис дезе, ачытпаган калаш быжырып јийтен кӱндердиҥ кийнинде Филиппыдаҥ јӱзӱп чыгала, беш кӱннеҥ олорго Троадага једип бардыс. Анда јети кӱн јӱрдис.


Павел уулды тиргискени


7Суббот кӱнниҥ кийнинде ӱренчиктер калаш сындырарга јуулышты. Эртезинде атанар деп, Павел олорло эрмектежип, тӱн ортозына јетире сӧс айтты. 8Бис јуулган ӱстиндеги кыпта кӧп јарыткыштар кӱйӱп турган. 9Павелдиҥ эрмек-куучыны удап барадарда, кӧзнӧктӧ Евтих деп бир уул ӱргӱлеп отурган. Учында уйкуга јыга соктырып, ӱчинчи каттаҥ јерге јыгылган. Оны јердеҥ кӧдӱрерде, ол божоп калтыр. 10Павел тӱжӱп, оныҥ ӱстине јаба јадып, айтты:

– Тӱймешпегер, ол тирӱ.

11Ӧрӧ чыгып, калаш сындырып, ажанды; таҥ атканча тапту эрмектежеле, чыгала, јӱре берди. 12Бу ортозында уулды эзен-амыр бойын экелип, айдыжы јок сӱӱнип, токынап калдылар.


Троаданаҥ Милет јаар јорыктаганы


13Бис дезе керепле Асс јаар озо јӱстис. Павелди анда отургызып аларга турганыс, ол бойы оноор јойу барар деп шӱӱп, анайда јакарган. 14Биске ол Асста туштаарда, оны керепке алып, Митилинага келдис. 15Оноортынаҥ јӱзӱп чыгала, эртезинде Хиоско теҥдештис, соҥы кӱн дезе Самоско јеттис, Трогиллияда бололо, база бир кӱннеҥ Милетке келдис. 16Асияда саадап калбаска, Павел Ефеске тӱшпес деп шӱӱген. Ол, аргалу болзо, Беженинчи дейтен кӱнде Иерусалимде болорго бачымдап турган.


Серкпедеги јаандарла айрылышканы


17Павел Милеттеҥ Ефес јаар улус ийип, серкпедеги јаандарды бойына алдырды. 18Олор једип келерде, айтты:

– Асияга келгели, баштапкы кӱннеҥ ала слерле кожо кажы ла кӱн канайда јӱргенимди билеригер: 19бастыра бойым јобожып, кӧстиҥ јажын тӧгӱп, иудейлердиҥ кара санаазынаҥ улам меге једишкен ченелтелерди ӧдӱп, Кайраканга иштедим. 20Слерге не де керегинде јарлыктагамда, слерди ончо улус алдында ла айылдар сайын неге де ӱреткемде, тузалу бир де неме божотподым. 21Кудайга баштанатаны, ИисусХристос Кайраканыска бӱдетени керегинде канайып иудейлерге, анайып еллиндерге де кереледим. 22Је бат, эмди Тынныҥ кӱӱнине багып, Иерусалим јаар барып јадым, анда меге не туштаарын билбей јадып. 23Билетеним јаҥыс: мени кынјы ла ачу-корон сакып јат деп айдып, Агару Тын ончо калалар сайын меге керелейт. 24Је мен јӱрӱмимди эмеш те баалабай јадым, Иисус Кайраканнаҥ алган ижимди ле керегимди – Кудайдыҥ улу јакшылыгыныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын сӱӱнип јарлыктайтанын бӱдӱрип божодотон ло болзом. 25Кудайдыҥ Каандыгын јарлыктап, ортогордо базып јӱрген бойымныҥ чырайымды кемигер де база кӧрбӧс деп, эмди мен билерим. 26Оныҥ учун бӱгӱн слерге керелеп турум: ончозыныҥ канынаҥ мен ару, 27нениҥ учун дезе, бир де јажырбай, Кудайдыҥ амадузын слерге јарлыктагам.

28Бойыгарды ла ончо ӱӱрди чеберлеп корыгар! Кӱдӱчилер ӱӱрин кичеегени чилеп, слер де Бойыныҥ каныла Ол јӧӧгӧн Кайраканныҥ ла Кудайдыҥ Серкпезин – Агару Тын слерди ондо јааны эдип туткан Серкпени кичеегер. 29Јӱре берзем, слерге казыр бӧрӱлер кирип, ӱӱрге килебезин билерим.

30Ӱренчиктерди баштап алып, бойыныҥ кийнинеҥ апарарга, кӱн-тескери неме айдар улус слердиҥ де ортогордоҥ табылар. 31Оныҥ учун ойгу болыгар! Ӱч јылдыҥ туркунына кажыгарды ла кӧзимниҥ јажы акканча тӱн-тӱш токтобой ӱреткенимди ундыбагар.

32Эмди слерди, карындаштар, Кудайга ла Оныҥ сӧзиниҥ јакшылыгына берип јадым. Ол слерди тыҥыдар, бойын Кудайга агарулаган улус ортодо энчи берер аргалу. 33Мен кемнеҥ де мӧҥӱн де, алтын да, кийим де алайын дебедим. 34Меге ле мениле кожо јӱрген улуска керектӱ немелерди бу кызыл колымныҥ кӱчиле иштеп алганымды бойыгар билеригер. 35Мынайда иштеп, арга-чыдал јок улусты јӧмӧӧр керек, Иисус Кайраканныҥ Бойыныҥ «Алып турганы эмес, берип турганы оноҥ артык кежиктӱ» деген сӧзин ундыбас керек деп, слерге ончо јанынаҥ кӧргӱстим.

36Мынайда айдала, ол тизеленип, олорло кожо мӱргиди. 37Ончозы ыйлап, Павелдиҥ мойнына артылып, оны окшоп турдылар. 38Анчада ла «мени база кӧрбӧзигер» дегенине санааркадылар. Оноҥ оны керепке јетире ӱйдежип койдылар.


### 21


Иерусалим јаар јолдо


1Олордоҥ айрылып, јӱзӱп чыгала, кӧнӱ јолло Коско, эртезинде Родоско, оноортынаҥ Патарага келдис. 2Финикия јаар барып јаткан керепти таап, ого отурып, јӱзӱп ийдис. 3Кипр кӧрӱнип келерде, оны тӱштӱктей ӧттис, Сирия јаар ууланып, Тирдиҥ јарадына токтодыс, нениҥ учун дезе анда керептиҥ кожын тӱжӱрер керек болгон. 4Ӱренчиктер табала, олордо јети кондыбыс. Олор Павелди Иерусалим дӧӧн барбазын деп, Тынла айдыжып турдылар. 5Бу кӱндерди ӧткӱреле, чыгып бардыс. Бисти ончозы ӱйлериле, бала-барказыла кожо каланыҥ ары јанына јетире ӱйдештилер. Талайдыҥ јарадында тизеленип, мӱргидис. 6Бис олорло јакшылажала, керепке отурдыс, олор дезе айлына јандылар.

7Јӱзӱп божойло, Тирдеҥ Птолемаидага једип келдис. Анда карындаштарды уткыйла, олордо бир кондыбыс. 8Эртезинде атанып, Кесарияга келдис. Сӱӱнчилӱ Јардыҥ јарлыкчызы, јети болушчыныҥ бирӱзи Филипп-эшке кирип, ондо артып калдыс. 9Ол Кудайдыҥ сӧзин јарлап јӱрген тӧрт кысту болгон. 10Анда кӧп кӱндерге саадап калдыс. Бу ӧйдӧ Иудейдеҥ Агав деп бир јарлыкчы келди. 11Биске кирип, Павелдиҥ курын алала, бойыныҥ колы-будын кӱлӱп, айтты:

– Агару Тын мынайда айдат: «Бу курдыҥ ээзи болгон эрди иудейлер Иерусалимде мынайда ок кӱлӱйле, кара јаҥдулардыҥ колына берер».

12Мыны угала, бис те, јербойыныҥ да улузы Павелди Иерусалим дӧӧн барбазын деп сурадыбыс. 13Је Павел каруу јандырды:

– Слер кайттыгар? Сыктажып, јӱрегимди шыркалап, канайып туругар? Мен кӱлӱдердеҥ болгой, Иисус Кайраканныҥ ады учун Иерусалимде ӧлӧргӧ дӧ белен.

14Ол јӧпкӧ кирбей турарда, бис токынап,

– Кайраканныҥ табы болгой – дештис.

15Бу кӱндердиҥ кийнинде шыйдынала, Иерусалимге бардыс. 16Кесариядаҥ бисле кожо ӱренчиктердиҥ кезиги барып, Мнасон-эшке токтоорго, бисти ого апаргандар. Ол эртеги ӱренчиктердиҥ бирӱзи, Кипрдиҥ кижизи, болгон.


Иерусалимде


17Иерусалимге келеристе, карындаштар бисти сӱӱнчилӱ уткыды. 18Эртезинде Павел бисле кожо Иаковко барды. Серкпедеги јаандар база ончозы келди. 19Павел олорды уткыйла, оныҥ иштеп јӱргениле ӧскӧ калыктар ортодо Кудай нени јайаганын јӱргеери айда берди. 20Мыны угала, олор Кудайды алкап, Павелге айттылар:

– Иудейлердеҥ канча тӱмен кижи Кудайга бӱткенин кӧрӱп туруҥ ба, карындаш, олор ончозы Јасакка јайылган улус. 21Ӧскӧ калыктар ортодо јаткан ончо иудейлерди балдарын томдобозын, чӱм-јаҥдарла јӱрбезин деп, Моисейдиҥ Јасагынаҥ туура барарына ӱредип тургаҥ деп, сен керегинде олорго айткандар. 22Айдарда, бис канайдаак? Улус јуулатан эмтир, олор сени келген деп, угуп ийер эмей. 23Сен бистиҥ айтканыбысла эт. Бисте Кудайга черттӱ тӧрт кижи бар. 24Олорды алып, кожо арутал, баштарын кайчылап алзын деп, олор учун тӧлӧп бер. Ол тушта сен керегинде олордыҥ укканы чын эмес, сен бойыҥ да Јасакты бӱдӱрип јӱргенчеҥ деп, ончозы билип алар.

25Кудайга бӱткен ӧскӧ калыктар керегинде айткажын, олорго бис самара ийип, олор андый чӱм-јаҥдарды бӱдӱрбезин деп шӱӱп, чалуларга тайганныҥ эдин, канын, бууп ӧлтӱрген тындуныҥ эдин јибей, балыр јӱрӱм јӱрбей, бойлорын чеберлезин деп јакыганыс.

26Айдарда, Павел бу улусты алып, олорло кожо аруталды. Эртезинде байзыҥга кирип, аруталыштыҥ кӱндери качан божоорын ла олордыҥ кажызы ла учун качан тайылга эдилерин јарлады.


Павелди каруулга алганы


27Аруталыштыҥ јети кӱни божоп јадарда, Асияныҥ иудейлери Павелди байзыҥда кӧрӧлӧ, улусты тӱймедип, оны тудала, 28кыйгырыжа бердилер:

– Израильдиҥ улузы, болужыгар! Бу кижи кайда ла ончо улусты калыкка, Јасакка ла бу јерге удура ӱредип туру. Керек дезе байзыҥга еллиндерди кийдирип, бу агару јерди быртыткан.

29Олор мыныҥ алдында калада оныла кожо Ефестиҥ Трофим деп кижизи јӱргенин кӧргӧндӧр, оныҥ учун Павел оны байзыҥга кийдирген деп санангандар.

30Кӧдӱре кала кыймырап чыкты, кӧп улус јӱгӱрижип келди. Павелди тудала, байзыҥнаҥ алып чыктылар, ол ло тарый эжиктерди бӧктӧп ийдилер. 31Олор Павелди ӧлтӱрерге турарда, бастыра Иерусалим тӱймеп јат деп, рим черӱчилдердиҥ муҥ бажына табыш јетти. 32Ол тургуза ла јуучылдарды ла јӱс баштарын алып, олор јаар ууланды. Муҥ јуучылдыҥ јаанын ла јуучылдарды кӧрӧлӧ, Павелди сокпой бардылар. 33Айдарда, муҥ бажы Павелге базып келеле, оны каруулга алып, эки кынјыла кынјылазын деп јакарды, ол кем, нени эткен деп сурады. 34Улус ортозынаҥ бирӱзи бир, экинчизи эки деп, кыйгырыжып турдылар. Тал-табыштаҥ улам чынын билбей салала, ол Павелди шибееге апарзын деп јакарды. 35Павел шибеениҥ текпижинде болордо, улуска кыстадып, јуучылдарга оны кол бажына алып апарарга келишти. 36Кӧп улус кийнинеҥ ээчий барып,

– Оны ӧлтӱрер! – деп, кыйгырыжып турган.

37Шибееге кирер алдында Павел муҥ бажына айтты:

– Сеге бир неме айдарга јараар ба?

– Сен гректеп билериҥ бе? – деп, онызы айтты. – 38Айдарда, јуукта јаҥы тӱймеен баштап, тӧрт муҥ тонокчыны куба чӧлгӧ алып чыккан Египеттиҥ кижизи сен болорыҥ ба?

39Павел каруу јандырды:

– Мен – иудей, Киликияныҥ тапту јарлу калазыныҥ, Тарстыҥ, кижизи. Улуска баштанарга јӧбиҥ бер деп, сени сурап турум.

40Муҥ бажы јӧбин берди. Павел текпиште туруп, улуска колын јаҥыды. Ыҥ-шыҥ боло берерде, олорго еврейлеп айдып баштады.


### 22


Павел Иерусалимниҥ еврейлерине баштанганы


1– Эрлер, карындаштар ла адалар! Эмди слердиҥ алдыгарда бойымды корулап айдарымды угыгар.

2Павел еврейлеп баштанганын угала, там тымыдылар. 3Ол айтты:

– Мен – Киликиядагы Тарста туулган, је бу калада сургадылган иудей. Мениҥ ӱредӱчим Гамалиил болгон, ол мени адалардыҥ Јасагына быжу ӱреткен. Бӱгӱнги слер чилеп, Кудайга кичеенип беринип јӱрӱм. 4Мен Кайраканныҥ јолын тыҥ истегем, эр де, ӱй де улусты кижендеп, тӱрмелегем. 5Мынайып јӱргенимди улу абыс ла ончо јаандар керелеп айдар. Олордоҥ Дамасктагы карындаштарга самаралар алала, анда болгон улусты кижендеп, кезедерге Иерусалимге экелейин деп, барып јаткам. 6Мен јолдо тужымда, Дамаскка јууктап келедеримде, тал-тӱш киреде кенетийин теҥеридеҥ мени эбире улу јарык чалыдып ийген. 7Јерге јыгылып, «Савл, Савл, Мени не истежип туруҥ?» – деп, меге айткан ӱн уккам. 8«Сен кем, Кайракан?» – деп, мен сурагам. «Мен – сен истеечи, Назарет јеринеҥ Иисус» – деп, Ол каруу јандырган. 9Мениле кожо јӱргендер јарыкты кӧрӱп коркыган, је меге Айдып Турганныҥ ӱнин укпаган. 10«Мен нени эдейин, Кайракан?» – деп сурагам. Кайракан дезе айткан: «Туруп, Дамаскка бар. Сен нени эдер учурлу сеге ончозы анда айдылар». 11Байагы јаркыннаҥ улам нени де кӧрбӧгӧм, јолдошторым мени јединип, Дамаскка экелгендер.

12Јасакла јӱрген, јербойыныҥ ончо иудейлери ортодо јакшы ады чыккан Анания деп бир кижи 13меге келип, јууктай базып, айткан: «Савл карындаш, кӧзиҥ ачылзын!» Бу ла тарый оны кӧрӱп ийгем. 14Ол айткан: «Кудайдыҥ табын билип алзын, Актуны кӧрӱп, Оныҥ ӱнин Бойынаҥ уксын деп, Сени ада-ӧбӧкӧлӧристиҥ Кудайы талдап алган. 15Сен нени кӧргӧниҥ ле нени укканыҥ керегинде ончо улус алдында Ого керечи болорыҥ. 16Эмди не табыланып туруҥ? Туруп, креске тӱш, кинчектериҥ ташталзын деп, Оныҥ адын бойыҥа кычыр».

17Мен Иерусалимге бурылып, байзыҥда мӱргип турала, кӧрӱлтеге алдырып, 18Кайраканды кӧрӱп ийгем. Ол меге айткан: «Јылгырлап, Иерусалимнеҥ капшай чыгып бар, нениҥ учун дезе олор Мен керегинде керелегениҥди укпас». 19Мен айткам: «Кайракан, Сеге бӱткендерди тӱрмелеп, синагогаларда сокконымды олор билер. 20Сениҥ керечиҥ Стефанныҥ каны тӧгӱлип турарда, мен бойым анда туруп, мыны јарадып, оны ӧлтӱрип јаткан улустыҥ кийимин каруулдагам». 21Кайракан меге айткан: «Бар, Мен сени ыраакка, ӧскӧ калыктарга ийерим».


Павел – Римниҥ кижизи


22Олор Павелди бого јетире уктылар, је бу сӧстӧрдиҥ кийнинде кыйгырыжа бердилер:

– Јер-ӱстинде мындый кижи јок болзын! Ого јӱрерге јарабас!

23Олор кыйгырыжып, кийимдерин мергедеп, кейге тоозын-тобрак чачып турдылар. 24Олордыҥ Павелге мынайда кыйгырыжып турганыныҥ шылтагын билерге, оны шибееге кийдирип, камчылап туруп шылазын деп, муҥ јуучылдыҥ јааны јакарды. 25Је Павелди кайышла кере тартып ийерде, ол анда турган јӱс бажына айтты:

– Римниҥ кижизин камчылаарга, ого ӱзеери јаргы јогынаҥ, слерге јараар ба?

26Јӱс јуучылдыҥ јааны мыны угала, муҥ бажына базып келип, јетирди:

– Нени эдейин деп тургаҥ? Бу кижи – Римниҥ кижизи.

27Айдарда, муҥ бажы Павелге базып келеле, сурады:

– Айт меге, сен Римниҥ кижизи бе?

– Эйе – деп, ол каруу јандырды.

28Муҥ бажы айтты:

– Римниҥ кижизи болорго, мен јаан акча тӧлӧгӧм.

– А мен энедеҥ чыгарымда, Римниҥ кижизи болгом – деп, Павел айтты.

29Бу ла тушта оны кыйнайын дегендер оноҥ јана болдылар. Муҥ бажы дезе, Римниҥ кижизин кынјылаганын билеле, коркый берди.

30Эртезинде иудейлер Павелди не деп бурулап турганын чокым билип аларга, оны кынјыдаҥ јайымдады. Улу абыстарды ла ончо оток-кӱреени јуулзын деп јакарып, Павелди экелеле, олордыҥ алдына тургусты.


### 23


Павел оток-кӱрее алдында


1Оток-кӱреениҥ улузына чике кӧрӱп, Павел айтты:

– Эрлер, карындаштар! Мен бӱгӱнге јетире Кудайдыҥ алдында јӱрегим ачык јӱргем.

2Улу абыс Анания дезе Павелге коштой турган улуска:

– Оныҥ эрдине согыгар – деди.

3Айдарда, Павел ого айтты:

– Сени Кудай согор! Тыштыҥ сениҥ ак, ичиҥ кара. Сен Јасакла јаргылаарга отурып јадыҥ, бойыҥ дезе, Јасакты бузуп, мени соктырып јадыҥ.

4Коштой тургандар айдышты:

– Кудайдыҥ улу абызын јамандап туруҥ ба?

5Павел каруу јандырды:

– Карындаштар, оны улу абыс деп билбедим. Бичилген сӧс бар: «Калыктыҥ башчызын јаман айтпа».

6Мындагы улустыҥ бир јарымы саддукейлер, экинчи јарымы фарисейлер деп билеле, Павел оток-кӱрееде тыҥыда айда берди:

– Эрлер, карындаштар! Мен фарисей, фарисейдиҥ уулы. Мени ӧлгӧндӧрдиҥ тирилерине иженип јӱргеним учун јаргылап јадылар.

7Ол мынайда айдарда, фарисейлер ле саддукейлер ортодо ӧӧн-бӧкӧн чыгып, јуун бӧлине берди: 8саддукейлер тирилиш јок, ангел де, тын да јок дейтен, фарисейлер дезе бу ончозы бар дейтен. 9Јаан кыйгы-кышкы чыкты. Фарисейлер јанынаҥ бичикчилер ӧрӧ туруп, сӧс блаажып, айдып турдылар:

– Бу кижидеҥ јаман неме таппай турубыс. Ого тын эмезе ангел айткан болзо, не болор? Кудайга удурлашпактар.

10Ӧӧн-бӧкӧн кӧҥжип турарда, муҥ бажы Павелди јара тарткылап ийеринеҥ айап, јуучылдарды тӧмӧн тӱшсин, Павелди олордыҥ ортозынаҥ алып, шибееге апарзын деп јакарды.

11Эртезинде тӱнде Кайракан Павелге кӧрӱнип, айтты:

– Јалтанба, Мен керегинде Иерусалимде керелегениҥ чилеп, сеге Римде де керелеер керек.


Иудейлердиҥ јӧптӧжӱзи


12Таҥ адарда, иудейлер јӧптӧжип, Павелди ӧлтӱрбегенче курсак јибес, неме ичпес болуп чертендилер. 13Анайып чертенгендери тӧртӧннӧҥ ажыра кижи болгон. 14Олор улу абыстарга ла јаандарга келип, айттылар:

– Павелди ӧлтӱрбегенчебис, неме јибес болуп бойыс ортодо чертендис. 15Анайдарда, слер оток-кӱрееле кожо оныҥ керегин чикелей кӧрӧӧчи болуп, оны слерге экелзин деп, бӱгӱн ле муҥ бажын сурагар. Бис дезе, ол јууктаарга јеткелекте, оны ӧлтӱрерге белен.

16Бу туйка јӧптӧжӱ керегинде Павелдиҥ јеени угала, келип, шибееге кирип, ого тил јетирди. 17Павел јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ бирӱзин бойына кычырып, айтты:

– Бу уулды муҥ бажына апар, оныҥ ого айдар сӧзи бар.

18Онызы уулды муҥ бажына экелип, айтты:

– Кижендӱ Павел мени бойына кычырып алала, бу уулды сеге экелзин деп сураган, оныҥ сеге айдар сӧзи бар.

19Муҥ бажы уулды колынаҥ тудуп, туура јединеле, сурады:

– Сен меге нени айдайын деген эдиҥ?

20Онызы каруу јандырды:

– Павелдиҥ керегин чикелей кӧрӧӧчи болуп, эртен оны оток-кӱрееге экелзин деп, иудейлер сени сураарга эрмектежип алган. 21Је сен олорды укпа, олордыҥ тӧртӧннӧҥ ажыра кижизи Павелди тозуп алган. Оны ӧлтӱрбегенче, курсак јибес, неме ичпес болуп бойлоры ортодо чертенген. Эмди олор белен, сениҥ јакарууҥды сакып јадылар.

22Айдарда, муҥ бажы уулды божодып, јакарды:

– Мыны меге угусканыҥды кижиге айтпа.


Павелди Кесария јаар аткарганы


23Оноҥ јӱс јуучылдыҥ јааныныҥ экӱзин алдырала, айтты:

– Тогус саат эҥирде Кесария јаар барзын деп, эки јӱс јуучылды, атту јетен черӱчилди ле эки јӱс адучыны белетеп койыгар. 24Анайда ок Павелди миндиреле, башчы Феликске эзен-амыр јетирерге эштек аттар беригер.

25База мындый самара бичиди: 26«Клавдий Лисий улу башчы Феликске эзен-амырын јетирип туру!

27Бу кижини иудейлер тудала, ӧлтӱрерге јаткан. Мен јуучылдарла келип, ол Римниҥ кижизи деп билеле, оны аргадап, 28не деп бурулап турганын билерге, олордыҥ оток-кӱреезине экелдим. 29Олордыҥ јасагы јанынаҥ бир кезик сурактарла јӧпсинбегени учун оны бурулап турган эмтир. Је оны ӧлтӱргедий эмезе тӱрмелегедий бир де буру јок болуптыр. 30Бу кижини иудейлер ӧлтӱрерге турган деп, меге табыш једерде, оны сеге ылтам ийдим. Бурулаачы улусты да сениҥ алдыҥда ого удура айтсын деп јакардым. Су-кадык јӱр».

31Јуучылдар јакаруны бӱдӱрерге, Павелди тӱнде Антипатридага апардылар. 32Эртезинде оны атту улусла аткарып, бойлоры шибееге бурулдылар.

33Атту улус Кесарияга келип, башчыга самараны јетирип, Павелди табыштырып бердилер. 34Башчы самараны кычырала, ол кажы јердиҥ деп сурады. Киликиядаҥ деп угала, айтты:

35– Сени бурулаган улус келзе, сени сурап угарым.

Оноҥ Павелди Иродтыҥ ӧргӧӧзинде каруулда тутсын деп јакарды.


### 24


Павелди бурулаганы


1Беш кӱнниҥ бажында улу абыс Анания бир кезик јаандарла, сӧс айдып билеечи кандый да Тертулл деп кижиле кожо келип, башчы алдына Павелге удура комыдал угустылар.

2-3Оны алдырып келерде, Тертулл бурулашты баштап, мынайда айтты:

– Айланайын, Феликс! Сениҥ шылтууҥда орооныс амыр-энчӱ јадыры, бу калыктыҥ јӱрӱмин јарандырарга сен кӧпти эдип јадыҥ. Оны бис ончо јанынаҥ јарадып, сеге кайда ла алкыш-быйанысты айдадыс. 4Је сени база јоботпоско, биске буурзак бойыҥ, айтканысты кыскарта уксын деп, сурап турубыс. 5Бу кижи булгак чыгараачы, ол телекейде јуртаган ончо иудейлер ортодо тӱймеен кӧдӱрип, назорейлердиҥ кыймыгузын башкарып турганыныҥ јартына чыктыс. 6Оноҥ болгой байзыҥды быјарсыдарга тидинген, је оны тудуп алганыс. Оны бистиҥ јасакла јаргылаарга сананганыс, 7је муҥ јуучылдыҥ бажы Лисий келип, бу кижини бистеҥ албанла айрып, сеге ийген. 8Бисти де, оны бурулаачыларды, сеге барзын деп јакарган. Оны шылайла, не деп бурулап турганысты оныҥ бойынаҥ билип алар аргаҥ бар.

9– Эйе, андый – дешкилеп, иудейлер оныҥ бурулап айтканын лаптадылар.


Римниҥ башчызы алдында Павелдиҥ айткан сӧзи


10Айтсын деп, башчы Павелге имдеп кӧргӱзерде, ол каруу јандырды:

– Бу калыкты узак јылдарга чындык јаргылап келгениҥди билип, керегимди јайым корулаарым. 11Кудайга бажырарга Иерусалимге келгеним он эки кӱннеҥ ӧтпӧгӧнин билип алар аргаҥ бар. 12Байзыҥда да, синагогаларда да, кала да ичинде кандый бир кижиле сӧс блаажып эмезе калыкты кӱйбӱредип турганымды олор кӧрбӧгӧн. 13Эмди мени не деп бурулап тургандарыныҥ чынын сеге керелеп болбой јадылар. 14Је мен Јасакта ла јарлыкчылардыҥ бичигенинде айдылганына ончозына бӱдӱп, олор тӧгӱн деп адап турган ӱредӱле адаларыстыҥ Кудайына иштеп јӱргеним чын деп, сеге ачыгынча айдып турум. 15Мен олор чылап ок, актулар да, акту эместер де тирилерине бӱдӱп, Кудайга иженедим. 16Оныҥ учун бойым да Кудайдыҥ ла улустыҥ алдында јаантайын јӱрегим ачык јӱрейин деп кичеенедим.

17Узак јылдардыҥ кийнинде калыгыма быйан јетирейин, берӱ эдейин деп, Иерусалимге бурылгам. 18Бу тужында мени байзыҥда аруталып калганымды кӧргӧндӧр. Анда калык та, тал-табыш та јок болгон. 19Мени кӧргӧн улус дезе Асияныҥ кандый да иудейлери. Меге удура айдары бар болзо, олор мында сениҥ алдыҥда туруп, мени бурулаар учурлу болгон. 20Ол эмезе оток-кӱрее алдында турарымда, менеҥ не јазык тапкандарын бойлоры айтсын. 21Айса болзо, олордыҥ ортозында туруп, тыҥ ӱнденип, ӧлгӧндӧрдиҥ тирилери керегинде айткан сӧзим учун јаргылап јадыгар?

22Мыны угала, Феликс олордыҥ керегин туура салып, айтты:

– Муҥ бажы Лисий келзе, слердиҥ керегеерди кӧрӱп, бу ӱредӱ керегинде јазап билип аларым.

23Ол Павелди каруулдазын, је бир эмеш јай берип, јуук улузыныҥ кемизине де оны кичеерин эмезе ого келерин буудактабазын деп, јӱс јуучылдыҥ јаанына јакарды.

24Бир канча кӱнниҥ бажында Феликс иудей укту Друзилла деп абакайыла кожо келип, Павелди алдырала, оныҥ Христос Иисуска бӱдетени керегинде айтканын угуп турган. 25Је Павел чындык, тудунатаны ла келер јаргы керегинде айдып турарда, Феликс коркып, айтты:

– Эмди бар, керек болзоҥ, сени бойыма алдырып аларым.

26Бу ла ӧйдӧ ол божотсын деп, Павел ого акча берерине иженген. Оныҥ да учун ого улам сайын улус ийип, эрмектежип турган. 27Је эки јылдаҥ Феликсти Порций Фест солыган. Феликс иудейлердиҥ кӱӱнин јандырбаска, Павелди каруулда артырып койгон.


### 25


Павел каганныҥ јаргызын некегени


1Башчыныҥ јамызына тургалы ӱч кӱнниҥ бажында Фест Кесариядаҥ Иерусалим јаар атанды. 2-3Иерусалимде улу абыс ла иудейлердиҥ баштапкы болгон улузы Павелди бурулап, ого удура комыдал угустылар. Быйан эдип, оны Иерусалимге алдыртсын деп сурап, Фестти бӱдӱндирип турдылар. Бойлоры дезе Павелди јолдо тозоло, ӧлтӱрер болуп эрмектежип алгандар.

4Фест каруу јандырды:

– Павелди Кесарияда каруулда туткылап јат, мен бойым да удабас оноор атанарым. 5Јамылу дегенигер мениле кожо атанзын, ол кижиниҥ јаманы бар болзо, оны бурулазын.

6Олордо сегис-он кӱн кире јӱреле, Фест Кесарияга бурылды. Эртезинде јаргычыныҥ јерине отурып, Павелди экелзин деп јакарды. 7Ол кирип келерде, Иерусалимнеҥ келген иудейлер оны курчай туруп, кӧп лӧ кату бурулап, је оныҥ чынын керелеп болбой турдылар. 8Павел дезе, бойын корулап, мынайда айтты:

– Мен иудейлердиҥ Јасагына да удура, байзыҥга да удура, каганга да удура бир де јазык этпедим.

9Фест иудейлердиҥ кӱӱнин јандырбаска, Павелдеҥ сурады:

– Мен анда болуп, бу бурулаштар јанынаҥ сеге јаргыныҥ јӧбин чыгарзын деп, Иерусалим дӧӧн барарга тургаҥ ба?

10Је Павел айтты:

– Мен каганныҥ јаргызы алдында турум, мен мында ла јаргыладар учурлу. Иудейлерге мениҥ бир де јаманым јетпеген, онызын сен јакшы билериҥ. 11Мен акту эмес болзом, ӧлӱмге тургадый кандый бир неме эткен болзом, ӧлӱмнеҥ кыйыжарга турганым јок. Је бу улустыҥ бурулажында чын јок болзо, мени олорго кемниҥ де берер јаҥы јок. Каганныҥ јаргызын некеп турум!

12Айдарда, Фест бойыныҥ оток-кӱреезиле шӱӱжип, каруу јандырды:

– Каганныҥ јаргызын некеген болзоҥ, каганга атанарыҥ.


Павел Агриппа-каанныҥ алдында


13Бир канча кӱнниҥ бажында Кесарияга Фестти уткыырга, Агриппа-каан ла Вереника келди. 14Анда олор узак јӱрген учун, Фест каанга Павелдиҥ керегин јетирип, айтты:

– Феликс мында каруулда кандый да бир кижини артырып койгон. 15Мен Иерусалимде болорымда, иудей улу абыстар ла јаандар комудал угузып, оны јаргылазын деп некегендер. 16Је мен олорго каруу јандырдым: «Ӧскӧ улустыҥ кӱӱнине болуп кандый-бир кижини ӧлӱмге берер јаҥ Римниҥ улузында јок. Озо баштап бурулаткан кижи бурулаачы улусла кӧстӧжип, бурулашка удура коруланар арга алар учурлу». 17Оныҥ учун олор мениле кожо бери келерде, мен удатпай, эртезинде ле јаргычыныҥ јерине отурып, ол кижини экелзин деп јакардым. 18Бурулаачы улус оны чуҥдай алып, мениҥ сананганымла, јаман керек эткен деп бурулап айтпадылар. 19Је олор акту бойыныҥ Кудай јаҥын јаҥдайтаны ла ӧлӱп калган кандый да бир Иисус керегинде оныла кандый да сӧс блаашкандар, айла, Павел Оны тирӱ деп, чынын керелеп турган. 20Бу сурактыҥ аайына чыгарында кӱчсинип, ол Иерусалим барып, бу јанынаҥ анда јаргыладарга туру эмеш пе деп сурадым. 21Је Павел керегин Август кӧрзин деп некеген учун оны каганга ийгенчем, каруулда тутсын деп јакардым.

22Агриппа Фестке айтты:

– Ол кижини мен бойым да угар кӱӱним бар.

– Эртен ле оны угарыҥ – деп, Фест каруу јандырды.

23Эртезинде Агриппа ла Вереника улуркаган келип, муҥ бажы бийлериле, каланыҥ јарлу улузыла кожо јаргы эдер јерге кирерде, Фесттиҥ јакарузыла Павелди экелдилер.

24Фест айтты:

– Агриппа-каан ла бисле кожо мында отурган эрлер! Иерусалимде де, мында да меге сӱрекей кӧп иудейлер келип, ого удура комыдал угускан. Ол кижини кӧрӱп туругар. Олор кыйгырыжып, «Ол јӱрбес учурлу» – дешкендер. 25Је ол ӧлӱмге тургадый бир де неме этпегенин билип ийгем, бойы Августтыҥ јаргызын некеген учун оны ийер деп шӱӱгем. 26Ол керегинде мениҥ каганга чокым бичиирим јок, оныҥ учун шиҥдеп кӧрӧлӧ, бичиир неме болзын деп, оны слердиҥ алдыгарга, анчада ла сениҥ алдыҥа, Агриппа-каан, тургустым. 27Мен бодозом, кижендӱни, бурузын кӧргӱспей, ийерге јарабас.


### 26


Павелдиҥ Агриппа-каан алдында айткан сӧзи


1Агриппа Павелге айтты:

– Сеге бойыҥ учун айдар јӧп берилип јат.

Айдарда, Павел колын сунуп, бойын корулаачы сӧзин айда берди:

2– Агриппа-каан! Иудейлердиҥ ончо бурулажына удура бӱгӱн сениҥ алдыҥда коруланар аргам бар учун бойымды кежиктӱ кижи деп бодойдым, 3анчада ла сен иудейлердиҥ ончо чӱм-јаҥдарын ла блааш-тартышту шӱӱлтелерин јакшы билер кижи учун. Оныҥ учун мени чыдажып ук деп, сени сурап турум.

4Озо Иерусалимде калыгым ортозында јиит туштаҥ ала ӧткӧн јӱрӱмимди ончо иудейлер билер. 5Олор мен керегинде туку качаннаҥ бери билер. Кӱӱндери бар болзо, бистиҥ јаҥдаштагы катудаҥ кату ууламјыла фарисей болуп јӱргенимди керелеер аргалу. 6Эмди Кудайдаҥ ада-ӧбӧкӧлӧриске берилген сӧскӧ иженип јӱргеним учун јаргыныҥ алдында турум. 7Оныҥ бӱткенин кӧрӧргӧ иженип, он эки ӱйебис Кудайга тӱн-тӱш кичеенип бажырып јат. Шак бу ижемји учун, каан, иудейлер мени бурулап јадылар. 8Кудай ӧлгӧн улусты тиргизип турганына нениҥ учун бӱтпей јадыгар?

9Назарет јеринеҥ Иисустыҥ адына удура меге кӧпти эдер керек деп, мен бойым да санангам. 10Мыны мен бойым Иерусалимде эдип јӱрдим. Улу абыстардаҥ јаҥ алып, кӧп агаруларды тӱрмелегем, олорды ӧлтӱргилеп турарда, јараткам. 11Ончо синагогалар сайын олорды кӧп катап кезедип, албанла Иисусты јамандадып јӱргем. Кансырап, калјуурганыма, олорды керек дезе ӧскӧ дӧ калаларда истегем.

12Бого болуп улу абыстардаҥ јаҥ ла јакылта алала, Дамаск јаар барадарымда, 13тал-тӱште јолдо, каан, теҥеридеҥ кӱнниҥ чалузынаҥ јаркынду јарык кӧргӧм. Ол мени ле кожо барып јаткан улусты јарыдып ийген. 14Ончобыс јерге барып тӱжеристе, меге еврейлеп айткан ӱн уккам: «Савл, Савл, Мени не истейдиҥ? Сеге јыдага удура барарга кӱч». 15«Сен кем, Кайракан?» – деп, мен сурагам. «Мен – сеге истеткен Иисус – деп, Кайракан каруу јандырган. – 16Је ӧрӧ тур, будыҥа тур. Сени јалчы эдип, нени кӧргӧниҥниҥ, нени сеге ачарымныҥ керечизи эдип тударга, сеге кӧрӱнгеним бу. 17Иудей калыктаҥ ла ӧскӧ калыктардаҥ аргадап, эмди сени олорго ок ийип јадым. 18Кӧстӧрин ачарга, караҥуйдаҥ јарыкка, сатананыҥ јаҥ-табынаҥ Кудайга баштангылазын деп, кинчектери ташталзын деп, Меге бӱдӱп, јаҥдайла, бойын Кудайга агарулаган улус ортодо энчилӱ болгылазын деп, сени ийип јадым».

19Оныҥ учун, Агриппа-каан, теҥеридеҥ кӧргӧниме багып, 20озо Дамаскта ла Иерусалимде јаткандарга, оноҥ Иудей орооны ичине ле ӧскӧ калыктарга јӱргем. Олор кинчектерин алынып, Кудайга баштангылап, бу баштанганына тургадый керектер јайагылазын деп јарлыктагам. 21Бу учун иудейлер мени байзыҥда тудала, ӧлтӱрерге ченешкен. 22Је Кудайдаҥ келип турган болушла бӱгӱнге јетире чыдажып, кичӱге де, улуга да керелеп јадым. Бойымнаҥ бойым нени де айтпай, јарлыкчылардыҥ ла Моисейдиҥ болотон јаҥду дегенин айдып јӱрӱм: 23Христос кыйналып шыралаар, ӧлгӧн улус ортодоҥ эҥ баштап тирилер, бойыныҥ калыгына ла ӧскӧ калыктарга јарыкты јарлаар.

24Ол анайда коруланып турарда, Фест тыҥ ӱнденип, айтты:

– Эдиреп јадыҥ сен, Павел! Кӧпти билетениҥ сени јӱӱлтип јат.

25– Мен эдиребей јадым, кӱндӱлӱ Фест – деп, Павел каруу јандырды. – Мениҥ айдып турганым чындык ла јолду. 26Ол керегинде каан билер, оныҥ учун оныҥ алдында мен јалтанбай айдып јадым. Оныҥ ајарузынаҥ бир де неме кыйбаганына бӱдӱп турум, нениҥ учун дезе бу ончозы туйук јерде болгон эмес. 27Јарлыкчыларга бӱдӱп јадыҥ ба, Агриппа-каан? Бӱдӱп турганыҥды билерим.

28Је Агриппа Павелге айтты:

– База ла эмеш, сен мени христиан болзын деп, бӱдӱндирип аларыҥ.

29Павел каруу јандырды:

– Ас беди, кӧп беди, јаҥыс та сен эмезиҥ, је бӱгӱн мени угуп турган ончо улус бу кынјыдаҥ башка, мендий ок болзын деп, мен Кудайды эреп-јайнаар эдим.

30Ол мыны айдарда, каан ла башчы, Вереника ла кожо отурган улус ӧрӧ турдылар. 31Олор чыгып, бу кижи ӧлӱмге тургадый эмезе тӱрмеге отургадый неме этпей јат деп, бойлоры ортодо айдыштылар. 32Агриппа дезе Фестке айтты:

– Каганныҥ јаргызын некебеген болзо, бу кижини јайымдагадый болгон. Оныҥ учун башчы оны каганга ийер болды.


### 27


Рим јаар јолдо


1Бисти Италия јаар јӱзер деп шӱӱлте эдилерде, Павелди ле кижендӱ бир кезик ӧскӧ дӧ улусты Августтыҥ черӱзиндеги јӱс јуучылдыҥ јааны Юлийге табыштырдылар. 2Асияныҥ јараттарын кыйкай јӱзӱп јаткан Адрамиттиҥ керебине отурып, јолго атандыс. Бисле кожо Македонияныҥ Фессалоника калазынаҥ Аристарх деп кижи болгон. 3Эртезинде Сидонго токтодыс. Юлий Павелге кижи кӱӱндӱ болуп, оны нӧкӧрлӧрине ийип, олордоҥ болуш алар јӧбин берди. 4Оноортынаҥ атанала, терс салкын соккон учун Кипрдиҥ ыжык јаныла јӱстис. 5Киликияныҥ ла Памфилияныҥ јараттарын кыйкай талайды кечеле, Ликияныҥ Мира калазына келдис. 6Анда јӱс јуучылдыҥ јааны Александрияныҥ Италия јаар јӱзӱп бараткан керебин табала, бисти ого отургызып ийди.

7Узак ла араай јӱзӱп, Книдке арайдаҥ јеттис. Салкын кӧнӱ јӱзерге бербесте, Криттиҥ Салмона јаныныҥ ыжык јериле јӱстис. 8Критти сындай јӱк арайдаҥ ӧдӧлӧ, Ласея каланыҥ јуугындагы Јакшынак Токтоду деп бир јерге келдис.

9Бис кӧп ӧй јылыйтканыс, оноҥ ары јӱзерге јеткерлӱ болгон, нениҥ учун дезе орозо до ӧдӱп калган. Айдарда, Павел олорды бӱдӱндирип, 10айтты:

– Эрлер! Бистиҥ јорыгыс јаҥыс та кошко ло керепке эмес, је јӱрӱмиске де јеткерлӱ ле јаан чыгымду болорын кӧрӱп турум.

11Је јӱс јуучылдыҥ јааны Павелдиҥ айткан сӧзине кӧрӧ, керепти баштап апараткан кижиге ле керептиҥ ээзине артык иженип турган. 12Бу токтодуда кыштаар айалга јок учун кӧп сабазы мынаҥ јӱзӱп, аргалу болзо, Криттиҥ Финик деп токтодузына једип, кыштап алар керек дежип тургандар. Ол тӱштӱк-кӱнбадыш ла тӱндӱк-кӱнбадыш салкыннаҥ јаблак јер болгон.

13Јеҥил тӱштӱк салкын согордо, ол ло керек деп сананып, талайчылар якорьды кӧдӱрип, Критти јараттай јӱстилер.

14Је удабай Критке «тӱндӱк-кӱнчыгыш» дейтен јоткон табарды. 15Кереп јотконго алдырып, удура јӱзӱп болбой турды, бис салкынныҥ табына салдырып ийдис. 16Клавда дейтен бир кичинек ортолыкты ӧдӧ коноло, керептиҥ кийнинде колбогон кемени јӱк арайдаҥ аргадап алдыс. 17Оны кӧдӱреле, армакчыларла керепти орой бууладылар. Тайыс-чайрам јерге табарарынаҥ коркып, байканды тӱжӱрип, анайда ла айланыжып турдыс. 18Эртезинде јоткон калаптанып турарда, керептеҥ кошты чыгара чача бердилер. 19Ӱчинчи кӱнде бойыстыҥ колысла керептиҥ јепселдерин чачтыс. 20Канча кӱнге кӱн де, јылдыстар да кӧрӱнбей, јоткон коркыштанганча болды. Арт-учында аргаданар кандый да ижемјибис јылыйып калды. 21Узактаҥ бери кем де оозына курсак албаган. Айдарда, Павел олордыҥ ортозына туруп, айтты:

– Эрлер! Мениҥ сӧзимди угуп, Криттеҥ барбас керек болгон. Мындый јеткер де, чыгым да болбос эди. 22Је эмди слерди омок-сергек болорына кычырып турум. Слердиҥ кемигер де ӧлбӧс, јаҥыс кереп јайрадылып-сайалар. 23Мен Кудайдыҥ кижизи, Ого иштеп јӱрӱм. Оноҥ бу тӱнде меге ангел келип, 24мынайда айткан: «Коркыба, Павел! Сен каган алдына барып турар учурлу. Је бат, Кудай сеге кожо јӱзӱп отурган улусты ончозын берди». 25Оныҥ учун омок-сергек болыгар, эрлер: меге айдылганыла болор деп, мен Кудайга бӱдӱп јадым. 26Бис кандый бир ортолыкка чыгара ташталар учурлу.

27Адриа талайла айланышканыстаҥ ала он тӧртинчи тӱн кирди. Тӱн аразы киреде талайчылар кандый да јерге јууктап келедирис деп сезип ийди. 28Сууныҥ тереҥин кемјиирде, јирме кулаш эмтир; бир эмеш јӱзеле, катап кемјиирде, он беш кулаш болды. 29Ташту јерге табарбаска, коркып, керептиҥ кийни јанынаҥ тӧрт якорьды тӱжӱрип, таҥ адарын сакый бердилер. 30Талайчылар качарга ченежип, керептиҥ тумчугынаҥ якорьлорды таштаарга турган улус болуп, кемени талайга тӱжӱрерде, 31Павел јӱс јуучылдыҥ јаанына ла јуучылдарга айтты:

– Бу улус керепте артып калбаза, аргаданып болбозыгар.

32Айдарда, јуучылдар кемени туткан јоон армакчыларды кезип ийерде, ол сууга јӱре берди.

33Таҥ адар алдында Павел ончозын курсак јизин деп сӧстӧп, айтты:

– Курсак јибей, бӱгӱн он тӧртинчи кӱн сакып јадыгар. 34Оныҥ учун слерди курсак јизин деп сурап турум, онызы слерге аргаданарга кӱч кожор, бирӱгердиҥ де бажынаҥ кыл тӱшпес.

35Мынайда айдала, ол калаш алып, ончозы алдында Кудайга алкыш јетирип, сындырала, јий берди. 36Ончозы сергип, база курсак јидилер. 37Керепте бис ончобыс эки јӱс јетен алты кижи болгоныс. 38Тойоло, талайга буудай чыгара чачып, керепти јеҥилдеттилер.

39Таҥ адарда, јерди таныбай турдылар, је кумак јаратту кандый да булуҥды кӧрӱп ийдилер. Аргалу болзо, ого токтоорго ченежип кӧрӧр – дедилер. 40Якорьлорды кезип, талайга божодып ийдилер; тискинниҥ буузын чечип, алын байканды салкын аай кӧдӱрип, јарат јаар јӱстилер. 41Је кереп кумакту тайыс јерге учурап, тӱжӱп калды. Тумчугы бадалып, кыймык јок тура калды. Кийни јанын дезе јаан толкулар оодып турды. 42Кижендӱлердиҥ кажы бирӱзи эжинип чыгала, кача бербезин деп, јуучылдар олорды ӧлтӱрер шӱӱлте эдип турдылар. 43Је јӱс јуучылдыҥ јааны Павелди аргадаарга, олордыҥ бу мындый умзаныжын токтодып салды. Эжинип билер улус сууга озо калып, јерге чыксын, 44арткандары дезе кем јалбак агаштаҥ, кем керептиҥ оодыгынаҥ тудунып аргаданзын деп јакарды. Анайып, ончозы аргаданып, јерге чыктылар.


### 28


Мелитте токтогоны


1Аргаданала, Павелле кожо болгон улус ортолыктыҥ ады Мелит[5] деп билип алдылар. 2Јербойыныҥ улузы биске саҥ башка кижизек болгонын кӧргӱсти. Јаашту соок кӱн болгон учун олор от салып, ончобысты бойына кычырды. 3Павел бир кучак чырбаал јууп экелеле, отко салып турарда, изӱдеҥ чыгып келген јылан оныҥ колына илинип калды. 4Оныҥ колында илинип калган јыланды кӧрӧлӧ, јербойыныҥ улузы бой-бойына айттылар:

– Бу кижи јарт ла кижи ӧлтӱреечи. Ол талайга барбаган да болзо, чындык Јаргы ого јӱрӱм јӱрерге бербей јат.

5Је Павел јыланды отко тӱжӱре кактап ийди, јылан ого бир де каршу јетирбеди. 6Олор дезе Павел тиже берер эмезе эмди ле ӧлӱп, јерге барып тӱжер деп бодогон. Је узак сакып, оныла јаман неме болбой турганын кӧрӧлӧ, шӱӱлтезин ӧскӧртип, оны кудай дежип турдылар.

7Бу јерди эбиреде ортолыктыҥ јааны Публий деп кижиниҥ јери болгон. Ол бисти айлына кычырып, ӱч кӱн бойыныҥ најыларын чылап кӱндӱледи. 8Публийдиҥ адазы калтырак ооруга табартып, ич оору тийип, тӧжӧктӧ јаткан. Павел ого кирип мӱргиди, колын салып алкап, јазып ийди. 9Бу болгонныҥ кийнинде ортолыкта јаткан ӧскӧ дӧ оору улус келип, јазылып турдылар. 10Олор биске быйанын айдып, кӱндӱлеп, атанар алдында бисти керектӱ немелерле јеткилдеди.


Павелдиҥ Римге келгени


11Ӱч айдыҥ бажында Александрияныҥ ортолыкта кыштаган «Диоскуры» деп керебиле јӱзӱп ийдис. 12Сиракузыга токтоп, анда ӱч кондыс. 13Оноортынаҥ чыгала, Ригияга јеттис. Бир кӱнниҥ бажында тӱштӱк салкын согордо, экинчи кӱнде Путеолго келдис. 14Анда карындаштар таап алып, олордыҥ сураганыла, олордо јети кӱн бололо, Рим јаар бардыс. 15Андагы карындаштар бис керегинде угала, Аппий тепсеҥи ле Ӱч айылчылык деп јерлерге јетире уткып чыккандар. Олорды кӧрӧлӧ, Павел Кудайга алкыш јетирип, санаазы сергиди. 16Римге келеристе, јӱс јуучылдыҥ јааны кижендӱлерди јуучылдардыҥ бийине табыштырды, Павелге таҥынаҥ, је оны каруулдайтан јуучылла кожо јадар јӧп бердилер.


Павелдиҥ Римде јарлыктаганы


17Ӱч кӱнниҥ бажында Павел иудейлер ортодогы јамылу улусты бойына кычырды. Олор јуулыжып келерде, айтты:

– Эрлер, карындаштар! Калыкка эмезе адалардыҥ чӱм-јаҥдарына удура нени де этпей, кижендедип, Иерусалимнеҥ Римниҥ улузыныҥ колына берилгем. 18Олор мени шылайла, ӧлӱмге тургадый кандый да буру таппай, божодып ийерге санангандар. 19Је иудейлер јӧпсинбей турарда, меге эрик јокто каганныҥ јаргызын некеерге келишкен. Анайда мен калыгымды кандый бир неме јанынаҥ бурулаарга эткен эмезим. 20Бат бу шылтактаҥ улам слерди кӧрӱжип эрмектежерге кычырганым бу. Израильдиҥ ижемјизи учун мен бу киженле киженделген инем.

21Олор дезе Павелге айттылар:

– Бис Иудейдеҥ сен керегинде кандый да самара албадыс, карындаштардыҥ кемизи де келип, тил јетирбеди, сен керегинде бир де јаман неме айтпады. 22Је санаа-шӱӱлтеҥди бойыҥнаҥ угарга турубыс, нениҥ учун дезе бу ӱредӱ керегинде кайда ла сӧс блаашкылап турганын билерис.

23Туштажар болуп эрмектежеле, ол кӱн Павел токтогон јерге кӧп улус келди. Эртен турадаҥ ала эҥирге јетире ол Кудайдыҥ Каандыгы керегинде олорго айдып ла керелеп, Моисейдиҥ Јасагынаҥ ла јарлыкчылардыҥ бичигенинеҥ Иисус керегинде олорды бӱдӱндирип турды. 24Кезигин ол бойыныҥ сӧстӧриле бӱдӱндирди, ӧскӧлӧри дезе бӱтпеди. 25Бойлоры ортодо јӧп эмес болуп, олор оноҥ чыгып баштады. Ол тушта Павел мынайда айткан:

– Агару ТынИсаияјарлыкчы ажыра бистиҥ адаларыска чын айткан:

26«Бу калыкка барып, мынайда айт:

кулактарыгарла угарыгар, је аайлабазыгар,

кӧстӧригерле кӧрӧригер, је кӧрбӧзигер.

27Бу улустыҥ јӱреги неме сеспей барган,

кулактарыла јӱк арайдаҥ угат,

кӧстӧрин де јумуп алган, –

кӧстӧриле кӧрбӧскӧ,

кулактарыла укпаска,

јӱректериле оҥдобоско,

Мени олорды јассын деп баштанбайт».

28Анайдарда, билип јӱригер, Кудайдыҥ аргадажы ӧскӧ калыктарга ийилген: олор оны угар.

29Ол мыны айдарда, иудейлер бойлоры ортодо кӧп сӧс блаажып, јӱре бердилер.


Адакы сӧс


30Павел бойы јалдап алган турада бӱткӱл эки јыл јадып, ого келип турган улусты ончозын уткып, 31јалтанбай, туду јогынаҥ Кудайдыҥ Каандыгын јарлыктап, Иисус ХристосКайракан керегинде ӱредип јӱрди.


## Иаков апостолдыҥ самаразы

### 1


1Израильдиҥ јер сайын чачылган он эки угына.

Слерге Кудайдыҥ ла ИисусХристос Кайраканныҥ Иаков кулынаҥ эзен!


Кудайга бӱдери ле ойгорлык


2Јӱзӱн-јӱӱр ченелтелерге учурап турганыгарда, оны бойыгарга улу сӱӱнчи деп бодогор, карындаштарым. 3Слердиҥ Кудайга бӱткенигер ченелтени ӧдӱп, чыдамкай экелип јат деп, билип јадыгар. 4Чыдамкай дезе бойыныҥ ижин тӱгезе этсин. Анайдарда слер сыраҥай јакшы, кемжикпеген, бир де тутак јок болорыгар. 5Кемигерге ойгорлык јетпей турган болзо, ончо улуска тегинге, каарып айтпай берип турган Кудайдаҥ сурагажын, – ого берилер. 6Је бӱдӱп, эмеш те алаҥзыбай суразын, нениҥ учун дезе алаҥзып турган кижи салкынга айдадып чачылган талайдыҥ толкузындый. 7Андый кижи Кайраканнаҥ неме аларым деп сананбазын. 8Санаазы экиленген кижи бойыныҥ ончо керектеринде турумкай эмес.

9Јокту карындаш бийиктедилгениле мактанзын, 10бай – јабызадылганыла, нениҥ учун дезе ол ӧлӧҥдӧги чечек чилеп јоголып калар. 11Кӱн чыгып, изип баштайт, изӱдеҥ ӧлӧҥ какшайт, оныҥ ӧҥи ӧчӱп, јаражы јоголып јат. Анайып бай да кижи бойыныҥ керектериле кожо чалдыгар.


Ченелтелер


12Ченелтеге чыдажып турган кижи кежиктӱ, нениҥ учун дезе, ол ченеделе, јӱрӱмниҥ кайралын алар. Бу кайралды Кайракан Оны сӱӱген улуска берер болгон. 13Ченедип турган улустыҥ кемизи де: «Мени Кудай ченеп јат» – дебезин, нениҥ учун дезе Кудайды кем де јаманла ченеп болбос, Ол Бойы да кемди де ченебейт. 14Је кажы ла кижи акту бойыныҥ кычазына јилбиркедип ле мекеледип ченелет. 15Кыча дезе, табынала, кинчек чыгарып алат, эдилген кинчек – ӧлӱм экелет.

16Бойыгарды аскырбагар, кару карындаштарым. 17Кандый ла јакшы сый, кандый ла толо кемдӱ јайалта ӧрӧртинеҥ, јарыктыҥ Адазынаҥ келет. Ол кубулбайт, Ондо кубултаныҥ кӧлӧткӧзи јок. 18Бис Оныҥ јайагандарыныҥ баштамызы болзын деп, Ол бисти Бойыныҥ табыла, чындыктыҥ сӧзиле тууган.


Угары ла багары


19Анайдарда, кару карындаштарым: кандый ла кижи угарга јылгыр болзын, сӧс айдарга, чугулданарга бачымдабазын. 20Кижиниҥ чугулы Кудайдыҥ чындыгын јайабай јат.

21Оныҥ учун кандый ла быјардаҥ, бойыгарда толгон јаманнаҥ айрылып, јӱрегерге тарылып турган сӧсти јобожып алыныгар. Бу сӧс јӱрӱмигерди аргадап алар кӱчтӱ. 22Сӧсти бӱдӱрип јӱригер, јӱк ле угуп јӱрген болзогор, бойыгарды бойыгар мекелеп јадыгар, 23нениҥ учун дезе, сӧсти угуп, оны бӱдӱрбей јӱрген кижи, бойын кӱскӱдеҥ кӧрӱнип турган кижидий: 24ол бойына кӧрӧлӧ, мынаар болгон, бойы кандыйын ол тарый ундып койгон. 25Је кем јайым берип турган сыраҥай јакшы јасакты оҥдоп аларга кичеенип, ондо болуп јӱрзе, ол ундынчак угаачы эмес, је керекти бӱдӱреечи болор, бойыныҥ керегинде кежиктӱ болор.

26Кемигер бойын кудайзак деп сананып, је тилин тудунбайт, ол јӱрегин мекелейт, оныҥ кудайзагында туза јок. 27Ада Кудай алдында ару ла јек јок кудайзак болоры ол: ӧскӱс-јабыстарга ла тул ӱй улуска ачу-коронында килемји эдери, бу телекейдеги јаманнаҥ бойыгарды чеберлеери.


### 2


Экијӱстенбегер


1Карындаштарым! ИисусХристос Кайраканыска, мактыҥ Кайраканына, экијӱстенбей бӱдигер. 2Јууныгарга алтын јӱстӱктӱ, бай кийимдӱ кижи кирзе, анайда ок уйан кийимдӱ јокту кижи кирер. 3Слер бай кийимдӱни ајарып, айдарыгар: «Сеге бого отурза јакшы», јоктузына айдарыгар: «Сен ондо тур», эмезе «бого, будымныҥ јанына отур». 4Бой-бойыгарды ылгап, јаман сагышту јаргычылар боло бергенигер ол эмес пе?

5Угыгар, кару карындаштарым: бӱдериле бай болзын, Кудайдыҥ Каандыгында энчи алзын деп, телекейде јокту јӱргендерди Кудай талдап алган эмес беди? Ол бу Каандыкты Оны сӱӱген улуска берер болгон. 6Слер дезе јоктуны јабыс кӧрдигер. Слерди байлар кыстап турган эмес беди, слерди јаргыга олор апарып турган эмес беди? 7Слер аданып јӱрген јакшы атты олор јамандап турган эмес беди? 8Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр деп, Агару Бичикте айдылган каанныҥ јасагын бӱдӱрип турган болзогор, јакшы эдип јадыгар. 9Је экијӱстенип турган болзогор, кинчек эдип, Јасак бузаачылар болуп каладыгар, 10нениҥ учун дезе, ончо Јасакты бӱдӱрип, је бирӱзинде кинчек эткен кижи, ончозында бурулу болуп калат. 11«Чайдам кылынба» деп Айтканы, «ӧлтӱрбе» дегени ине. Оныҥ учун чайдам кылынбай, је ӧлтӱрип турган болзоҥ, сен – Јасак бузаачы. 12Анайып, јайым берип турган јасакла јаргыладар улус чылап айдыгар, эдигер. 13Быйанын јетирбеген кижиге быйан јок јаргы болор ине. Быйан јаргыдаҥ бийик.


Кудайга бӱдери ле керектер эдери


14Кем «Кудайга бӱдӱп јадым» деп айдып, је керектер этпей турган болзо, кандый туза, карындаштарым? Бу мынайда бӱткени оны аргадап болор бо? 15Карындажыгар эмезе сыйныгар јылаҥаш эмезе кӱндик курсагы јок јӱрзе, 16кажы бирӱгер дезе: «Амырыгар алып барыгар, јылыныгар, курсактаныгар» деп айдып, је олорго эди-канына керектӱзин бербезе, кандый туза? 17Анайып бӱдӱмји де: кем Кудайга бӱдӱп, је керектер этпей турган, оныҥ Кудайга бӱткени бойы таҥынаҥ бӱдӱмји де эмес.

18Је кем де айдар: «Сен Кудайга бӱдӱп јадыҥ, мен керектер эдип јадым». Мен айдарым: «Керектер этпей Кудайга бӱдӱп турганыҥды меге кӧргӱс, мен Кудайга бӱдӱп турганымды бойымныҥ керектеримле кӧргӱзерим». 19Кудай јаҥыс деп, бӱдӱп јадыҥ ба? Јакшы эдип јадыҥ. Шилемирлер де бӱдӱп, сертилдеп јадылар. 20Је керектер этпес кижиниҥ Кудайга бӱткени ӧлӱ деп, билер кӱӱниҥ бар ба, куру кижи?

21Авраам адабыс Исаак уулын тагылга салып, эткен керектериле акталган эмес беди? 22Кӧрӱп туруҥ ба, оныҥ Кудайга бӱткени ле керектери колбулу болуп, Кудайга бӱткени керектер ажыра толо кемдӱ боло бергенин? 23Анайып, бичилген сӧс бӱткен: «Авраам Кудайга бӱткен, бу учун ол акту кижи деп бодолып, Кудайдыҥ нӧкӧри деп адалган». 24Кӧрӱп турыгар ба, кижи эткен керектериле акталат, јаҥыс бӱдӱп јӱргениле эмес. 25Анайып ок балыр јӱрӱмдӱ ӱй кижи Раав та эткен керектериле акталган эмес беди? Ол кайучылдарды айылына кийдирип, ӧскӧ јолло аткарган. 26Эт-кан тын јокко јӱрӱм јок. Анайып бӱдӱмји де эдилген керектер јокко јӱрӱм јок.


### 3


Тил


1Карындаштарым! Мынаҥ кату јаргыла јаргыладарысты билип, ончогор ӱредӱчилер болорго амадабагар. 2Бис ончобыс кӧп јастырып јадыбыс ине. Сӧс айдып, јастырбай турган кижи толо кемине јеткен кижи болуп јат. Ол ончо эди-канын бойына бактырар аргалу. 3Бат, биске уккур болзын деп, аттарды сулуктап, олордыҥ ончо эди-канын башкарып јадыбыс. 4Керептер ондый ок. Олор, андый јаан бойлоры, кандый да тыҥ салкынга айдатса, олорды кичинек тискин башкарат; керепчи кайдаар кӱӱнзезе, оноор ууланат. 5Анайып тил де. Ол эт-канныҥ кичинек ӱйези, је кӧп мактанат. Кӧр, кичинек от элбек агашту јерди ӧртӧп койот. 6Тил де – от, јаманныҥ кееркемјизи. Ол эт-канныҥ ӱйелери ортодо јӱрӱп, ончо эт-канды быјарсыдат, бойы таамыныҥ одынаҥ камылып, бастыра јӱрӱмисти ӧртӧйт. 7Кижи кандый ла јайалганды: аҥ-куштарды, јылып, јорголоп јӱрер тындуларды, талайдыҥ тындуларын јобожыдат, јобожыдып та койгон. 8Тилди дезе улустыҥ кемизи де јобожыдып болбойт: бу – токтодып болбос јаман; ол ӧлӱмдӱ коронло толо. 9Оныла Кудайды ла Аданы алкайдыс, оныла ок Кудайга тӱҥейлеп јайалган улусты каргайдыс. 10Бир ле оостоҥ алкыш ла каргыш чыгат. Андый болбос учурлу, карындаштарым. 11Тоҥмоктыҥ бир ӱйдинеҥ тату ла ачу суу агат па? 12Смоква агаш май-агаштыҥ јиилегин бӱдӱрип болбос, карындаштарым, эмезе виноградтыҥ тӧс сабы смокваныҥ јиилегин. Анайып бир тоҥмок суу тусту ла тату сууны агызып болбос.


Чын ойгорлык


13Слердиҥ кемигер ойгор ло керсӱ? Мыны јакшы кылыгыла, бойы јобош ло ойгор болуп эткен керектериле кӧргӱссин. 14Је јӱрегерде ачу кӱйӱниш ле арбаныш јӱрген болзо, мактанбагар, чындыкка удура тӧгӱн кере этпегер. 15Бу ӧрӧртинеҥ келип турган ойгорлык эмес, ол јердийи, сезимдийи, шилемирдийи, 16нениҥ учун дезе кайда кӱйӱниш ле арбаныш, анда аай-тӧӧй јок ло ончо јаман болуп јат. 17Је ӧрӧртинеҥ келип турган ойгорлык баштапкыда ару, оноҥ энчӱ, тӧп, уккур, буурзашла, јакшы керектерле толо, ылгабас ла ачык-јарык. 18Чындыктыҥ ӱрени энчӱ тужында, энчӱни чеберлеген улуста ӱренделет.


### 4


Кайракан алдында јобожыгар


1Слердиҥ бойыгарда ӧштӧжӱ ле ӧӧн-бӧкӧн кайдаҥ келет? Ӱйелереерде јуулажып турган соот-јыргалду кӱӱнигердеҥ болбос по? 2Нени кӱӱнзеп јадыгар, оны албайдыгар. Оныҥ учун ӧлтӱрип јадыгар. Кӱйӱнип јадыгар, је јединип болбойдыгар. Оныҥ учун ӧштӧжип ле јуулажып јадыгар. Слерде јок, нениҥ учун дезе сурабайдыгар. 3Сурап турганыгарда, албайдыгар, нениҥ учун дезе јакшыга эмес, соот-јыргалда кородорго болуп сурайдыгар.

4Чайдам јӱрӱмдӱлер! Телекейде бар немелерге тартылганы – ол Кудайга удура ӧштӧжӱ деп билбейдигер бе? Анайдарда, телекейде бар немелерге тартылар кӱӱндӱ кижи Кудайга ӧштӱ боло берет. 5Эмезе Агару Бичик мынайда тегин айдат деп сананып јадыгар ба: «Бистиҥ бойыбыста јӱрген Тын сӱрекей кӱнӱркеп сӱӱйт»? 6Је Кудай оноҥ кӧп јакшылык берет, оныҥ да учун айдылган: «Кудай бийиркектерге удурлажат, јобожыгандарга јакшылык берет».

7Анайдарда, Кудайга багыгар. Кӧрмӧскӧ удура турыгар, ол слердеҥ кача берер. 8Кудайга јууктагар, Ол слерге јууктаар. Колдорыгарды јуныгар, кинчектӱлер, јӱректеригерди арутагар, экиленген санаалу улус. 9Ачуланыгар, ыйлагар, сыктагар. Каткыгар ый боло берзин, сӱӱнчигер – кунук. 10Кайракан алдында јобожыгар, Ол слерди кӧдӱрер. 11Бой-бойыгарды јамандашпагар, карындаштарым. Карындажын јамандап эмезе карындажын јаргылап турган кижи, Јасакты јамандап, Јасакты јаргылайт. Јасакты јаргылап турган болзоҥ, сен Јасак бӱдӱреечи эмезиҥ, бойыҥды јаргычы эдип јадыҥ. 12Јасак Чыгараачы ла Јаргычы јаҥыс. Ол аргадаар ла ӧлтӱрер аргалу. А сен кем андый, јуук кижиҥди јаргылайтан?

13Эмди угыгар, мынайда айдып јӱргендер: «Бӱгӱн эмезе эртен мындый да калага барарыс, ондо бир јыл јӱрӱп, садыжып, кирелте аларыс». 14Слер керек дезе эртен не болорын билбей јадыгар, нениҥ учун дезе слердиҥ јӱрӱмигер – ол суудаҥ кӧдӱрилеле, јоголып калар буу. 15Оныҥ ордына айдыгар: «Кайраканныҥ табы болзо, тирӱ јӱрерис, оны эмезе мыны эдерис». 16Эмди дезе улуркак болгоныгар учун мактанып јадыгар. Кандый ла андый мактаныш – ол јаман. 17Анайдарда, јакшыны эдерин билип, оны этпей турган кижи кинчек эдет.


### 5


Байлар ыйлазын


1Эмди угыгар, слер, байлар! Ыйлагар, сыктагар, – слерге кату-јобол келип јат. 2Байлыгаар чириди, кийимеерди кӱйе јиди. 3Алтыныгар ла мӧҥӱнигер татады. Олордыҥ тады слерге удура керелеп, эди-каныгарды от чылап јиир: байлыкты бойыгарга калганчы кӱндерге јуудыгар. 4Бат, ишчилер слердиҥ кыралардыҥ ажын кестилер, слер дезе олорго тӧлӧбӧдигер. Эмди олор кыйгы-кышкыда. Олордыҥ кыйгы-кышкызы Саваоф Кайраканга[1] угулды. 5Слер јерде јӱрӱп, јажыркап ла сайрап јадыгар, јӱректеригерди сойотон кӱнге семирттигер. 6Слер Актуны јаргылап, ӧлтӱрдигер; Ол слерге удурлашпады.


Чыдамкай болуп, мӱргигер


7Анайдарда, карындаштар, Кайраканныҥ келерине јетире узакка чыдамкай болыгар. Бат, јер ишчи јердиҥ баалу тӱжӱмин сакыйт, ого болуп јаскы ла кӱски јааштар јааганча узак чыдажат. 8Слер де узак чыдажыгар, јӱрегеерди бек эдигер, нениҥ учун дезе Кайраканныҥ келери јуук. 9Јаргыга кирбеске, бой-бойыгарга арбанышпагар, карындаштар. Бат, Јаргычы эжиктиҥ јанында туру. 10Кайраканныҥ адынаҥ айткан јарлыкчылар кыйын-шырада узак чыдашкан. Карындаштарым, олорды тем эдип алыгар. 11Бат, чыдашкан улусты кежиктӱ деп адайдыс. Иовтыҥ чыдашканын укканыгар, ого учында Кайракан нени эткенин кӧргӧнигер, нениҥ учун дезе Кайракан кӧп быйанду ла буурзак.

12Элдеҥ озо, карындаштарым, теҥериле де, јерле де, ӧскӧ-башка кандый да чертле чертенбегер, је јаргылатпаска, «эйе» дегенигер, «эйе» болзын, «јок» дегенигер, «јок» болзын.

13Кемигер де шыралап јӱрӱ бе? Мӱргизин. Кем де сӱӱнип јӱрӱ бе? Сарназын. 14Кемигер де оору ба? Серкпениҥ јаандарын кычырзын. Олор оны Кайраканныҥ адына болуп майлап, ол учун мӱргизин. 15Бӱдӱп мӱргигени оору кижини аргадаар, оны Кайракан тургузар, кинчек эткен болзо, онызы ташталар. 16Анайдарда, јазыларга, јаман кылынганаарды бой-бойыгар алдында айдып, бой-бойыгар учун мӱргигер. Акту кижиниҥ тыҥыдылган мӱргӱзи кӧпти эдер аргалу. 17Илия бистий ле кижи болгон. Је ол јаҥмырлабазын деп, јайнап мӱргиирде, јерде ӱч јыл ла алты ай јаҥмырлабаган. 18База мӱргиирде, теҥери јаҥмыр берген, јер бойыныҥ јиилегин ӧскӱрген.

19Карындаштарым! Кемигер чындыктаҥ аза берзе, кемигер де оны кайра бурыза, 20кинчектӱни јастыра јолынаҥ кайра бурыганы оныҥ тынын ӧлӱмнеҥ аргадап алар деп, ол учун кӧп кинчектер ташталар деп, ол кижи билзин.


## Петр апостолдыҥ баштапкы самаразы

### 1


1Иисус Христостыҥ апостолы Петрдаҥ – Понтто, Галатияда, Каппадокияда, Асияда ла Вифинияда чачылып, кӧчкӱндер чилеп јаткан, Кудай талдап алган улуска. 2Тын ажыра улусты агару эдер деп, башкыда темдектеп койгоныла, Ада Кудай слерди талдап алган. Ол слерди Иисус Христоско сӧсуккур болзын, Оныҥ каныла аруталзын деп, Тынла агару эдерин темдектеген.

Слерге јакшылык ла амыр кожулзын.


Тирӱ ижемји


3Кудайга, Иисус Христос Кайраканыстыҥ Адазына, баш болзын! Бисте Ого тирӱ ижемји болзын деп, Ол Бойыныҥ улу быйаныла Иисус Христостыҥ тирилгени ажыра биске јаҥы јӱрӱм берген. 4Бисти мӧҥкӱлик, ару ла чалдыкпас энчи алзын деп, Ол јаҥы јӱрӱм берген. Бу энчи слерге теҥериде чеберлелет. 5Слерди дезе Кудай Бойыныҥ кӱчиле бӱдӱмјигер ажыра аргадаарга чеберлейт. Бу аргадаш калганчы ӧйдӧ ачыларга белен. 6Бого сӱӱнигер. Эмди јӱзӱн-јӱӱр ченелтелердеҥ улам эмеш кунугарга келижип турган болзо, чыдажыгар. 7Онызы слердиҥ Кудайга чындык бӱдӱп турганыгар быртып калар алтыннаҥ баалу болуп калзын деп керектӱ. Алтынныҥ да чыҥдыйы отло ченелет ине. Ол тушта слердиҥ бӱдӱп турганыгар, Иисус Христос ачылза, јараду, мак, кӱндӱ экелер. 8Оны кӧрбӧй туруп сӱӱп јадыгар. Оны эмдиге кӧрбӧй јадып, Ого бӱдӱп, сӧслӧ айдып болбос улу сӱӱнчиле сӱӱнип, 9бӱдӱп турганыгардыҥ амадузына – тыныгарды аргадаарына једип аладыгар. 10Бу аргадаш керегинде јарлыкчылар бедиренип шиҥжӱлеген, слерге темдектелген јакшылык керегинде озолондыра айткан, 11олордо јӱрген Христостыҥ Тыны кемге ле кандый ӧйгӧ кӧргӱскенин шиҥжӱлеген. Христос кыйналар, оныҥ кийнинде макталар деп, Тын озолондыра керелеген. 12Олордыҥ ижи бойлорына эмес, је слерге тузалу болгон деп, јарлыктарга ачылган. Эмди олордыҥ айтканын теҥеридеҥ ийилген Агару Тынла Сӱӱнчилӱ Јар јарлаган улус слерге јарлыктаган эдилер. Ангелдер де мыны билип аларга сӱрекей кӱӱнзеп јадылар.


Агару јӱрӱм


13Оныҥ учун, кур курчанган чылап, санаагарды курчап, ойгу болуп, Иисус Христос ачылганда, слерге берилип турган јакшылыкка бӱткӱлинче иженигер. 14Сӧсуккур балдардый болыгар, башкыда билбей јӱргенигердеҥ улам слерде болгон кычаларга бакпагар. 15Карын, слерди кычырып алган Кудай агару чылап, бойыгар да јӱрӱмеерде агару болыгар. 16Бичилген сӧс бар ине: «Агару болыгар, нениҥ учун дезе Мен агару».

17Кудай кажы ла кижини ылгабай, эткен керектериле јаргылайт. Анайдарда, Оны Адагар деп адап турган болзогор, Оноҥ айап, јерде удурум јӱрген ӧйигерди ӧткӱригер. 18Слерге адалардаҥ берилген сандырашту јӱрӱмнеҥ быртып калар мӧҥӱнле эмезе алтынла садылып алылбаганаарды, 19карын, јек јок ло ару кураан ошкош Христостыҥ баалу каныла садылып алылганыгарды билип јадыгар. 20Ол телекей јайалардаҥ озо талдалган, је слерге калганчы ӧйлӧрдӧ ачылган. 21Слер Ол ажыра Кудайга бӱттигер. Кудай Оны тиргизип, слерди Кудайга бӱдӱп, Ого ижензин деп, Ого мак берген.

22Слер карындаштарды ылгабай сӱӱрге, Тын ажыра чындыкка багып, тыныгарды арутадыгар. Бой-бойыгарды ару јӱрегеердеҥ јаантайын сӱӱгер. 23Слерге јаҥы јӱрӱм берген ӱрен ӱргӱлји болуп јат. Ол – Кудайдыҥ тирӱ ле элен-чакка артабас сӧзи, 24нениҥ учун дезе

кандый ла кижи ӧлӧҥдий,

кижиниҥ кандый ла магы ӧлӧҥдӧги чечектий.

Ӧлӧҥ кургаза, чечеги тӱжӱп калат,

25је Кайраканныҥ сӧзи ӱргӱлјиге јӱрет.

Бу – слерге јарлалган сӧс.


### 2


Иисус – тирӱ таш


1Анайдарда, кандый ла ӧштӧштӧҥ, кандый ла куурмакташтаҥ, экијӱстеништеҥ, кӱйӱништеҥ, кандый ла јамандаштаҥ айрылып, 2јаҥы туулган балдар чылап ӧзӧргӧ лӧ аргадаларга, сӧстиҥ ару сӱдин тыҥ кӱӱнзегер. 3Слер амзап кӧрӧлӧ, Кайракан быйанду деп, билип алганыгар. 4Ого, улус јектеп койгон, је Кудай эрјине деп талдап алган тирӱ ташка, јууктап, 5бойыгар да, тирӱ таштардаҥ чылап, бойыгардаҥ бойыгар тынныҥ туразын тудыгар. Анда ИисусХристос ажыра Кудайга јараар тыннаҥ тайылга эдерге, агару абыстар болыгар. 6Агару Бичикте айдылган ине:

«Бат, Мен талдап алган эрјине ташты,

булуҥныҥ тӧзиндеги ташты,

Сиондо салып јадым.

Бу ташка бӱдӱп турганы, уйатка калбас».

7Анайдарда, ол слерге, бӱдӱп тургандарга, эрјине таш, бӱтпей тургандарга ол –

тура тудаачылар јектеп койгон таш.

Је ол булуҥныҥ тӧзиндеги таш боло берген.

Ол улус бӱдӱрилетен таш,

олордыҥ јолында кайадый.

8Улус сӧскӧ бакпай, бу ташка бӱдӱрилип јадылар. Олордыҥ салымы андый. 9Слер дезе, Кудай талдап алган ук, Каанныҥ абыстары, агару улус, Кудайдыҥ калыгы. Ол слерди караҥуйдаҥ Бойыныҥ кайкамчылу јарыгына кычырган, Оныҥ улу быйанын јарлаарга талдап алган.

10Слер башкыда Кудайдыҥ калыгы болбогоныгар,

эмди Оныҥ калыгы болуп јадыгар;

башкыда быйан албаганыгар,

эмди алдыгар.


Кудайдыҥ кулдары чылап эдип јӱригер


11Кару улузым! Слерди, туш јердеҥ келген, бу телекейде кӧчкӱндер чилеп јӱрген улусты, кычырып турум: тынга удура јуулажып турган эт-канныҥ кычазынаҥ ырап, 12ӧскӧ калыктар ортодо јакшы јӱрӱм јӱригер. Олор слерди јаманды эдип туру деп бурулап болбозын, карын, слердиҥ јакшы керектеригерди кӧрӱп, Кудай олорго быйан берер кӱнде Оны мактазын. 13Кижиниҥ кандый ла јаҥына Кайраканга болуп багыгар: ол эҥ бийик јаҥда отурган каан да болзын, 14кааннаҥ ийилген башкараачылар да болзын. Олор каршучыларды кезедерге ле јакшыны эдеечилерди кайралдаарга ийилип јадылар, 15нениҥ учун дезе Кудайдыҥ табы мындый: бис јакшыны эдип, неме билбес улустыҥ учуры јок эрмек-куучындарын токтодор учурлу. 16Јайым улус чылап јӱригер, јайымыгарды јаманды эдерге тузаланбагар, карын, Кудайдыҥ кулдары чылап јӱригер. 17Ончо улусты тооп јӱригер, карындаштарды сӱӱгер, Кудайдаҥ айагар, каанды тоогор.

18Јалчылар, бийлердеҥ айап, олорго багыгар, јаҥыс та јакшы ла кижизек эмес, је кату бийлерге багыгар. 19Кем Кудайды сананып, акту јерге шыралап, ачу-корон кӧрӱп турган болзо, бу јакшылык ине. 20Кинчектер учун соктырып турган болзогор, не учун мактайтан? Јакшыны эдип шыралап, је чыдажып турган болзогор, слерди Кудай јарадып јат. 21Слер бого кычырылганыгар. Христос бисти Оныҥ изиле барзын деп, биске тем артырып, бис учун шыралаган.

22Ол кинчек этпеген,

Оныҥ сӧстӧринде тӧгӱн јок болгон.

23Оны јамандаарда, Ол удура јамандабаган; шыралап јӱрӱп, коркытпаган, је мыны эдерин Чындык Јаргычыга бӱдӱмјилеген. 24Ол кинчектеристи Бойыныҥ эдинде Бойы керӱ агашка кӧдӱрип, бис кинчектердеҥ айрылып, чындыкта јӱрзин деп, кадап койгон. 25Слер азып јӱрген койлордый болгоныгар. Эмди Кӱдӱчиге ле тыныгарды Чеберлеечиге бурылдыгар.


### 3


Ӱйлери ле ӧбӧӧндӧри


1-2Анайда ок слер де, ӱй улус, ӧбӧгӧндӧрӧӧргӧ сӧсуккур болыгар. Кудайдыҥ сӧзин угар кӱӱни јок эр улус ару ла айап јӱрген јӱрӱмигерди кӧрӧлӧ, ӱйлериниҥ јӱрӱми ажыра Кудайга сӧс јокко баштанзын деп, анайда эдигер. 3Кееркемјигер тыш јаны болбозын, чач ӧргӧни, алтын кийим эмезе кийимдеги јазал болбозын. 4Карын, кееркемјигер ич бойыгар болзын. Бу јобош ло токуналду тынныҥ чалдыкпас јаражы болуп јат. Мынызы Кудайдыҥ алдында баалу. 5Анайып, башкыда Кудайга иженген агару ӱй улус та ӧбӧгӧндӧрине сӧсуккур болуп, кееркединген эдилер. 6Анайып, Сарра Авраамды бий деп адап, ого сӧсуккур јӱрген. Јакшыны эдип, недеҥ де коркыбай ла тӱймебей турган болзогор, Сарраныҥ балдары болгоныгар ол.

7Анайда ок слер де, эр улус, ӱйлереерге керсӱ болыгар, олорды бортык айакты чылап алып јӱригер. Олорго кӱндӱ эдип јӱригер, нениҥ учун дезе олор слерле кожо јакшылыкту јӱрӱмди энчиленер. Слердиҥ мӱргӱгерге буудак болбозын деп, анайда эдигер.


Чындык учун шыралап јӱрери


8Адакыда, ончогордыҥ санаагар јаҥыс болзын, килежип јӱригер, карындаштарды сӱӱгер, јымжак јӱректӱ, најылык, улуркабас санаалу болыгар; 9јаманныҥ ордына јаман этпегер, айткылаштыҥ ордына айткылабагар, карын, алкышты энчиленерге кычырылганыгарды билип, алкагар.

10«Јӱрӱмди сӱӱп,

јакшы кӱндерди кӧрӧр кӱӱндӱ кижи

јаман, тӧгӱн сӧстӧр айтпай,

тил-оозын тудунзын.

11Ол јаманнаҥ кыйышсын, јакшыны этсин,

амырды бедиреп, ого јӱткӱзин.

12Кайракан актуларга кӧрӱп јат,

олордыҥ јайнуузын угуп јат,

је Кайракан јаман эдеечи улуска удура (олорды јер ӱстинеҥ јоголторго)».

13Јакшыга јӱткӱп турган болзогор, слерге кем јаман эдер? 14Је чындык учун шыралап та јӱрген болзогор, слер кежиктӱ. Слерге јаман эдерге турган улустаҥ коркыбагар, тӱймебегер.

15Јӱректеригерде ХристосКайракан агару болзын; ижемјигер керегинде слердеҥ јартамал некеп турган не ле кижиге каруу берерге јаантайын белен болыгар. 16Је мыны јымжак кӱӱндӱ, айап ла тооп эдигер, санаагар ару болзын. Ол тушта Христостыҥ Бойындагы јакшы јӱрӱмеерди јамандап турган улус уйатка калар. 17Кудайдыҥ табы болзо, јаман керектер учун шыралаганча, јакшы керектер учун шыралаганы артык ине. 18Христос то бисти Кудайга экелерге, кинчектер учун, акту бойы, акту эместер учун бир катап ӱргӱлјиге ӧлгӧн. Ол эт-канла ӧлтӱрилген, тынла – тирилген. 19Бу тын ажыра ок таамыдагы кижендӱ сӱнелерге келип јарлыктаган. 20Олор Нойдыҥ кӱндеринде Кудайга бакпаган улус болгон. Кудай олорды ковчег тудулганча узак чыдажып сакыган. Ковчегте јӱк сегис кижи чайыктаҥ аргадалган. 21Анайып, слерди де эмди креске тӱжери аргадайт. Креске тӱжери – ол эт-канныҥ кирин јунары эмес, је ару санаала Кудайга баштанары, ол Христостыҥ тирилгени ажыра аргадайт. 22Ол теҥериге кӧдӱрилип, Кудайдыҥ оҥ јанында јӱрет, Ого ангелдер, ӧрӧги јаҥдар ла кӱчтер баккандар.


### 4


Кудайга учурлалган јӱрӱм


1Анайдарда, Христос бис учун эди-каныла шыралаган. Слер де ол ло санаала јепсенигер, нениҥ учун дезе эди-каныла шыралап јӱрген кижи кинчек этпей барат. 2Јердеги јӱрӱминиҥ арткан ӧйин кижиниҥ кычаларына башкартпай, је Кудайдыҥ табыла ӧткӱрерге, оныҥ анайда эдип турганы ол. 3Ӧткӧн ӧйлӧрдӧ кара јаҥдулар чылап јӱргенигер, болор. Балыр јӱрӱп, кычага башкартып, аракыдап, тойлоп-јыргап, ичип-јип, јескинчилӱ чалуларга бажырган эдигер. 4Оныҥ учун олордыҥ јӱрӱмди јылыйтар керектеринде турушпай турганыгарды кайкап, олор слерди јамандап јадылар. 5Олор саадабай тирӱлерди ле ӧлгӧндӧрди јаргылайтан Кудайга каруу берер. 6Бого болуп ӧлгӧн дӧ улуска Сӱӱнчилӱ Јар јарлалган, олор, ончо улус чылап эт-канныҥ эткен керектери учун јаргылаткан бойлоры, тыныла Кудайдыйы чылап јӱрзин.

7Је ончозыныҥ учы јуук. Анайдарда, керсӱ болыгар, мӱргип, сергек болыгар. 8Элдеҥ озо бой-бойыгарга јаантайын карузып јӱригер, нениҥ учун дезе сӱӱш кӧп кинчектерди таштаттырып јат. 9Арбанбай, бой-бойыгарга кӱндӱзек болыгар. 10Кажыгар ла Кудайдыҥ јӱзӱн-башка јакшылыгын башкарып јадыгар. Оныҥ учун алган јайалтагарды тузаланып, бой-бойыгарга болужыгар. 11Айдып турган кижи, Кудайдыҥ сӧстӧрин чилеп айтсын, серкпеде иштеп јӱрген кижи, Кудай берип турган кӱчле иштезин. Ол Иисус Христос ажыра ончозында макталзын деп, анайда эдигер. Ого чактардыҥ чакка мак ла јаҥ. Аминь.


Христосло кожо шыралаары


12Кару улузым! Слерге Кудай отло ченелте ийзе, кайкабагар, ол слерге туш неме деп бодобогор. 13Карын, сӱӱнигер, нениҥ учун дезе Христостыҥ шыраларында туружып јадыгар. Оныҥ магы ачылза, сӱӱнеригер ле јыргаарыгар. 14Христостыҥ ады учун слерди јамандап турган болзо, кежиктӱ болгоныгар ол, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ мактулу Тыны слерде амырап јат. Олор Оны јамандап јадылар, слер мактап јадыгар[1]. 15Слерге шыралаарга келишсе, ол шырагар ӧлтӱргени, уурдаганы, јаман эткени, ӧскӧ кижинийин кӱӱнзегени учун эмес болзын. 16Христостыҥ кижизи чилеп шыралап јӱрген болзоҥ, уйалба, је андый салым учун Кудайды макта. Оныҥ адын аданып јӱргениҥ учун Оны макта. 17Кудайдыҥ калыгынаҥ башталатан јаргыныҥ ӧйи једип келген ине. Озо бистеҥ башталза, Кудайдыҥ Сӱӱнчилӱ Јарына бакпай турган улусла не болор? 18Актузы јӱк арайдаҥ аргаданып турган болзо, Кудайга бӱтпезиле, кинчектӱзиле не болор? 19Анайдарда, Кудайдыҥ табыла шыралап јӱргендер јакшыны эдип, Ого, сӧзине чындык Јайаачыга, јӱрӱмин бӱдӱмјилезин.


### 5


Кудайдыҥ ӱӱри


1Анайдарда, мен, серкпениҥ јааны бойым, Христостыҥ шыразыныҥ керечизи ле ачылатан макта туружаачы кижи, слердиҥ јаандарыгарга баштанып турум: 2Кудайдыҥ слерге берилген ӱӱрин кабырыгар. Је мыны албан јокко, бойыгардыҥ кӱӱнигерле, Кудайга јараарыла эдигер, уйатту кирелтеге болуп эмес, кӱӱнзеп эдигер. 3Кудай бӱдӱмјилегенди бийлебей башкарыгар, је ӱӱрге тем кӧргӱзигер. 4Баш Кӱдӱчи ачылза, мактыҥ чалдыкпас кайралын аларыгар.

5Анайда ок кичӱлер де, јаандарга багыгар, бой-бойыгарга сӧсуккур болуп, јобош болыгар, нениҥ учун дезе

Кудай бийиркектерге удурлажат,

јобожыгандарга јакшылык берет.

6Оныҥ учун Кудайдыҥ кӱчи алдында јобожыгар, Ол слерди темдектелген ӧйдӧ бийикке кӧдӱрер. 7Не де керегинде санааркабагар, Ого иженигер, нениҥ учун дезе Ол слерди кичееп кӧрӱп јӱрӱ. 8Эрӱӱл, сергек болыгар! Слердиҥ ӧштӱгер, кӧрмӧс, кемди јуда салайын деп бедиреп, ыркыранган каракула чылап базып јӱрӱ. 9Бек бӱдӱп, ого удура турыгар. Бу телекейде андый ок шырага слердиҥ карындаштарыгар да алдырып турганын билеригер.

10Кандый ла јакшылыкты берип турган Кудай дезе бисти Иисус Христостогы Бойыныҥ мӧҥкӱлик магына кычырган. Слер кыска ӧйгӧ шыралаган кийнинде Ол Бойы слерди тӱзеткей, бек тургускай, кӱчтӱ, турумкай эткей. 11Ого чактардыҥ чакка мак, јаҥ. Аминь.


Адакы сӧс


12Мыны Силуанныҥ болужыла бичидим. Мен оны чындык карындаш деп бодоп јадым. Кычыру эдип ле керелеп, Кудайдыҥ чын јакшылыгы не болгонын слерге кыскарта бичидим. Бу јакшылыкта болуп јӱригер.

13Слерди чилеп Кудай талдап алган Вавилондогы серкпе, база Марк уулым слерди уткып турулар. 14Бой-бойыгарды јӱрегерде карузып уткыгар.

Ончогорго, Христос Иисустыҥ Бойында јӱргендерге, амыр. Аминь.


## Петр апостолдыҥ экинчи самаразы

### 1


1Иисус Христостыҥ кулы ла апостолы Симон-Петрдаҥ – Кудайыстыҥ, Аргадаачы Иисус Христостыҥ, чындыгына једип, бис чилеп акту јӱректеҥ бӱдӱп турган улуска.

2Кудайды ла Иисус Христос Кайраканысты билип турган тужыгарда слерге јакшылык ла амыр кожулзын.


Чындык билим


3Оныҥ кудайлык кӱчи јӱрӱмге ле Кудайга беринерине керектӱ ончо немени биске тегин берип јат. Мыны ончозын бисти Бойыныҥ магыла, быйаныла кычырган Кудайды билип турганыс ажыра алып јадыбыс. 4Анайып биске баалу-чуулу ла улудаҥ улу сӧс берилген. Ол сӧс бисти Кудайдыҥ бӱдӱмелин бойына алынзын, бу телекейдеги јайрадуга экелеечи кычадаҥ кыйышсын деп берилген.

5Бого болуп ончо кӱчигерди салыгар; бӱдӱмјигерде бойыгардыйын кородып, кудайлык быйанга једигер. Кудайлык быйанга једип, Оныҥ табын билип алыгар. 6Оныҥ табын билип, кӱӱнигердиҥ ээзи болыгар, кӱӱнигердиҥ ээзи болуп, турумкай болыгар, турумкай болуп, Кудайга беринген болыгар. 7Кудайга беринген болуп, карындаштарды сӱӱгер, карындаштарды сӱӱп, ончо улуска карузыгар. 8Бу ончозы слерде бар болуп, кожулып турза, Иисус Христос Кайраканысты билип аларында једими ле тузазы јок артпазыгар. 9Кемде бу ончозы јок, ол сокор ло каралга, башкы кинчектерин арутайтанын ундып койгон.

10Оныҥ учун, карындаштар, слерди Кудай кычырып ла талдап алганын јӱрӱмде кӧргӱзерге кичеенигер. Анайда эдип, качан да бӱдӱрилбезигер. 11Анайып, Кайраканыстыҥ – Аргадаачы Иисус Христостыҥ мӧҥкӱлик Каандыгына кирерге слерге јайым јол ачылар.

12Оныҥ учун мыны билип, бу чындыкта бек те турган болзогор, ол керегинде слерге јаантайын эске алындырар кӱӱним бар.


Христостыҥ магыныҥ керечилери


13Бу байканда – бортык эт-канда јӱрген тужымда слерди эске алындырышла ойгозоры чын деп бодоп турум. 14Меге Иисус Христос Кайраканыстыҥ ачканыла, удабастаҥ байканымды таштап баратанымды билерим. 15Мен атана да берген соҥында слер мыны јаантайын эске алынып турзын деп, ончо кӱчимди салып кичеенерим.

16Иисус Христос Кайраканыстыҥ кӱчин ле келгенин јарлап, слерге сананып тапкан чӱмдӱ куучындар айтпадыс ине, је бис Оныҥ улу учурын бойыстыҥ кӧзисле кӧрдис. 17Ол Ада Кудайдаҥ кӱндӱ ле мак алып турарда, Ого теҥери магыныҥ бийигинеҥ мындый ӱн угулган: «Бу Мениҥ сӱӱген Уулым, Ондо Мениҥ јакшылыкту табым». 18Теҥеридеҥ келген бу ӱнди Оныла кожо агару кырда болорыста укканыс. 19База бисте јарлыктап айткан эҥ быжу сӧс бар. Ого баштанып, јакшы эдип јадыгар. Ол сӧс таҥ аткалакта, јӱректеригерде таҥ чолмон чыккалакта, караҥуй јерде јарыткыш чылап чалып јат. 20Элдеҥ озо билип јӱригер: Агару Бичикте јарлыктап айткан кандый да сӧсти кижи бойы јартап болбос, 21нениҥ учун дезе јарлыкчылардыҥ сӧзи кижиниҥ табыла качан да айдылбаган, је Кудайдыҥ агару улузы Агару Тынга баштадып, сӧсти Кудайдаҥ айткандар.


### 2


Тӧгӱн ӱредӱчилер


(Иуда 4-13)


1Калыкта тӧгӱн јарлыкчылар да болгон. Анайып слерде база тӧгӱн ӱредӱчилер болор. Олор слерге ӧлӱмге экелетен ӱредӱ кийдирер, олорды јайымга садып алган Кайраканды јектеп, бойлоры бойлорын ӧлӱмге кийдирер. 2Олордыҥ кийнинеҥ кӧп улус барып, балыр јӱрӱм јӱрер, олордоҥ улам чындыктыҥ јолы јамандалар. 3Олор ачыркап, слерге сананып тапкан немелер айдып, слерди бойлорыныҥ тузазына болуп садып алар. Олорго јаргы туку качан белен, олорды ӧлӱм сакыйт.

4Кудай кинчек эткен ангелдерге де килебеген, олорды јаргыга јетире таамыныҥ карачкызына отургызып койгон. 5Ол баштапкы телекейге де килебей, Кудайы јок улустыҥ телекейине чайык чыгарган, је чынныҥ јарлыктаачызы Нойды ла оныҥ билезиндеги јети кижини чеберлеп алган. 6Ол Содом ло Гоморра калаларды јаргылап, јайрадып ла кубал эдип, келер ӧйдӧ Кудайы јок јӱрер улуска тем кӧргӱскен. 7Јарамастулардыҥ јаман кылыгынаҥ арып-чылаган акту Лотты дезе аргадап алган. 8Бу акту кижи олордыҥ ортозында јӱрӱп, јарамас керектерди кӧрӱп ле угуп, кӱнӱҥ сайын ичинде тыҥ шыралаган.

9Анайдарда, Кайракан билер, Кудайга беринген улусты канайып ченелтедеҥ айрыйтанын, јарамастуларды дезе кезедип, јаргыныҥ кӱнине јетире тудатанын; 10анчада ла эттиҥ быјар кычаларын ээчий барып, јаҥдарды јаман кӧрӱп тургандарды. Андый улус кал, кедер, ӧрӧ тургандарды јамандаарга коркыбай јадылар. 11Ангелдер де олордоҥ чик-јок кӱчтӱ ле бек те болзо, Кайраканныҥ алдында олорды каралап јаргы этпей јадылар. 12Бу улус санаа-укаа јок тындуларга тӱҥей: олор бӱткен сезимиле башкарынып јадылар, олорды тудуп, ӧлтӱрзин деп туулгандар; олор нени билбес, оны јамандап јадылар. Анайып, бойлоры бойлорын јайрадып, јоголып јадылар; 13јарамас учун бойындыйын алар. Олор кӧккӧ тӱште јыргаарын јакшызынат. Олор – кирдиҥ ле јектиҥ тамчылары; слерле кожо болуп, бойлорыныҥ меке-тӧгӱниле сооттоп јадылар. 14Олордыҥ кӧстӧри јӱк чайдам керектерди ле тӱгенбес кинчекти бедиреп јадылар. Олор арылык-берилик улусты мекелеп јадылар, јӱректери ачапка ӱренип калган; олор – каргыштыҥ уулдары. 15Олор чике јолдоҥ чыгып, Восор уулы Валаамныҥ јолыла барып, аза бергендер. Валаам дезе јаман эткени учун тӧлӧлип турган кайралды сӱӱген. 16Ол бойыныҥ јарамазы учун илезине чыгарылган: тил јок эштек кижиниҥ ӱниле айдып, јарлыкчыныҥ јӱӱлгек санаазын токтоткон.

17Андый улус – суу јок тоҥмоктор, јотконго айдаткан булуттар ла туман. Олорго ӱргӱлји карачкыныҥ карачкызы белетелген. 18Олор кӧп куру сӧстӧр айдып, азып јӱргендердеҥ јаҥы ырап баштаган улусты эттиҥ кычазына ла балыр јӱрӱмге јилбиркедип јадылар. 19Олорго јайым береечи болодылар, је бойлоры – чириириниҥ кулдары, нениҥ учун дезе олор кемге јеҥдирткен, ого кулдар болуп јадылар. 20Бу улус Кайраканды – АргадаачыИисус Христосты билеле, телекейдиҥ быјарынаҥ кыйыжып, бу быјарга ойто кирип, јеҥдиртип турза, олордыҥ айалгазы башкызынаҥ коомой болуп јат. 21Олорго чынныҥ јолын билип албаганы артык болор эди. Оноҥ башка, ол јолды билип алала, олорго берилген агару јакылтадаҥ кайра бурылып јадылар. 22Је андый улусла бу чындык кеп сӧстӧ айдылганыла болуп јат: «Ийт бойыныҥ кускузына бурылат», база: «Јунуп койгон чочко ойто ло балкашта аҥданат».


Христос бурылар


### 3


1Кару улузым! Слерге экинчи самара бичип турганым бу. Экилезинде эске алындырышла слерде ару санаалар ойгозып турум. 2Башкыда агару јарлыкчылар айткан сӧстӧрди, база апостолдорыгар ажыра берилген Аргадаачы Кайраканныҥ јакылтазын сананып јӱригер.

3Элдеҥ озо билип јӱригер: калганчы ӧйлӧрдӧ уйалбас электеечилер келер. Олор акту бойлорыныҥ кычаларыла башкарынып, 4айдыжар: «Ол айтканыла, качан келер? Адаларыс ӧлӱп јат, је телекей јайалардаҥ бери ончозы ол ло бойы артып јат». 5Олор мынайда айдып, теҥери ле јер Кудайдыҥ сӧзиле суудаҥ ла суу ажыра эдилгенин бойлорынаҥ бойлоры јажырып јадылар. 6Ол до туштагы телекей чайыкка чӧҥӱп, јоголгон. 7Је эмдиги теҥери ле јер Кудайдыҥ сӧзиле анайып ок отко чеберлелет; олор јаргыныҥ кӱнине ле Кудайы јок улусты јоголторго чеберлелет.

8Је бу бир неме слердеҥ туйук болбос учурлу, кару улузым: Кайраканга бир кӱн муҥ јыл бодолду, муҥ јыл бир кӱн бодолду. 9Кайракан Бойыныҥ берген сӧзин бӱдӱрерге табыланбайт; кезик улус оны табыланыш деп бодойт. Је Ол биске узак чыдажат, нениҥ учун дезе кем де ӧлӱп калбазын, карын, ончо улус кинчегин алынып, Кудайга баштанзын деп кӱӱнзейт.

10Кайраканныҥ кӱни тӱнде уурчы чылап келер, ол тушта теҥери табыштанып јоголор, телекейдиҥ тӧзӧлгӧзи дезе кӱйӱп јайрадылар, јер ле ондогы ончо керектер кӱйӱп калар.

11Бу ончозы мынайда јайрадылар. Айдарда, слер, агару јӱрӱмле јӱрген, Кудайга беринген улус, 12слер, Кудайдыҥ кӱни келерин сакып, оны јылгырладып тургандар, кандый болор учурлу? Ол кӱнде теҥери јалбырап, јайрадылар, телекейдиҥ тӧзӧлгӧзи кайылар. 13Је Оныҥ берген сӧзиле, чындык бар јаҥы теҥерини ле јаҥы јерди сакып јадыбыс.

14Оныҥ учун, кару улузым, мыны сакып, Оныҥ алдына быјарзыбаган, јек јок ло амыр-энчӱде келерге кичеенип, 15Кайраканыстыҥ узак чыдажып турганы слерге аргадаш деп оҥдогор. Ол ок керегинде слерге сӱӱген Павел карындажыс бичиген эди. Ол мынайда ого берилген ойгорлыкла бичиген. 16Анайып ок ол керегинде Павел ончо самараларында айдат. Бу самараларда оҥдоорго кӱч немелер бар, олорды неме билбес ле арылык-берилик улус ӧскӧ дӧ Агару Бичиктерди чилеп, јастыра јартап, бойлорын ӧлӱмге экелип јадылар.

17Анайдарда, слер, кару улузым, мыны озолондыра билип, јарамастулардыҥ асканына тартылбаска ла бӱдӱп турганыгарды јылыйтпаска чеберленигер. 18Је Кайраканыстыҥ, Аргадаачы Иисус Христостыҥ, јакшылыгын алып, Оны билип, ӧзигер. Ого эмди ле ӱргӱлјиге мак. Аминь.


## Иоанн апостолдыҥ баштапкы самаразы

### 1


Христос – Јӱрӱмниҥ Сӧзи


1Слерге бажынаҥ ала не болгонын, нени укканысты, бойыстыҥ кӧзибисле нени кӧргӧнисти, нени ајыктаганысты, колдорыс неге тийгенин – Јӱрӱмниҥ Сӧзи керегинде бичип турубыс. 2Јӱрӱм ачыларда, бу ӱргӱлји Јӱрӱмди кӧргӧнис, Оны слерге керелеп ле јарлап турубыс. Ол Адада болгон, биске ачылган. 3Нени кӧргӧнисти ле укканысты слерге де јарлап, слер де бисле бирлик болзын деп турубыс. Бис Адабысла, Оныҥ Уулы Иисус Христосло бирлик. 4Сӱӱнчигер толо болзын деп, мыны слерге бичип турганыс бу.


Јарыкта базып јӱригер


5Је бат, Оноҥ угала, эмди слерге јарлап турган Јар: Кудай – ол јарык, Оныҥ Бойында кандый да караҥуй јок. 6Оныла бис бирлик деп айдып, је караҥуйда базып јӱрген болзобыс, тӧгӱнденип, чындыкла этпей јадыбыс. 7Ол јарыкта јӱргени чилеп, јарыкта базып јӱрген болзобыс, бойы бойыбысла бирлик болгоныс ол. Анайып, Оныҥ Иисус Христос Уулыныҥ каны бисти кандый ла кинчектеҥ арутайт.

8Бисте кинчек јок деп турган болзобыс, бойысты бойыс астырып јадыбыс, бистиҥ бойыбыста чындык јок. 9Кинчектеристи айдынып турган болзобыс, Ол, чындык ла акту Бойы, кинчектеристи таштап, бисти кандый ла тӧгӱннеҥ арутаар. 10Кинчек этпедис дежип турган болзобыс, Оны тӧгӱнчи эдип јадыбыс, Оныҥ сӧзи бистиҥ бойыста јок.


### 2


Јаҥы јакылта – сӱӱш


1Балдарым! Слерди кинчек этпезин деп, мыны слерге бичип турум. Је кем кинчек эткен болзо, бисте АктуИисусХристос бар. Ол Ада алдында бис учун сурап јат. 2Ол Бойы – бистиҥ кинчектерис учун, јаҥыс та бистийи эмес, бастыра телекейдиҥ улузыныҥ да кинчектери учун Кудайла јараштыраачы болот.

3Оны билип алганысты Оныҥ јакылталарын чеберлеп јӱргенистеҥ кӧрӧдис. 4«Оны билип алгам» деп айдып, јакылталарын чеберлебей турган кижи – тӧгӱнчи, оныҥ бойында чындык јок. 5Оныҥ сӧзин бӱдӱрип турган кижиниҥ бойында чын ла Кудайдыҥ сӱӱжи толо кемине јеткен. Бис Оныла бирлик деп, мынаҥ биледис. 6Оныҥ Бойында јӱрӱп јадым дегени, Ол чылап эдер учурлу.

7Кару улузым! Слерге јаҥы эмес, слерде бажынаҥ ала бар болгон јебрен јакылтаны бичип турум. Ол слерге бажынаҥ ала берилген. Бу јебрен јакылта – слер уккан сӧс. 8Је ол ло ӧйдӧ Оныҥ Бойында ла слердиҥ бойыгарда чыны не болгоны керегинде слерге јаҥы јакылта бичип турум, нениҥ учун дезе караҥуй ӧдӱп јат, чын јарык качан ок јарыдып јат.

9Бойын јарыкта деп айдып, карындажын јаман кӧргӧни, эмдиге јетире караҥуйда. 10Карындажын сӱӱп турганы, јарыкта јӱрет, оныҥ бойында бӱдӱрилер буудак јок. 11Карындажын јаман кӧргӧни – карачкыда, ол карачкыда базып јӱрет, кайдаар барып јатканын билбейт, нениҥ учун дезе карачкы оныҥ кӧзин сокорткон.

12Слерге бичип турум, балдар, нениҥ учун дезе Ого болуп кинчектеригер ташталган. 13Слерге бичип турум, адалар, нениҥ учун дезе бажынаҥ ала Бар Болгонды билип алдыгар. Слерге бичип турум, јииттер, нениҥ учун дезе слер јаманды јеҥдигер. 14Слерге бичидим, балдар, нениҥ учун дезе слер Аданы билип алдыгар. Слерге бичидим, адалар, нениҥ учун дезе слер Башталганы јокты билип алдыгар. Слерге бичидим, јииттер, нениҥ учун дезе слер кӱчтӱ, Кудайдыҥ сӧзи бойыгарда јӱрет, слер јаманды јеҥдигер.

15Телекейдиҥ јӱрӱмин, телекейде бар немени де сӱӱбегер. Телекейдиҥ јӱрӱмин сӱӱп турган кижиниҥ бойында Аданыҥ сӱӱжи јок, 16нениҥ учун дезе телекейде бары ончозы: эт-кан кычазы, кӧс кычазы, јадын-јӱрӱмде оморкойтоны Аданаҥ эмес, телекейдеҥ келип јат. 17Телекейдиҥ јӱрӱми де ӧдӱп јат, оныҥ кычазы база, Кудайдыҥ табын бӱдӱрип турганы – ӱргӱлјиге јӱрет.


Калганчы ӧйдиҥ антихристтери


18Балдар! Калганчы ӧй. Антихрист келип јат деп укканыгар. Эмди кӧп антихристтер табылды. Мынаҥ калганчы ӧй деп биледис. 19Олор бистеҥ чыккан, је бистийи болбогон. Бистийи болгон болзо, бисле кожо артар эди. Је олор чыгып барган, мынаҥ ончозы бистийи эмес деп ачылган.

20Слер Агарудаҥ майлаш алганыгар, ончозын билеригер.

21Слерге чындыкты билбегенигер учун бичиген эмезим, карын, слер оны билер учун, кандый да тӧгӱн чындыктаҥ болор аргазы јогын билип турганыгар учун бичидим.

22Кем тӧгӱнчи? Иисус ол Христос болгонын јаратпай турганы. Ол – Аданы ла Уулды јаратпай турган антихрист. 23Уулды јаратпай турган не ле кижиде Ада да јок. Уулды јарадаачыда Ада да бар.

24Бажынаҥ ала уккан немегер слердиҥ бойыгарда јӱргей. Бажынаҥ ала уккан немегер слердиҥ бойыгарда јӱрзе, слер де Уулда ла Адада јӱреригер. 25Оныҥ биске берер болгоны – ол ӱргӱлји јӱрӱм.

26Мыны слерди астырып турган улус керегинде слерге бичидим. 27Оныҥ Бойынаҥ слер алган майлаш дезе слердиҥ бойыгарда јӱрет. Слерди кижи ӱредери слерге керек јок. Је шак бу майлаш слерди ончого ӱредип турган учун ла ол чын болгоны, тӧгӱн эмес учун, слерди ол канайда ӱреткен, ондо болуп јӱригер.

28Анайдарда, балдар, Оныҥ Бойында болуп јӱригер. Ол келзе, бисте бӱдӱмји болор, Оныҥ келген кӱнинде Оныҥ алдында уйатка тӱшпезис. 29Ол акту деп билер болзогор, чынды эдеечи не ле кижи Оныҥ Бойынаҥ туулганын билигер.


### 3


Кудайдыҥ балдары


1Куйдыҥ балдары деп адаларга Адабыс биске кандый сӱӱш бергенин кӧригер. Бис чындаптаҥ Кудайдыҥ балдары. Бу телекейдиҥ улузы Оны билип албаган учун бисти билбес.

2Кару улузым! Бис эмди Кудайдыҥ балдары. Је кандый болорыс, эм тура ачылгалак. Христос ачылза, Ого тӱҥей болорысты билерис, нениҥ учун дезе Ол кандый болгонын кӧрӱп ийерис. 3Ого мындый ижемјилӱ кандый ла кижи, Ол ару болгоны чылап, бойын арутайт.

4Кинчек эдеечи кандый ла кижи јарамасты да эдет. Кинчек – ол јарамас. 5Ол бистиҥ кинчектеристи Бойына аларга ачылганын ла Оныҥ Бойында кинчек јогын слер билеригер. 6Оныла бирлик јӱреечи кандый ла кижи кинчек этпейт. Кинчек эдеечи кажы ла кижи Оны кӧрбӧгӧн, Оны билип албаган.

7Балдар! Слерди кижи астыктырбазын. Кудай акту болгоны чылап, чынды эдеечи акту. 8Кинчек эткен кижи – кӧрмӧстӧҥ, нениҥ учун дезе озо баштап кӧрмӧс кинчек эдет. Мыныҥ учун кӧрмӧстиҥ керектерин бузарга Кудайдыҥ Уулы ачылган.

9Кудайдаҥ туулган не ле кижи кинчек этпейт, нениҥ учун дезе Оныҥ ӱрени оныҥ бойында јӱрет. Ол кинчек эдип болбос, нениҥ учун дезе Кудайдаҥ туулган. 10Кудайдыҥ балдары ла кӧрмӧстиҥ балдары мынайда танылып јат: чынды этпей, карындажына карузыбай турган кандый ла кижи – Кудайдаҥ эмес.


Бой-бойыгарга карузыгар


11Бат, бажынаҥ ала слер уккан јар: бис бой-бойыбыска карузыыр учурлу. 12Јаманга баштадып, бойыныҥ карындажын ӧлтӱрген Каиндий болбогор. Нениҥ учун оны ӧлтӱрген? Оныҥ керектери јаман, карындажындыйы акту болгон учун.

13Бу телекейдиҥ улузы слерди јаман кӧрӱп турган болзо, кайкабагар, карындаштар. 14Ӧлӱмнеҥ јӱрӱмге кечкенисти бис билерис, нениҥ учун дезе карындаштарга карузып јадыбыс. Карындажына карузыбай турганы, ӧлӱмде јӱрет. 15Бойыныҥ карындажын јаман кӧрӧӧчи кандый ла кижи, – кижи ӧлтӱреечи. Кандый да ӧлтӱреечиде ондо јӱретен ӱргӱлји јӱрӱм јок деп, слер билеригер. 16Ол бис учун Бойыныҥ јӱрӱмин бергенинеҥ сӱӱшти билип алганыс. Бис те тыныбысты карындаштар учун салар учурлу. 17Бу јерде јеткилдӱ бойы, карындажы немеге јединбей турганын кӧрӱп, кӧзин јапкан кижиде Кудайдыҥ сӱӱжи канайып јӱретен?

18Балдар! Сӧслӧ, тилле эмес, је керекле, чынла сӱӱйли. 19-20Мынаҥ бис чындыктаҥ болгонысты билерис. Јӱрегис бисти јаргылап та турган болзо, Кудайдыҥ алдында јӱрегисти токынадып койорыс, нениҥ учун дезе Кудай јӱрегистеҥ јаан, Ол ончозын билер.

21Кару улузым! Јӱрегис бисти јаргылабай турган болзо, бис Кудайдыҥ алдында ачык-јарык. 22Нени де суразабыс, Оноҥ алып јадыбыс, нениҥ учун дезе, Оныҥ јакылталарын чеберлеп, Оныҥ алдында јараганды эдип јадыбыс. 23Оныҥ јакылтазы мындый: бис Оныҥ Уулына, Иисус Христоско, бӱдер учурлу, Оныҥ биске јакыганыла бой-бойыбыска карузыыр учурлу. 24Оныҥ јакылталарын чеберлеечи, Оныҥ Бойында јӱрет. Кудай – ол кижиниҥ бойында. Ол бистиҥ бойыбыста јӱргенин, Ол биске берген Тыннаҥ билип аладыс.


### 4


Кудай – ол сӱӱш


1Кару улузым! Болгон-тушкан тынга бӱтпегер, је тындарды ченегер, олор Кудайдаҥ ба деп, нениҥ учун дезе телекейге кӧп тӧгӱн јарлыкчылар чыккан. 2Кудайдыҥ Тынын мынайда билип аларыгар: эт-канла келген Иисус Христосты јарадып турган кандый ла тын – Кудайдаҥ. 3Эт-канду келген Иисус Христосты јаратпай турган кандый ла тын – Кудайдаҥ эмес, ол антихристтиҥ тыны. Слер бу антихристти келип јат деп укканыгар, эмди ол качан ок телекейде. 4Слер Кудайдаҥ, балдар, олорды јеҥдигер, нениҥ учун дезе слердиҥ бойыгарда Јӱреечи, телекейде јӱргеннеҥ јаан. 5Олор телекейдеҥ, оныҥ учун телекейлеп айдат, телекей олорды угат. 6Бис Кудайдаҥ: Кудайды билери бисти угат, Кудайдаҥ эмези бисти укпайт. Мынаҥ бис чындыктыҥ тынын ла азыштыҥ тынын таныйдыс.

7Кару улузым! Бой-бойыбысты сӱӱйли, нениҥ учун дезе сӱӱш – Кудайдаҥ. Сӱӱп турган кажы ла кижи Кудайдаҥ туулган, ол Кудайды билер. 8Сӱӱбей турганы, Кудайды билип албаган, нениҥ учун дезе Кудай – ол сӱӱш. 9Ол ажыра бисти јӱрӱм алзын деп, Кудай телекейге Бойыныҥ сок јаҥыс Уулын ийген. Мынызыла Кудайдыҥ сӱӱжи бистиҥ бойыбыста ачылган. 10Сӱӱш дезе, Кудайды бис сӱӱгенисте эмес, је Ол бисти сӱӱп, бистиҥ кинчектерис учун јараштыраачы эдип Бойыныҥ Уулын ийгенинде.

11Кару улузым! Кудай бисти анайда сӱӱп турган болзо, бис те бой-бойыбысты сӱӱр учурлу. 12Кудайды кем де качан да кӧрбӧгӧн, је бис бой-бойыбысты сӱӱп јӱрген болзобыс, Кудай бистиҥ бойыбыста јӱрет, Оныҥ сӱӱжи бистиҥ бойыбыста толо кемине јеткен. 13Бис Оныҥ Бойында, Ол бистиҥ бойыбыста јӱрӱп турганын билип јадыбыс, нениҥ учун дезе Ол биске Бойыныҥ Тынынаҥ берген. 14Ада Уулын телекейдиҥ улузыныҥ Аргадаачызы эдип ийгенин бис кӧргӧнис, оны керелеп турубыс. 15Иисус – ол Кудайдыҥ Уулы деп јарадып турган кижиниҥ бойында Кудай јӱрет, ол Кудайдыҥ Бойында. 16Кудайдыҥ биске сӱӱжин билип алганыс, ого бӱткенис. Кудай – ол сӱӱш, сӱӱштиҥ бойында јӱреечи, Кудайдыҥ Бойында јӱрет, Кудай оныҥ бойында. 17Бу ажыра сӱӱш бистиҥ бойыбыста бӱткен. Јаргыныҥ кӱнинде бӱдӱмјилӱ болорыс, нениҥ учун дезе Ол кандый, бу телекейде бис те андый. 18Сӱӱште коркыш јок, је толо сӱӱш коркышты чыгара сӱрӱп јат, нениҥ учун дезе коркыш кезедишле колбулу. Коркып турган кижи сӱӱште толо кемине јетпес.

19Бис Оны сӱӱрис, нениҥ учун дезе Ол бисти озо сӱӱген. 20«Мен Кудайды сӱӱп јадым» деп айдып, бойыныҥ карындажын јаман кӧрӱп турган кижи – тӧгӱнчи. Кӧрӱп турган карындажына карузыбазы, кӧрбӧй турган Кудайды сӱӱп болбос. 21Мындый јакылтаны Оноҥ алганыс: Кудайды сӱӱп јӱргени, бойыныҥ карындажына да карузып јӱрзин.


### 5


Телекейди јеҥгени – Кудайга бӱткенис


1Иисус – ол Христос деп бӱткен кажы ла кижи Кудайдаҥ туулган. Тууганды сӱӱген кижи, Оныҥ Бойынаҥ туулганды да сӱӱп турганы ол. 2Кудайдыҥ балдарын сӱӱп турганысты мынаҥ биледис: Кудайды сӱӱп, Оныҥ јакылталарын бӱдӱрип јӱрзебис. 3Кудайдыҥ јакылталарын бӱдӱрип јӱрзебис – Оны сӱӱп јадыбыс. Оныҥ јакылталары уур эмес, 4нениҥ учун дезе Кудайдаҥ туулганы бу телекейдиҥ јаҥын јеҥет. Телекейдиҥ јаҥын јеҥген бу јеҥӱ, – бистиҥ бӱдӱмјибис. 5Кем телекейдиҥ јаҥын јеҥет? Иисус – ол Кудайдыҥ Уулы деп бӱдӱп турган кижи телекейдиҥ јаҥын јеҥет.

6Иисус Христос биске суу, кан ла Тын ажыра келген. Јаҥыс та суула эмес, је суула, канла. Онызын Тын керелейт, нениҥ учун дезе Тын – ол чындык. 7Теҥериде ӱчӱ керелейт: Ада, Сӧс лӧ Агару Тын. Бу ӱчӱниҥ учуры јаҥыс. 8Јерде ӱчӱ керелейт: тын, суу ла кан. Ӱчӱлези бирӱни керелейт. 9Улустыҥ керезин јарадып турган болзобыс, Кудайдыҥ керези – јаан. Бат, Кудайдыҥ керези: Ол Бойыныҥ Уулын керелейт. 10Кудайдыҥ Уулына бӱдеечи, бойында бойы керелӱ. Кудайга бӱтпей турганы, Оны тӧгӱнчи эдет, нениҥ учун дезе ол Кудай Бойыныҥ Уулын керелеген кереге бӱтпеген. 11Кере дезе Кудай биске ӱргӱлји јӱрӱм бергенинде, бу јӱрӱм – Оныҥ Уулында. 12Уулдузы јӱрӱмдӱ, Кудайдыҥ Уулы јогы – јӱрӱм јок.

13Слер ӱргӱлји јӱрӱмдӱ болгоныгарды билзин деп, мыны слерге, Кудайдыҥ Уулына бӱдӱп турган улуска, бичидим. 14Оныҥ алдында бисте бар бӱдӱмји – Оныҥ табыла нени суразабыс, Ол бисти угуп турганында. 15Нени де суразабыс, Ол бисти угуп турганын билер болзобыс, Оноҥ сураганысты алып турганысты да билерис.

16Ӧлӱмге јетирбес кинчек эдип турган карындажын кӧргӧн кижи мӱргизин, Кудай ого јӱрӱм берзин. Ӧлӱмге апарбас кинчек эткен улус керегинде айдадым. Ӧлӱмге јетирер кинчек бар: андый кинчек эдеечилер учун оны мӱргизин деп айтпай јадым. 17Кандый ла тӧгӱн – ол кинчек, је ӧлӱмге экелбес кинчек бар.

18Бис билерис, Кудайдаҥ туулган кандый ла кижи кинчек этпей јат. Је Кудайдаҥ туулган кижи бойын чеберлеп јат, ого јаман тийбей јат. 19Бис – Кудайдаҥ деп, бис билерис. Телекей дезе бӱткӱлинче јаманныҥ табында. 20Бисти Чын Болгонды билип турзын деп, Кудайдыҥ Уулы келип, биске санаа бергенин, бис билерис. Бис – Чын Болгондо, Оныҥ Иисус Христос Уулында. Ол – чын Кудай ла ӱргӱлји јӱрӱм.

21Балдар! Бойыгарды чалулардаҥ чеберлегер. Аминь.


## Иоанн апостолдыҥ экинчи самаразы

1Серкпениҥ јаанынаҥ – талдап алган абакайга ла оныҥ балдарына. Мен слерге чынынча карузып јадым, јаҥыс та мен эмезим, је чындыкты билип алган ончо улус. 2Бу чындык бойыбыста јӱрӱп, бисле кожо ӱргӱлјиге болор. 3Слерле Ада Кудайдаҥ ла Аданыҥ Уулы ИисусХристос Кайраканнаҥ чындыкта ла сӱӱште јакшылык, буурзаш, амыр болгой.


Чындык ла сӱӱш


4Биске Ада берген јакылтала чындыктыҥ јолында базып јӱргендерди балдарыҥ ортодо тапканыма сӱреен сӱӱндим. 5Эмди сени сурап турум, абакай: бойы бойыбыска карузып јӱрели. Мен сеге јаҥы эмес, је озодоҥ бери болгон јакылтаны бичийдим. 6Сӱӱш – ол Кудайдыҥ јакылталарыла јӱргенис. Слер башкыдаҥ ала уккан јакылта бу: сӱӱште јӱригер, 7нениҥ учун дезе эт-канла келген Иисус Христосты јаратпай турган кӧп астыраачылар телекейге кирген. Андый кижи – тӧгӱнчи ле антихрист. 8Неге болуп иштегенисти биске јылыйтпаска, је толо кайрал аларга, ајарынып јӱригер.

9Христостыҥ ӱредӱзинде јӱрбей, оноҥ озолоп турган кандый ла кижиде Кудай јок; Христостыҥ ӱредӱзинде јӱрген кижиде Адазы да, Уулы да бар. 10Слерге келип, бу ӱредӱни экелбей турган кижини ӱйге кийдирбегер, уткыбагар да. 11Оны уткуучы, оныҥ јаман керектеринде туружат.

12Слерге бичийтеним кӧп эди, је чаазынга чернеле бичиир кӱӱним јок. Слерге барып, акту бойыгарла эрмектежерим деп, иженип турум. Ол тушта сӱӱнчигер толо болор.

13Кудай талдап алган эјеҥниҥ балдары сеге эзен айдып туру. Аминь.


## Иоанн апостолдыҥ ӱчинчи самаразы

1Серкпениҥ јаанынаҥ – кару Гаийге. Мен ого чынынча буурзап јадым.

2Кару карындаш! Тыныҥ чылап, ончозында једимдӱ болуп, сени су-кадык јӱрзин деп мӱргийдим.


Чында јӱрери


3Карындаштар келип, сениҥ чындыгыҥды, чындыкта канайып базып јӱргениҥди керелеерде, сӱреен сӱӱндим. 4Балдарым чындыкта базып јӱргендерин угарынаҥ јаан сӱӱнчи менде јок.

5Кару карындаш! Карындаштарга ла ӧскӧ јердиҥ улузына нени эткениҥде, чын эдип јадыҥ. 6Олор сениҥ сӱӱжиҥди серкпе алдында керелеген. Кудайга јарамык эдип, олорго јорыгын улалтарга болушсаҥ, јакшы эдериҥ. 7Олор ӧскӧ улустаҥ нени де албай, Христоско болуп јолго чыккан ине. 8Анайдарда, биске чындыкта кожо туружарга, бис олордый улусты јӧмӧӧр учурлу.


Јаман эдеечи – Кудайды кӧрбӧгӧн


9Мен серкпеге бичиген эдим, је олордо баштапкы болорго сӱӱйтен Диотреф бисти јуутпай јат. 10Оныҥ учун келзем, оныҥ эдип јӱрген керектерин эске алындырарым. Ол бис керегинде јаман куучын-эрмек јайат. Онызыла болорзынбай, карындаштарды бойы да јуутпай, јуударга кӱӱнзеген улусты буудактап, серкпедеҥ чыгара сӱрет.

11Кару карындаш! Јаманга эмес, јакшыга тӱҥейлеш. Кем јакшыны эткен – Кудайдаҥ. Јаман эдеечи кижи – Кудайды кӧрбӧгӧн.

12Димитрий керегинде бастыра улус ла чындыктыҥ бойы јакшы керелейт. Анайда ок бис те керелейдис. Бистиҥ керебис чын болгонын билеригер.

13Сеге бичийтеним кӧп эди, је сеге чернеле, каламла бичиир кӱӱним јок. 14Сени удабас кӧрӧрим деп, иженип турум. Ол тушта акту бойыбыс эрмектежерис.

15Сеге амыр јетсин. Сеге најылар эзенин айдып турулар. Најылардыҥ кажызына ла эзенисти јетир. Аминь.


## Иуда апостолдыҥ самаразы

1Иисус Христостыҥ кулынаҥ, Иаковтыҥ Иуда карындажынаҥ – слерге, агарулалган, кычырылган, Ада Кудай сӱӱген ле Иисус Христос чеберлеген улуска.

2Слерге быйан, амыр ла сӱӱш кожулзын.


Кудайга чындык болорын чеберлегер


3Кару улузым! Бистиҥ текши аргаданыжыс керегинде бичиирге сӱрекей кӱӱнзедим. Оныҥ учун агаруларга Кудайдаҥ бир катап ӱргӱлјиге берилген бӱдӱмји учун слерди тартышсын деп, слерге кычыру бичиири керектӱ деп бододым. 4Ортогорго бир кезик улус сӱмеленип кирген. Андый улуска јебрен ӧйлӧрдӧҥ ала јаргы јарлалган. Олор Кудайга чындык эмес, Кудайыстыҥ јакшылыгын алып, оны саҥ-тескери эдип, тудунбас јӱрӱмиле јӱргенче. Олор сок јаҥыс Ээбис Кудайды, Иисус Христос Кайраканысты, јектеп јадылар.

5Мыны билер де болзогор, слерге эске алындырар кӱӱним бар: Кайракан калыкты Египет јеринеҥ бир катап ӱргӱлјиге аргадайла, оноҥ бӱтпегендерди јоголтып койгон. 6Ол анайып ок баштаҥы айалгазын чеберлебей, јӱрген јерин таштап барган ангелдерди улу кӱнде јаргылаарга, карачкыда ӱргӱлјиге кӱлӱде тудуп јат. 7Анайда ок Содом ло Гоморрала, јакалай калаларла болгон. Олордыҥ улузы анайып балыр кылынып, ӧскӧ эт-канды бедирегендер. Бу учун олор ӧчпӧс оттыҥ кезедӱзин алып, тем эдип кӧргӱзилген.

8Шак мынайда байагы улусла болор. Олор бойлорыныҥ сезим санаазыла азып, бойы бойлорын быјарсыдып, башкараачыларды јектеп, теҥериниҥ јаҥдарын јамандап јадылар. 9Архангел Михаил дезе Моисейдиҥ эт-каны керегинде кӧрмӧслӧ эрмектежип, оны јамандап бурулаарга тидинбей, айткан: «Сеге Кайракан табын бербезин». 10Бу улус нени билбес, оны јамандап јадылар; санаа-укаа јок тындулар чылап, бӱткен сезимиле нени билер, оныла бойлорын јайрадып јадылар. 11Олорго ачу-корон, нениҥ учун дезе Каинниҥ јолыла барып јадылар; Валаам бойыныҥ асканы учун алган кайралга јайылып јадылар; удурлажуда Корей чилеп ӧлӱп јадылар. 12Андый улус карындаштык курсак јииринде кир болуп јат. Олор слерле кожо јыргап, бойлорын коркыш јокко тойдырат. Олор – салкынга айдаткан јаҥмыр јаадырбас булуттар; јиилек јок, эки катап ӧлӱп калган, тазылы кодорылган кӱски агаштар. 13Олор – бойлорыныҥ быјарыла кӧбӱктелген талайдыҥ калапту толкулары, азып јӱрген јылдыстар. Олорго ӱргӱлјиге карачкыныҥ карачкызы белетелген.

14Олор керегинде баштапкы кижиниҥ јетинчи калдыгы Енох јарлыкчы да айткан: «Бат, Кайракан Бойыныҥ тӱмен агаруларыла кожо келип јат. 15Ол кажы ла кижини јаргылаарга келип јат. Ол кажы ла кижини Кудайга удура эткен јаман керектери учун, Кудайы јок јӱрген кинчектӱлерди Ого удура айткан ончо кату сӧстӧри учун јаргылаар». 16Бу – јаантайын калактап, јӱрӱмине комыдап, кычазыла (кинчектӱ ле јарамас) кылынып јӱрген улус. Олор кӧӧрӧм сӧстӧр айдадылар, бойыныҥ тузазына болуп, улус алдында јарамзыйдылар.

17Је слер, кару улузым, Иисус Христос Кайраканыстыҥ апостолдоры башкыда айткан сӧстӧрди сананып јӱригер. 18Калганчы ӧйдӧ Кудай јок кычаларыла кылынып јӱрген электеечи улус табылар деп, олор слерге айткан. 19Бойлорын бӧлӱп турган бу улус (бӱдетенниҥ бирлигинеҥ) тынла эмес, сезимле јӱрӱп јадылар.

20Слер дезе, кару улузым, бойыгардыҥ јӱрӱмигерди агару бӱдӱмјигерге тӧзӧп, Агару Тынла мӱргигер. 21Ӱргӱлји јӱрӱм аларга, Иисус Христос Кайраканыстаҥ быйан алынып, бойыгарды Кудайдыҥ сӱӱжинде чеберлегер.

22Эреҥистелип јӱрген кезик улуска быйан эдигер, 23кезигин коркыдып, оттоҥ ала койып аргадагар. Кезигине база быйан эдигер, је Кайракан алдында айап, эт-канныҥ кинчегиле быјарсыган кийимнеҥ де јескинигер.

24Кудай слерди јыгыларынаҥ аргадаар ла Бойыныҥ магы алдында јек јок ло сӱӱнчиде тургузар аргалу. 25Ого, Бирлик, Ойгордоҥ Ойгор Кудайга, Аргадаачыбыска, ончо чактардаҥ озо, эмди ле ончо чактарга Иисус Христос Кайраканыс ажыра мак, улулык, кӱч ле јаҥ. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Римдеги серкпеге самаразы

### 1


Ончо калыктарга Сӱӱнчилӱ Јар


1Христос Иисустыҥ кулынаҥ, кычырылган Павел апостолдоҥ.

Мен Кудайдыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлаарга тудулгам. 2Башкыда Ол Бойыныҥ јарлыкчылары ажыра бу Јар керегинде Агару Бичикте сӧзин берген. 3-4Бу Јар Оныҥ Уулы – Иисус Христос Кайраканыс керегинде. Ол Давидтиҥ угынаҥ кижи чилеп туулган ла агарулыктыҥ тыныныҥ кӱчиле тирилгени ажыра Кудайдыҥ Уулы деп ачылган. 5Ол ажыра јакшылык алып, ончо калыктар Оныҥ адына болуп Кудайга бӱдӱп, Ого уккур болзын деп, апостолдор боло бергенис. 6Бу калыктардыҥ ортозында слер де, Иисус Христостыйы болорго кычырылган улус, јӱрӱп јадыгар.

7Слерге, Кудай сӱӱп турган, Оныҥ агару калыгы болорго кычырылган, Римде јӱрген ончо улуска, Кудай Адабыстаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.

8Элдеҥ озо Иисус Христос ажыра ончогор учун Кудайымга алкыш-быйаным айдып турум, нениҥ учун дезе бӱдӱп турганыгар керегинде бастыра телекейде јарлалат. 9Кудай мениҥ керечим: Оныҥ Уулы керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, Ого тынымла бажырып јӱрӱм. Слерди туркаары эске алынып, 10мӱргип, Кудайдыҥ табыла качан бирде слерге келер аргалу болойын деп, јаантайын сурайдым. 11Агару Тыннаҥ алган јайалтаны берейин, слерди тыҥыдайын деп, слерди кӧрӱксеп јадым. 12Ӧскӧртӧ айтса, ортогордо болзом, бӱдӱп турганыс ажыра бой-бойыстаҥ кӧкӱдӱ аларыс, слер менеҥ, мен слердеҥ аларым.

13Слерди билзин деп турум, карындаштар: слерге кӧп катап келерге јазангам, је эмдиге јетире буудактарга учурагам. Слерге келип, ӧскӧ калыктардыҥ ортозында чылап, слердиҥ де ортогордо ижимниҥ турултазы болзын дегем. 14Мен еллиндерге ле ӧскӧ улуска, ойгорлорго ло неме билбестерге јарлыктаар учурлу. 15Анайдарда, мен керегинде айтса, слерге де, Римде јӱрген улуска, Сӱӱнчилӱ Јар јарлаарга белен.

16Мен Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарынаҥ уйалбай јадым, нениҥ учун дезе ол – Кудайдыҥ кӱчи, ол бӱдӱп турган ончо улусты аргадайт: озо баштап иудейлерди, анайда ок еллиндерди. 17Бу Јар улусты Кудайга бӱткени ажыра оноҥ кӧп бӱдерине экелип, Кудай канайда актап турганын кӧргӱзет, бичилгениле: «Акту кижи бӱдӱп, тирӱ јӱрер».


Улустыҥ кинчеги


18Кудайды тообой, јаман эдип, јаманыла чындыкты јаба базып турган улуска теҥеридеҥ Кудайдыҥ чугулы келип јат. 19Олор Кудай керегинде билетенин билип јадылар, нениҥ учун дезе мыны олорго Кудай ачкан. 20Кӧскӧ кӧрӱнбес немелер – Оныҥ ӱзӱлбес-тӱгенбес кӱчи ле кудайлыгы телекейдиҥ јайалганынаҥ ала иле кӧрӱнет. Олор Оныҥ јайаганы ажыра аайлалат. Оныҥ учун бу улус бойлорын актап, нени де айдып болбос. 21Олор Кудайды билип алып, Оны Кудайды чылап мактабадылар, Ого алкыш-быйанын айтпадылар. Карын, бойлорын куру санаа-шӱӱлтелерге берип койдылар. Мынаҥ улам неме аайлабас јӱректери караҥуйга алдырган. 22Бойлорын ойгор деп адап, тенек болуп калдылар. 23Ӧлбӧс Кудайга бажырардыҥ ордына ӧлӱмдӱ кижидий, куштардый, тӧрт санду тындулардый ла јылып, јорголоп јӱрер тындулардый сӱр-кеберлерге бажырадылар.

24Оныҥ учун Кудай олорды јӱректери кӱӱнзеген быјарга берип койгон. Олор эди-кандарын бойлоры быјарсыдып, 25Кудайдыҥ чындыгын меке-тӧгӱнге солыгандар, јайалган немелерди байлап, олорго бажыргандар. Јайаачыбыс дезе ӱргӱлји чакка алкышту, аминь. 26Бу учун Кудай олорды уйатту кычаларына берип койгон: олордыҥ ӱй улузы эр улусла ары јанынаҥ берилген колбуны јектеп, ого удура кылынып јадылар. 27Анайда ок эр де улус ӱй улусла ары јанынаҥ берилген колбуны јектеп, бой-бойлорын сӱрекей кӱӱнзейдилер: эр улус эр улусла уйатту немелер эдип, бойлорыныҥ азып тургандары учун бойлорында бойлоры кезедӱ алып јадылар.

28Кудайды билип аларын керектебеген учун Кудай олорды саҥ-тескери санаага берип койгон. Оныҥ учун олор этпести эдедилер. 29Олор чын эмес керектерле, балыр кылыкла толо: ачыркайдылар, чайдам кылык кылынадылар, кӱйӱнедилер, ӧлтӱредилер, ӧӧркӧжӧдилер, мекелейдилер, јабарлап јадылар, коптойдылар; 30куурмактажып јадылар, Кудайды јаман кӧрӧдилер, бойлорын тудунбайдылар, улуркайдылар, јакшыркайдылар, јаманды эдейин деп јӱредилер, ада-энелериниҥ сӧзин укпайдылар; 31тенексийдилер, сӧзине турбайдылар, улуска килебейдилер, јарашпайдылар, быйан этпейдилер. 32Анайда кылынып турган улус Кудайдыҥ чындык јасагыла ӧлӱмге турар деп билип, јаҥыс та анайда кылынып турган эмес, је анайда кылынып турган улусты јарадып јадылар.


### 2


Ончозына Кудайдыҥ јаргызы


1Анайдарда, кижи, сен ӧскӧ улусты јаргылап јадыҥ ба? Сен кем де болзоҥ, акталбазыҥ. Ӧскӧ улусты јаргылап турганыҥла бойыҥды бойыҥ јаргылайдыҥ ине, нениҥ учун дезе, ӧскӧ улусты јаргылап, бойыҥ олор чылап ок кылынадыҥ. 2Анайда кылынып турган улуска Кудайдыҥ чындык јаргызы барын бис билерис. 3Кижи, анайда кылынып турган улусты јаргылап, бойыҥ олор ло чылап кылынып, Кудайдыҥ јаргызынаҥ кыйыжарым деп сананып туруҥ эмеш пе? 4Ол эмезе, Оныҥ улу быйанзагын, јымжак ла чыдамкай болгонын јектеп јадыҥ ба? Оныҥ быйанзагы сени кинчегиҥди алынарына экелип турганын аайлабай јадыҥ ба? 5Је сен кедер, јӱрегиҥ Кудайга баштанбаган. Кудайдыҥ чугулы келерине ле Оныҥ чындык јаргызы ачылар кӱнге бойыҥа бойыҥ чугул јууп јадыҥ. 6Ол кажы ла кижиге эткен керектерине кӧрӧ берер. 7Јаантайын јакшы керектер эдип, макка, кӱндӱге ле ӧлбӧскӧ јӱткӱп турган улуска ӱргӱлји јӱрӱм берер. 8Бойын сӱӱп, чындыкка бакпай, јаманга беринип турган улуска – чугул ла атыйланыш ийер. 9Јаманды эдеечи кандый ла кижиге ачу-корон ло кыйын-шыра ийер: озо баштап иудейге, анайда ок еллинге. 10Јакшыны эдеечи кажы ла кижиге мак, кӱндӱ ле амыр ийер: озо баштап иудейге, анайда ок еллинге. 11Кудай улусты ылгабай јат ине.

12Јасагы јок улус кинчек этсе, Јасак јокко ло ӧлӱп калар. Јасакту улус кинчек этсе, Јасакла јаргыладар. 13Кудайдыҥ алдында Јасакты угуп турган улус акту эмес, је Јасакты бӱдӱрип турган улус акталар. 14Јасагы јок ӧскӧ калыктар бӱткен бӱдӱмиле Јасакка келижерин эдип јӱрзе, олордо Јасак јок то болзо, бойлорына бойлоры јасак болуп јадылар. 15Мынызыла олор Јасактыҥ некелтелери јӱректеринде бичилгенин кӧргӱзедилер. Мыны олордыҥ санаазы керелейт: олор бойлорында шӱӱп, бойлорын бирде бурулайдылар, бирде актайдылар. 16Мениҥ јарлыктаганымла, ИисусХристос ажыра Кудай улустыҥ јажытту керектерин јаргылаар кӱнде андый болор.


Иудейлер ле Јасак


17Бат сен иудей деп аданадыҥ, Јасакка иженедиҥ, Кудайла мактанадыҥ. 18Оныҥ табын билериҥ, Јасактаҥ ӱренип, эҥ артык дегенин ылгаштырып билериҥ; 19сен сокорлордыҥ једекчизи, караҥуйда јӱргендерге јарык, 20керсӱ эместердиҥ таскадаачызы, неме билбестердиҥ ӱредӱчизи болгоныҥа бӱдӱп јадыҥ, нениҥ учун дезе Јасак сеге толо билим ле чындык берет. 21Анайдарда, ӧскӧ улусты ӱредип, бойыҥды бойыҥ ӱретпейдиҥ бе? «Ууры этпе» деп јарлап, бойыҥ уурданып јадыҥ ба? 22«Чайдам кылынба» деп јарлыктап, бойыҥ чайдам кылынадыҥ ба? Чалулардаҥ јескинген бойыҥ, агаруныҥ байын бузадыҥ ба? 23Јасакла мактанадыҥ, је Јасакты бузуп, Кудайды уйатка тӱжӱредиҥ. 24Айдарда, бичилгениле, слердеҥ улам ӧскӧ калыктар ортодо Кудайдыҥ ады јамандалат.

25Јасакты бӱдӱрип турган болзоҥ, томдош тузалу, је Јасакты бузуп турган болзоҥ, томдолгоныҥ болбогон немедий. 26Анайдарда, томдолбогон кижи Јасактыҥ некелтелерин бӱдӱрип турган болзо, Кудай оны томдолгон деп бодобос беди? 27Бӱткен бӱдӱмиле томдолбогон, је Јасакты бӱдӱрип турган кижи сени јаргылабас беди? Сенде бичилген Јасак бар, сен томдолгоҥ, је Јасакты бузуп јадыҥ. 28Чырайыла иудей болгоны, иудей эмес, эт-канда эдилген томдош – ол томдош эмес. 29Је чын иудей – ол ич јаны андый болгоны, чын томдош јӱректе эдилгени. Ол бичилген Јасакла эмес, је Тынла эдилген. Андый кижини улус эмес, Кудай мактаар.


### 3


Кудай чындык, кижи – тӧгӱнчи


1Анайдарда, иудей болорыныҥ артыгы незинде, ол эмезе томдоштоҥ кандый туза бар? 2Ончо јанынаҥ артык. Элдеҥ озо неде дезе, олорго Кудайдыҥ сӧзи бӱдӱмјилелген. 3Олордыҥ кезиги чындык эмес болзо, не? Мынызы Кудайдыҥ чындыгын јоголтып болор бо? 4Јок туру! Кудай чындык, кандый ла кижи – тӧгӱнчи, бичилгениле: «Ончо сӧстӧриҥде Сен акту болорыҥ, јаргылазаҥ, јеҥип аларыҥ». 5Је чын эмес эдип турганыс Кудайдыҥ чынын иле эдип турган болзо, не деерибис? Ол биске чугулын ийип, чын эмес эдип турган болор бо? (Мыны улустыҥ шӱӱгени чилеп айдадым.) 6Јок туру! Ол чындык эмес болзо, бу телекейдиҥ улузын канайып јаргылайтан? 7Је мениҥ меке-тӧгӱним Кудайдыҥ чындыгын там иле эдип, Ого мак экелип турган болзо, мени кинчектӱни чилеп не учун јаргылайтан? 8Айса, јакшы боло берзин деп, јаманды эдерис пе? Анайда бисти кезик улус јамандап, бого ӱредип јадыгар деп бурулайдылар. Андый улус јаргыга турары јолду.

9Анайдарда, не деерибис? Бис ӧскӧлӧринеҥ артык айалгада ба? Эмеш те эмес. Иудейлерди де, еллиндерди де, ончозын кинчек бийлеп јат деп кӧргӱскенибис, 10бичилгениле:

«Бир де акту кижи јок, бир де.

11Аайлап турган кижи јок, кем де Кудайды бедиребейт.

12Ончозы јолдоҥ аскан, ончозы эш-немеге јарабас.

Кем де јакшыны этпейт, кем де, бир де кижи.

13Олордыҥ сӧстӧри ӧлӱм ле чириш экелет.

Тилдериле тӧгӱндеп јадылар,

эриндеринде – јыланныҥ короны.

14Оосторы ачу сӧстӧрлӧ, каргышла толо.

15Буттары кан тӧгӧргӧ јылгыр.

16Јолдорында бускалаҥ ла кату-јобол артырып јадылар.

17Амырдыҥ јолдорын билгилебес.

18Кудайдаҥ айабай јадылар».

19Јасак ого багып турган улуска айдып турганын бис билерис. Анайып айдар неме табылбай, бастыра телекейдиҥ улузы Кудайдыҥ алдында бурулу боло берет. 20Јасактыҥ некеп турганын эткениле Кудайдыҥ алдында кем де актанып болбос. Јасак ажыра кинчек ачылат ине.


Јасакла эмес, Кудайга бӱткенисле аргадаларыс


21Је эмди Јасактаҥ камаан јокко акту болор јолды Кудай улуска кӧргӱзип берген. Ол керегинде Јасак ла јарлыкчылар керелейт. 22Кудай дезе Иисус Христоско бӱткени ажыра бӱдӱп турган ончо улусты Бойыныҥ алдында акту эдет. Мында башказы јок, 23нениҥ учун дезе, ончо улус кинчек эдип, Кудайдыҥ магын керексинип јадылар. 24Ончозы Кудайдыҥ јакшылыгыла тегинге акталадылар, нениҥ учун дезе олорды Иисус Христос јайымга садып алган. 25Улус Ого бӱткени ажыра Оныҥ каныныҥ шылтузында кинчектери ташталып, быйан алзын деп, Кудай Оны тайылгага учурлаган. Бойыныҥ чындыгын кӧргӱзерге, Оныҥ анайда эткени ол. Башкыда эдилген кинчектерге ајару этпей, 26эмдиги де ӧйдӧ Бойыныҥ чындыгын кӧргӱзерге, чындык болорго ло Иисуска бӱдӱп турган улусты акту эдерге, Ол чыдашкан.

27Анайдарда, мактанар немебис кайда? Јоголтылып калган. Јасакты бӱдӱргени ажыра ба? Эткен керектер ажыра ба? Јок, Кудайга бӱткени ажыра. 28Кижи Јасакты бӱдӱретенинеҥ камаан јокко, Кудайга бӱткениле акталат деп бодоп јадыбыс ине. 29Кудай јаҥыс иудейлердийи бе? Ол ӧскӧ дӧ калыктардыйы эмес пе? Эйе, Ол ӧскӧ дӧ калыктардыйы. 30Кудай јаҥыс эмей. Ол бӱдӱп турган учун томдолгон до кижини, бӱдӱп турган болзо, томдолбогон до кижини актаар. 31Анайдарда, бӱдӱп турган болзобыс, Јасакты јоголтып турганыс ол бо? Јок туру! Карын, Јасакты јӧптӧп јадыбыс.


### 4


Авраамныҥ Кудайга бӱткени


1Айдарда, улу адабыс Авраам керегинде нени айдарыс? Бойы неге јединген? 2Ол эткен керектериле акталган болзо, мактанар аргазы бар. Је Кудайдыҥ алдында эмес. 3Агару Бичик не дийт? – «Авраам Кудайга бӱткен, оныҥ учун Кудай оны акту кижи деп адаган». 4Је иштеп турган кижиге јал – ол быйан эмес, карын, ол оны алар учурлу. 5Эдип турган керектери учун эмес, кинчектӱ улусты актаган Кудайга бӱдӱп турган кижи, бӱткени учун акту деп ададып јат. 6Анайда Давид те Кудай акту деп адаган кижини эткен керектеринеҥ камаан јокко кежиктӱ дийт: 7«Јарамас керектери ташталган, кинчектери јабылган улус кежиктӱ. 8Кудай кинчектерин тоого албай турган кижи кежиктӱ».

9Анайдарда, бу кежик томдолгон улустыйы ба, эмезе томдолбогон до улустыйы ба? Бис дезе Авраам Кудайга бӱткени учун оны Кудай акту кижи деп адаган дейдис. 10Качан адаган? Томдолордоҥ озо бо, эмезе соҥында ба? Соҥында эмес, томдолордоҥ озо. 11Ол соҥында томдолгон. Бу темдек ол томдолордоҥ озо Кудайга бӱткени учун акталганын кӧргӱскен. Анайып Авраам бӱдӱп турган ончо улустыҥ адазы боло берген. Олор томдолбогон до болзо, бӱдӱп турган учун, Кудай олорды да акту улус деп адап јат. 12Ол анайда ок томдолгон до улустыҥ адазы боло берген. Олор јаҥыс та томдолгон эмес, је улу адабыстыҥ – Авраамныҥ јолыла барып, ол томдолордоҥ озо Кудайга бӱдӱп баштаганы учун бӱткендер.

13Кудай Авраамга ла оныҥ калдыктарына јер-телекейди энчи эдип берерим деген. Ол бу энчини Јасакты бӱдӱргени учун эмес, је бӱдӱп, акталганы ажыра берер болгон. 14Јасакла јӱрген улус энчи алып турган болзо, бӱдетени темей, берген сӧстӧ учур јок болор эди, 15нениҥ учун дезе Јасак бойыла кожо Кудайдыҥ чугулын экелет. Кайда Јасак јок, ол анда бузулбайт. 16Оныҥ учун Кудайдыҥ берген сӧзин Ого бӱдӱп, алып јадылар. Бу сӧс Авраамныҥ ончо калдыктарына Кудайдыҥ быйаны ла ижемјилӱ эп-арга болуп јат. Јаҥыс та Јасакты бӱдӱрип турган улуска эмес, је Авраам Кудайга бӱткени чилеп бӱдӱп турган улуска. Авраам – ончобыска адабыс. 17Бичилгениле: «Сени кӧп калыктардыҥ адазы эдип койдым». Ол ӧлгӧн улуска јӱрӱм береечи, јок немени бар деп айдаачы Кудайга бӱдӱп, Оныҥ алдында адабыс болуп јат.

18Иженери јок то болзо, ол иженип ле бӱдӱп, «Сениҥ калдыктарыҥ андый кӧп болор» – деп айдылганыла, кӧп калыктардыҥ адазы боло берген. 19Јӱс јашка јууктап калган кижиниҥ эди-каны ӧлӱмтик деп, Сарра карган, бала таппас деп аайлап та турза, ол Кудайга бӱткенче болгон. 20Ол Кудайдыҥ берген сӧзине алаҥзыбай, бӱтпей турганын кӧргӱспеген. Карын, оноҥ тыҥ бӱдӱп, Кудайды мактап, 21Ол кӱчтӱ, берген сӧзин бӱдӱрер деп, бек бӱткен. 22Оныҥ учун Кудай оны акту кижи деп адаган. 23«Акту кижи деп адаган» деген сӧстӧр јаҥыс та ого эмес, 24је биске де бичилген. Бис те, Иисус Кайраканысты тиргискен Кудайга бӱдӱп турган бойлорыс, акту деп ададарыс. 25Иисус бисти акталзын деп, јазыктарыс учун ӧлӱмге берилип, тирилген.


### 5


Кудайла амыр


1Анайдарда, бӱдӱп турганысла акту бололо, ИисусХристос Кайраканыс ажыра Кудайла амыр јӱрӱп јадыбыс. 2Христос биске бӱдӱп турганыс ажыра јакшылыкка кирер арга берген. Бу јакшылыкта јӱрӱп, Кудайдыҥ магында туружарыска иженип турганысла мактанып јадыбыс. 3Јаҥыс та мыныла эмес, је кыйын-шырала да мактанып јадыбыс, нениҥ учун дезе кыйын-шыра бисти чыдамкай эдип турганын билерис. 4Чыдажып турганыста, Кудай бисти ченейт, ченелгени – ижемји берет. 5Ижемји уйатка салбас, нениҥ учун дезе биске берилген Агару Тын ажыра сӱӱш јӱректериске урулат.

6Христос, темдектелген ӧйдӧ, чине јок тужыбыста, Кудайга бӱтпес бис учун ӧлгӧн ине. 7Акту кижи учун кем де ӧлӧт эмеш пе? Айса болзо, јакшы кижи учун кем де ӧлӧргӧ тидинер болор бо? 8Је Кудай биске карузып турганын кинчектӱ тужыбыста Христос бис учун ӧлгӧни ажыра кӧргӱзет. 9Оныҥ учун, анчада ла эмди, Оныҥ каныла акталган бойлорыс, Ол ажыра Кудайдыҥ чугулынаҥ аргадаларыс. 10Ӧштӱлер болгон бойлорыс, Кудайла Оныҥ Уулыныҥ ӧлӱми ажыра јарашкан болзобыс, анчада ла эмди, Оныла јарашкан соҥында, Оныҥ Уулыныҥ јӱрӱми ажыра аргадаларыс. 11Јаҥыс та бу эмес, је Иисус Христос Кайраканыс ажыра Кудайдыйы болгонысла мактанып јадыбыс. Ол бисти Кудайла јараштырган.


Адам ла Христос


12Кинчек телекейге бир кижи ажыра келген, кинчек ажыра ӧлӱм келген. Анайып ончо улус ӧлӱмдӱ боло берген, нениҥ учун дезе ончозы кинчек эткен. 13Кинчек телекейде Јасактаҥ озо до болгон. Је Јасак јок тушта кинчек тоого алылбайт. 14Ӧлӱм дезе баштапкы кижи Адамнаҥ ала Моисейге јетире бийлеген. Ол Кудайдыҥ јакылтазын бускан Адам чылап кинчек этпеген улусты да бийлеген. Адам – эмди болотонныҥ теми.

15Је кижиниҥ јазык эткенин Кудайдыҥ сыйына тӱҥейлеерге јарабас. Бир кижиниҥ јазыгынаҥ улам кӧп улус ӧлгӧн болзо, анчада ла Кудайдыҥ јакшылыгы ла сыйы бир Кижиниҥ – Иисус Христостыҥ јакшылыгы ажыра кӧп улуска артыктай берилет. 16Кудайдаҥ сый нени эдип турганын, бир јазык нени эдип турганын тӱҥейлеерге јарабас. Бир кижиниҥ јазыгы учун бурулаарга јаргы болгон, Кудайдаҥ сый кӧп јазыктардаҥ улусты акту эдерге берилген. 17Бир кижи эткен јазыктаҥ улам ӧлӱм бир кижи ажыра бийлеген. Анчада ла бир Кижи – Иисус Христос ажыра Кудайдыҥ јакшылыгыныҥ байлыгын ла акталарга сый алып, тегинге акталып турган улус јӱрӱмде бийлеер. 18Оныҥ учун бир кижиниҥ јазыгы ончо улуска јаргы экелгени чилеп, бир Кижиниҥ акту кереги ончо улусты актап, олорго јӱрӱм берет.

19Бир кижиниҥ уккур эмези кӧп улусты кинчектӱ эткени чилеп, бир Кижиниҥ уккур болгоны кӧп улусты акту эдер. 20-21Јасак келерде, јазык кӧптӧй берген. Кинчек бойыла кожо ӧлӱм экелип, бийлей бергени чилеп, Кудайдыҥ да јакшылыгы Иисус Христос Кайраканыс ажыра бисти акту эдет. Кинчек кӧптӧй берерде, ӱргӱлји јӱрӱм берерге бийлезин деп, јакшылык там кӧптӧгӧн.


### 6


Кинчекке ӧлгӧнис, Христоско тирӱ


1Айдарда, не деп айдарыс? Јакшылык арбындазын деп, кинчек эдип јӱрерис пе? Јок туру! 2Бис кинчекке ӧлӱп калганыс. Айдарда, канайып кинчек эдип јӱрерис? 3Ончобыс Христос Иисусла бирлик болорго креске тӱжеристе, Оныла кожо ӧлӧргӧ креске тӱшкенисти билбей туругар эмеш пе? 4Креске тӱжӱп, Оныҥ ӧлӱминде кожо туружаачылар боло берип, Оныла кожо бойыбысты кӧмдис. Ол Аданыҥ мактулу кӱчиле тирилгени чилеп, бис те јаҥы јӱрӱмле јӱрели деп, анайда эткенис ол. 5Ол чылап ӧлӱп, Оныла кожо бириккен болзобыс, Ол чылап тирилерис.

6Бисти кинчектиҥ кулы болбозын деп, кинчегис бисти бийлебезин деп, бистиҥ јебрен кижибис Оныла кожо кере тартылганын бис билерис. 7Ӧлӱп калган кижи кинчектеҥ јайымдалганы ол ине. 8Христосло кожо ӧлгӧн болзобыс, Оныла кожо јӱрерис деп, бӱдӱп јадыбыс. 9Бис билерис, тирилген Христос база ӧлбӧс: ӧлӱм Оны бийлебей јат. 10Ол ӧлӧрдӧ, кинчекке болуп бир катап ӧлгӧн, је јӱрӱп турганы Кудайга јӱрӱп јат. 11Анайып слер де, бойыгарды кинчекке ӧлӱп калганыгар, је Христос Иисус Кайраканыс ажыра Кудайга тирӱ деп бодогор.

12Анайдарда, ӧлӱмдӱ эди-каныгарда кинчек бийлебезин деп, оныҥ кычаларына бакпагар. 13Эди-каныгардыҥ ӱйелерин јаманныҥ јепсели эдип, кинчекке бербегер. Оныҥ ордына јӱрӱмге тирилген бойыгарды Кудайга беригер. Эди-каныгардыҥ ӱйелерин слерди актайтан јепсел эдип Ого беригер. 14Кинчек слерди бийлебес, нениҥ учун дезе слерди Јасак эмес, јакшылык башкарат.


Кинчектиҥ кулдары эмезис


15Анайдарда, не? Јасакка эмес, јакшылыкка башкартып јӱрӱп јадыбыс дейле, кинчек эдетенис пе? Јок туру! 16Кемге бойыгарды бактыртып, кулга берип турган болзогор, ого кул боло берип турганыгарды билбей туругар эмеш пе? Ол эмезе ӧлӱмге барарга багадыгар, ол эмезе акталайын деп багадыгар. 17Башкыда кинчектиҥ кулдары болгоныгар, је Кудайга баш, бойыгарды учурлаган ӱредӱге бастыра јӱрегеердеҥ бактыгар. 18Кинчектеҥ јайымдалып, чын эдип јӱрерге, Кудайдыҥ кулдары боло бердигер.

19Бойыгар аайлап болбос учун мыны улустыҥ шӱӱгени чилеп айдып турум. Азыйда јарамас керектер эдерге, эди-каныгардыҥ ӱйелерин быјарга ла јарамаска кул эдип берген эдигер. Анайда эмди де, чындык керектер эдерге, бойыгарды Кудайга учурлайын деп, ӱйелеригерди бактырыгар.

20Кинчектиҥ кулдары болороордо, чынга бакпаганыгар. 21Ол тушта эткен керектереердиҥ турултазы кандый болгон? Эмди ол керектер учун слерге уйатту, нениҥ учун дезе олордыҥ турултазы – ӧлӱм. 22Је эмди кинчектеҥ јайымдалып, Кудайдыҥ кулдары боло берип, агарулалып јадыгар. Мыныҥ турултазы – ӱргӱлји јӱрӱм. 23Кинчектиҥ јалы – ӧлӱм ине, Кудайдаҥ сыйы – Христос Иисус Кайраканыс ажыра ӱргӱлји јӱрӱм.


### 7


Јасактаҥ јайымдалдыс


1Слерге, карындаштар, Јасакты билер улуска, айдып турум: кижи тирӱ јӱргенде, оны Јасак башкарып турганын билбейдигер эмеш пе? 2Айылду ӱй кижи тирӱ јӱрген ӧбӧӧниле Јасакла колболгон. Је ӧбӧӧни јада калза, ол ӧбӧӧниле колбогон Јасактаҥ јайымдалат. 3Оныҥ учун, ӧбӧӧни тирӱ јӱрерде ӧскӧ кижиге барза, балыр јӱрӱмдӱ ӱй кижи болор. Је ӧбӧӧни јада калза, ол Јасактаҥ јайым, ӧскӧ кижиге барып, балыр јӱрӱмдӱ ӱй кижи болбос.

4Анайып слер де, карындаштарым: Христостыҥ эди-каны ажыра Јасакка ӧлдигер. Слер тирилген Христостыйы болорго ӧлдигер. Анайып, Кудайга јарамыкту керектер эдер аргагар бар. 5Бӱткен бӱдӱмисле јӱреристе, Јасак ажыра ачылган кинчектӱ кычалар биске ӧлӱмди экелерге, ӱйелеристе бойыныҥ ижин эткен. 6Је эмди бис Јасактаҥ, бисти киженде туткан ончо немедеҥ јайымдалдыс. Оныҥ учун бичилген Јасакка эмес, Тынга башкартып, Кудайга јаҥыдаҥ јалчы болуп јадыбыс.


Јасак ла кинчек


7Айдарда, не деерибис? Јасак – ол кинчек пе? Јок туру! Је Јасак эмес болзо, кинчек ол не дегенин билбес эдим. Јасак: «Кӱӱнзебе...» – дебеген болзо, андый кӱӱнзешти билбес эдим. 8Кинчек дезе јакылтага тайанып, бойымда јӱзӱн-базын кӱӱнзештерди ойгоскон. Јасак јокко кинчек јӱрбей јат ине.

9Мен качан да Јасак јокко јӱргем. Је јакылта табыларда, кинчек тынданып келген, 10мен дезе ӧлӱп калгам. Јӱрӱм берер јакылта меге чындаптаҥ ӧлӱм экелгени јарталган. 11Кинчек дезе јакылтага тайанып, мени тӧгӱндеп, оныҥ болужыла ӧлтӱрип койгон. 12Оныҥ учун Јасак агару, јакылта агару, чын ла јакшы.

13Анайдарда, јакшы меге ӧлӱм экелди эмеш пе? Јок туру! Карын, мыны кинчек эткен, ол кинчек болуп ачыларга, јакшыны тузаланып, меге ӧлӱм экелген. Кинчек канча кире јаман болгонын јакылта ажыра кӧргӱзерге, анайда болгоны ол. 14Јасак тынга айдат деп, бис билерибис. Мен дезе эт-канду кижи, кинчекке садылгам. 15Нени эдип турганымды аайлабайдым. Эдейин дегенди, этпейдим, нени кӧрӧр кӱӱним јок, оны эдедим. 16Этпейин дегенди эдип турган болзом, Јасак јакшы деп, јӧпсинип јадым.

17Оныҥ учун мыны мен эдип турган эмезим, је менде јӱрген кинчек эдет. 18Мен билерим, менде, мениҥ бойымда јакшы јӱрбей јат. Менде јакшыны эдер кӱӱн бар, је оны эдерге менде јакшы јок. 19Эдейин деген јакшыны, этпейдим, этпейин деген јаманды, эдедим. 20Этпейин дегенди эдип турган болзом, мыны мен эдип турган эмезим, је менде јӱрген кинчек эдип јат.

21Анайдарда, јасакты кӧрӱп турум: јакшыны эдейин деген бойымда јаҥыс јаман бар. 22Ичимдеги кижи Кудайдыҥ Јасагына сӱӱнип јат, 23је эди-каным ӧскӧ јасакла јӱрӱп јат. Ол санаам јарадып турган јасакка удура тартыжып, эди-канымдагы кинчектӱ јасакка мени олјолоп јат. 24Бараксанды мени! Ӧлӱмге экелеечи бу эт-каннаҥ мени кем јайымдаар? 25Кудайымга алкыш-быйаным, Ол мыны ИисусХристос Кайраканыс ажыра эткен.

Анайдарда, мен бойым бойымныҥ санаамла Кудайдыҥ Јасагына кул, је эди-канымла кинчектиҥ јасагына кул.


### 8


Тынла агарулалган јӱрӱм


1Анайдарда, Христос Иисусла кожо эт-канга эмес, Тынга башкартып јӱрген улусты јаргы бурулап болбос. 2Христос Иисус ажыра јӱрӱм берип турган Тынныҥ јасагы мени кинчектиҥ ле ӧлӱмниҥ јасагынаҥ јайымдаган. 3Эт-каннаҥ улам кӱчин јылыйткан Јасактыҥ эдип болбогонын Кудай эткен. Ол кинчектӱ эт-каныбыстый эт-канду болгон Уулын кинчек учун тайылга эдип ийип, эт-кан эдип турган кинчекти бурулаган. 4Эт-канга эмес, Тынга башкартып јӱрген бойыбыста Јасактыҥ чындык некелтелери бӱтсин деп, Кудайдыҥ мынайда эткени бу.

5Эт-канга башкартып јӱрген улус эт-канныҥ кӱӱнин бӱдӱрейин деп, Тынга башкартып јӱрген улус Тынныҥ кӱӱнин бӱдӱрейин деп, сананып јадылар. 6Санаагарда эт-кан башкарып турган болзо, – ол ӧлӱм, санаагарда Тын башкарып турган болзо, – ол јӱрӱм ле амыр, 7нениҥ учун дезе эт-канныҥ кӱӱнин бӱдӱрейин деп умзанып јӱрген кижи Кудайла ӧштӧжӧт. Ол Кудайдыҥ Јасагына бакпайт, ого багып та болбойт. 8Эт-канга башкартып јӱрген улус Кудайга јарабас.

9Кудайдыҥ Тыны бойыгарда јӱрген болзо, слер эт-канга эмес, Тынга башкартып јӱрӱп јадыгар. Кемде Христостыҥ Тыны јок, ол Оныйы эмес. 10Је Христос бойыгарда јӱрген болзо, эди-каныгар кинчектеҥ улам ӧлӱмтик, тын дезе акталганыгардаҥ улам јӱрӱп јат. 11Христосты тиргискен Кудайдыҥ Тыны бойыгарда јӱрген болзо, Оны тиргискен Кудай бойыгарда јӱрген Тыныла слердиҥ де ӧлӱмдӱ эди-каныгарды тындандырар.

12Анайдарда, карындаштар, бисте эт-кан алдында молју јок, бис ого башкартып јӱрбес учурлу. 13Эт-канга башкартып јӱрзегер, ӧлӱп каларыгар, эт-канныҥ кинчектӱ керектерин Тынла ӧлтӱрзегер, тирӱ јӱреригер. 14Кудайдыҥ Тынына башкартып јӱрген ончо улус Кудайдыҥ балдары болуп јадылар. 15Слер ойто коркып јӱрбес учурлу, слер кулданыштыҥ тынын албадыгар, је слерди Кудайга балазынып турган Тынды алдыгар. Бу Тынла «Авва, Ада!» деп, кыйгырып јадыбыс. 16Ол ок Тын бистиҥ тынла кожо бисти Кудайдыҥ балдары деп керелейт. 17Балдары болзобыс, Кудайдыҥ берер болгонын аларыс. Мыны Христосло кожо аларыс. Оныла кожо шыралап турган болзобыс, Оныла кожо макталарыс.


Келер ӧйдӧги мак


18Эмдиги шырабыс, бис алар макка кӧрӧ, неге де турбас деп бодоп турум. 19Кудай Бойыныҥ балдарын макка кӧдӱрерин ончо јайалган неме энчикпей сакып јат ине. 20Кандый ла јайалган баштаҥы айалгазын бойыныҥ кӱӱниле эмес, Кудайдыҥ табыла јылыйткан. 21Бойы да ӧлӱмниҥ кулданыжынаҥ јайымдалар деп, Кудайдыҥ балдарыныҥ јайымын ла магын ӱлежер деп, јайалган иженет.

22Бис билерис, ончо јайалган эмдиге јетире кожо онтоп, кыйналып јат. 23Јаҥыс та јайалган эмес, је бис те, Тыннаҥ баштапкы ӱрендер алган бойлорыс, Кудай бисти качан балазынарын, эди-каныбысты јайым эдерин сакып, ичибисте онтоп јадыбыс. 24Бис иженип турганыста, аргадалганыс ол. Кӧрӱп турганыҥа иженип турган болзоҥ, ол ижемји эмес. Кӧрӱп турган немеге кем иженер? 25Је кӧрбӧй турган немеге иженгенисте, ол тушта чыдажып сакып јадыбыс.

26Анайда ок Тын да бисти, чине јок бойыбысты, тыҥыдат. Не деп, канайып мӱргийтенин бис билбезис. Је Тын Бойы сӧслӧ чыгара айдып болбос эттире улу тынып, бис учун јайнап јат. 27Кудай јӱректеристи шиҥдеп, Тынныҥ санаазын билер, нениҥ учун дезе Тын агарулар учун Кудайдыҥ табыла сурап јат. 28Бис билерис, Кудайды сӱӱп турган, Оныҥ табыла кычырылган улуска ончозы јакшыга иштеп јат. 29Оныҥ Уулы кӧп карындаштар ортодо тун туулганы болзын деп, Кудай озолодо билип алган улузын Бойыныҥ Уулыныҥ сӱр-кеберине тӱҥей болзын деп темдектеп койгон. 30Озолодо темдектеп койгон улусты кычырып алган; кычырып алган улусты актап койгон; актап койгон улусты макка кӧдӱрген.


Христостыҥ сӱӱжин кем де айрып болбос


31База нени айдар? Кудай бис учун болзо, кем биске удура? 32Ол Бойыныҥ Уулын килебей, ончобыс учун ӧлӱмге берип, Оныла кожо биске ончозын сыйлап бербес беди? 33Кудайдыҥ талдап алган улузын кем бурулап болор? Олорды Кудай актап јат. 34Кем јаргылап болор? Ӧлгӧн, оноҥ тирилген Христос Кудайдыҥ оҥ јанында јӱрӱп, бис учун сурап јат.

35Бисти Кудайдыҥ сӱӱжинеҥ кем айрып койор? Ачу-корон бо, эмезе кысталаҥ ба? Истежӱ бе, эмезе торо бо? Тӱреҥи бе, јеткер бе, эмезе кылыш па? 36Бичилген јок беди:

«Сен учун бисти кажы ла кӱн ӧлтӱредилер.

Бисти сойотон койлорго бодойдылар».

37Је мыны ончозын биске карузып турган Кудайдыҥ болужыла јеҥип јадыбыс. 38Ӧлӱм де, јӱрӱм де, ангелдер де, ӧрӧги јаҥдар да, эмди болуп турганы да, келер ӧйлӧрдӧ дӧ болотоны, кандый да ийде-кӱч, 39теҥеридези де, алыс јердези де, јайалганныҥ бирӱзи де бисти Христос Иисус Кайраканыстыҥ Бойындагы Кудайдыҥ сӱӱжинеҥ айрып болбос деп, мен бӱдӱп јадым.


### 9


Кудай ла Оныҥ калыгы


1Христос алдында чынды айдадым, тӧгӱндебей јадым. Онызын Агару Тынга башкарткан санаам керелейт: 2меге сӱрекей эрикчил, јӱрегимде токтобос сыс. 3Каны јаҥыс карындаштарым учун мен бойым каргышка калып, Христостоҥ айрыткан болзом кайдадым. 4Олор Израильдиҥ улузы: олорды Кудай балазынып алган, олорго Бойыныҥ магын ачкан, кереестер ле Јасак берген, Ого бажырып јӱрерин ле Бойыныҥ сӧзин берген. 5Олор улу адалардыҥ калдыктары, олордыҥ ортозынаҥ кижи чилеп Христос туулган. Ол ончозынаҥ ӧрӧ турган ӱргӱлји чакка алкышту Кудай. Аминь.

6Је бу Кудайдыҥ берген сӧзи кӱчин јылыйтып салган дегени эмес. Израильдеҥ туулган ончо улус Израильдийи эмес ине. 7Анайда ок Авраамныҥ ончо калдыктары оныҥ балдары эмес. Је мынайда айдылган: «Исаактаҥ туулганы калдыгыҥ деп адалар». 8Ӧскӧртӧ айтса, јӱк эт-каннаҥ туулган балдар Кудайдыҥ балдары эмес, је Оныҥ берген сӧзиле туулган балдар чын калдыктар деп бодолор. 9Бат, берген сӧс бу: «Бу ок ӧйдӧ келерим, Сарра уулду болор».

10Је бу ончозы эмес. Ревеккала база андый болгон. Ол бир кижидеҥ – улу Исаак адабыстаҥ эки уулду болгон. 11-12Олор туулгалакта, бир јакшыны эмезе бир јаманды эткелекте, Ревеккага айдылган: «Јаан уул кичӱзине јалчы болор». Анайып, Кудайдыҥ табы талдаш ажыра бӱдет, бу талдаш эткен керектердеҥ эмес, Оныҥ кычырузынаҥ камаанду. 13Бичилгениле: «Иаковко карузый бергем, Исавты кӧрбӧй баргам».

14Айдарда, не деерибис? Кудай чын эмес эдет эмеш пе? Јок туру! 15Ол Моисейге айткан ине: «Быйан эдетениме, быйан эдерим, буурзайтаныма, буурзарым». 16Оныҥ учун ончозы кижиниҥ кӱӱнинеҥ эмес, оныҥ кичеенип турганынаҥ эмес, быйан эдип турган Кудайдаҥ камаанду. 17Ол Агару Бичикте фараонго айдат: «Сен ажыра кӱчимди кӧргӱзерим, адым јер-ӱстинде јарлалар. Оныҥ учун сени кӧдӱргем». 18Анайдарда, Ол быйан эдейин дегенге, быйан эдет, катуландырайын дегенди, катуландырат.


Кудайдыҥ чугулы ла быйаны


19Сен меге айтпай кайдарыҥ: «Ол база не учун бурулап турган? Оныҥ табына кем удурлажар?» 20Је сен кем андый, кижи, Кудайла сӧс блаажарга? «Мени не керек андый эттиҥ?» – деп, эдилген неме оны эткен кижиге айдар беди? 21Той балкаштыҥ узы бир чейинтиле чӱмдӱ јыракы ла тегин јыракы эдер јаҥы јок по?

22Кудай дезе Бойыныҥ чугулын ла кӱчин кӧргӱзерге кӱӱнзеп, Оныҥ чугулын алып турган ла ӧлӱмге јаргылаткан улуска килеп, узак чыдашкан. 23Ол анайда ок макка белетелген, Оныҥ быйанын алып турган улуска Бойыныҥ магыныҥ байлыгын кӧргӱзерге кӱӱнзеген. 24Ол улус бис эдибис. Ол бисти јаҥыс та иудейлердеҥ эмес, је ӧскӧ дӧ калыктардаҥ кычырып алган. 25Бу керегинде Ол анайда ок Осия јарлыкчы ажыра айдат:

«Мениҥ эмес калыкты, Мениҥ калыгым деп адаарым,

сӱӱбегенди, сӱӱгеним деп адаарым.

26Мениҥ калыгым эмезигер деп айдылган јерде

олорды тирӱ Кудайдыҥ уулдары деп адагылаар».

27Исаия дезе Израиль керегинде јарлап јат: «Израильдиҥ уулдарыныҥ тоозы талайдыҥ кумагындый да болзо, јӱк арткан-калганы аргадалар. 28Кайракан јерде Бойыныҥ керегин тӱгезип јат, оны чынынча, јылгыр ла јана баспай бӱдӱрип койор». 29Исаияныҥ озолодо айтканыла: «Саваоф Кайракан калдыктарыска килебеген болзо, Содомдый болор, Гоморрага тӱҥейлежер эдибис».


Христос – бӱдӱрилтер таш


30Айдарда, не деерибис? Акту болорго јӱткӱбеген ӧскӧ калыктар акталган, Кудайга бӱткени ажыра акталган. 31Израильдиҥ улузы дезе, Јасак ажыра акту болорго јӱткӱп, акталбаган. 32Нениҥ учун? Бӱткениле эмес, јасакты бӱдӱргениле акту болорго јӱткигени учун. Олор бӱдӱрилетен ташка бӱдӱрилгендер. 33Бичилгениле:

«Бат, Сиондо таш салып јадым – ого бӱдӱрилгилеер,

кайа-таш салып јадым – оноҥ улам јыгылгылаар.

Је Ого бӱдӱп турган кандый ла кижиге уйатту болбос».


### 10


1Карындаштар! Израильдиҥ улузы аргадалзын деп, бастыра јӱрегимнеҥ кӱӱнзеп, олор учун Кудайга мӱргип турум. 2Олор Кудайга чындык болорго сӱрекей кӱӱнзейдилер деп, керелеп турум, је мыны Ого не јараарын билбей эдип јадылар. 3Оныҥ учун Кудай улусты канайда актап турганын билбей, акту болорго бойлоры јединерге ченежип, Ол актазын деп, Ого бакпагандар. 4Христос – ол Јасактыҥ бӱдӱп калганы. Ол бӱдӱп турган кажы ла кижини актайт.

5МоисейЈасак ажыра акту болоры керегинде бичийт: «Јасактыҥ јакылталарын бӱдӱрген кижи јӱрӱм јӱрер». 6Бӱткени ажыра акту болоры керегинде Агару Бичик мынайда айдат: «Христосты јерге экелерге, теҥериге кем чыгар деп, бойыҥды сураба». 7Ол эмезе: «Христосты ӧлгӧн улус ортодоҥ ӧрӧ алып чыгарга, алыс јерге кем тӱжер?» – деп. 8Агару Бичик не дийт? –

«Кудайдыҥ сӧзи сеге јуук,

ол тилиҥде ле кӧксиҥде».

Улус бӱтсин деп, бис јарлыктап турган сӧс бу. 9Иисус – ол Кайракан деп, тилиҥле јарлап, Оны Кудай тиргискен деп, јӱрегиҥле бӱдер болзоҥ, аргадаларыҥ. 10Акталайын деп, јӱрегиле бӱдедилер, аргадалайын деп, тилиле јарлайдылар. 11Агару Бичик айдат ине:

«Ого бӱдӱп турган кандый ла кижи уйатка тӱшпес».

12Иудей ле еллин ортодо башказы јок, нениҥ учун дезе ончозыныҥ Кайраканы јаҥыс, Ого баштанып турган кажы ла кижиге Ол Бойыныҥ байлыгынаҥ берип јат. 13Кайраканга баштанган кандый ла кижи аргадалар.


Израиль Сӱӱнчилӱ Јарды алынбаган


14Је Кемге бӱтпей турган, Ого канайып баштанат? Кем керегинде укпаган, Ого канайып бӱдет? Јарлыктап турган кижи јокко канайып угат? 15Ийилбезе, канайып јарлыктайт? Агару Бичик айдат: «Амырды, Сӱӱнчилӱ Јарды јарлап базып јӱрген улустыҥ буттары кандый кеен!» 16Је Сӱӱнчилӱ Јарды ончо улус бойына алынбаган. Исаия айдат ине: «Кайракан! Бис айткан сӧстӧрди угала, кем бӱткен?»

17Анайдарда, кижи Јарды угуп турганда, бӱдӱп баштайт, Христос јарлалып турганда, угат. 18Је мен сурайдым: «Олор укпады эмеш пе?» Уккан эмей! Бичилгениле:

«Олордыҥ ӱни јер-ӱстине јайылган,

олордыҥ сӧстӧри орчылаҥныҥ кыйузына јеткен».

19База сурайдым: «Израиль билбеди эмеш пе?» Моисей баштапкы болуп айткан:

«Калык деп адалбас калык ажыра слерди кӱнӱркедерим.

Санаа-укаазы јок калык ажыра слерди ачындырарым».

20Исаия да чике айдат:

«Мени бедиребеген улус Мени таап алды,

Мени сурулабаган улуска ачылдым».

21Израиль керегинде айдат: «Бакпас, кедер калыкты кычырып, кере тӱжине колдорымды јайдым».


Кудай Бойыныҥ калыгын јектебеген


### 11


1Анайдарда, сурап турум: Кудай Бойыныҥ калыгын јектеп койды эмеш пе? Јок туру! Мен бойым да Израильдиҥ кижизи, Авраам калдыгы, Вениамин угынаҥ болорым. 2Озолодо билер болгон калыгын Кудай јектебеген. Ол эмезе Илия Кудайга баштанып, Израильге комыдап турарда, Агару Бичик не деп айдып турганын билбезигер бе? – 3«Кайракан! Јарлыкчыларыҥды ӧлтӱрдилер, тагылдарыҥды јемирдилер; мен јаҥыскан арттым, мениҥ де тынымды бедиреп јадылар». 4Кудай ого нени ачкан? – «Ваалдыҥ алдына тизеленбеген јети муҥ эрди Бойыма чеберлеп алдым». 5Анайып эмди де, Кудай Бойыныҥ јакшылыгыла талдап алган арткан-калганы чеберлелген. 6Олор јакшылыкла талдалган болзо, эткен керектериле талдалбаган. Оноҥ башка, јакшылык чын эмес болор эди. Эткен керектериле талдалган болзо, ол јакшылык эмес; оноҥ башка, эткен керек ол керек эмес.

7Айдарда, не? Израиль нени бедиреген, ого јединбеген. Јӱк талдалган улус ого јединген, арткан улус – катуланган. 8Бичилгениле:

«Кудай санааларын ӧчӧмиктеп, јӱректерин мокорткон.

Бу да кӱнге јетире кӧстӧри кӧрбӧй јат,

кулактары укпай јат».

9Давид те айдат:

«Тойлоп-јыргаганы олорго тузак, чакпыдагы јем болзын,

бу учун олор јыгылзын, кезедӱ алзын;

10кӧрбӧскӧ, кӧстӧри карачкыланзын,

арка-белдери ӱргӱлјиге бӱгӱлип калзын».

11Анайдарда, сурап турум: олор чек јыгыларга, бӱдӱрилди эмеш пе? Јок туру! Ол ажыра Израильдиҥ ичи кӱйзин деп, олордыҥ јыгылганы ӧскӧ калыктарга аргадаш экелген. 12Олордыҥ јыгылганы телекейге байлык экелип, олордыҥ тӱрегени калыктарга байлык экелип турган болзо, анчада ла орныкканы оноҥ кӧп байлык экелер.

13Слерге, ӧскӧ калыктарга, айдадым: Кудай мени ӧскӧ калыктарга ийгени учун, Ол макталзын деп, бастыра кӱчимди саларым. 14Айса болзо, каны јаҥыс карындаштарымды кӱнӱркедип, кезигин аргадап болорым. 15Олордыҥ јектелгени бу телекейдиҥ улузын Кудайла јараштырган болзо, Кудай јаратса, не болор? Ӧлгӧндӧргӧ јӱрӱм болор. 16Калаштыҥ баштапкы бӧлӱги агару болзо, ончо калаш агару; тазыл агару болзо, будактары да агару.

17Май-агаштыҥ кезик будактары сынып калган. Сен, јерлик май-агаштыҥ корбозы, олордыҥ ордына кондырылгаҥ. Сен тазылла бирлик боло берип, май-агаштыҥ јулугыла азыранып јадыҥ. 18Айдарда, бу будактар алдында мактанба. Сенде мактанар шылтак јок, нениҥ учун дезе тазылдаҥ сен тудунып јадыҥ, тазыл сенеҥ тудунып турган эмес.

19Сен айдарыҥ: «Мени кондырылзын деп, будактар сындырылган». 20Јакшы. Олор бӱтпеген учун сындырылган, сен бӱдӱп турганыҥ учун јӱрӱп јадыҥ. Анайдарда, оморкобо, је коркып јӱр. 21Кудай агашта ӧскӧн будактарга килебеген болзо, сеге килеер деп сананып туруҥ ба?

22Анайдарда, Кудай јакшы ла кату болгонын кӧрӱп јадыҥ. Ол сынып калганга кату, је сеге јакшы. Оныҥ јакшызында јӱрӱп турган болзоҥ, Ол сеге јакшы. Оноҥ башка, сен де кезе чабыларыҥ. 23Је байагы да улус бӱде берзе, кондырылар, олорды ойто кондырар кӱч Кудайда бар. 24Сен ар-бӱткенинче јерлик май-агаштаҥ кезе чабылып, јакшы май-агашка ар-бӱткенге удура кондырылган болзоҥ, анчада ла тӧрӧл будактарга бойыныҥ агажына кондырыларга јеҥил болор.

25Бойыгар керегинде бийик сананбагар деп, бу јажытты билип алыгар деп турум, карындаштар: ӧскӧ калыктардыҥ Кудай темдектеп койгон тоозы Ого келбегенче, Израильдиҥ улузы кезек ӧйгӧ катуланган. 26Анайдарда, бастыра Израиль аргадалар, бичилгениле:

«Сионноҥ Јайымдаачы келип,

Иаковтоҥ кинчекти ырадар.

27Кинчектерин чечсем,

олорго бу Мениҥ кереезим болор».

28Олор Сӱӱнчилӱ Јарды алынбай, слерге болуп Кудайдыҥ ӧштӱлери болуп јадылар, је олор Кудайдыҥ талдап алган калыгы болуп артып јадылар, нениҥ учун дезе олорды Кудай улу адаларга болуп сӱӱп јат. 29Ол Бойына кычырып алган улус керегинде шӱӱлтезин кубултпай јат, олорго берген сыйларын кайра албай јат.

30Слер де качан да Кудайга уккур эмес болгоныгар, је эмди, олордыҥ уккур эмезинеҥ улам, Ол слерге быйан эткен. 31Кудай слерге быйан эткени чилеп, бойлорына да быйан этсин деп, эмди олор до уккур эмес. 32Ончо улуска быйан эдерге, ончозын Кудай уккур эместиҥ олјозына алган.

33Э-э, Кудайдыҥ байлыгы кандый улу, ойгоры ла билими кандый тереҥ! Оныҥ шӱӱлтелерин шиҥдеер, Оныҥ јолдорын аайлаар арга јок. 34Кайраканныҥ санаазын кем билип алган? Ого кем јӧп айдып берген? 35Кайра јандырзын деп, Ого кем нени-нени берген бе? 36Ончозын Ол јайаган ине, ончозы Оныҥ шылтузында ла Ого болуп јӱрет. Ого ӱргӱлји чакка мак. Аминь.


### 12


Кудайга учурлалган јӱрӱм


1Анайдарда, карындаштар, Кудайдыҥ буурзаганына болуп јайнап турум: Кудайга јараар агару ла тирӱ тайылганы чылап, эди-каныгарды Ого беригер. Ого анайып бажырганыгар чын болор. 2Бу телекейге эптешпегер, је санаагарды јаҥыртып, бойыгарды солыгар. Анайып, Кудай слердеҥ нени кӱӱнзеп турганын, не Ого јакшы, не јарап турганын, Оныҥ толо кеми не болгонын билип аларыгар.

3Меге берилген јакшылыкла кажыгарга ла айдып турум: бойыгар кандый болгоныгардаҥ бийик сананбагар. Карын, кажыгарга ла Кудайдаҥ бӱдери канча кире берилгениле кеминде сананыгар. 4Бистиҥ бир эт-каныбыста кӧп ӱйелер бар, је олор ончозы бир тӱҥей керек этпей јат. 5Анайып бис те: бис кӧп тӧ болзобыс, Христостыҥ Бойында – бир эт-кан, је бойы бойыбыска ӱйелер болуп јадыбыс. 6Кудай Бойыныҥ јакшылыгыла биске башка-башка јайалталар берген. Кемге Кудайдыҥ сӧзин айдары берилген, бӱдери канча кире берилгениле айтсын. 7Кемге карындаштарга болужары берилген, болушсын. Кемге ӱредери берилген, ӱретсин. 8Кемге кӧкӱдери берилген, кӧкӱтсин. Кемге ӱлежер јайалта берилген, ачык-јарык ӱлешсин. Кемге јаҥ берилген, кичеенип башкарзын. Кемге быйан эдери берилген, мыны јакшы кӱӱн-санаалу этсин.

9Сӱӱжигер ару болзын. Јаманды кӧрӧр кӱӱнигер јок болзын, јакшыдаҥ тудуныгар. 10Бой-бойыгарга карындаштар чылап эрке карузыгар, бой-бойыгарга кӱндӱ эдеринде баштапкы болыгар. 11Мында јаантайын кичееҥкей болыгар, тынла јалбыштаныгар, Кайраканга јалчы болуп јӱригер. 12Ижемји слерге сӱӱнчи экелзин. Ачу-корондо чыдамкай болыгар, јаантайын мӱргигер. 13Кудайдыҥ улузы не-немедеҥ тутакту јӱрзе, ӱлежигер, кӱндӱзек болыгар. 14Слерди истеечилерди алкагар. Алкагар, каргабагар. 15Сӱӱнип јӱргендерле кожо сӱӱнигер, ыйлап јӱргендерле кожо ыйлагар. 16Бой-бойыгарга санаагар јаҥыс болзын, улуркабагар, је јобожыган улуска тартылыгар, бойыгарды бийиксинбегер. 17Кемге де јаман учун јаман этпегер. Ончо улус алдында јакшыны эдерге кичеенигер.

18Аргалу болзогор, ончо улусла амыр јӱригер. 19Бойыгар учун ӧчӱркебегер, кару улузым, Кудайдыҥ чугулына јер беригер. Бичилген јок беди: «Мен ӧч аларым, Мен јандыра берерим» – деп, Кайракан айдат. 20Карын, ӧштӱӱҥ аштап турган болзо, азыра, суузап турган болзо, суу ичир. Мынайда эдип, оныҥ бажына кос јуурыҥ. 21Јаманга јеҥдирбе, је јаманды јакшыла јеҥ.


### 13


Јаҥга багары


1Кажы ла кижи јаҥдуга баксын, нениҥ учун дезе Кудай тургуспаган јаҥ јок. Бар јаҥдарды ончозын Кудай тургускан. 2Оныҥ учун јаҥга удурлашкан кижи Кудайдыҥ тургусканына удурлажып јат. Удурлажып турганы, бойлорын јаргыга тӱжӱрет. 3Јакшыны эдип јӱрген улус эмес, јаманды эдип јӱрген улус јаҥдулардаҥ коркыыр учурлу. Јаҥнаҥ коркыбайын деп турган болзоҥ, јакшыны эт, ол сени мактаар. 4Јаҥда отурган кижи Кудайдыҥ јалчызы ине, ол сеге јакшыны эдерге иштеп јат. Јаманды эдип јӱрген болзоҥ, коркы: ол кылышты тегин алып јӱрбей јат. Ол Кудайдыҥ јалчызы, јаманды эдип јӱрген улусты јаргылайт. 5Оныҥ учун јаҥ берилгенге багар керек, јаҥыс та кезедӱ аларым деп коркыыр эмес, је јӱрек айдып турганыла багар керек. 6Мыныҥ учун калан да тӧлӧйдигер. Олор Кудайга јалчы болуп, јаантайын молјулу керегин бӱдӱрет.

7Кажызына ла нени беретен, оны беригер: кемге калан, – ого калан, кемге албан, – ого албан, кемнеҥ коркыйтан, коркыгар, кемге кӱндӱ эдетен, эдигер.


Сӱӱш – ол Јасакты бӱдӱрери


8Кемге де, нени де тӧлӱлӱ болбогор. Сок јаҥыс тӧлӱгер – ол бой-бойыгарды сӱӱйтен тӧлӱ болзын, нениҥ учун дезе ӧскӧ кижини сӱӱп турганы – Јасакты бӱдӱрген. 9Јакылталар: чайдам кылынба, ӧлтӱрбе, ууры этпе, тӧгӱндеп керелебе, ӧскӧ кижинийин кӱӱнзебе – булар ла ӧскӧлӧри де бу сӧстӧрдӧ салынган ине: «Бойыҥды бойыҥ сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». 10Сӱӱп турган кижи јуук кижизине јаманды этпес. Оныҥ учун сӱӱри – ол Јасакты бӱдӱрери.

11Анайда эдигер, нениҥ учун дезе слер эмдиги ӧйди билеригер: биске уйкудаҥ ойгонор ӧй келген. Бис Кудайга бӱткен тужыска кӧрӧ эмди аргадалатан кӱнибис јуук. 12Тӱн ӧдӱп калды, тӱш јууктап келди. Анайдарда, караҥуйдыҥ керектерин таштап, јарыктыҥ мылтык-јепселин кийели. 13Бойыбысты тӱштиҥ јарыгында чылап тудуналы: јыргабайлы, аракыдабайлы, балыр, кал кылык кылынбайлы, ӧӧркӧшпӧйли, кӱйӱнбейли. 14Куйагаар ИисусХристосКайракан болзын. Эт-канды кичееп, оныҥ кычазын бӱдӱрбегер.


### 14


Бой-бойыгарды јаргылабагар


1Кудайга бӱдеринде чинези јетпей турган кижини бойыгарга јуудып алыгар, кӧрӱм-шӱӱлтези керегинде оныла сӧс блаашпагар. 2Кезик кижи ончозын јиирге јараар деп бӱдет, чине јогы, јаҥыс маала-ажын јийт. 3Јип турганы, јибей турганды јаман кӧрбӧзин. Јибей турганы, јип турганды јаргылабазын, нениҥ учун дезе оны Кудай јуудып алган. 4Ӧскӧ кижиниҥ кулын јаргылайтан сен кем андый? Ол бойыныҥ Кайраканы алдында турат, эмезе јыгылат. Јыгылза, тургузылар, нениҥ учун дезе Кудайда оны ойто тургузар кӱч бар.

5Кезик кижи бир кӱнди арткан кӱндердеҥ аҥылу деп бодойт. Ӧскӧ кижиге ончо кӱндер тӱҥей. Кажы ла кижи ого бойыныҥ санаазы билип турганыла этсин. 6Кӱндерди аҥылап турган кижи Кайраканга болуп аҥылайт, кӱндерди аҥылабай турганы Кайраканга болуп аҥылабайт. Курсак јип турган кижи Кайраканга болуп јийт, нениҥ учун дезе Кудайга алкыш-быйанын айдат. Курсак јибей турган кижи Кайраканга болуп јибей, Кудайга алкыш-быйанын айдат. 7Кемибис те бойына болуп јӱрбейт, кемибис те бойына болуп ӧлбӧйт ине. 8Јӱрген болзобыс, Кайраканга болуп јӱрӱп јадыбыс. Ӧлӱп јаткан болзобыс, Кайраканга болуп ӧлӱп јадыбыс. Анайдарда, јӱргенис пе, ӧлӱп јатканыс па, – бис Кайракандыйы. 9Оныҥ учун ӧлгӧн дӧ, тирӱ де улусты бийлеерге, Христостыҥ ӧлгӧни де, тирилгени де, тынданганы да ол.

10Сен дезе карындажыҥды не јаргылайдыҥ? Эмезе сен? Карындажыҥды не јаман кӧрӱп јадыҥ? Ончобыс Христостыҥ јаргызы алдына турарыбыс. 11Бичилген јок беди: «Мен бар, – деп, Кайракан айдат, – Мениҥ алдыма кажызы ла тизеленер, кажы ла тил Мени Кудай деп, ачыгынча айдар». 12Анайдарда, кажыбыс ла бойы учун Кудайдыҥ алдына каруу берер. 13Оныҥ учун бойы бойыбысты јаргылабайлы. Карын, карындажыска бӱдӱрилер эмезе јыгылар шылтак болбойлы деп сананыгар.

14Мен билерим, меге ИисусКайракан бӱдӱмји берип јат: ончо неме бойы алдынаҥ ару эмес болбой јат. Је кандый бир немени ару эмес деп бодогон кижиге ол ару эмес. 15Кандый бир курсакты јип, мынызыла карындажыҥды ӧӧркӧдип турган болзоҥ, сен сӱӱштиҥ айтканыла этпей јадыҥ. Анайып курсагыҥла карындажыҥа јаман эдип јадыҥ, Христос бу карындажыҥ учун база ӧлгӧн ине. 16Јакшы деп бодогоноорды кижи јамандабазын. 17Кудайдыҥ Каандыгы ол ичип-јийтени эмес ине. Је ол – Агару Тын ажыра берилип турган чындык, амыр ла сӱӱнчи. 18Христоско мынайда јалчы болуп турган кижи Кудайга јарап јат, оны улус јарадып јат.

19Анайдарда, биске амырды экелип, бой-бойыбысты тыҥыдып турганга јӱткӱйли. 20Кудайдыҥ эдип турганын курсакка болуп буспа. Ончо курсак ару. Је ӧскӧ кижини бӱдӱрилтип јип турган кижиге – јаман. 21Карындажыҥды бӱдӱрилтип, эмезе јилбиркедип, эмезе кинчекке кийдирип турган болзо, эт јибезеҥ, аракы ичпезеҥ, ӧскӧзин де этпезеҥ – торт.

22Бӱдӱп турган болзоҥ, бойыҥда бойыҥ Кудайдыҥ алдында бӱт. Чынга бодогонын эдип, бу учун бойын јаргылабай турган кижи кежиктӱ болгоны ол. 23Эреҥистелип, је курсакты јип турган кижи јаргылайт, нениҥ учун дезе ол мыны бӱтпей эдет. Бӱтпей эдип турган ончо неме – ол кинчек. 24Кудайды алкайлы! Сӱӱнчилӱ Јарым ажыра, Иисус Христостыҥ Јары ажыра чактарда јажырылган јажытты ачып, Ол слерди тыҥыдар аргалу. 25Је эмди ончо калыктар Кудайга багып, бӱтсин деп, бу јажыт јарлыкчылардыҥ бичиктери ажыра ӱргӱлји Кудайдыҥ јакарганыла ачылган. 26Ого, сок јаҥыс ойгор Кудайга, Иисус Христос ажыра ӱргӱлји чакка мак! Аминь.


### 15


Бойыгарга јараарыла этпегер


1Бис, Кудайга бӱдеринде кӱчтӱ улус, бӱдеринде чине јок улустыҥ јӱгин апарыжар учурлу, бойыска јараарыла этпес учурлу. 2Кажыбыс ла јуук кижибиске јараарыла эдип, ол Кудайга бӱдеринде ӧссин деп, ого јакшыны эдер учурлу. 3Христос то Бойына јараарыла этпеген, карын, бичилгениле: «Сени јамандаган улустыҥ јамандажы Меге тӱшкен».

4Башкыда ончо бичилгени бисти ӱредерге бичилген. Бис олордоҥ чыду ла кӧкӱдӱ алып, ижемјибисти јылыйтпазыбыс. 5Чыду ла кӧкӱдӱ берип турган Кудай дезе, Христос Иисуска јараарыла, санаагарды јаҥыс этсин, 6санаагар јаҥыс болуп, бир ӱнле Кудайды, Иисус Христос Кайраканыстыҥ Адазын, мактазын деп.

7Оныҥ учун Кудай макталзын деп, слерди Христос јуудып алганы чылап, бой-бойыгарды јуудып турыгар. 8Кудайдыҥ чындыгына болуп Иисус Христос иудей калыкка јалчы боло бергенин слерге айдып турум. Анайып, Ол улу адаларга берген сӧсти бӱдӱрген. 9Ӧскӧ калыктарга дезе, олор Кудайды мактазын деп, быйан эдип јалчы боло берген, бичилгениле:

«Оныҥ учун Сени кара јаҥдулар ортодо мактаарым,

Сеге сарындар сарнаарым».

10База айдылган:

«Оныҥ калыгыла кожо јыргагар, ӧскӧ калыктар!»

11База:

«Кайраканды мактагар, ончо ӧскӧ калыктар!

Оны макка чыгарыгар, ончо калыктар!»

12База Исаия айдат:

«Ол Иессейдиҥ тазылынаҥ чыгып,

калыктарды башкарарга келер.

Ого калыктар иженер».

13Агару Тынныҥ кӱчиле ижемјигер там кӧптӧзин деп, ижемји берип турган Кудай Ого бӱткенигер ажыра слерди кандый ла сӱӱнчиле, амырла толтырзын.


Павелдиҥ ижи


14Бойым да слерге бӱдӱмјилӱ, карындаштарым: слер јакшыла толо, ончозын билип, бой-бойыгарды ӱредер аргагар бар. 15Је мен слерге, карындаштар, бир кезик немелерди эске алындырарга тидим бичидим, нениҥ учун дезе Кудайдаҥ меге берилген јакшылыкла 16Иисус Христостыҥ абызы болуп, ӧскӧ калыктар ортодо абыстап, Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јадым. Олор Агару Тынла агарулалып, Кудайга јараар тайылга боло берзин деп, мыны эдип јадым.

17Анайдарда, Кудайга эткен керектеримле Иисус Христос ажыра мактанар аргам бар. 18Ӧскӧ калыктарды Кудайга уккур болорына экелерге, Христос мен ажыра нени эткен, јӱк оны тидим айдып јадым. Ол мыны сӧслӧ, керекле, 19билдилердиҥ ле кайкалдардыҥ кӱчиле, Кудайдыҥ Тыныныҥ кӱчиле эткен. Анайып, Иерусалимнеҥ ала Иллирикке јетире Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлыктаар аргалу болгом. 20Айла, Христостыҥ адын улус уккалак јерлерде јарлыктаарга кичеенгем, ӧскӧ кижи салган тӧскӧ неме тутпайын деп, 21бичилгениле:

«Христос керегинде кемдерге јарлалбаган, олор кӧрӧр,

кемдер укпаган, олор аайлаар».

22Слерге кӧп катап келерге санангам, је јӱзӱн-башка шылтактардаҥ улам келишпеген. 23Эмди бу ороондордо мен јарлыктабаган јер артпаган. Слерге кӧп јылдардыҥ туркунына келерге кӱӱнзегеним учун 24Испания јаар атанып, слерге келерим. Слерле јолой кӧрӱжерим деп, иженип турум. Бир кезек ӧйгӧ дӧ болзо слерле кожо болуп, сӱӱнип алзам, оноҥ ары барарга мени јолго шыйдыырыгар.

25Эмди агаруларга болужайын деп, Иерусалим јаар барып јадым. 26Керек неде дезе, Македонияныҥ ла Ахаияныҥ серкпелери Иерусалимдеги јокту агаруларга болуш јетирерге кӱӱнзегендер. 27Мыны бойлоры эдерге кӱӱнзегендер. Је олор мыны эдер учурлу болгон. Иудейлер Тыннаҥ берилген байлыкла ӧскӧ калыктарла ӱлешкен болзо, ӧскӧ калыктар олорго јердеги байлыкла болужар учурлу.

28Бу јакылтаны бӱдӱрип, јууганымды олорго јетирзем, Испания јаар атанып, јолой слерле туштажарым. 29Слерге келзем, Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарыныҥ алкыжын толтыра экелерим деп, билип јадым.

30Иисус Христос Кайраканыска болуп, Агару Тын берип турган сӱӱшке болуп слерди сурап турум, карындаштар: мен учун Кудайга мӱргип, мениҥ тартыжуумда мениле кожо болыгар. 31Ол мени Иудейдеги бӱтпестердеҥ айрызын деп, Иерусалимге эткенимди ондогы агарулар јаратсын деп, 32Кудайдыҥ табы болзо, мени слерге сӱӱнчилӱ келип, слерле кожо амырап алзын деп мӱргигер. 33Амырдыҥ Кудайы ончогорло кожо болгой. Аминь.


### 16


Эзен айттырыштар


1Слерди Фивала таныштырып турум. Ол бистиҥ эјебис, Кенхреадагы серкпениҥ болушчызы. 2Оны агарулар чылап, Кайраканныҥ улузы чылап уткып, не-немедеҥ тутакту болзо, болужыгар. Ол бойы кӧп улуска, меге де болушкан.

3Прискиллага ла Акилага эзен айдыгар. Олор мениле кожо Иисус Христоско иштеп јӱрген улус. 4Олордыҥ јӱрӱми мен учун јеткердиҥ алдында болгон. Олорго јаҥыс та мен эмезим, је ӧскӧ калыктардыҥ ончо серкпелери быйанду. 5Анайда ок олордыҥ айлындагы серкпеге эзен айдыгар.

Сӱӱген Епенет карындажыма эзен айдыгар. Ол Ахаяда Христоско бӱткен баштапкы кижи болор.

6Мариамга эзен айдыгар. Ол биске кӧп иштеген.

7Угы јаҥыс Андроникке ле Юнияга эзен айдыгар. Бу улус мениле кожо кижендӱ болгондор. Олор апостолдор ортодо јарлу улус, менеҥ озо Христостыйы боло бергендер.

8Кайраканныҥ Бойында сӱӱген Амплий карындажыма эзен айдыгар.

9Бисле кожо Христоско иштеп јӱрген Урбанга, база сӱӱген Стахий карындажыма эзен айдыгар.

10Христоско чындык болгоны ченелген Апеллеске эзен айдыгар. Аристовулдыҥ айылдагы улузына эзен айдыгар.

11Угы јаҥыс Иродионго эзен айдыгар. Наркисстиҥ айлындагы улузынаҥ Кайракандыйы болгондорго эзен айдыгар.

12Трифенага ла Трифосага эзен айдыгар. Бу ӱй улус Кайраканга кӧп иштеген. Сӱӱген Персида эјебиске эзен айдыгар. Ол база Кайраканга кӧп иштеген.

13Кайракан талдап алган Руфка, база мениҥ де энейим боло берген оныҥ энейине эзен айдыгар.

14Асинкритке, Флегонтко, Ермга, Патровко, Ермийге ле олорло кожо јӱрген ӧскӧ дӧ карындаштарга эзен айдыгар.

15Филологко, Юлияга, Нирейге ле оныҥ эјезине, Олимпанга ла олорло кожо јӱрген ончо агаруларга эзен айдыгар.

16Бой-бойыгарла агару окшошло эзендежигер.

Слерге Христостыҥ ончо серкпелери эзен айдып турулар.

17Слерди сурап турум, карындаштар: слер алган ӱредӱге удурлажып, слерди бӧлип, бӱдеринде буудак эдип турган улустаҥ чеберленигер, олордоҥ кыйыжыгар. 18Андый улус Иисус Христос Кайраканыска эмес, боро кардына болуп иштеп јадылар. Олор тату, јараш сӧстӧр айдып, сӱмеленип билбес улусты астырадылар. 19Кайраканга уккур болгоныгарды ончо улус билер. Оныҥ учун слер учун сӱӱнип турум. Је јакшы керектерге ойгор болыгар, јаман керектерге ару болыгар деп кӱӱнзейдим. 20Амырдыҥ Кудайы саадабай будыгардыҥ алдына сатананы јыга бассын. Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы слерле кожо болзын! Аминь.

21Слерге мениле кожо иштеп јӱрген Тимофей, угы јаҥыс Луций, Иасон ло Сосипатр эзен айдып турулар.

22Бу самараны бичип алган мен де, Тертий, слерле Кайракан ажыра бирлик бойым, слерге эзен айдып турум.

23Слерге Гаий эзен айдып туру. Ол мени ле ончо серкпени бойыныҥ айлында уткыган кижи болор.

Слерге каланыҥ керектерин башкарып турган Ераст ла Кварт карындаш эзен айдып турулар. 24Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы слерле кожо болгой. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Коринфтеги серкпеге баштапкы самаразы

### 1


1Кудайдыҥ табыла Иисус Христостыҥ апостолы болорго кычырылган Павелдеҥ ле Сосфен карындаштаҥ – 2Кудайдыҥ Коринфтеги серкпезине.

Слерге, Иисус Христос ажыра Кудайга агарулалган улуска, бистиҥ ле слердиҥ Иисус Христос Кайраканыстыҥ адына кайда ла баштанып тургандарла кожо агару болорго кычырылган улуска, 3Кудай Адабыстаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.

4Слер учун, слерге Иисус Христос ажыра берилген Кудайдыҥ јакшылыгы учун Кудайыма јаантайын алкыш-быйан айдадым. 5Слерге Христос ажыра Кудайдыҥ сӧзи ле билгир артыктай берилген ине. 6Христостыҥ керези слердиҥ бойыгарда бек боло берген, 7анайып, Кудайдаҥ сыйды јеткилинче алала, Иисус Христос Кайраканыстыҥ ачыларын сакып јадыгар. 8Ол слерди учына јетире тыҥыдар. Ол тушта Иисус Христос Кайраканыстыҥ кӱнинде јек јок болорыгар. 9Кудай чындык, Ол слерди Бойыныҥ Уулы Иисус Христос Кайраканысла бирлик болзын деп кычырган.


Серкпедеги бӧлиништер


10Иисус Христос Кайраканыстыҥ адыла слерди сурап турум, карындаштар: бой-бойыгарла эптӱ-јӧптӱ јӱригер, ортогордо бӧлиниш болбозын, слерди бир санаа ла бир амаду бириктирзин.

11Карындаштарым, бой-бойыгарла ӧӧркӧжип турганыгар деп, Хлояныҥ айылдагы улузынаҥ уктым. 12Мениҥ аайлаганымла кажыгар ла: «Мен – Павелдийи», «Мен – Аполлостыйы», «Мен – Кифаныйы», «Мен – Христостыйы» – дежип јадыгар. 13Христос бӧлинди эмеш пе? Павел слер учун кере тартылды эмеш пе? Эмезе Павелдиҥ адына болуп креске тӱштигер бе? 14Крисп ле Гаийдеҥ башка, кемигерди де креске тӱжӱрбегениме Кудайга баш. 15Бойымныҥ адыма креске тӱжӱргем деп, кем де айдып болбос. 16Эйе, Стефанныҥ айылдагы улузын креске тӱжӱргем. База кемди креске тӱжӱргем, санаама кирбейт. 17Христос мени улусты креске тӱжӱрзин деп эмес, Сӱӱнчилӱ Јар јарлазын деп ийген ине. Христостыҥ крези кӱчин јылыйтпазын деп, мен кижиниҥ ойгор сӧстӧрин айдып јарлабас учурлу.


Христос – Кудайдыҥ кӱчи ле ойгорлыгы


18Крес керегинде сӧс – ӧлӱмниҥ јолыла барып јаткан улуска јӱӱлиш ине, биске дезе, аргадаштыҥ јолыла барып јаткан улуска, – ол Кудайдыҥ кӱчи. 19Бичилген јок беди:

«Ойгорлордыҥ ойгорлыгын јоголторым,

керсӱлердиҥ санаазын јектеерим».

20Ойгор кайда? Билимчи кайда? Бу телекейде шӱӱлтечи дегени кайда? Кудай бу телекейдиҥ улузыныҥ ойгорлыгын јӱӱлиш этпеди бе? 21Улус бойыныҥ ойгорлыгыла Кудайды билип албаган, мында Кудайдыҥ ойгорлыгы. Ол бӱдӱп турган улусты јарлыкташтыҥ «јӱӱлижиле» аргадаарга кӱӱнзеген. 22Иудейлер де кайкалдар некейдилер, еллиндер де ойгорлыкты бедирейдилер, 23бис дезе кере тартылган Христосты јарлыктайдыс. Ол – иудейлерге бӱдӱрилтер таш, еллиндерге – јӱӱлиш, 24кычырылган улуска да, иудейлерге де, еллиндерге де Ол – Кудайдыҥ кӱчи ле Кудайдыҥ ойгорлыгы. 25Кудайдыҥ «јӱӱлижи» кижиниҥ ойгорлыгынаҥ ойгор, Кудайдыҥ «чине јогы» кижиниҥ кӱчинеҥ кӱчтӱ.

26Бойыгарды кӧригер, карындаштар, Кудай слерди кычырып аларда, кандый болгон эдигер. Ортогордо ойгор улус кӧп болгон бо, кӱчтӱ ле укту-тӧстӱ улус кӧп болгон бо? 27Је Кудай ойгорлорды уйатка тӱжӱрерге, телекейде ойгор эмес дегенди талдап алган, кӱчтӱни уйатка тӱжӱрерге, телекейде чине јок дегенди талдап алган. 28-29Кудайдыҥ алдында кем де мактанып болбозын деп, учурлу дегенди јоголторго, телекейде учур јок дегенди, јектеткенди, неге де турбас дегенди талдап алган. 30Оныҥ шылтузында слер де Христос Иисустыҥ Бойында јӱрӱп јадыгар. Оны Кудай ойгорлыгыс эткен, Ол ажыра бисти акту, агару эткен, јайымдаган. 31Оныҥ учун анайда ла бичилген: «Мактанып турган кижи, Кайраканла мактанзын».


Тын ончозын шиҥдеп јат


### 2


1Слерге келеримде, карындаштар, Кудайдыҥ керелегенин чечен эмезе ойгор сӧстӧрлӧ јарлайын деп келбедим. 2Ортогордо јӱрзем, Иисус Христостоҥ, кере тартылган Бойынаҥ башка, нени де билбейин деп шӱӱгем. 3Мен слерге чине јок, айап, тыҥ ширтилдеп калган келгем. 4Мениҥ айткан сӧстӧримде ле јарлыктаганымда кижиниҥ ойгорлыгыныҥ бӱдӱмјилӱ сӧстӧри јок болгон. 5Бӱдӱп турганыгар кижиниҥ ойгорлыгына эмес, Кудайдыҥ кӱчине тӧзӧлзин деп, мениҥ сӧстӧримниҥ чыны Тынныҥ кӱчинде ачылган.

6Ойгорлыкты дезе толо кемине јеткен улус ортодо јарлап јадыбыс, је бу телекейдиҥ ойгорлыгын да эмес, бу телекейдиҥ јоголып јаткан јаҥдарыныҥ ойгорлыгын да эмес. 7Је бис Кудайдыҥ јажытту, јажырылган ойгорлыгын јарлап јадыбыс. Бисти макталзын деп, бу ойгорлыкты Ол ӧйлӧр башталгалакта озолодо темдектеп койгон. 8Оны бу телекейдиҥ јаҥдарыныҥ кемизи де билип албаган. Билип алган болзо, мактулу Кайраканды кере тарткылабас эди. 9Је анайда ла бичилген: «Оны сӱӱп турган улуска Кудай нени белетеп койгонын кӧс кӧрбӧгӧн, кулак укпаган, ол кижиниҥ санаазына кирбеген».

10Биске дезе бу јажытты Кудай Бойыныҥ Тыныла ачкан. Тын ончозын, Кудайдыҥ јажыдыныҥ тереҥин де шиҥдейт. 11Кижиниҥ ичинде не барын кем билер? Оны јаҥыс кижиниҥ бойында јӱрген тыны билер. Анайып ок Кудайдыйын да кем де билбес. Оны јаҥыс Кудайдыҥ Тыны билер. 12Бис дезе Кудайдаҥ биске берилгенди билерге, бу телекейдиҥ тынын эмес, Кудайдаҥ Тын алдыбыс. 13Мыны кижиниҥ ойгорлыгы ӱреткен сӧстӧрлӧ эмес, бисти Агару Тын ӱреткен сӧстӧрлӧ јарлап јадыбыс. Тыннаҥ болгон немелерди тынла јӱрген улуска јартайдыс. 14Сезимиле јӱрген кижи дезе Кудайдыҥ Тыны ого айтканды укпайт. Мыны ол тенексиш деп бодоп, аайлап болбойт, нениҥ учун дезе бу керегинде тынныҥ болужыла шӱӱр керек. 15Тынла јӱрген кижи – ончозы керегинде шӱӱйт, је ол кижи керегинде кем де шӱӱп болбос. 16Кем Кайраканныҥ санаазын билип алган, кем Ого јӧп айдып берер аргалу? Бис дезе, Христос чылап сананып јадыбыс.


### 3


Ончобыс бир керек эдип јадыбыс


1Бат оныҥ учун, карындаштар, слерге тынла јӱрген улуска чылап айдып болбодым. Је мен слерге улуска чылап, Христоско бӱдеринде јаш балдарга чылап айттым. 2Мен слерди сӱтле азырадым, кату курсакла эмес. Кату курсакты јип албас болгоноор, эмди де болбой јадыгар, 3нениҥ учун дезе эмди де улус чылап јӱрӱп јадыгар. Кӱйӱнижип, ӧӧркӧжип, оҥдошпой турган болзогор, улус чылап јӱргенигер ол эмес пе, кижинийиле кылынып јӱргенигер ол эмес пе? 4Бирӱгер: «Мен – Павелдийи», ӧскӧгӧр: «Мен – Аполлостыйы» – дегенде, улус чылап эдип јӱргенигер ол эмес пе? 5Аполлос ол не кижи? Павел ол не кижи? Олор јӱк јалчылар. Олордыҥ шылтузында слер Кудайга бӱттигер, кажыгарга ла Кайраканнаҥ канча кире берилгениле бӱттигер. 6Мен тарыдым, Аполлос сугарды, је ӧскӱргени Кудай болды. 7Оныҥ учун тарып та, сугарып та турганы учурлу эмес, јаҥыс ӧскӱрип турган Кудай учурлу. 8Тарып турганы ла сугарып турганы бир керек эдип јадылар, је кажызы ла канча кире кӱчин салып иштегениле јал алар. 9Бис Кудайга кожо иштеп јӱргенибис, слер – Кудайдыҥ кыразы, Кудайдыҥ тудуп турганы.

10Кудайдаҥ меге берилген јакшылыкла, ойгор тудаачы чылап, тӧс салдым, ӧскӧ кижи ого тудуп јат. Је кажы ла кижи бойы канайып тудуп турганын кӧрзин. 11Салылганнаҥ башка, ӧскӧ тӧсти кем де салып болбос. Бу тӧс – ИисусХристос. 12Кем бу тӧскӧ алтынла, мӧҥӱнле, баалу-чуулу таштарла, агашла, ӧлӧҥлӧ эмезе саламла тутса, 13кажы ла кижиниҥ эткен кереги ачылар. Мыны кӧргӱзетен кӱн келер, нениҥ учун дезе кажы ла кижиниҥ эткен кереги отто ачылат, ол кандый болгонын от ченеер. 14Кемниҥ тутканы отко кӱйӱп калбаза, јал алар. 15Кемдийи кӱйӱп калза, ого чыгым болор. Је бойы аргадалар, оттоҥ чыкканы чылап аргадалар.

16Слер – Кудайдыҥ байзыҥы деп, слердиҥ бойыгарда Кудайдыҥ Тыны јӱрӱ деп, билбейдигер бе? 17Кудайдыҥ байзыҥын јоголтотон кижини Кудай јоголтып койор. Кудайдыҥ байзыҥы агару ине, ол байзыҥ – слер.

18Кем де бойын бойы тӧгӱндебезин. Кемигер бу чакта чындаптаҥ ойгор болорго сананып јӱрген, ол кижи ойгор болорго, тенек боло берзин. 19Бу телекейдиҥ ойгорлыгы – Кудайдыҥ алдында тенексиш болуп јат. Бичилген эмес беди: «Кудай ойгорлорды олордыҥ ла тузагыла тудуп јат». 20База: «Кайракан ойгорлордыҥ шӱӱлтелерин билер. Олор куру».

21Анайдарда, кем де улусла мактанбазын, ончозы слердийи: 22Павел беди, эмезе Аполлос, эмезе Кифа, эмезе телекей, эмезе јӱрӱм, эмезе ӧлӱм, эмезе эмдиги ӧй, эмезе келер ӧй – бу ончозы слердийи. 23Слер – Христостыйы, Христос – Кудайдыйы.


### 4


Христостыҥ апостолдоры


1Анайдарда, бисти Христостыҥ јалчылары деп, Кудайдыҥ јажыттары учун каруулу улус деп, кажы ла кижи сананар учурлу. 2Андый улустаҥ чындык болоры некелет. 3Мени слер јаргылараар ба эмезе ӧскӧ улус јаргылаар ба, бу мени санааркатпай јат. Мен бойымды бойым да јаргылабайдым. 4Бойымды бурулу деп бодобой до турган болзом, је мынызыла актанбай јадым. Мени јаргылаары – Кайракан. 5Оныҥ учун Кайракан келбегенче, ӧйинеҥ озо бир де јаргылабагар. Ол караҥуйда јажырылганды јарыдып ийер, јӱректе алып јӱрген санааларды иле эдер. Ол тушта кажы ла кижи Кудайдаҥ бойыныҥ кайралын алар.

6Мыны, карындаштар, бойым ла Аполлос керегинде слерге болуп айттым. Бичилгенге ӱзеери нени де этпеске бистеҥ ӱренигер, бирӱгер ӧскӧзиниҥ алдында бийиктединбезин деп кӱӱнзейдим. Ол тушта бир кижиле оморкоп, ӧскӧзин јектебезигер. 7Чындап та, сени кем аҥылады? Сенде Кудайдаҥ албаган не бар? Алган болзоҥ, албаган чылап, не мактанадыҥ?

8Слер тойдыгар ба? Байыдыгар ба? Бис јокко каандар болуп калдыгар ба? Слерди чындаптаҥ каандар боло берзин деп кӱӱнзеер эдим! Ол тушта бис те слерле кожо каандар болор эдибис. 9Је сананзам, Кудай бисти, апостолдорды, ӧлӱмге јаргылаган калганчы улусты чылап, ончозыныҥ алдына тургузып койгондый. Биске бастыра телекей – ангелдер де, улус та кӧрӱп јадылар. 10Бис Христоско болуп тенек, слер – Христостыҥ шылтузында ойгор. Бис чине јок, слер – кӱчтӱ. Слерди мактайдылар, бисти – јаман кӧрӧдилер. 11Оноҥ болгой эмдиге јетире торолоп, суузап јадыбыс, ӱлтӱреп калган кийимдӱ јӱрӱбис, соктыртып јадыбыс, јадар јерис јок, 12кызыл колыстыҥ кӱчиле иштеп јадыбыс. Бисти арбайдылар, бис алкайдыс. Бисти сӱредилер, бис чыдажадыс. 13Бисти јамандайдылар, бис коот сӧстӧр айдадыс. Бис телекейге сӱре-чӧптий, бис эмдиге јетире таштанчыдый.

14Слерди уйалтайын деп эмес, сӱӱген балдарымды чылап санандырайын деп, мыны бичип турум. 15Слерди тӱмен ӱредӱчилер Христос керегинде ӱреткен де болзо, је адалар кӧп эмес. Слерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлап, слерди Христос Иисуска туудым. 16Оныҥ учун слерди сурап турум: Христостоҥ тем алып турганым чылап, менеҥ тем алыгар. 17Бого болуп слерге Тимофейди ийдим. Ол Кайраканга чындык болуп јӱрген мениҥ карузыган уулым. Христос Иисуска болуп канайда јӱрӱп турганымды, кайда ла, кажы ла серкпеде канайда ӱредип јӱргенимди ол слерге эске алындырар.

18Слерге келбезимде, кезигер јакшыркай берген. 19Је Кайраканныҥ табы болзо, слерге удабас келип, јакшыркактардыҥ сӧстӧрин эмес, олор нени эдер аргалузын ченеп кӧрӧрим. 20Кудайдыҥ Каандыгы сӧстӧ эмес, кӱчте. 21Нени кӱӱнзейдигер? Слерге камчылу келейин бе, эмезе сӱӱштӱ ле јобожыган келейин бе?


### 5


Эски ачыткыны јок эдип кырыгар


1Слерде балыр кылык табылган деп, чын табыш бар. Андый кылык керек дезе ӧскӧ калыктарда болгон деп угулбаган: кем де бойыныҥ ӱйиниҥ ордына адазыныҥ ӱй кижизиле јуртайт. 2Слер дезе јакшыркап јадыгар. Андый керек эткен кижини бойыгардаҥ чыгарзын деп ыйлаган болзогор, торт болор эмес пе? 3Мен ортогордо бойым јок то болзом, је ал-санаамла слерле кожо јӱрӱп, слерде болгоным чылап, андый керек эткен кижи јанынаҥ мындый јӧп чыгардым: 4ИисусХристос Кайраканыстыҥ адына болуп јуулзагар, мен де тынымла, Иисус Христос Кайраканыстыҥ кӱчиле слерле кожо болуп, 5оны сатанага берип ийели, эди-каны ӧлӱп калзын, је тыны Иисус Христос Кайраканыстыҥ кӱнинде аргадалзын.

6Слердиҥ мактанар немегер јок. Бир эмеш ачыткы ончо тестени кӧпшидип турганын билбезеер бе? 7Анайдарда, слерге јаҥы тесте болорго, эски ачыткыны јок эдип кырыгар. Слер ачыткы јок калаш эдигер, нениҥ учун дезе, пасха курааныбыс – Христос бис учун тайылып калган. 8Оныҥ учун эски ачыткы, кинчектиҥ ле јаманныҥ ачыткызы бар калашла байрамдабактар. Карын, аруныҥ ла чындыктыҥ ачыткы јок калажыла байрамдактар.

9Балыр јӱрӱмдӱ улуска бирикпегер деп, слерге самарада бичигем. 10Је мен бу телекейдиҥ балыр јӱрӱмдӱлери, эмезе ачыркактары, эмезе тонокчылары, эмезе чалуга бажыраачылары керегинде айтпадым. Оноҥ башка слерге бу телекейди таштап барарга келижер эди. 11Карын, мен карындаш деп аданып, бойы балыр јӱрӱм јӱрӱп, ачыркап, чалуга бажырып, јамандап, аракыдап, тоноп турган улуска слерди бирикпезин деп бичидим. Андый улусла кожо ажанбагар да.

12Туш улусты јаргылайтаны мениҥ керегим беди? Слер бойыгардыҥ улузыгарды јаргылап јадыгар ине. 13Туш улусты Кудай јаргылайт. Јаман кижини бойыгардаҥ ырадыгар.


Карындаштар ортодо ӧӧркӧш болбозын


### 6


1Ӧскӧ карындашла блааш-тартышту керек бар болуп, агаруларда эмес, чындык эместерде јаргылажарга кемигер тидинет? 2Агарулар бу телекейдиҥ улузын јаргылаарын билбей туругар ба? Калыктарды јаргылайтан болзогор, оок-тобыр керектердиҥ аайына чыгар аргагар јок болды ба? 3Ангелдерди де јаргылаарысты билбей туругар эмеш пе? Јадын-јӱрӱмдеги керектерди айтпай да јадым. 4Јадын-јӱрӱмдеги керектер јанынаҥ блааш-тартыш боло бергенде, оны серкпеде кем де эмес улустыҥ јаргызына не бередигер? 5Слерди уйалтайын деп айдып турум: бойыныҥ карындаштарыныҥ аайына чыгар ойгор кижи ортогордо јок по? 6Керек дезе карындаш карындажыла бӱтпестердиҥ алдына јаргылажат.

7Анайдарда, бой-бойыгарла јаргылажып турганыгар – ол слердиҥ бӱткӱлинче јеҥдирткенигер. Тарынып артсагар, артык болор эмес пе? Слердеҥ айрып турза, артык болор эмес пе? 8Карын, бойыгар јаман эдип, айрып јадыгар, керек дезе карындаштарла анайда кылынып јадыгар. 9Чындык эместер Кудайдыҥ Каандыгын энчиленбес деп, билбей туругар ба? Аспагар: балыр јӱрӱмдӱлер, чалуга бажыраачылар, чайдам кылыктулар, бодулар, ӱй улусла јуртаган чылап кожо јуртап турган эр улус, 10уурчылар, ачыркактар, аракызактар, јамандаачылар, тонокчылар Кудайдыҥ Каандыгынаҥ јер албас. 11Слердиҥ кезигер андый болгон. Је ИисусХристос Кайраканныҥ адыла, Кудайыстыҥ Тыныла аруталдыгар, бойыгарды Кудайга агаруладыгар, акталдыгар.


Эт-кан – Кайраканга


12Меге ончозын эдерге јараар, је ончозы туза экелбей јат. Меге ончозын эдери јарадылган, је мени не де бийлебес учурлу. 13Курсак – карынга, карын – курсакка. Је Кудай онызын да, мынызын да јоголтып койор. Эт-кан балыр јӱрӱмге эмес, ол – Кайраканга, Кайракан – эт-канга. 14Кудай Кайраканды тиргискен, Ол Бойыныҥ кӱчиле бисти де тиргизер. 15Эди-каныгар – Христостыҥ ӱйелери деп, билбей туругар ба? Анайдарда, Христостыҥ эди-каныныҥ ӱйелерин алып, оны балыр јӱрӱмдӱ ӱй кижиниҥ ӱйелери эдетем бе? Јок туру! 16Балыр јӱрӱмдӱ ӱй кижиге бириккени, оныла бир эт-кан боло бергенин билбей туругар эмеш пе? Айдылган јок беди: «Экӱ бир эт-кан боло берер». 17Кайраканла биригип турган кижи Оныла бир тын болуп јат. 18Балыр јӱрӱмнеҥ качыгар! Кижи кандый да кинчек этсе, ол эт-канга каршу јетирбей јат. Балыр јӱрӱмдӱ кижи акту бойыныҥ эди-канына удура кинчек эдет. 19Эди-каныгар – бойыгарда јӱрӱп турган ла слерге Кудайдаҥ берилген Агару Тынныҥ байзыҥы деп, билбей туругар эмеш пе? Слер бойыгардыйы эмес. 20Слерди јаан баала садып алгандар. Анайдарда, Кудайдыйы болгон эди-каныгар ла сӱнегер Кудайдыҥ магына болзын.


### 7


Айыл-јуртту болоры керегинде


1Меге бичигенигер керегинде айдарым бу. Эр кижиге кижи албаза торт. 2Је балыр кылык кӧптӧгӧнинеҥ улам кажы ла эр кижи ӱйлӱ болзын, кажы ла ӱй кижи ӧбӧӧндӱ болзын. 3Ӧбӧӧни ӱйи алдында, ӱйи ӧбӧӧни алдында бойыныҥ молјулу керегин бӱдӱрер учурлу. 4Ӱйи бойыныҥ эди-канына ээ эмес, оныҥ ээзи – ӧбӧӧни. Анайда ок ӧбӧӧни де бойыныҥ эди-канына ээ эмес, оныҥ ээзи – ӱйи. 5Бой-бойыгардаҥ кыйышпагар. Јаҥыс кезек ӧйгӧ, экӱ јӧптӧжӧлӧ, орозо тударга ла бойыгарды мӱргӱге учурлаарга кожо болбозогор кем јок. Је мыныҥ кийнинде ойто кожо болыгар. Оноҥ башка, бойыгарды тудунып болбозыгардаҥ улам слерди сатана ченеердеҥ маат јок. 6Је мен мыны јакарып эмес, јарадып айдадым. 7Ончо улус мендий болзын деп кӱӱнзеер эдим, је кажы ла кижи бойы Кудайдаҥ сыйлу: бирӱзинде мындый, ӧскӧзинде андый сый бар.

8Кижи албаган ла тул калган улуска айдып турум: олорго мен чилеп јаҥыскан јӱрзе торт. 9Је тудунып болбой турган болзо, кижи алгылазын. Кычаныҥ одына алдырганча, кижи алза торт болор.

10Је алышкан улуска мен эмес, Кайракан јакарат: ӱйи ӧбӧӧниле айрылышпас учурлу. 11Айрылышса, јаҥыскан јӱрзин эмезе ӧбӧӧниле эптешсин. Ӧбӧӧни де ӱйиле айрылышпазын.

12Арткан улуска Кайракан эмес, мен айдып турум: кандый бир карындаш Кудайга бӱтпес ӱйлӱ болзо, ӱйи оныла јуртаарга јӧп болзо, айрылышпазын, 13бӱтпес ӧбӧӧндӱ ӱй кижи де, ӧбӧӧни оныла јуртаарга јӧп болзо, айрылышпазын. 14Бӱтпес эр кижи бӱдер ӱйи ажыра, бӱтпес ӱй кижи бӱдер ӧбӧӧни ажыра Кудайга агарулалат. Оноҥ башка, балдарыгар ару эмес болор эди, эмди олор агару. 15Бӱтпес кижи айрылыжарга турган болзо, айрылышсын. Бу учуралда бӱдӱп турган эр кижи эмезе ӱй кижи колбулу эмес. Кайракан бисти амырга кычырган. 16Кайдаҥ билериҥ, ӱй кижи, ӧбӧӧниҥди аргадап болбозыҥ ба? Эмезе сен, эр кижи, кайдаҥ билериҥ, ӱйиҥди аргадап болбозыҥ ба?

17Је кажы ла кижи Кайраканныҥ ого бергениле јӱрзин, Кудай кычырып аларда кандый болгон, андый болуп артсын. Мындый јакаруларды ончо серкпелерге берип јадым. 18Томдолгон кижи Кудайдыҥ кычырузын алынган болзо, томдолгонын јажырбазын. Томдолбогон кижи алынган болзо, томдолбозын. 19Томдолыш – ол не де эмес, томдолбогоны – ол не де эмес, је Кудайдыҥ јакылталарын бӱдӱргени учурлу. 20Кажы ла кижи кандый болордо кычырылган, андый болуп артсын. 21Кул тужыҥда кычырылган болзоҥ, санааркаба. Је јайым болор аргалу болзоҥ, бу арганы тузалан. 22Кайракан кычырып алган кул – Кайраканныҥ јайым кижизи. Анайып ок јайым тужында кычырылган кижи – Христостыҥ кулы. 23Слерди јаан баала садып алгандар. Улустыҥ кулдары боло бербегер! 24Карындаштар, кажы ла кижи кандый болордо кычырылган, Кудайдыҥ алдында андый болуп артсын.

25Кыстар керегинде айтса, Кайраканнаҥ јакару албадым, је јӧп берип јадым. Меге, Кудайдаҥ быйан јеткен кижиге, бӱдерге јараар. 26Эмдиги уур-кӱчтердеҥ улам кижи кандый, андый болуп артса торт деп бодойдым. 27Ӱйиҥле кожо бо? Айрылыжар эбиҥ бедиребе. Ӱй кижи јок арттыҥ ба? Ӱй кижи бедиребе. 28Је кижи де алзаҥ, кинчек этпезиҥ. Кыс бала кижиге барза, кинчек этпес. Је андый улуста јадын-јӱрӱмниҥ уур-кӱчтери болор. Мен слерди мынаҥ айрыыр кӱӱндӱ.

29Слерге айдайын деп, карындаштар: ӧй ас артып јат, оныҥ учун ӱйлӱ улус ӱй јоктый болор учурлу, 30ыйлап јӱрген улус – ыйлабай јӱргендий; сӱӱнип јӱрген улус – сӱӱнбей јӱргендий; садып алып турган улус – албай тургандый; 31бу телекейдиҥ немелериле тузаланып турган улус – тузаланбай тургандый, нениҥ учун дезе бу телекейдиҥ сӱр-кебери јоголып јат.

32Мен слерде санааркаш јок болзын деп кӱӱнзейдим. Кижи албаганы, Кайраканга канайып јарайын деп, Кайракандыйын сананат. 33Айыл-јурттузы ӱйиме канайып јарайын деп, јердийин сананат. Ӧбӧӧндӱзи ле кыс ортодо башказы бар: 34кижиге барбаганы эмезе кыс эди-каныла да, тыныла да агару болорго, Кайраканга канайып јарайын деп, Кайракандыйын сананат. Ӧбӧӧндӱзи ӧбӧӧниме канайып јарайын деп, јердийин сананат. 35Мыны ончозын слердиҥ јайымыгарды астадарга болуп эмес, слерге ок тузалу болзын деп айдадым. Мен слерди туура тартылбай, јаантайын Кайраканга јарамыкту јӱрзин деп кӱӱнзейдим.

36Кызы јажы једип, јаҥыскан јӱргени јакшы эмес деп бодоп турган кижи эдейин дегенин этсин. Кинчек болбос, алышсын. 37Је кем турумкай јӱректӱ, оны не де албадабай турган болзо, бойыныҥ кӱӱнин башкарып, кижи албайын деп, јӱрегинде бек сананып алган болзо, ол јакшы эдет. 38Оныҥ учун кижи алып турганы јакшы эдет, кижи албай турганы оноҥ артык эдет.

39Ӧбӧӧни тирӱ јӱрерде, ӱйи Јасакла колболгон. Ӧбӧӧни јада калза, кемге барар кӱӱндӱ, ого барар. Јаҥыс ол кижи Кайракандыйы болор учурлу. 40Мениҥ шӱӱлтемле јаҥыскан артса, кежиктӱ болор. Је мениҥ бойымда ок Кудайдыҥ Тыны бар деп, бодоп јадым.


### 8


Чалуларга тайган курсак керегинде


1Эмди чалуларга тайган курсак керегинде. Ончобыста билгир бар деп билерис. Је билгир кижини бийиркедет, сӱӱш – тыҥыдат. 2Нени де билерим деп сананып турган кижи билер учурлузын билбей јат. 3Кудайды сӱӱп турган кижи Кудайды билип алган[1].

4Чалуларга тайган курсак керегинде айдып тура, чалу телекейде не де эмес деп, бир Кудайдаҥ башка, ӧскӧ кудай јок деп билерис. 5Теҥериде беди, јерде беди, кудайлар деп адалганы бар. Андый кудайлар кӧп, бийлер де кӧп. 6Је бисте бир Ада Кудай. Ол ончозыныҥ Јайаачызы, Ого болуп јӱрӱп јадыбыс. Бисте бир Кайракан – ИисусХристос. Ончозы Ол ажыра јайалган, Ол ажыра јӱрӱп јадыбыс.

7Је андый билим ончо улуста эмес. Кезик улус бу јууктарга јетире чалуларга бажырып, бого темигип калган учун тайган курсакты јигенде, ол чалуларга учурлалган деп сананып јадылар. Олордыҥ санаазы чын шӱӱр аргазы јок болуп, быјартыдым деп бодоп јадылар. 8Курсак бисти Кудайга јууктатпай јат. Ажанып турган болзобыс, кирелте албайдыс, ажанбай турган болзобыс, нени де јылыйтпайдыс.

9Је калак, бу јайымыгар чине јокторго буудак болбозын. 10Сен, андый билимдӱ бойыҥ, кара јаҥдулардыҥ байзыҥында ажанып отурган болдыҥ. Сени чине јок кижи кӧрӱп ийеле, бойыныҥ санаазыла чалуларга тайган курсакты јиирге тартылбас па? 11Сениҥ билгириҥнеҥ чине јок карындажыҥ ӧлӧр. Христос бу да карындажыҥ учун ӧлгӧн ине. 12Анайып карындаштарыгарга удура кинчек эдип, олордыҥ чине јок санаазын шыркалап, Христоско удура кинчек эдип јадыгар. 13Оныҥ учун, курсак карындажымды бӱдӱрилтип турган болзо, оны бӱдӱрилтпеске, ӱргӱлјиге эт јибезим.


### 9


Ончозын Сӱӱнчилӱ Јарга болуп эдип јадым


1Мен јайым эмезим бе? Мен апостол эмезим бе? ИисусХристос Кайраканысты кӧрбӧдим бе? Кайраканла бир болуп јӱргенигер – мениҥ ижимниҥ турултазы эмес пе? 2Ӧскӧ улуска апостол эмес болзом, је слерге – апостол. Апостол болорго тудулганымды керелеген таҥма – Кайраканла бир болуп јӱрген бойыгар.

3Мени јаргылап тургандарга бойымды коруп айдар сӧзим бу. 4Бисте јиир, ичер јаҥ јок по? 5Ӧскӧ апостолдор чылап, Кайраканныҥ карындаштары эмезе Кифа чылап, бӱдӱп турган ӱйлерлӱ болуп, јолдо кожо алып јӱрер јаҥыбыс јок по? 6Эмезе јаҥыс менде ле Варнавада иштебес јаҥ јок по?

7Кандый јуучыл бойыныҥ акчазыла черӱде туруп јат? Виноградты тарыйла, оноҥ алып јибей турган кижи бар ба? Уй кабырып, оныҥ сӱдинеҥ ичпей турган кижи бар ба? 8Мыны кижи чилеп шӱӱп айдып турган болорым ба? Мыны ок Јасак айдып турган эмес пе? 9Моисейдиҥ Јасагында бичилген јок беди: «Теермен айландырып турган чардыҥ оозын туй буулаба».Кудай чарлар керегинде сананып туру эмеш пе? 10Эмезе биске мыны айдып туру ба? Мынайда биске бичилген эмей, нениҥ учун дезе кыра сӱрӱп турган кижи, иженип сӱрер учурлу; теермендеп турган кижи, ӱлӱӱмди аларым деп, иженип теермендеер учурлу. 11Слердиҥ бойыгарда Тынныҥ ӱренин ӱрендеген болзобыс, тӱжӱм чилеп, слердеҥ болуш алзабыс, ол кӧп пӧ? 12Ӧскӧ улуста слердеҥ болуш алар јаҥ бар болзо, бисте андый јаҥ оноҥ кӧп эмес пе? Је бис бу јаҥла тузаланбадыс. Карын, Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлаарга буудак этпеске, ол керегинде унчукпадыс.

13Байзыҥныҥ ишчилери байзыҥнаҥ азыранып турганын, тагылдыҥ јанында иштеп јӱрген улус тайганнаҥ ӱлӱӱ алып турганын билбейдигер эмеш пе? 14Анайып, Сӱӱнчилӱ Јар јарлыктап јӱрген улус јӱрӱмге керектӱзин јарлыкташтаҥ алзын деп, Кайракан да јакарган.

15Је мен мыныла бир де тузаланбадым. Мыныла тузаланайын деп бичиген эмезим. Кем-кем мактанарымды јоголткончо, ӧлӱп калзам, меге торт болор. 16Сӱӱнчилӱ Јар јарлап јӱрген болзом, мактанарым јок ине, ол мениҥ молјуум. Оны јарлабазам, меге ачу-корон болор! 17Мыны бойымныҥ кӱӱнимле эдип јӱрген болзом, јал алар эдим. Бойымныҥ кӱӱнимле эмес болзо, меге бӱдӱмјилелген ишти эдип јадым. 18Мениҥ јалым неде? Сӱӱнчилӱ Јарды јарлыктап, јарлыкчыныҥ јаҥыла тузаланбай, Христос керегинде јалы јокко јарлап јӱргенимде.

19Ончозынаҥ јайым бойым, улусты Кудайга кӧптӧҥ таап аларга, ончозына кул боло бергем: 20иудейлерди Кудайга таап аларга, иудейлерге иудейдий болгом; Јасакка багып јӱрген улусты таап аларга, олорго Јасакка багып јӱрген кижидий болгом; 21Јасакты билбес улусты таап аларга, олорго Јасакты билбес кижидий болгом. Кудайдыҥ Јасагын билип, Христоско багып јадым. 22Чине јок улусты таап аларга, чине јок улуска чине јок кижидий болгом. Кезиктерин де болзо аргадап аларга, ончозына ончозындый боло бергем. 23Мыны Сӱӱнчилӱ Јарга болуп оныҥ бӧлӱги боло берерге эдип јадым.

24Маргаанда кӧп улус јӱгӱрип јат, је кайралды бир кижи алып турганын билбезигер бе? Кайралды аларга, анайып јӱгӱригер! 25Маргаанныҥ ончо туружаачылары кӧп немедеҥ мойноп јадылар. Олор чалдыгар чечектиҥ ӧрӱмелин аларга болуп мыны эдедилер, бис чалдыкпас ӧрӱмелди аларга болуп. 26Оныҥ учун амадулу кижи чилеп јӱгӱрип, кейди темей јудуруктабай, 27је эди-канымды согуп, оны бойыма кул эдип јадым. Ӧскӧ улуска јарлыктап, бого бойым јарамыкту артайын деп, анайда эдедим.


### 10


Биске озолодо айтканы


1Адаларыс ончозы булуттыҥ алдында болгонын, ончозы талайды ӧткӱре ӧдӧ бергенин слерди билзин деп турум, карындаштар. 2Ончозы булут ла талай ажыра ӧдӱп, Моисейле бир болорго креске тӱшкен. 3Ончозы тынныҥ бир ле курсагын јиген, 4тынныҥ бир ле суузынын ичкен. Олор кожо барып јаткан тынныҥ Кайа-Тажынаҥ ичкен. Кайа-Таш Христос болгон. 5Је олордыҥ кӧбизи Кудайдаҥ јараду албай, куба чӧлдӧ ӧлӱп калган.

6Јаманга олор чылап тартылбазын деп, бу биске тем болгоны ол. 7Анайда ок олордыҥ кезиги чилеп, чалуларга бажырбагар, бичилгениле: «Калык отурып, јиген, ичкен, оноҥ туруп, сооттой берген». 8Олордыҥ кезиги чилеп, балыр кылынбайлы. Олор балыр кылынып, бир кӱнге јирме ӱч муҥы ӧлӱп калган. 9Олордыҥ кезиги ченегени чилеп, Христосты ченебектер. Олор јыланга чактырып, ӧлӱп калган. 10Олордыҥ кезиги калактаганы чылап, калактабагар. Олорды Јоголтоочы-Ангел ӧлтӱрип койгон. 11Бу ончозы биске тем эдип олорло болгон; биске, калганчы чакта јӱрген улуска, ӱредӱ болзын деп бичилген. 12Оныҥ учун, бек туруп јадым деп сананып јӱрген кижи, јыгылбаска, чеберлензин. 13Слерге улусла болуп турган ченелте тӱшкен. Кудай чындык, Ол кӱчигер јетпес ченелтелерди болдыртпас, је ченелте тужында оны ӧдӱп чыгар арга берер.

14Анайдарда, кару улузым, чалуга бажыратаннаҥ качыгар! 15Слерге керсӱ улуска чылап айдып турум. Нени айдып турганымды бойыгар сананып кӧригер. 16Алкыштыҥ айагын алкап турганыста, Христостыҥ каныла бириккенис ол эмес пе? Калашты сындырып турганыста, Христостыҥ эди-каныла бириккенис ол эмес пе? 17Бу калаш бир, бис кӧп тӧ болзобыс, бир эт-кан боло бередис, нениҥ учун дезе ончобыс бир калашты ӱлежип јадыбыс.

18Израильдиҥ калыгын кӧригер: тайганды јип тургандары тагылла бириккени ол эмес пе? 19Мен нени айдып турум? Чалуга тайганда кандый бир учур бар деп пе, эмезе чалуныҥ бойында кандый бир учур бар деп пе? 20Јок эмей. Је ӧскӧ калыктар тайылга эткенде, Кудайга эмес, шилемирлерге тайып јадылар. Мен дезе слерди шилемирлерге бирикпезин деп турум. 21Кайраканныҥ айагын да, шилемирлердиҥ айагын да ичип болбозыгар, Кайраканныҥ курсагын ла шилемирлердиҥ курсагын јип болбозыгар. 22Эмезе Кайраканды ачындырарга турубыс эмеш пе? Бис Оноҥ кӱчтӱ болдыс эмеш пе?


Ончозын Кудай макталзын деп эдигер


23Меге ончозын эдерге јараар, је ончозы туза экелбей јат. Меге ончозын эдери јарадылган, је ончозы тыҥыдар арга бербей јат. 24Кем де бойына туза бедиребезин, је ӧскӧ кижиге бедирезин.

25Эттиҥ базарында садылып турганын ончозын бир де шиҥдебей јигер, санаагар амыр болзын. 26Јер ле ондо бар ончо неме Кайракандыйы. 27Кудайга бӱтпей турган улустыҥ кемизи слерди айлына кычырза, слер барар кӱӱндӱ болзогор, алдыгарга салып бергенди бир де шиҥдебей јигер, санаагар амыр болзын. 28Је кем слерге: «Бу чалуга тайылган курсак» – дезе, санаазы токыналу болзын деп, мыны айткан кижиге болуп јибегер. 29Слердиҥ санаагар керегинде эмес, ӧскӧ кижинийи керегинде айдып турум. Нениҥ учун мениҥ јайымымды ӧскӧ кижиниҥ санаазы јаргылаар учурлу? 30Курсакты алкыш-быйанду јип турган болзом, алкыш-быйаным айдып турган курсак учун мени не јамандайтан?

31Анайдарда, јип пе, ичип пе, нени де эдип турган болзогор, Кудай макталзын деп эдигер. 32Иудейлерге де, еллиндерге де, Кудайдыҥ серкпезине де бӱдӱрилер шылтак болбой, 33мен чилеп эдигер. Мен ончо улуска ончозында јараарга кичеенип, бойыма туза бедиребей, карын, кӧп улуска туза бедиреп, олор аргадалзын деп јадым.


### 11


Кем кемге баш?


1Христостоҥ тем алып турганым чылап, менеҥ тем алыгар. 2Менийин ончозын ундыбаганыгар учун, мен слерге берген ӱредӱдеҥ кыйбай јӱргенигер учун слерди мактап турум, карындаштар. 3Анайда ок слерди билзин деп турум: кажы ла эр кижиге баш – Христос, ӱй кижиге баш – ӧбӧӧни, Христоско баш – Кудай. 4Бажын јабынып алып мӱргип эмезе судурлап турган кажы ла эр кижи бойыныҥ бажын уйатка тӱжӱрет. 5Бажын јабынбай мӱргип эмезе судурлап турган кажы ла ӱй кижи бойыныҥ бажын уйатка тӱжӱрет. Ол бажын јӱлӱдип койгон ӱй кижидий. 6Ӱй кижи јабынбаска турган болзо, чачын кайчылазын. Је кайчыладып эмезе јӱлӱдип койгоны ӱй кижиге уйатту болзо, јабынзын. 7Анайдарда, эр кижи бажын јабынбас учурлу, нениҥ учун дезе ол – Кудайдыҥ сӱр-кебери ле магы, ӱй кижи – ӧбӧӧниниҥ магы. 8Эр кижи ӱй кижидеҥ табылган эмес, ӱй кижи эр кижидеҥ табылган. 9Эр кижи ӱй кижиге јайалган эмес, ӱй кижи эр кижиге јайалган. 10Оныҥ учун ӱй кижи бажын јабынар учурлу. Мынызы дезе, ол јаҥныҥ алдында јӱрген деп, ангелдерге темдек болор. 11Андый да болзо, Кайраканла бир болуп турганда, эр кижи ӱй кижини, ӱй кижи эр кижини толтырат. 12Ӱй кижи эр кижидеҥ чилеп, эр де кижи ӱй кижидеҥ табылат, је ончозы Кудайдаҥ болуп јат.

13Бойыгар сананып кӧригер, ӱй кижиге бажын јабынбай Кудайга мӱргиирге јакшы ба? 14Эр кижи узун чачту јӱрзе, мынызы ого уйат деп, слерди ары јанынаҥ берилгени ӱретпей јат па? 15Је ӱй кижи узун чачту јӱрзе, мынызы ого кӱндӱ. Чач ого јабынчыныҥ ордына берилген ине. 16Кем сӧс блаажарга кӱӱнзезе, ого айдатаным бу: бисте де, Кудайдыҥ серкпелеринде де ӧскӧртӧ этпей јат.


Кайраканныҥ ажын јиири керегинде


17Слерге база айдып, мактабазым, нениҥ учун дезе кӧп сабазында јакшыга эмес, јаманга јуулыжып јадыгар. 18Јуунга јуулышканыгарда, ортогордо бӧлиниш болуп јат деп, меге угулат. Бого кезектей бӱдӱп јадым. 19Кудай кемигерди јарадып турганы јарталзын деп, ортогордо јӱзӱн-башка шӱӱлтелер де болор учурлу. 20Анайдарда, кожо јуулышканыгарда, оны Кайраканныҥ ажын јиирге јуулыштыгар деп айдарга јарабас, 21нениҥ учун дезе кажыгар ла бойыныҥ ажын јиирге меҥдейт. Анайып бирӱгер аштап артат, ӧскӧгӧр ичинип алат. 22Ичип-јиирге слерде айыл-јурт јок по? Эмезе Кудайдыҥ Серкпезин јектеп, јоктуларды базынып јадыгар ба? Слерге нени айдар? Мактайтан ба? Бу учун слерди мактабазым.

23Слерге бергенимди Кайраканныҥ бойынаҥ алдым: садып ийген тӱнде ИисусКайракан калаш алып, 24алкыш јетирген, сындырала, айткан: «Алыгар, јигер. Бу – слерге сындырылып јаткан эди-каным. Мени эске алынып, анайда эдип јӱригер». 25Анайда ок курсак јигенниҥ кийнинде айакты да алып, айткан: «Бу айак – Мениҥ канымдагы јаҥы кереес. Бу айактаҥ кажы ла сайын ичсегер, Мени эске алыныгар. 26Кажы ла сайын бу калашты јип, бу айакты ичип турганыгарда, Кайракан келбегенче Оныҥ ӧлӱмин јарлап јадыгар».

27Анайдарда, Кайраканныҥ бу калажын јип эмезе айагын ичип, мыны јарамыкту эмес эдип турган кижи, Оныҥ эди ле каны алдында бурулу болор. 28Кижи бойын ченезин, анайып бу калаштаҥ јизин, бу айактаҥ ичсин, 29нениҥ учун дезе, Кайраканныҥ эди-канын сананбай ичип-јип турган кижи бойыныҥ јаргызын ичип-јип јат. 30Мынаҥ улам ортогордо чине јок ло оору улус кӧп, кӧбизи ӧлӱп јат. 31Је бойыбысты бойыбыс јаргылаган болзобыс, јаргылатпас эдибис. 32Бу телекейдиҥ улузыла кожо јаргылабаска, Кайракан бисти јаргылап, кезедип јат.

33Анайдарда, карындаштарым, курсак јиирге јуулыжып, сакыжыгар. 34Аштап турганыгар айлында ажанып алзын. Слерге јаргыга јуулышпаска анайда эдигер. Келзем, ӧскӧ сурактардыҥ аайына чыгарым.


### 12


Агару Тынныҥ јайалталары


1Слерди Тынныҥ јайалталары керегинде билзин деп турум, карындаштар. 2Кара јаҥду болороордо, слерди тил јок чалуларга не де тартып тургандый, олорго бажырарга барып туратанаарды билеригер. 3Оныҥ учун слерге айдып турум: Кудайдыҥ Тыныла айдып турган бир де кижи Иисуска анафема[2] дебес. Бойында Агару Тын јӱрбей турган бир де кижи Иисусты Кайракан деп адап болбос.

4Јайалталар јӱзӱн-башка, је олорды бир Тын башкарат. 5Кудайга јалчы болуп јӱрери јӱзӱн-башка, је оны бир Кайракан башкарат. 6Кажызыныҥ ла эдип јӱргени јӱзӱн-башка, је мыны ончозын ончо улустыҥ бойында бир ле Кудай эдет. 7Је кажыбыста ла Тынныҥ эдип турганы ончобыска тузага болуп јат. 8Бир кижиге Тынла ойгорлыктыҥ сӧзи берилет, ӧскӧзине ол ло Тынла билгирдиҥ сӧзи берилет. 9Бирӱзине ол ло Тынла Кудайга бӱдӱп јӱрери берилет. Ӧскӧзине ол ло Тынла ооруны јазар јайалта берилет. 10Кезигине кайкалдар јайаар кӱч, кезигине судурлаары, кезигине тындарды ылгаштырары, кезигине ӧрӧртинеҥ тилдер, кезигине бу тилдерле айтканды јартаары берилет. 11Је мыны ончозын бир ле Тын эдип, бу јайалталарды кажызына ла Бойыныҥ кӱӱнзегениле ӱлейт.


Бис – Христостыҥ эди-каны


12Эт-кан бир, је ондо кӧп ӱйелер. Олор кӧп тӧ болзо, ончозы бир эт-кан болуп јадылар. Анайда Христос то керегинде айдарга јараар. 13Бис ончобыс – иудейлер ле еллиндер, кулдар ла јайым улус бир эт-кан боло берерге, бир Тынла креске тӱжӱп, ончобыс ол ок Тынла толтырылганыс.

14Эт-кан бир ӱйедеҥ эмес, кӧп ӱйелердеҥ туруп јат. 15Бут: «Мен кол эмезим, оныҥ учун эт-кандыйы эмезим» – дезе, мынаҥ улам ол эт-кандыйы болбой барар ба? 16Кулак: «Мен кӧс эмезим, оныҥ учун эт-кандыйы эмезим» – дезе, мынаҥ улам ол эт-кандыйы болбой барар ба? 17Ончо эт-кан кӧс болзо, ол канайып угар эди? Ончо эт-кан кулак болзо, ол канайып јыт алар эди? 18Је Кудай Бойыныҥ кӱӱнзегениле ончо ӱйелерди бир эт-канда кондырган. 19Ончозы бир ӱйе болгон болзо, эт-кан кайда болор эди? 20Је эмди ӱйелер кӧп, эт-кан – бир. 21Кӧс колго: «Сен меге керек јок» – деп айдып болбос, эмезе баш буттарга: «Слер меге керек јок» – деп. 22Карын, эт-канда кӱч јок деп бодолып турган ӱйелер сыраҥай керектӱ болуп калат. 23Эт-канда тыҥ баалалбайт деп бодолып турган ӱйелерди артык кичеейдис. 24Уйатту деп бодолып тургандарына кӧп кичеемел эдедис. Бӱдӱми јараш ӱйелер мыны керексинбей јадылар. Је тыҥ баалалбай турган ӱйелер баалалзын деп, Кудай эт-канды анайда бӱдӱрген. 25Эт-канда бӧлиниш болбозын деп, ончо ӱйелер бой-бойын теҥ кичеезин деп. 26Бир ӱйе шыралап турган болзо, оныла кожо ончо ӱйелер шыралап јадылар, бир ӱйе макталып турган болзо, оныла кожо ончо ӱйелер сӱӱнип јадылар.

27Слер де – Христостыҥ эди-каны, таҥынаҥ – ӱйелер. 28Кудай Серкпеде, баштапкызында, апостолдорды туткан, экинчизинде – јарлыкчыларды, ӱчинчизинде – ӱредӱчилерди. Ӧскӧлӧрине кайкалдар јайаар кӱч берген, анайда ок ооруны јазар, болужар, башкарар, ӧрӧртинеҥ тилдерле айдар јайалталар берген. 29Ончозы апостолдор бо? Ончозы јарлыкчылар ба? Ончозы ӱредӱчилер бе? Ончозы кайкал јайаачылар ба? 30Ончозында ооруны јазар јайалта бар ба? Ончозы ӧскӧ тилдерле айдат па? Ончозы бу тилдерле айтканды јартайт па?

31Мынаҥ јаан јайалталарды аларга кӱӱнзегер. Мен слерге эҥ артык јолды кӧргӱзерим.


### 13


Сӱӱш ончозынаҥ бийик


1Улустыҥ да, ангелдердиҥ де тилдериле айдып турган болзом, је менде сӱӱш јок болзо, мен – шыҥыраган јес эмезе табыштанган кимвал[3]. 2Судурлаар јайалталу болзом, ончо јажыттарды билер болзом, меге ончо билгирлер берилген болзо, бӱдӱп, кырларды да јылдырып ийер аргалу болзом, је менде сӱӱш јок болзо, – мен не де эмезим. 3Не барымды ӱлеп берзем, эди-канымды ӧртӧӧргӧ берип ийзем, је менде сӱӱш јок болзо, – бу меге кандый да туза экелбес.

4Сӱӱш узак чыдажат, быйан эдет, сӱӱш кӱйӱнбейт, сӱӱш мактанбайт, јакшыркабайт; 5улуска кату эмес, бойындыйын бедиребейт, ачынбайт, јаманды тоолобойт. 6Сӱӱш јаманга сӱӱнбейт, ол чындыкла кожо сӱӱнет. 7Не де болзо, сӱӱш ончо јаманды таштайт, ончозына бӱдет, јаантайын иженет, ончозын чыдажып ӧдӧт.

8Судурлаштар токтоп то калза, тилдер унчукпай да барза, билгир керек јок то болуп калза, сӱӱш качан да тӱгенбейт. 9Бистиҥ билерис кезектей, судурлап та турганыс кезектей. 10Толо кемдӱзи једип келзе, кезектейи јоголып калар. 11Бала тужымда бала чылап айткам, бала чылап санангам, бала чылап шӱӱгем. Эр кемине једип келеле, бала тужымдазын артырып койгом. 12Эмди кӱскӱдеҥ чилеп, боромтык сӱрди кӧрӱп јадыбыс, ол тушта чике-јарт кӧрӧрис. Эмди кезектей билерим, ол тушта Кудай мени билип алганы чылап, толо билип аларым.

13Эмди бу ӱчӱ јӱрет: бӱдӱмји, ижемји ле сӱӱш. Је олордыҥ эҥ јааны – сӱӱш.


### 14


Јайалталар серкпени ӧскӱрерге берилген


1Сӱӱшке јӱткигер, тынныҥ јайалталарын, анчада ла судурлаштыҥ јайалтазын аларга кӱӱнзегер. 2Ӧскӧ тилле айдып турган кижи улуска эмес, Кудайга айдат, нениҥ учун дезе оны кем де аайлабайт – ол јажыттарды тынла айдат. 3Судурлап турган кижи айдып, улуска ӧзӧргӧ болужып, олорды јӧмӧп, кӧкӱдип јат. 4Ӧскӧ тилле айдып турган кижи бойына ӧзӧргӧ болужат; судурлап турган кижи серкпеге ӧзӧргӧ болужат. 5Ончогор ӧскӧ тилдерле айтсын деп кӱӱнзейдим, је судурлазагар, торт болор. Судурлап турган кижи, ӧскӧ тилдерле айдып турган кижидеҥ бийик, серкпе ӧссин деп болужарга, ӧскӧ тилдерле айдылганы јарталып турган учуралдаҥ башка.

6Эмди слерге келип, карындаштар, ӧскӧ тилдерле айда берген болзом, менеҥ слерге кандый туза болгой эди? Слерге нени де айдып бербес эдим, нени де ачпас эдим, бир де билгир бербес эдим, нени де судурлабас эдим, неге де ӱретпес эдим. 7Анайып ок тын јок то немелер – шоор эмезе јадаган бир тӱҥей ӱнденип турган болзо, нени шоорлоп эмезе јадагандап турганын канайып билип алар? 8Амыргы аайлап болбос эттире ӱнденип турза, јуу-согушка кем белетенер? 9Анайып слер де: аайлап болбос сӧстӧр айдып турган болзогор, нени айдып турганыгарды улус канайып аайлаар? Слер оны куру кейге айдарыгар.

10Телекейде сӱрекей кӧп јӱзӱн-башка сӧстӧр бар, олордыҥ кажызы ла учурлу. 11Анайдарда, бу сӧстӧрдиҥ учурын оҥдобой турган болзом, айдып турган кижиге мен – ӧскӧ ороонныҥ кижизи, айдып турган кижи де меге – ӧскӧ ороонныҥ кижизи. 12Анайып слер де: Тынныҥ јайалталарын аларга кӱӱнзеп, серкпе ӧссин деп болужарга, олорло байыырга кичеенигер.

13Оныҥ учун ӧскӧ тилле айдып турган кижи тилдерди јартаарыныҥ јайалтазын аларга мӱргиир учурлу. 14Андый тилле мӱргип тургамда, тыным мӱргип јат ине, је санаам мында турушпай јат. 15Нени эдейин? Тынла мӱргиирим, санаамла да мӱргиирим; тынла сарнаарым, санаамла да сарнаарым. 16Кудайды тынла алказаҥ, слердиҥ јууныгардагы билбес кижи алкыжыҥа каруу эдип, «Аминь!» деп, канайып айдар? Нени айдып турганыҥды ол билбес. 17Сен алкыш-быйанды јакшы айдып јадыҥ, је ӧскӧ кижи оноҥ ӱредӱ албай јат.

18Кудайыма алкыш-быйан айдып турум: ӧскӧ тилдерле ончогордоҥ артык айдып јадым. 19Је серкпеде ӧскӧ тилле тӱмен сӧстӧр айтканчам, ӧскӧлӧрин ӱредерге, санаамнаҥ беш сӧс айдайын.

20Карындаштар! Санаагарла балдар болбогор. Јаманга балдар болыгар, санаагарла – эр кемине јеткен улус болыгар. 21Јасакта бичилген:

«Бу калыкка ӧскӧ тилдерле,

ӧскӧ ороондордыҥ улузы ажыра айдарым,

је ол до тушта Мени уккылабас – деп, Кайракан айдат».

22Анайдарда, ӧскӧ тилдер бӱдӱп турган улуска эмес, бӱтпей турган улуска билди болуп јат; судурлаш – бӱтпей турган улуска эмес, бӱдӱп турган улуска берилип јат. 23Ончо серкпе јуулыжып келзе, ончозы ӧскӧ тилдерле айда берзе, билбес эмезе бӱтпей турган улус кирип келзе, санаагар ордында эмес деп айтпас па? 24Ончозы судурлап турза, бӱтпей турган кижи эмезе билбес кижи кирип келзе, Кудай оныҥ кинчектерин слер ажыра иле эдип, јаргылаар. 25Анайып, оныҥ јӱрегиниҥ јажыттары ачылар. Ол кӧҥкӧрӧ јыгылып, Кудайга бажырып, угузар: «Чындаптаҥ Кудай ортогордо».

26Анайдарда не, карындаштар? Јуулыжып келгенигерде, кажыгарда ла сарын бар, ӱредӱ бар, Кудайдаҥ ачылта бар, кем де ӧскӧ тилле айдат, ӧскӧзи оны јартайт. Бу ончозы серкпеге ӧзӧргӧ болушкай. 27Ӧскӧ тилле айдып турган улус бар болзо, эки, кӧп лӧ салза ӱч кижи айтсын. Айла ээчий-деечий айтсын, бир кижи јартазын. 28Јартаар кижи јок болзо, ӧскӧ тилле айдаачы кижи јуунда унчукпазын, бойына ла Кудайга айтсын. 29Эки эмезе ӱч јарлыкчы айтсын, арткандары олордыҥ айтканын шӱӱшсин. 30Отургандардыҥ бирӱзине ачылта болзо, айдып турганы унчукпай барзын. 31Ончозын ӱредерге ле ончозын кӧкӱдерге ончогор ээчий-деечий судурлаар аргалу. 32Јарлыкчылардыҥ тыны јарлыкчыларга уккур, 33нениҥ учун дезе Кудай – ол аайы јоктыҥ эмес, амырдыҥ Кудайы. Агарулардыҥ ончо јуундарында чылап, 34ӱй улус серкпелерде унчукпас учурлу. Олорго айдарга јарабас, олор уккур болор учурлу. Мынайда Јасак та айдат. 35Неге ӱренип аларга турган болзо, айлында ӧбӧӧндӧринеҥ суразын. Серкпеде сӧс айдары ӱй кижиге уйат ине.

36Эмезе Кудайдыҥ сӧзи слердеҥ чыкты эмеш пе? Эмезе јаҥыс слерге јетти бе? 37Бойын јарлыкчы эмезе тынла јӱрӱп јадым деп бодоп турган кижи аайлаар учурлу: слерге бичип турганым – ол Кайраканныҥ јакылталары. 38Мыны јектеп турган кижи бойы јектелер.

39Анайдарда, карындаштар, судурлаарга јӱткигер, је ӧскӧ тилдерле айдарга буудак этпегер. 40Је ончозы чын ла аайлу-башту болзын.


### 15


Христос тирилген


1Мен слерге јарлаган Сӱӱнчилӱ Јарды эске алындырып турум, карындаштар. Оны слер алдыгар, ондо бек туруп јадыгар. 2Мен слерге јарлаган сӧстӧҥ бек тудунып турган болзогор, бу Јар ажыра аргадалып јадыгар. Андый эмес болзо, калас бӱттигер.

3Баштапкызында, бойымныҥ алганымды, слерге бердим: бичилгениле, Христос кинчектерис учун ӧлгӧн; 4бичилгениле, Оныҥ мӧҥкӱзи кӧдӱрилген, Ол ӱчинчи кӱнде тирилген; 5Кифага, оноҥ он экӱге кӧрӱнген. 6Оноҥ бир уунда беш јӱстеҥ ажыра карындаштарга кӧрӱнген. Олордыҥ кӧбизи эмдиге јетире эзен, кезиги јада калган. 7Оноҥ Иаковко, анайда ок ончо апостолдорго кӧрӱнген. 8Адакыда меге, ара чыккандый кижиге, кӧрӱлген. 9Мен ончо апостолдордыҥ јабызы инем, апостол деп адаларга турбазым, нениҥ учун дезе Кудайдыҥ Серкпезин истегем. 10Је Кудайдыҥ јакшылыгыла мен эмди кем, ол болорым. Оныҥ меге эткен јакшылыгы темей болбогон: олордыҥ ончозынаҥ кӧп кӱчимди салып иштегем. Мен де эмес, мениле кожо болгон Кудайдыҥ јакшылыгы иштеген. 11Оныҥ учун слерге мен бедим, ӧскӧ апостолдор беди келгени башказы јок. Је бис анайда јарлыктайдыс, слер анайда бӱттигер.

12Анайдарда, Христос тирилген деп јарлыктап јӱрген болзобыс, ӧлгӧндӧр тирилбес деп, кезигер канайып айдыжат болбогой? 13Ӧлгӧндӧр тирилбес болзо, Христос то тирилбеген. 14Христос тирилбеген болзо, калас јарлыктап јадыбыс, калас бӱдӱп јадыгар. 15Оноҥ болгой, Кудай Христосты тиргискен деп керелеп, Кудай керегинде тӧгӱн керечилер болуп калар эдибис, нениҥ учун дезе, ӧлгӧндӧр тирилбей турган болзо, Кудай да Оны тиргиспеген. 16Ӧлгӧндӧр тирилбей турган болзо, Христос то тирилбеген. 17Христос тирилбеген болзо, бӱдӱп турганыгар калас: эмдиге јетире кинчектӱ јӱрӱп јадыгар. 18Оныҥ учун Христосло бир болуп ӧлгӧн улус ӱргӱлјиге ӧлӱп калганы ол. 19Јаҥыс бу јӱрӱмде Христоско иженип турган болзобыс, бис – ончозынаҥ эҥ кежик јок улус.

20Је Христос тирилген. Ол ӧлгӧн улустаҥ баштапкы тирилген. 21Ӧлӱм кижи ажыра келгени чилеп, кижи ажыра ӧлгӧндӧр дӧ тирилер. 22Ончо улус баштапкы кижи Адамла бир болуп ӧлӱп турганы чылап, ончозы Христосло бир болуп тынданар. 23Је кажызы ла ээчий-деечий: баштап Христос, оноҥ, Ол келзе, христостыйлар. 24Оноҥ Ол Каандыкты Ада Кудайга табыштырза, кандый ла баштаҥыны, кандый ла ӧрӧги јаҥды ла кӱчти јоголтсо, учы болор. 25Ол ончо ӧштӱлерди Бойыныҥ буды алдына салбаганча, каан болуп башкарар. 26Калганчы ӧштӱ – ӧлӱм, јоголтылар. 27Кудай ончозын Оныҥ буды алдына бактырган ине. Ончозы бактырылган деп айдылган болзо, Ого ончозын бактырган Кудай керегинде айдылбай турганы јарт. 28Ончозы Ого бактырылза, ончозын Ого бактырган Кудайга Уулы Бойы багар. Ол тушта бастыразына Кудай ончозы болор.

29Анайдарда, ӧлгӧндӧргӧ болуп креске тӱжӱп турган улус нени эдип јадылар? Ӧлгӧндӧр качан да тирилбес болзо, олорго болуп креске не тӱжетен? 30Бис те неге болуп јаантайын јеткердиҥ алдында јӱрӱп јадыбыс? 31Мен кӱнӱҥ сайын ӧлӱп јадым. Бу керегинде Иисус Христос Кайраканысла бир болуп слерле мактанар аргалу болгонымды угузып турум. 32Кижи чилеп шӱӱп айдар болзо, Ефесте аҥдарла неге болуп тартышкам? Меге оноҥ кандый туза? Ӧлгӧндӧр тирилбей турган болзо, јийли, ичели, нениҥ учун дезе эртен ӧлӱп каларыс!

33Аспагар! Јаман колбулар кижиниҥ јакшы кылык-јаҥын ӱреп јат. 34Санаа алыныгар, кинчек этпегер. Мыны слерди уйалтарга айдып турум: кезигер Кудайды билбес.


Ӧлгӧндӧр тирилери керегинде


35Је кем де сураар: «Ӧлгӧндӧр канайып тирилер? Олордыҥ эди-каны кандый болор?» 36Керсӱ эмес! Ӱрендеп турганыҥ ӧлбӧгӧнчӧ, тынданбас. 37Сееп тургаҥда, ӧзӱмниҥ бойын эмес, тегин ӱренди, буудайдыҥ ба эмезе ӧскӧзиниҥ бе ӱренин сееп јадыҥ. 38Је Кудай Бойыныҥ кӱӱнзегениле ого бӱдӱм берип јат, кажы ла ӱренге – бойыныҥ бӱдӱмин. 39Ончозыныҥ эди-каны тӱҥей эмес: кижиниҥ эди-каны тындулардыҥ эди-канынаҥ аҥыланат, куштардыйы – балыктардыйынаҥ. 40База теҥериниҥ бӱдӱмдери ле јердиҥ бӱдӱмдери бар. Је теҥериниҥ бӱдӱмдеринде бойыныҥ јаркыны, јердийинде – бойыныҥ. 41Кӱнде бойыныҥ јаркыны, айда – бойыныҥ, јылдыстарда – бойыныҥ. Јылдыс јылдыстаҥ база јаркыныла аҥыланат.

42Анайып ок ӧлгӧндӧр тирилгенде болуп јат: чирип калары ӱренделет, чирибези туруп келет; 43тоомјы јогы ӱренделет, мактулузы туруп келет, кӱч јогы ӱренделет, кӱчтӱзи туруп келет; 44ар-бӱткеннеҥ берилген эт-кан ӱренделет, тыннаҥ берилген эт-кан туруп келет. Ар-бӱткен де, тын да берген эт-кан бар. 45Анайып ла бичилген: «Баштапкы кижи Адам јӱрӱм јӱреечи боло берген». Калганчы Адам јӱрӱм јайаачы Тын боло берген. 46Је озо баштап тынла јӱргени эмес, ар-бӱткенле јӱргени табылган. Оноҥ тынла јӱргени табылган. 47Баштапкы кижи јердеҥ, тобрактаҥ бӱткен, экинчи кижи – Кайракан теҥеридеҥ келген. 48Тобрактаҥ кижи кандый, тобрактаҥ улус андый. Теҥеридеҥ кижи кандый, теҥеридеҥ улус андый. 49Тобрактаҥ кижиниҥ сӱр-кеберин алып јӱргенис чилеп, теҥеридеҥ кижиниҥ сӱр-кеберин алып јӱрерис.

50Оныҥ учун слерге айдып турум, карындаштар: кижиниҥ эди ле каны ӧлӱмдӱ, ол Кудайдыҥ Каандыгын энчиленип болбос, чирип калары чирибезин энчиленип болбос. 51Угыгар, слерге јажытты айдып турум: ончобыс ӧлбӧзис, је ончобыс кубуларыс – 52кенетийин, бир элесте, калганчы амыргы ӱндензе. Амыргы ӱнденер, ӧлгӧндӧр чирибеген бойлоры тирилер, бис кубуларыс. 53Чирип калары чирибези боло берер, ӧлӱмдӱзи ӧлбӧс боло берер учурлу. 54Чирип калары чирибес боло берзе, ӧлӱмдӱзи ӧлбӧс боло берзе, бичилген сӧс бӱдер: «Ӧлӱм јеҥдирткен!», 55«Ӧлӱм! Сениҥ чактырмаҥ кайда? Таамы! Сениҥ јеҥӱӱҥ кайда?» 56Ӧлӱмниҥ чактырмазы – кинчек, кинчектиҥ кӱчи – Јасактаҥ. 57Је Кудайга баш, Ол биске Иисус Христос Кайраканыс ажыра јеҥӱ берген.

58Анайдарда, сӱӱген карындаштарым, кӧп иштеп јӱргенигер Кайракан алдында калас эмезин билип, турумкай болыгар, јана баспагар, Кайраканга иштеерине бастыра бойыгарды беригер.


### 16


Калганчы јакылталар


1Эмди агаруларга болужары керегинде. Галатиядагы серкпелерге этсин деп јакарганымды слер де эдигер. 2Келзем, акча јуубаска, неделениҥ баштапкы кӱнинде[4] кажыгар ла не барынаҥ канча кире берер аргалу, кымакайлап, чеберлеп алзын. 3Слерге келзем, талдап алган улузыгарга самаралар берип, болужыгарды Иерусалимге јетирзин деп, олорды ийерим. 4Меге де барарга јараар болзо, олор мениле кожо барар.

5Слерге Македонияны ӧтсӧм келерим, нениҥ учун дезе Македония ажыра барып јадым. 6Айса болзо, слерде эмеш јӱрерим эмезе кыштап та каларым. Оноҥ ары атанзам, мени јолго шыйдыырыгар. 7Эмди слерле јол айас кӧрӱжер кӱӱним јок. Кайракан јаратса, слерде бир канча ӧйгӧ јӱрерим деп, иженип турум.

8Ефесте Беженинчи кӱнге јетире јӱрерим. 9Анда меге јаан ла једимдӱ иштер эдетен аргалар ачылып јат, удурлажып турган улус та кӧп.

10Тимофей келзе, слерде јеткер јок айалгада јӱрзин деп кичеенигер. Ол мен ле чилеп Кайраканныҥ керегин эдип јат. 11Оныҥ учун оны кем де јектебезин, ол меге келзин деп, амыр кӱӱнзеп, јолго шыйдыгар. Мен оны карындаштарла кожо сакып јадым.

12Эмди Аполлос карындаш керегинде. Карындаштарла кожо слерге барзын деп, оны сӱрекей сурагам. Је ол эмди барарга чек кӱӱнзебеди. Ол эптӱ ӧй келишсе келер.

13Сергек болыгар, Кудайга бӱдӱп, бек болыгар, эрлер болыгар, кӱчтӱ болыгар. 14Нени де этсегер, сӱӱп эдигер.

15Стефанныҥ айылдагы улузын билеригер, олордыҥ Ахаияда Кудайга ончозынаҥ озо баштанганын, агаруларга болужарга бойлорын учурлаганын. Оныҥ учун слерди сурап турум, карындаштар: 16андый улуска, бисле кожо кӧп иштеп јӱрген ончо улуска багыныгар.

17Стефанныҥ, Фортунаттыҥ ла Ахаиктиҥ келгенине сӱӱнип турум. Олор меге слерди солып јадылар. 18Олор мени ле слерди сергиттилер. Андый улусты баалап јӱригер.

19Слерге Асиядагы серкпелер эзен айдып турулар. Слерге Акила ла Прискилла, олордыҥ айлындагы серкпези, Кайраканла бир болуп, јаан эзен айдып турулар. 20Слерге ончо карындаштар эзен айдып турулар. Бой-бойыгарла агару окшошло эзендежигер.

21Эмди акту бойымныҥ колымла бичип турум: «Павелдеҥ эзен. 22Кайраканды сӱӱбей турган кижиге анафема! Маран-афа![5] 23ИисусХристос Кайраканыстыҥ јакшылыгы слерле кожо болзын. 24Мениҥ де сӱӱжим Христос Иисус ажыра ончогорло кожо болзын. Аминь».


## Павел апостолдыҥ Коринфтеги серкпеге экинчи самаразы

### 1


1Кудайдыҥ табыла Христос Иисустыҥ апостолы Павелдеҥ ле Тимофей карындаштаҥ – Кудайдыҥ Коринфтеги серкпезине, анайда ок Ахаия ичинде јуртаган ончо агаруларга.

2Слерге Адабыс Кудайдаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.


Кудайга коот учун баш болзын


3Кудайга, Иисус Христос Кайраканыстыҥ Адазына, баш болзын! Ол буурзак Ада, кандый ла коот береечи Кудай. 4Ол бисти ончо уур-кӱчтеристе кооттоп јат. Анайып бис те, уур-кӱчтерде јӱрген улусты Ол бисти кооттоп турган коотло кооттоор аргабыс бар. 5Христоско болуп кыйындарыс кӧптӧйт, анайып ла Христос ажыра биске берилген коот кӧптӧйт. 6Кыйналып јӱрген болзобыс, слерди коот алзын ла аргадалзын деп кыйналадыс. Коот алып турган болзобыс, слердиҥ коодыгарга болуп алып јадыбыс. Бу коотты, бис ӧдӱп турган кыйындарды чыдажып ӧдӱп турганыгарда, алып јадыгар. 7Слерге бек иженип јадыбыс. Кыйындарысты да, коотты да ӱлежип турганыгарды билип, коот алып турганыста, слерди коот алзын ла аргадалзын деп, кооттонып јадыбыс.

8Оныҥ учун, карындаштар, Асияда бисле болгон уур-кӱчтеристи билигер дейдис. Кӧдӱрип алып чыгарып болбос кату-јоболго учурап, тирӱ артарыска иженбегенис. 9Је бис ӧлӧр учурлу деп, бойыбыста бойыс сананганыс. Бойыбыска бойыс иженбезин, ӧлгӧн улусты тиргизеечи Кудайга ижензин деп, мынайда болгоны бу. 10Ол бисти андый коркышту ӧлӱмнеҥ аргадаган, мынаҥ да ары аргадаар. Ол база аргадаар деп, Ого иженедис. 11Слер де бис учун мӱргип, биске болужып јадыгар. Анайып бис учун кӧп улустыҥ мӱргигенин угуп, биске берген јакшылыгы учун кӧп улус Кудайга алкыш-быйанын јетирер.


Биске Кудай керечи


12Бат неле мактанып јадыбыс: бис бу телекейде, анчада ла ортогордо Кудайдаҥ алган ачык-јарыгысла эдип, кижиниҥ ойгорлыгыла эмес, Кудайдыҥ јакшылыгыла јӱргенис деп, биске кӱӱн-санаабыс керелейт. 13Кычырар эмезе аайлаар аргагар барын, учына јетире оҥдоорыгар деп иженип турганымды слерге бичийдис. 14Слер кезигин аайладыгар: бис слерле мактанып турганыс чылап, слер де бисле Иисус Кайраканыс келер кӱнде мактанарыгар.

15Менде андый бӱдӱмји бар болуп, слерди ойто катап сӱӱндирерге, слерге озо келерге умзангам. 16Слерге туштап, Македония барайын, Македониядаҥ слерге бурулайын деп санангам. Слер меге Иудей јаар атанарга болужар эдигер. 17Анайда умзанып, сананбай эттим эмеш пе? Эмезе акту бойымныҥ кӱӱнимле эдип, та «эйе», та «јок» деп, бир уунда айдып турган болорым ба? 18Кудай чындык, Ол биске керечи, бис слерге та «эйе», та «јок» деп, бир уунда айтпадыс. 19Слерде мен, Силуан ла Тимофей јарлыктаган Кудайдыҥ Уулы Иисус Христос «эйе» ле «јок» болбогон. Је Оныҥ Бойында «эйе» болгон. 20Кудай канча да кире кӧп сӧс берзе, Оныҥ Бойында «эйе» болуп јат. Оныҥ учун Кудай макталзын деп, Ол ажыра «аминь»[1] дейдис.

21Кудай Бойы дезе бисти слерле кожо Христостыҥ Бойында тыҥыдып, майлап јат. 22Ол бисти таҥмалап койгон, берер болгонын аларыска бӱдӱмјилӱ болзын деп, јӱректериске Тын берген.

23Кудайды керечиге кычырып, јӱрӱмимле чертенип турум: слерди чеберлеп аларга, Коринфке база катап келбедим. 24Бис Кудайга бӱдӱп јӱргенигерди башкарып турганыс бу эмес, је бис сӱӱнчигерге болуп слерле кожо иштейдис. Слер дезе бӱдӱп, бек туруп јадыгар.


### 2


1Слерди ойто ачуркандырбаска келбейин деп, бойымда бойым шӱӱдим. 2Слерди ачуркандырып турган болзом, мен ачуркандырган слердеҥ ӧскӧ кем мени сӱӱндирер? 3Оныҥ учун келзем, сӱӱндирер учурлу улус мени ачуркандырбазын деп, бу керегинде слерге бичип турум. Мениҥ сӱӱнчим – ол ончогорго до сӱӱнчи деп, мен бӱдедим. 4Слерге јаан ачу-коронго тӱжӱп, јӱрегим сыстап, кӧстиҥ јажын кӧп тӧгӱп бичийдим. Ачуркандырайын деп эмес, слерге кандый тыҥ карузып турганымды билип алзын деп бичидим.


Бурузын таштаза торт


5Мени ачуркандырган кижи мени эмес, је кезектей, кӧпчитпей айтса, ончогорды да ачуркандырганы ол. 6Ого кӧбигердеҥ алган андый кезедӱ једер. 7Ол тыҥ кунукка алдыртпазын деп, слерге оныҥ бурузын таштап, кооттогоны артык болор. 8Оныҥ учун ого карузып турганыгарды кӧргӱзигер деп, сурап турум. 9Ченелтени чыдажып ӧткӧнигер бе, ончозында уккур ба деп билерге бичигеним ол. 10Је кемниҥ де бурузын таштап турган болзогор, оныйын мен де таштап јадым. Сатана бисти тӧгӱндеп болбозын деп, мен де, таштайтан буру бар болзо, оны слерге болуп Христостыҥ алдында таштагам. 11Бис оныҥ умзаныштарын билер эмейис.


Христос ажыра јеҥӱ


12Христос керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлайын деп, Троадага келеримде, Кайракан меге эжикти ачкан. 13Је мен токунап болбой тургам – анда Тит карындажымды таппагам. Бат оныҥ учун олорло јакшылажып алала, Македония јаар јӱре бергем.

14Је Кудайга баш болзын, Ол биске јаантайын Христосло кожо јеҥӱни байрамдаарга берип, Бойы керегинде билгирди јараш јытты чылап бис ажыра кайда ла таркадат. 15Бис – аргадалып јаткан улус ортодо ло ӧлӱп јаткан улус ортодо Кудайга Христостыҥ јараш јыды. 16Кезик улуска бис – ӧлӱмниҥ ӧлӱмдӱ јыды, ӧскӧлӧрине – јӱрӱмниҥ јӱрӱмдик јараш јыды. Бу керекке кем јараар? 17Кӧп улус чылап, Кудайдыҥ сӧзиле садышпай јадыбыс ине. Је бис Кудайдаҥ ийилген улус чылап, Оныҥ алдына Христостыҥ шылтузында ачык-јарык айдадыс.


### 3


Јаҥы кереестиҥ ишчилери


1Слерле ойто катап таныжары биске керектӱ болды эмеш пе? Кезик улуска чылап, бис керегинде айдылган самаралар слерге керектӱ болды эмеш пе? Ол эмезе андый самараларды слер бичииригер бе? 2Слер бойыгар – бистиҥ самарабыс. Ол бистиҥ јӱректеристе бичилген, оны кажы ла кижи билер, кычырар аргалу. 3Слер – Христостыҥ самаразы деп, бойыгарла кӧргӱзип јадыгар. Ол Кудайга јалчы болуп јӱргенистиҥ шылтузында бичилген, ол чернеле эмес, тирӱ Кудайдыҥ Тыныла, таштыҥ јалбагында[2] эмес, јӱректе бичилген.

4Бисте андый бӱдӱмји Христос ажыра Кудайдыҥ алдында бар. 5Бойыстаҥ чылап, нени де эдер аргабыс бар деп, бойыбыс сананбайдыс, је бистиҥ аргабыс – Кудайдаҥ. 6Ол биске јаҥы кереестиҥ ишчилери болор арга берген. Бу кереес таныктарла эмес, Тынла бичилген. Танык ӧлтӱрет, Тын јӱрӱм берет.

7Таштарда чертилген таныктарга јалчыланыш ӧлӱмге экелип турган. Андый да болзо, бу јалчыланыш макла јаркындалып, Израильдиҥ уулдары Моисейдиҥ јӱзине кӧрӱп албай турган, нениҥ учун дезе, јоголып јаткан макла да болзо, оныҥ јӱзи јаркындалган. 8Тынга јалчыланыш оноҥ јаан мак экелип турган эмес пе? 9Бурулаарына экелип турган Јасакка јалчыланыш макла јаркындалган болзо, анчада ла актаарына экелип турган јалчыланыш бойыныҥ магыла оноҥ чик-јок артыктаар. 10Эмдиги артыктап турган мактаҥ улам башкыда мактулу болгоны мактулу эмес болуп калат. 11Јоголып јаткан немелер јаркындалып турган болзо, анчада ла јоголбойтон немелер оноҥ тыҥ јаркындалат.

12Анайдарда, бисте андый ижемји бар болуп, ачык-јарык айдып јадыбыс. 13Бис Моисей чилеп этпейдис. Јоголып јаткан мактыҥ учын Израильдиҥ уулдары кӧрбӧзин деп, ол јӱзин кӧжӧгӧлӧ јапкан. 14Је олордыҥ сагыжы мокоргон. Олор эртеги кереести кычырганда, бу ок јабынты эмдиге јетире алылбай артат, нениҥ учун дезе ол Христос ажыра алылат. 15Олор Моисейдиҥ Јасагын кычырып турганда, бу кӧжӧгӧ эмдиге јетире јӱректеринде јатканча. 16Је кижи Кайраканга баштанып турганда, кӧжӧгӧ алылып јат. 17Кайракан – ол Тын, Кайраканныҥ Тыны јӱрген јерде – јайым. 18Ончобыстыҥ јӱстерибис ачык болуп, кӱскӱ чилеп Кайраканныҥ магыныҥ јаркынын кӧргӱзип, Ого тӱҥейлежип, кубуладыс, Оныҥ магыла там ла там јаркындаладыс. Мыны Кайракан эдет, Ол – Тын.


### 4


Бис – эрјинелӱ той балкаш јыракылар


1Оныҥ учун, Кудайдыҥ быйаныла анайда јалчы болуп, чӧкӧбӧйдис. 2Је бис туйук ла уйатту керектерди јектеп, сӱмеленип этпей, Кудайдыҥ сӧзин ӧскӧртпӧй јадыбыс. Карын, чындыкты ачып, Кудайдыҥ алдында не улус болгонысты кажы ла кижиге бойы јӱрегинде шӱӱр арга берип турубыс. 3Сӱӱнчилӱ Јарыбыс јабык болзо, ол ӧлӱмниҥ јолыла барып јаткан улуска јабык. 4Олорго Сӱӱнчилӱ Јардыҥ јарыгы јаркындалбазын деп, олор Христостыҥ магын кӧрбӧзин деп, бу чактыҥ «кудайы» бӱтпестердиҥ сагыжын сокорткон. Христос дезе кӧрӱнбес Кудайдыҥ сӱр-кебери. 5Бис бойыбысты јарлыктабайдыс ине, је Иисус Христос ол Кайракан деп јарлыктайдыс. Бис – Иисуска болуп слердиҥ кулдарыгар. 6«Караҥуйдаҥ јарык јаркындалзын» деп айткан Кудай јӱректеристи јарыдып, биске Христос ачкан Кудайдыҥ магын билип алар јарык берген.

7Је бис јӱк андый эрјине чеберлелип турган той балкаш јыракылар эдибис. Оныҥ учун бу артыкташкан кӱч бистийи эмес, Кудайдыйы болгоны јарт. 8Бисти ончо јанынаҥ кыстайдылар, је бис кыстатпайдыс. Бис кӱч айалгаларда јӱрӱп јадыбыс, је чӧкӧбӧйдис. 9Бисти истейдилер, је Кудай бисти артырбай јат. Бисти јыга согодылар, је бис ӧлбӧйдис. 10Ол ок чылап, эди-каныбыста јӱрӱм алалы деп, Иисус чылап, эди-каныбысты јаантайын ӧлӱмге берип јадыбыс. 11Иисустыҥ јӱрӱми де ӧлӱмдӱ эди-каныбыста ачылзын деп, бис, тирӱ улус, Ого болуп јаантайын ӧлӱмниҥ јеткеринде јӱрӱп јадыбыс. 12Оныҥ учун ӧлӱм бистиҥ бойыбыста, јӱрӱм слердиҥ бойыгарда јӱрет.

13Мен бӱткем, оныҥ учун айткам деп бичилгениле, бойыбыста бӱдӱп јӱрериниҥ андый ла тыны бар. Бис те бӱдӱп, оныҥ учун айдып турубыс. 14Бис билерис: Иисус Кайраканды тиргискен Кудай Иисусла кожо бисти де тиргизип, слерле кожо Бойыныҥ алдына тургузар. 15Кудайдыҥ элбек јакшылыгы кӧп улуска једип, олорды Кудайга там алкыш-быйанду этсин деп, бу ончозы слерге болуп эдилет. Анайып Кудай макталзын.

16Оныҥ учун чӧкӧбӧйдис. Тыш бойыбыс чирип те турган болзо, ич бойыбыс кӱнӱҥ сайын јаҥырат. 17Кыска ӧйгӧ јеҥил кыйыныбыс биске кеми јок, артыкташкан ла мӧҥкӱлик мак экелет. 18Кӧрӱнип турганына эмес, је кӧрӱнбей турганына кӧрӧдис, нениҥ учун дезе кӧрӱнип турганы – удурум, кӧрӱнбей турганы – ӱргӱлји.


### 5


Бисте Кудайдаҥ теҥериде айыл-јурт бар


1Бис билерис: јердеги айлы-јуртыбыс – чадырыс јемирилзе, бисте Кудайдаҥ айыл-јурт бар. Ол теҥериде, мӧҥкӱлик, ол кижиниҥ колыла тудулбаган. 2Оныҥ учун теҥеридеги айлы-јуртыбыс јабынчыбыс болзын деп тыҥ кӱӱнзеп, онтоп јадыбыс. 3Кийимдӱ де болзобыс, јылаҥаш болуп калбайлы. 4Бис бу чадырда јӱрӱп, уур јӱктиҥ алдында онтойдыс, бу чадырды бойыбыстаҥ уштыырга турганыс учун эмес, ӧлӱмдӱни јӱрӱм јуда салзын деп, теҥеридеги чадырга кирерге турганыс учун. 5Бого болуп бисти Кудай јайап, бисти мында бӱдӱмјилӱ болзын деп, биске Тын берген.

6Анайдарда, бис јаантайын токыналу ла бӱдӱмјилӱ болуп, билип јадыбыс: эди-каныста јӱрген тужыста Кайраканнаҥ ыраакта јӱрӱп јадыбыс. 7Бис бӱдӱп турганысла јӱрӱп јадыбыс ине, кӧрӱп турганысла эмес. 8Бис токыналу ла бӱдӱмјилӱ, ары торт эт-каннаҥ чыгып, Кайраканда јӱрерге кӱӱнзейдис. 9Оныҥ учун айлы-јуртыбыста јӱргенис пе, оноҥ чыгып јатканыс па, Кайраканга јараарга тыҥ кӱӱнзеп јадыбыс. 10Кажы ла кижи эт-канда јӱрӱп, јакшыны эмезе јаманды эткениле аларга, ончобыс Христостыҥ јаргызы алдында турар учурлу.


Кудайла јаражыгар


11Анайдарда, Кайраканнаҥ айаарын билип, улусты бӱдӱндирип јадыбыс. Кудайга бис ачык. Не улус болгонысты јӱректеригерде шӱӱрге слерге де ачык деп, иженип турубыс. 12Слердиҥ алдыгарда бойыбысты ойто катап кӧргӱзип турганыс бу эмес. Јӱрегинде барыла эмес, тыш немелерле мактанып јӱрген улуска айдар сӧзигер бар болзын деп, слерге бисле мактанар арга берип турубыс. 13Санаабыс ордында эмес болзо, онызы Кудайга, санаабыс ордында болзо, онызы слерге. 14Бисти Христостыҥ сӱӱжи ээлеп јат ине. Бис мынайда шӱӱйдис: бир кижи ончозы учун ӧлгӧн болзо, ончозы ӧлӱп калган. 15Јӱрген улус бойлорына болуп јӱрбезин, олор учун ӧлӧлӧ тирилгенге болуп јӱрзин деп, Христос ончозы учун ӧлгӧн.

16Оныҥ учун мынаҥ ары кемди де кижиниҥ кемјӱзиле билбезис. Башкыда Христосты кижи чилеп билген болзобыс, эмди билбезис. 17Анайдарда, Христостыҥ Бойындагы кижи – ол јаҥы јайаан. Јебрендези ӧдӱп калган, эмди ончозы јаҥы. 18Мыны ончозын Кудай эткен. Ол бисти Иисус Христос ажыра Бойыла јараштырып, ӧскӧлӧрин Бойыла јараштырзын деп, биске јалчыланарын берген. 19Анайып, Кудай улустыҥ јазыктарын тоого албай, Христос ажыра бу телекейдиҥ улузын Бойыла јараштырып, биске јараштырар сӧс берген.

20Анайдарда, бис – Христоско болуп элчилер. Кудай Бойы бис ажыра кычырып јат. Христоско болуп сурап турубыс, Кудайла јаражыгар! 21Бис Оныҥ Бойында Кудай актаган улус боло берзин деп, Ол кинчектӱ эмести биске болуп кинчек учун тайылга эдип койгон.


### 6


Кудайдыҥ јакшылыгын алыныгар


1Бис, Кудайга кожо иштеп турган улус, слерди јайнап турубыс: Кудайдыҥ јакшылыгын темей албагар. 2Ол айдат:

«Сени јарамыкту ӧйдӧ уктым,

сеге аргадаштыҥ кӱнинде болуштым».

Бат эмди јарамыкту ӧй, бат эмди аргадаштыҥ кӱни једип келди.

3Јалчы болуп јӱргенистеҥ кем де јик таппазын деп, кемге де кандый да буудак этпейдис. 4Карын, ончозында бойыбысты Кудайдыҥ јалчылары деп кӧргӱзедис: узакка чыдажып турганыста, тӱбекке тӱшкенисте, не-немедеҥ тутакту јӱргенисте, уур-кӱч айалгаларга учураганыста, 5бисти согуп, тӱрмелеп, истежип турганда, кӧп иштеп, уйкузы јок тӱндерди ӧткӱрип, торолоп турганыста; 6бис бойыбысты Кудайдыҥ јалчылары деп, арубысла, билимисле, турумкайысла, быйанзагысла, Агару Тынла, ару сӱӱжибисле, 7чындыктыҥ сӧзиле, Кудайдыҥ кӱчиле, оҥ ло сол колыбыста тудунган чынныҥ мылтык-јепселиле кӧргӱзедис. 8Биске кӱндӱ де эдип, уйатка да тӱжӱрип турганда, јамандап та, мактап та турганда, бойлорысты Кудайдыҥ јалчылары деп кӧргӱзедис. Бисти тӧгӱнчи деп бодойдылар, је бис чындык. 9Бисти таныбайдылар, је бис танылу. Бисти ӧлгӧн деп бодойдылар, је бат, бис тирӱ. Бисти кезедедилер, је бис ӧлбӧйдис. 10Бисти ачуркандырадылар, је бис јаантайын сӱӱнип јӱредис. Бис јокту, је кӧп улусты байыдадыс. Бисте не де јок, је ончо немелерди ээлейдис.

11Бис слерге ачыгынча айтканыс, Коринфтиҥ улузы, слерге јӱректерис кеҥиде ачык. 12Јӱректеристе слерге јаантайын јер бар, је слер биске јӱректеригерди јаап јадыгар. 13Балдарыма чылап айдып турум: биске андый ок каруу эдип, јӱректеригерди ачыгар!


Бис – тирӱ Кудайдыҥ байзыҥы


14Кудайга бӱтпес улусла кожо бир комутка јегинбегер. Акту ла јарамас ортодо текши не де болор аргазы бар ба? Јарыкта караҥуйла текши не бар? 15Христос ло Велиар[3] ортодо эп-јӧп болор аргазы бар ба? Эмезе бӱдӱп турган кижиде бӱтпес кижиле кандый ӱлӱӱ бар? 16Кудайдыҥ байзыҥына чалулар келижер бе? Слер – тирӱ Кудайдыҥ байзыҥы, Кудайдыҥ мынайда айтканыла:

«Мен слерге келип јуртай берерим, ортогордо јӱрерим.

Мен слердиҥ Кудайыгар болорым,

слер Мениҥ калыгым болорыгар».

17«Оныҥ учун олордыҥ ортозынаҥ чыгып,

олордоҥ бӧлӱнигер, – деп, Кайракан айдат, –

ару эмеске тийбегер,

Мен слерди јуудып аларым».

18«Мен слерге Ада болорым,

слер Мениҥ уулдарым ла кыстарым болорыгар –

деп, кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кайракан айдат».


### 7


Кудайга баштандырып турган ачурканыш


1Кару улузым, биске андый сӧс берилген. Анайдарда, Кудайдаҥ айап, бойыбысты бӱткӱлинче агару јӱрӱмге учурлап, эт-канды ла тынды быјарсыдып турган ончо немелердеҥ арутаналы.

2Јӱректеригерде биске јер беригер! Бис кемге де јаман јетирбедис, кемге де коромјы этпедис, кемнеҥ де бойыбыска туза бедиребедис. 3Слерди каарайын деп, мыны айдып турган эмезим. Мен башкыда да айткам ине: слер бистиҥ јӱректеристе, ӧлӱп јатсабыс та, јӱрзебис те бис слерле кожо. 4Слерге сыраҥай ачыгынча айдадым: слерле сӱрекей мактанадым. Кӧп кыйналып та јӱрген болзобыс, бӱткӱлинче кооттонып, сӱӱнчиле толодым. 5Македонияга келеристе, бойыбыста бир де энчӱ болбогон. Ончо јанынаҥ кыстадып, тыштынаҥ табарулар алганыс, јӱректеристе тӱймеен болгон. 6Је Кудай базынчыкта јӱрген улусты кооттоп јат, Ол бисти де Титтиҥ келгениле кооттогон. 7Јаҥыс та Титтиҥ келгениле кооттонгон эмезис, је слер оны кооттогоноорды угала, кооттондыбыс. Мени санап эригип, ыйлап, мениҥ јаныма бек тура бергенигер керегинде айдарда, оноҥ тыҥ сӱӱнгем.

8Оныҥ учун самарамла слерди ачуркандырган болзом, санааркабай јадым. Санааркаар да эдим, нениҥ учун дезе самара слерди кыска да ӧйгӧ болзо ачуркандырган. 9Эмди дезе сӱӱнип јадым, ачурканганыгар учун эмес, оныгар слерди Кудайга баштандырганы учун. Слер Кудайга болуп ачуркандыгар. Анайып слерге бир де коромјы этпедис. 10Кудайга болуп ачурканган кижи аргадалайын деп, Кудайга санааркабай баштанат. Је бу телекейдиҥ улузы чылап ачурканганда, онызы ого ӧлӱмди экелет. 11Кӧрзӧгӧр, Кудайга болуп ачурканганыгар слерге нени этти: канайып кичееҥкей болуп калдыгар, канайып бойыгарды актаарга јӱткӱдигер, канайып санааркадыгар, канайып айап јӱрдигер, канайып јӱрегерге јуук алындыгар, канайып бурулу кижини кезедерге кӱӱнзедигер. Мыныҥ ончозыла бойыгарды ару деп кӧргӱстигер.

12Анайдарда, слерге бичиген де болзом, јаман да эткен кижиге болуп эмес, јаман да эдилген кижиге болуп эмес, карын, Кудайдыҥ алдында слерге болуп кандый кичееҥкей болгонысты бойыгар кӧрзин деп бичидим. 13Мынызыла бис слердиҥ коодыгарла кооттондыбыс. Јаҥыс та кооттонгон эмезис, је оноҥ артык Титтиҥ сӱӱнчизиле сӱӱндибис. Ончогордыҥ шылтузында ол токынал алган. 14Оныҥ алдында слерди мактап, уйатка калбадым. Карын, слерге ончозын чынды айткан эдибис, анайда ок оныҥ алдында слерди мактаганыс база чын болуп калган. 15Ончогордыҥ уккур болгоныгарды, оны айап ла тооп уткыганаарды эске алынганда, ол слерге јӱрегиле там тартылат. 16Ончозында слерге бӱдӱмјилӱ болор аргам барына сӱӱнип турум.


### 8


Кысканбазы ла агаруларга јалчы болуп јӱрери


1Карындаштар! Македонияныҥ серкпелерине Кудай берген јакшылыкты билигер деп турубыс: 2олор ачу-коронло улу ченелтелер ӧдӱп јадылар, је сӱӱнчиле артыктай толо. Тӱреҥиде јӱрӱп јадылар, је улуска кӱӱнзегиле бай. 3Олор бойлоры кӱӱнзеп, арга-кӱчи јеткенин, арга-кӱчи јетпезин де берген деп, керелеп турум. 4Олор јакшылыкту болуп, агаруларга болужарында туружарга, бисти сӱрекей сурагандар. 5Је неге иженгенистеҥ кӧпти эдип, бойлорын бойлоры бергендер. Олор бойлорын озо Кайраканга, оноҥ, Кудайдыҥ табыла, биске де бергендер. 6Оныҥ учун слерде бойы баштаган быйанду керекти тӱгессин деп, Титти сураганыс. 7Слерде ончозы артыктай: бӱдедигер, слерде Кудайдаҥ сӧс лӧ билгир бар, ончозында кичеенип јадыгар. Слерде бистеҥ алган сӱӱш бар. Андый болгондо, бу да јакшылыкта артыктай болыгар.

8Мен јакарбай јадым, је ӧскӧ улустыҥ кичеенгенин айдып, сӱӱжигердиҥ чындыгын ченейдим. 9Слер ИисусХристос Кайраканыстыҥ јакшылыгын билер эмейигер. Ол бай болгон, Бойыныҥ јоктузыла слерди байызын деп, слерге болуп јоксыраган. 10Слерге јӧп айдып турум. Бу керек слерге тузалу болор. Оны јаҥыс та эдип баштаган эмезигер, је былтырдаҥ бери эдерге кӱӱнзедигер. 11Бу ишти учына јетире эдигер. Нени тыҥ кӱӱнзеп јадыгар, анайып тыҥ кӱӱнзеп учына јетире чыгыгар. 12Берерге кӱӱнзеп турган болзогор, слерде барынаҥ алып јадылар, слерде јогынаҥ эмес. 13Ӧскӧ улуска јеҥил, слерге дезе уур-кӱч болбос, теҥ болор учурлу. 14Эмди бойыгардыҥ артыкташканынаҥ олордо не јетпезин берер аргагар бар. Оноҥ олордо артыктажып турза, олор слерде не јетпезин берер. Анайып теҥ болор. 15Бичилгениле:

«Кӧп јууган кижиде артыгы јок болгон;

ас јууган кижиде јетпези јок болгон».

16Кудайга баш болзын, Ол Титтиҥ јӱрегине слерге андый кичеемел эдер кӱӱн салган. 17Титти сураган да болзом, ол бойы тыҥ кӱӱнзеп, слерге бойыныҥ кӱӱниле барды. 18Оныла кожо анайда ок бир карындашты ийдис. Сӱӱнчилӱ Јарга иштеп јӱргени учун оны ончо серкпелер јарадып јадылар. 19Анайда ок, бу быйанду ишти бӱдӱрзин деп, оны серкпелер бисти ӱйдежип јӱрзин деп туткандар. Бис Кайраканныҥ магына иштеп, мыны тыҥ кӱӱнзеп эдип јадыбыс. 20Андый кӧп сыйларла нени эдип турганыгар јанынаҥ кем де каарып айдып болбозын деп кичеенедис. 21Јаҥыс та Кайраканныҥ алдында эмес, улустыҥ да алдында јакшы кылынарга кичеенедис. 22Олорло кожо база бир карындажысты ийдис. Оныҥ кичееҥкей болгоны кӧп айалгаларда ченелген. Эмди ол слерге тыҥ бӱдӱмјилӱ болуп, там кичеенет. 23Тит керегинде айтса, ол мениҥ јолдожым ла слерде кожо иштеп турган кижим болор. Арткан карындаштарыс керегинде айтса, олор – серкпелердиҥ элчилери, олор ажыра Христос макталат. 24Анайдарда, ончо серкпелер олорго карузып турганыгарды кӧрӱп, слерле јолду мактанып турганысты билип алзын.


### 9


1Агаруларга болужатаны керегинде слерге база бичибезем де кем јок – 2болужарга кӱӱнзеп турганыгарды билерим. Македониядагы карындаштар алдына слерди мактап, Ахаия былтырдаҥ бери болужарга белен деп, олорго айдарымда, слердиҥ кичеенип турганыгар кӧп карындаштарды бого кӱӱнзеткен. 3Слерди мактаганым бу учуралда темей болуп калбазын деп, мениҥ айтканымла, слерди белен болзын деп, мен карындаштарды ийгем. 4Мениле кожо Македониядаҥ карындаштар келзе, белен эмезигерди кӧрбӧзин. Ол тушта слерге бӱдӱмјилӱ болуп, уйатка каларыс. Слер керегинде айтпай да јадым. 5Оныҥ учун мынайда шӱӱдим: карындаштар слерге кӱн-эртеде барала, мынаҥ озо берер болгон сыйыгарды белетеп койзын деп сураар керек. Ол тушта сыйыгарды албанла эмес, бойыгардыҥ кӱӱнигерле берип турган болорыгар.

6Мыны сананып јӱригер: кысканып ӱрендеп турган кижи ас тӱжӱм јууп алар; кысканбай ӱрендеп турган кижи кӧп тӱжӱм јууп алар. 7Кажы ла кижи јӱреги ого айтканыла, ачурканбай, албан јокко берзин, не дезе сӱӱнип берип турган кижиге Кудай буурзап јат. 8Слерди јаантайын ла ончозында јеткилдӱ болуп, кандый ла быйанду керекти артыктай этсин деп, Кудай слерге кандый ла јакшылыкты артыктай берер аргалу. 9Бичилгениле:

«Кысканбай, тӱреҥилерге ӱлеп берген,

оныҥ акту керектери ӱргӱлји чакка јӱрет».

10Ӱрендеечиге ӱрен, јизин деп, калаш берип турганы дезе, слерге де артыктай ӱрен берип, акту керектеригердиҥ тӱжӱмин арбынду эдер. 11Ончо немеде бай боло берип, кысканбай берер аргалу болорыгар. Анайып, кӧп улус бис ажыра алган сыйлар учун Кудайга алкыш-быйанын јетирер. 12Нениҥ учун дезе анайда эдип ле јалчы болуп, агарулардыҥ керексингенин јеткилдеп јадыгар. Је анайда ок кӧп улусты Кудайга арбынду алкыш-быйан јетирерге кӱӱнзедип јадыгар. 13Олор бу иштиҥ турултазын кӧрӱп, Кудайды алкайдылар. Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарына уккур болуп, оны јӱрӱмигерде бӱдӱрип, олорло, ончозыла кысканбай ӱлежип јадыгар. 14Олор слер учун слерге јӱректери тартылып мӱргиир, нениҥ учун дезе слерге Кудай Бойыныҥ арбынду јакшылыгын берген. 15Кудайдыҥ сӧслӧ айдып болбос сыйы учун Ого баш болзын!


### 10


Бис Кудайдыҥ мылтык-јепселиле јуулажадыс


1Мен, Павел, ортогордо јӱргемде јобош, слердеҥ ыраакта јӱргемде кату бойым, јобош ло јымжак Христоско болуп слерди сурап турум: 2слерге келзем, мени катуландырбагар, нениҥ учун дезе тегин кижиниҥ сананганыла кылынып јадыс деп, бис керегинде сананып јӱрген кезик улуска кату да болорым. 3Бис улус ортодо јӱрӱп, улус чылап јуулашпайдыс, 4нениҥ учун дезе кижиниҥ эмес, Кудайдыҥ мылтык-јепселиле јуулажадыс. Ол шибеелерди јайрадар кӱчтӱ. 5Кудайды билип аларга удурлажып турган тӱп-шӱӱлтелерди ле улуркашты јайрадып, кандый ла умзанышты Христоско уккур эдерге олјолойдыс. 6Бис, сыраҥай уккур боло берзегер, уккур эмес кандый ла кижини кезедерге белен.

7Слер керектиҥ тыш јанын кӧрӱп јадыгар ба? Бойын Христостыйы деп бӱдӱмјилӱ кижи сананып кӧрзин. Ол Христостыйы болзо, бис те Христостыйы. 8Бисте бар јаҥла артыктай мактанып турган болзом, уйатка калбас эдим. Бу јаҥды биске Кайракан берген ине, јоголторго эмес, слерди тыҥытсын деп берген. 9Слерди самараларла коркыдып турум деп, мен керегинде сананбазын. 10Кем де айдат: «Самараларда ол кату ла кӱчтӱ. Је бойы кӧрӱнип келгенде, чине јок, айткан сӧзи неге де турбас». 11Андый кижи билип јӱрзин: ортогордо јок тужыбыста самараларда кандый эдибис, ортогордо јӱргенисте керекте андый ла болорыс.

12Бойлорын бойлоры кӧргӱзерин сӱӱйтен улусла бойлорысты теҥдеерге эмезе тӱҥейлеерге тидинбейдис. Олор аайлабай, бойлорын бойлорыныҥ кемјӱзиле кемјип, бойлорын бойлорыла тӱҥейлеп јадылар. 13Бис дезе ӧйинеҥ ӧткӱре мактанбазыс. Је Кудай биске берген керектердиҥ кирезиле мактанарыс. Бис бу керектерле слерге јеткенис. 14Слерге келбеген болзобыс, мактанганыс ӧйинеҥ ӧткӱре болор эди. Је бис Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлап, слерге јеткенис. 15Бис, анаар ла, ӧскӧ улустыҥ иштериле мактанбай јадыс, је бӱдӱп турганыгар тыҥыган сайын ортогордо оноҥ кӧп керектер эдерис деп, иженип турубыс. 16Ол тушта слердеҥ арыгы јерлерде Сӱӱнчилӱ Јарды јарлап, ӧскӧ улус эткен керектерле мактанбазыс. 17Мактанып турган кижи, Кайраканла мактанзын. 18Бойын бойы мактап турган кижи эмес, карын, Кайраканга мактатканы јарамыкту ине.


### 11


Тӧгӱн апостолдор керегинде


1Керсӱ эмес болгоныма бир эмеш чыдамкай болгон болзогор кайдат! Је слер меге чыдажып јадыгар. 2Мен слерди Кудайдыҥ кӱнӱркежиле кӱнӱркеп јадым, нениҥ учун дезе слерди бир Кижиле – Христосло кол алыштыргам, Ого ару ла јек јок кысты чылап табыштырайын деп. 3Евала болгоны слерле болор деп коркыйдым. Оны јылан бойыныҥ сӱмезиле тӧгӱндеп койгон. Анайып слердиҥ де санаагар ӱрелип, Христостыҥ Бойында ачык-јарык ла ару болуп артпай барарыгар деп коркыйдым. 4Кандый да кижи келип, бис јарлыктабаган ӧскӧ Иисусты јарлыктаганда, ого чыдажып јадыгар. Бистийинеҥ башка ӧскӧ тынды, эмезе ӧскӧ Сӱӱнчилӱ Јарды алып турганыгарда, чыдажып јадыгар.

5Мен эҥ улу апостолдордоҥ бир де јӱдек эмезим деп сананып јадым. 6Айса болзо, тилим чечен эмес, је менде билгир бар. Мыны слердиҥ алдыгарда ончозында иле кӧргӱстис. 7Айса болзо, слерди бийиктедерге, бойымды јабызатканым кинчек пе? Јал албай, слерге Кудайдыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлагам. 8Слерге јалчы болойын деп, ӧскӧ серкпелердеҥ болуш алып, олорго коромјы эткем. 9Слерге келеримде, не-немедеҥ тутакту да јӱрген болзом, кемге де јӱк болбодым. Керектӱ не-немеле Македониядаҥ келген карындаштар болушкан. Мен слерге качан да јӱк болбоско албадангам, мынаҥ да ары албаданарым. 10Христостыҥ чындыгы мениҥ бойымда: мактанып турганымды Ахаияныҥ талаларында менеҥ кем де айрыбас. 11Нениҥ учун анайып эдип јадым? Слерге карузып турганым учун болор бо? Карузып турганымды Кудай билер. Је эдип јӱргенимди оноҥ ары эдерим. 12Бис чилеп эдип турус деп, мактанар шылтак бедиреген улуска шылтак бербезим. 13Бу улус – тӧгӱн апостолдор, куурмакчы ишчилер. Олор јӱк ле Христостыҥ апостолдорыныҥ бӱдӱмин алынадылар. 14Мыны незин кайкаар? Сатана бойы јарыктыҥ ангелиниҥ бӱдӱмин алынат. 15Анайдарда, оныҥ јалчылары да чынныҥ јалчыларыныҥ бӱдӱмин алынып турган болзо, бого незин кайкаар? Је олордыҥ учы-тӱби эткен керектериле болор.


Павел, апостол болгон бойы, кыйналат


16База айдарым: мени керсӱ эмес деп бодобогор. Бодоп турган болзогор, мени керсӱ эмес кижини чилеп кӧрӱп, база эмеш мактанарга беригер. 17Айдып турганым, Кайраканнаҥ эмес чилеп айдып турганым ол. Је мынайда бӱдӱмјилӱ мактанып, мыны керсӱ эмес кижи чилеп айдадым. 18Кӧп улус кижиниҥ керектериле мактанып турганы чылап, мен де мактанарым. 19Слер, керсӱ бойыгар, керсӱ эмес улуска кӱӱнзеп чыдажып јадыгар ине. 20Кандый бир кижи слерди кулданганда, тӱреткенде, слердеҥ алып турганда, алдыгарда јакшыркаганда, јӱзигерге соккондо, чыдажып јадыгар. 21Кезик улуска уйатту болзын деп айдарым: бого кӱчис јетпеген. Кем де неле де мактанарга тидинзе, – керсӱ эмес чилеп айдадым, – мен де тидинерим. 22Олор еврейлер бе? Мен база. Израильдиҥ калыгы ба? Мен база. Авраамныҥ калдыктары ба? Мен база. 23Христостыҥ јалчылары ба? Јӱӱлгек кижи чилеп айдадым: мен олордоҥ кӧп јалчы болуп иштеп јадым. Олордоҥ кӧп иштеп, јобогом, кӧп тӱрмелеткем, кеминеҥ кӧп соктыргам, кӧп катап ӧлӱмниҥ кырында болгом. 24Иудейлердеҥ беш катап одус тогус камчы алгам, 25ӱч катап чыбыктаткам. Бир катап ташла шыбалаткам, јӱзӱп барадарымда, керептер ӱч катап чӧҥгӧн, арайдаҥ калгам, тӱнди, тӱшти ачык талайда ӧткӱргем. 26Улайын јорыктап јадым, мени јаантайын јеткер сакыйт: сууларда, тонокчылардаҥ, јаҥыс јердиҥ улузынаҥ, ӧскӧ калыктардаҥ, калада, куба чӧлдӧ, талайда, тӧгӱн карындаштар ортодо. 27Јоболтолу иштеп јадым, улайын уйуктабайдым, торолойдым, суузайдым, улайын курсак јибейдим, соокко тоҥодым, кийим јок јӱредим. 28Мыныҥ ончозынаҥ башка, кӱнӱҥ сайын ончо серкпелер керегинде сананып, олорго кичеемел эдип јадым. 29Кем де уйадайт, мен уйадабай јадым эмеш пе? Кем де бӱдӱрилип, јыгылат, ол учун јӱрегим сыстабайт па?

30Мактанар учурлу болзом, чине јогымла мактанарым. 31Кудай, ИисусХристос Кайраканыстыҥ Адазы, тӧгӱндебей турганымды билер. Ого ӱргӱлји чакка баш болзын!

32Дамаскта Арета каанда иштеген башкараачы мени тудуп аларга, каланы каруулдаган. Је мени стенедеги кӧзнӧктӧҥ каламала тӱжӱрип ийгендер. Мен оныҥ колынаҥ уштылгам.


### 12


Павелдиҥ кӧрӱлтелери ле ачылталары


1Тузазы јок то болзо, мактанарга келижет. Кайракан берген кӧрӱлтелерге ле ачылталарга кӧчӧйин. 2Христостыҥ бир кижизин билерим. Бу кижи он тӧрт јыл мынаҥ озо ӱчинчи теҥериге ала койылып кӧдӱрилген. Ол эт-канду болгон бо, эт-кан јок болгон бо, онызын билбезим, јаҥыс Кудай билер. 3Эйе, андый кижини билерим. Эт-канду ба, эмезе эт-кан јок болгон бо, онызын билбезим, јаҥыс Кудай билер, – 4ол райга апарылып, кижи айдып болбос сӧстӧр уккан. 5Андый кижиле мактанарым. Јаҥыс чине јогымла мактанарымнаҥ башка, бойымла мактанбазым. 6Мактанзам да, керсӱ эмес болбозым, нениҥ учун дезе чынды айдарым. Је мен тудунып јадым. Менеҥ нени кӧрӱп эмезе нени угуп турганына кӧрӧ, мен керегинде кижи артык сананбазын деп турум.

7Кудайдаҥ кӧп ачылталар алганымла јакшыркабазын деп, эди-каныма «тегенек» – сатананыҥ элчизи берилген. Ол мени јакшыркабазын деп, кыйнаарга берилген. 8Оны менеҥ айрызын деп, Кайраканды ӱч катап јайнагам. 9Је Ол меге айткан: «Сеге Мениҥ јакшылыгым јеткил, нениҥ учун дезе сен чине јок тужыҥда Мениҥ кӱчим толо кемине једет». Оныҥ учун мениҥ бойымда Христостыҥ кӱчи јӱрзин деп, чине јогымла оноҥ кӧп кӱӱнзеп мактанарым. 10Оныҥ да учун Христоско болуп чине јок тужымда, јамандаткамда, не-немедеҥ тутакту јӱргемде, истеткемде, уур-кӱчтерге учурагамда, болорзынып јадым. Нениҥ учун дезе чине јок тужымда мен кӱчтӱ.


Бойыгарды бойыгар ченегер


11Мен мактанып, керсӱ эмес болуп калдым. Слер мени андый эттигер. Је слерге мени мактаар керек болгон. Мен неге де турбас та болзом, эҥ улу апостолдор менеҥ незиле де артык эмес. 12Мен апостол болгоным не ле чыду, билдилер, кайкалдар ла кӱчтер ажыра кӧргӱзилген. 13Айдарда, ӧскӧ серкпелерге кӧрӧ слерге не јетпей јат? Айса болзо, слерге кош-јӱк болбогоным јетпей турган болор бо? Бу учун бурумды таштагар.

14Бат, слерге ӱчинчи катап барарга белетенип јадым. Мен слерге кош-јӱк болбозым. Меге слердийи эмес, слер бойыгар керек. Ада-энезине балдары јӧӧр эмес, карын, ада-энези балдарына јӧӧйтӧн учурлу. 15Мен не барымды кӱӱнзеп кородып, слерге болуп бойымды бойым кородып койорым. Слерге тыҥ карузып турган болзом, слер меге ас карузырыгар ба?

16Слерге уур јӱк болбогон болойын, је мен, сӱмелӱ бойым, слерди куурмактап алгам. 17Је слерге ийген улузымныҥ кемизи де ажыра слердеҥ бойыма нени де алдым ба? 18Мен Титти сурап, оныла кожо карындаштардыҥ бирӱзин ийген эдим. Тит слердеҥ бойына нени-нени алды ба? Бир санаа-шӱӱлтелӱ болуп эдип јӱрбедис пе? Бир јолло баспадыс па?

19Бис слердиҥ алдыгарда јаҥыс ла актанып јадыбыс деп, база сананып турган болдыгар? Кару улузым, бис, Христостыҥ улузы, Кудайдыҥ алдында айдып, мыны ончозын слерди тыҥыдарга эдип јадыбыс. 20Слерге келзем, слерди кӧрӧйин дегенимдий эмес болуп каларыгар деп, анайда ок мени кӧрӧйин дегенеердий эмес болуп каларым деп, коркып јадым. Сӧс блаажып, кӱйӱнижип, чугулданыжып, керижип, јамандажып, коптожып, улуркажып, аайы-бажы јок јӱргенигерди кӧрӧрим бе? 21Слерге ойто келзем, Кудайым слердиҥ алдыгарда мени базынар ба? Ол тушта башкыда кинчек эдип, быјар, балыр, јӧй јӱрӱм јӱрӱп, кинчегин алынбаган кӧп улус учун кородоп ыйлаарым.


### 13


1Слерге ӱчинчи катап барып јадым. Кандый ла керек эки эмезе ӱч кижи керелегенде кӧрӱлет. 2Экинчи катап келип турарымда, кинчек эткен улуска, арткан ончо улуска озолондыра айткам, эмди слерде јок тужымда бичип турум: ойто келзем, олорды килебезим. 3Мен ажыра чындаптаҥ Христос айдып туру ба деп, слерге кӧргӱзерин тыҥ кӱӱнзеп јадыгар. Ол слерге чине јок эмес, је Ол слердиҥ бойыгарда кӱчтӱ. 4Ол чине јок тужында керилген, је Ол Кудайдыҥ кӱчиле тирӱ. Бис те Христос чылап ок чине јок, је слерге болуп Кудайдыҥ кӱчиле Оныла кожо јӱрерис.

5Чындаптаҥ бӱдӱп турганыгар ба деп, бойыгарды бойыгар ченегер, бойыгарды бойыгар шиҥдегер. Эмезе бойыгарда Иисус Христос јӱрӱп јат деп, бойыгарды бойыгар билбейдигер бе? Андый эмес болзо, ченелтени ӧдӱп албаган болороор бо? 6Бис дезе ченелтени ӧткӧнисти билип аларыгар деп, иженип турум. 7Слерди бир де јаманды этпезин деп, Кудайга мӱргийдис. Ченелтени ӧткӧнис деп, бойыбысты кӧргӱзерге мынайда эдип турган эмезис, је оны ӧдӱп албаганыс деп билдирзе де, јакшыны эдигер деп кӱӱнзейдис. 8Бистиҥ кӱчибис чындыкка удура эмес, чындык учун. 9Бис чине јок, слер кӱчтӱ тужыгарда сӱӱнип јадыбыс. Ол учун, слерди тӱзелзин деп мӱргийдис. 10Оныҥ учун ортогордо јок тужымда мыны бичип јадым. Слерге келзем, јаҥды тузаланып, кату болор кӱӱним јок. Бу јаҥды Кайракан тутсын деп берген, јайратсын деп эмес.


Адакы јакылталар


11Адакыда, карындаштар: сӱӱнигер, толо кемине једигер, бой-бойыгарды кӧкӱдигер, санаагар јаҥыс болзын, амыр-энчӱ јӱригер. Ол тушта сӱӱштиҥ ле амырдыҥ Кудайы слерле кожо болор.

12Бой-бойыгарла агару окшошло эзендежигер. Слерге ончо агарулар эзен айдып турулар.

13Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы, Ада Кудайдыҥ сӱӱжи ле Агару Тынныҥ бирлиги ончогорло кожо болзын. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Галатиядагы серкпелерге $самаразы

### Павел апостолдыҥ Галатиядагы серкпелерге самаразы


### 1


1Улустаҥ эмес, кижи ажыра эмес, је ИисусХристос ажыра, Оны тиргискен Ада Кудай ажыра апостол Павелдеҥ, 2анайда ок мениле кожо јӱрген ончо карындаштардаҥ – Галатиядагы серкпелерге.

3Слерге Ада Кудайдаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин. 4Ол бисти јаманга алдыртып койгон бу телекейдеҥ айрыырга, кинчектерис учун Бойын берген. Мыны Кудайдыҥ, бистиҥ Адабыстыҥ, табыла эткен. 5Ого ӱргӱлји чакка мак. Аминь.


Ӧскӧ Сӱӱнчилӱ Јар јок


6Слерди Христостыҥ јакшылыгыла кычырып алган Кудайдаҥ ылтам јана болуп, ӧскӧ Сӱӱнчилӱ Јарга баштанганаарды кайкап јадым. 7Ӧскӧ Јар јок, јӱк ле Христостыҥ Јарын ӧскӧртӧргӧ кӱӱнзеп, слерди тӱймедип турган улус бар. 8Је бис те, теҥеридеҥ ийилген ангел де слерге јарлаганыстаҥ ӧскӧни јарлай берген болзо, каргышка калзын! 9Бис алдында айтканыс, эмди база айдадым: слер алган Сӱӱнчилӱ Јардаҥ ӧскӧни јарлап јӱргени, каргышка калзын!

10Эмди меге кемниҥ јарадузы керек? Улустыйы ба, эмезе Кудайдыйы ба? Айса, улуска јараарга кичеенип јӱрген болдым ба? Улуска јараарга кичеенген болзом, Христостыҥ кулы болбос эдим.

11Слерди билзин деп турум, карындаштар: мен јарлаган Сӱӱнчилӱ Јар кижинийи эмес. 12Оны кижидеҥ албадым, ого мени кижи ӱретпеди, је оны меге Иисус Христос ачты.

13Иудейлердиҥ чӱм-јаҥыла башкыда канайып јӱргенимди уккан эмейигер. Мен Кудайдыҥ серкпезин кӱӱн-кайрал јок истегем ле јоголтком. 14Иудейлердиҥ чӱм-јаҥын бӱдӱреринде јажыт улус ортодо меге једери јок болгон. Анчада ла адалардыҥ јаҥжыгуларыла јӱрерге кичеенгем. 15Мени энемниҥ ӧзӧгинеҥ бӧлӱп, Бойыныҥ јакшылыгыла кычырып алган Кудай 16калыктар ортодо мени јарлазын деп, мениҥ бойымда Уулын ачарда, улусла јӧптӧшпӧгӧм, 17менеҥ озо апостолдор боло берген улуска јолыгайын деп, Иерусалимге барбагам. Мыныҥ ордына Аравияга барып, ойто Дамаскка бурылгам.

18Оноҥ, ӱч јылдыҥ бажында, Кифага[1] јолыгайын деп, Иерусалимге барып, анда он беш кӱн кире јӱргем. 19Ӧскӧ апостолдорды кӧрбӧгӧм, јӱк Кайраканныҥ карындажын, Иаковты, кӧргӧм. 20Слерге бичип турганым – чын, оныҥ керечизи – Кудай.

21Оноҥ Сирия ла Киликия ороондор јаар јӱре бергем. 22Христостыҥ Иудейдеги серкпелеринде акту бойымды билгилебес болгон. 23Олор јӱк улустыҥ мынайда айдышканын уккандар: «Бу кижи башкыда бисти истеп, Кудайга бӱдерин јоголткон, је оны эмди јарлап јат». 24Мыны угуп, мен учун Кудайды алкап тургандар.


### 2


1Оноҥ, он тӧрт јылдыҥ бажында, Варнавала кожо ойто Иерусалим чыккам. Бойымла кожо Титти база алгам. 2Барганым не дезе, меге Кудайдаҥ андый ачылта болгон. Ӧскӧ калыктар ортодо мен јарлап јӱрген Сӱӱнчилӱ Јарды ондогы бӱдӱп турган улуска, анчада ла эҥ тоомјылу деп бодолгон улуска, айдып бергем. Мыныҥ ончозын калас чырмайып эткем бе, эдип турум ба деп билейин дегем. 3Је олор мениле кожо јӱрген Титти де, ол еллин де болзо, томдолзын деп албадабадылар. 4Мыны јӱк тӧгӱн карындаштар кӱӱнзеп тургандар. Олор ХристосИисус ажыра алган јайымысты кайып кӧрӧргӧ лӧ бисти кулданарга ортобыска киргендер. 5Је бис Сӱӱнчилӱ Јардыҥ чындыгы слерге чеберлелзин деп, олорго эмеш те бакпадыс.

6Эҥ тоомјылу улус керегинде айтса, олор не улус, кемдер болгоны меге башказы јок: Кудай улусты ылгабай јат. Бу улус мениҥ Јарыма нени де кошпогондор. 7Карын, Петрды еврейлерге чилеп, мени кара јаҥдуларга Сӱӱнчилӱ Јар јарлазын деп, бӱдӱмји эдилгенин кӧргӧндӧр. 8Петрды еврейлер ортодо апостол эткени, мени де ӧскӧ калыктар ортодо апостол эткен јок беди. 9Меге Кудайдаҥ јакшылык берилгенин кӧрӱп, текши керек эдип јадыс деп, серкпениҥ тайанчыгы деп бодолгон Иаков, Кифа ла Иоанн меге ле Варнавага колын бергендер. Бис ӧскӧ калыктарга, олор еврейлерге барар болуп јӧпсинип, 10јӱк јоктуларды ундыбай јӱрзин деп сурагандар. Мыны мен кичеенип эдип јӱргем.


Еврейлер, кара јаҥдулар чылап, Кудайга бӱткениле аргадалат


11Је Кифа Антиохияга келерде, мен ачыгынча ого удура болгом, нениҥ учун дезе ол буруга калар кылык эткен. 12Иаковтоҥ бир кезик улус келердеҥ озо ол иудей эместерле кожо ажанатан. Је байагы улус једип келерде, томдошко јайылган улустаҥ айап, кара јаҥдулардаҥ јана базып, бӧлине берген. 13Оныла кожо ӧскӧ дӧ иудейлер экијӱстенген. Варнава база экијӱстенип баштаган. 14Је бат, олор Сӱӱнчилӱ Јардыҥ чындыгыла этпей турганын кӧрӧлӧ, Кифага ончо улус кӧзинче айткам: «Сен, иудей бойыҥ, иудей чилеп эмес, кара јаҥду чылап јӱрӱп турган болзоҥ, иудейлер чилеп јӱрзин деп, иудей эместерди не албадап тургаҥ?»

15Бис бӱткен бӱдӱмисле иудейлер, кара јаҥду кинчектӱлер эмезис. 16Је бис билерис, кижи Јасакты бӱдӱргениле эмес, јаҥыс ла Иисус Христоско бӱткениле акталат. Оныҥ учун Јасакты бӱдӱргенисле эмес, Христоско бӱткенисле акталарга, бис те Христос Иисуска бӱттибис. Јасакты бӱдӱргениле кем де акталып болбос. 17Је бис Христос ажыра акту болорго јӱткӱп, бойлорыс та кинчектӱ болуп калганысты кӧрзӧбис, Христос кинчек эттирип јат эмеш пе? Јок туру! 18Јайратканымды орныктырып турган болзом, Јасак бузаачы деп, бойымды кӧргӱзип јадым ине. 19Јасакка эмес, Кудайга болуп јӱрерге, Јасак ажыра ӧлӱп калгам. Бойымды Христосло кожо кере тарткам. 20Эмди мен јӱрӱп турган эмезим, је мениҥ бойымда Христос јӱрет. Эт-кандуда јӱрӱмимди алза, Кудайдыҥ Уулына бӱткенимле јӱрӱп јадым. Ол меге буурзап јат, мен учун Бойын берген. 21Кудайдыҥ јакшылыгын јектеерим бе? Је Јасакла акталгадый болзо, Христос калас ӧлгӧн!


### 3


Јасакла эмес, бӱдӱп турганысла акталарыс


1Э-э, санаа-укаа јок галаттар! Слерди чындыкка бакпазын деп, кем тармалады? Слерде кере тартылган Иисус Христосты бойыгардыҥ кӧзигерле кӧргӧн јок бедигер.

2Јӱк ле мыны слердеҥ сурап угар кӱӱним бар: Јасакты бӱдӱргенигер учун Тынды алдыгар ба, эмезе Сӱӱнчилӱ Јарды угала, Кудайга бӱткенигер учун ба? 3Слер андый санаа-укаа јок болдыгар эмеш пе? Тынла јӱрӱп баштайла, эмди бойыгардыҥ кӱчигерле туузылтып јадыгар. 4Кӧпти шыралап ӧткӧнигер калас болды эмеш пе? Бу калас болор аргазы јок. 5Анайдарда, слерге Тын берип, ортогордо кайкалдар јайап турган Кудай мыны Јасакты бӱдӱрип јӱргенигер учун эдет пе, эмезе Сӱӱнчилӱ Јарды угала, бӱткенигер учун ба? 6Авраам анайып Кудайга бӱткен, оныҥ учун оны Кудай акту кижи деп адаган.

7Билип јӱригер, бӱдӱп турган улус – Авраамныҥ уулдары. 8Кудай ӧскӧ калыктарды Ого бӱдӱп турганы ажыра актаар деп, Агару Бичикте судурлалып, Авраамга озолодо Сӱӱнчилӱ Јар айдылган: «Сен ажыра ончо калыктар алкалар». 9Оныҥ учун бӱдӱп турган ончо улус бӱдӱп турган Авраамла кожо алкалып јадылар. 10Је Јасакка иженген ончо улус каргышту јӱрӱп јат. Бичилген јок беди: «Јасактыҥ бичигинде айдылганды ончозын бӱдӱрбей турган кандый ла кижи, каргышка калган». 11Јасакла Кудайдыҥ алдында кем де акталып болбозы јарт, нениҥ учун дезе, акту кижи бӱдӱп, тирӱ јӱрер. 12Јасак ла Кудайга бӱдери ортодо бир де колбу јок. Је Јасакты бӱдӱрип турган кижи оныла тирӱ јӱрер.

13Христос бисти Јасактыҥ каргыжынаҥ јайымдаган, бистиҥ ордыбыска каргышты бойына алынган. Бичилген јок беди: «Агашка кере тартылган кажы ла кижи, каргышка калганы ол». 14Авраамныҥ алкыжы Христос Иисус ажыра ӧскӧ калыктарга да берилзин деп, Кудай берер болгон Тынды Ого бӱткенис ажыра бисти де алзын деп, мынайда болгоны бу.


Јасак ла берген сӧс


15Карындаштар! Кижи чилеп шӱӱп айдадым: кижи де јараткан кереести кем де јектеп те, ого нени де кожуп болбос. 16Је Авраамга ла оныҥ калдыгына Кудай сӧзин берген. Кӧп чилеп, «калдыктарына» деп айдылбаган, је јаҥыс чылап, «калдыгыҥа» деп айдылган. Ол дезе Христос. 17Мыныла айдайын дегеним бу: тӧрт јӱс одус јылдыҥ бажында табылган Јасак Кудай јараткан Христос керегинде кереести ле ондо берилген сӧсти токтодып болбос. 18Энчини Јасактаҥ алып турган болзо, оны берген сӧслӧ алып болбос ине. Је мыны Кудай Авраамга Бойыныҥ сӧзиле сыйлаган.

19Анайдарда, Јасак не керек? Ол соҥында јазыктардаҥ улам Кудай берер болгон калдык једип келер ӧйгӧ јетире берилип, ангелдер ажыра, ортокчыныҥ болужыла тургузылган. 20Је Ортокчы экӱниҥ ортодо керек. Кудай дезе јаҥыс.

21Анайдарда, Јасак Кудайдыҥ берген сӧзине удурлаш па? Јок туру! Улус јӱрӱм бергедий Јасак алган болзо, Јасакла акталар эди. 22Иисус Христоско бӱткени ажыра берер болгонын Кудай бӱдӱп турган улуска берзин деп, Агару Бичик ончозын кинчектиҥ олјозында деген.

23Кудайга бӱдетен ӧй келгелекте бӱдетени ачыларга јетире Јасактыҥ каруулына алылганыс. 24Оныҥ учун бӱдӱп акталзын деп, биске Јасак Христоско экелетен таскадаачы чылап берилген. 25Је бӱдетен ӧй једип келерде, таскадаачыныҥ башкартузынаҥ чыга бергенис.


Кулдар ла Кудайдыҥ уулдары


26Ончогор Христос Иисуска бӱдӱп, Кудайдыҥ уулдары болуп јадыгар. 27Ончогор Христостыҥ Бойында креске тӱжӱп, Христоско тӱҥейлештигер. 28Эмди иудей де, кара јаҥду да јок; кул да, јайым кижи де јок; эр де, ӱй де кижи јок – ончогор Христос Иисустыҥ Бойында бир бӱдӱн. 29Је Христостыйы болзогор, слер – Авраамныҥ калдыгы, Кудайдыҥ берген сӧзиле энчиленеечилер.


### 4


1База айдарым: бала тужы ӧткӧлӧктӧ, энчиленеечи ончозына ээ де болзо, кулдаҥ незиле де аҥыланбайт. 2Је Адазы темдектеп койгон ӧйгӧ јетире ол кичееп кӧрӱп јӱрген кижиге ле айылдыҥ башкараачыларына багат. 3Анайып бис те: бала тужыбыс ӧткӧлӧктӧ, бу телекейди башкараачы јасактардыҥ кулданыжында јӱргенис. 4-5Јасактыҥ бийленижинде јӱргендерди јайымдап, бисти балазынайын деп, темдектелген ӧй једип келерде, ӱй кижидеҥ туулган, Јасактыҥ бийленижинде јӱрген Уулын Кудай биске ийген. 6Слер Кудайдыҥ уулдары учун Ол јӱректереерге Уулыныҥ Тынын, «Авва! Ада!» деп кыйгыраачы Тынды, ийген. 7Оныҥ учун сен эмди кул эмезиҥ, сен – уулы; уулы болзоҥ, сен – ИисусХристос ажыра Кудайдыҥ энчизин алаачы.

8Је Кудайды билбес тужыгарда ар-бӱткендеги кудайлар да эмес немелердиҥ кулдары болгоныгар. 9Эмди дезе Кудайды билеригер, чынынча айтса, Кудай слерди билип алган. Андый болзо, бу телекейди башкараачы кӱч јок ло тӱреҥи јасактарга не ойто бурыларга јадыгар, олорго бойыгарды ойто кулданышка берип јадыгар? 10Чокым кӱндерге, айларга, ӧйлӧргӧ лӧ јылдарга ајару эдедигер. 11Слерге кӱчимди салып, калас иштеген болорым ба деп, слер учун коркып турум.


Бис – јайым ӱй кижиниҥ балдары


12Слерди јайнап турум, карындаштар, мендий болыгар! Мен де слердий инем. Слер меге бир де јаман этпедигер. 13Слерге баштапкы катап Сӱӱнчилӱ Јар јарлаарымда, эди-канымда чине јок болгонын билеригер. 14Эди-канымныҥ чине јогы слерге ченелте болгон, је онызы слерди јана болдырбады, мени јескиндирбеди. Карын, мени Кудайдыҥ ангелин чилеп, Христос Иисусты чылап уткыдыгар. 15Ол тушта кандый кежиктӱ болгон эдигер! Бойым керечи болгом: аргалу болзо, кӧстӧригерди кодоро тартып, меге берип ийер эдигер! 16Эмди не? Слерге чынды айдып, ӧштӱгер боло бердим эмеш пе?

17Бу улус слерди бойлорына тартып аларга јадылар, је оны јакшыга этпейдилер. Слерди олорго тартылзын деп кӱӱнзеп, бисти айрыштырарга јадылар. 18Јаҥыс та слерле кожо јӱреримде эмес, је јаантайын быйанду керектерге тартылып турганыгар јакшы.

19Балдарым! Христоско тӱҥейлешпегенчер, бала таап јаткан ӱй кижи чилеп, слер учун ойто кыйналып јадым! 20Эмди слерде болуп, ӧскӧртӧ куучындажар эдим, нениҥ учун дезе слерле не боло бергенин алаҥ кайкап турум.


Авраамныҥ эки уулы


21Слер, Јасактыҥ бийленижинде јӱрерге кӱӱнзегендер, меге айдыгар: Јасакты аайлап јадыгар ба? 22Бичилген јок беди: «Авраам эки уулду болгон. Бирӱзи кул ӱй кижидеҥ, экинчизи јайым ӱй кижидеҥ туулган». 23Је кулдыҥ уулы эт-каннаҥ туулган, јайым кижиниҥ уулы Кудайдыҥ берген сӧзиле туулган. 24Мында бултаартып айтканы бар. Бу эки ӱй кижи эки кереесле тӱҥейлештирилип јат. Бирӱзи – Синай кырда јӧптӧлгӧни, ол – Агарь. Оныҥ балдары кулданышка туулат. 25Агарь, Аравиядагы Синай кыр, эмдиги Иерусалимге келижет, нениҥ учун дезе ол бойыныҥ балдарыла кожо кулданышта. 26Теҥериниҥ Иерусалими – јайым. Ол бистиҥ энебис. 27Бичилген јок беди:

«Сӱӱн, барланбаганы, бала таппаганы!

Кыйгыр, јырга, бала таап кыйналбаганы,

нениҥ учун дезе,

јаҥыскан ӱй кижиниҥ балдары айылдузынаҥ кӧп».

28Бис, карындаштар, Исаак ошкожыбыс – берген сӧслӧ туулган балдар. 29Је ол тушта эт-каннаҥ туулганы, тыннаҥ туулганды истегени чилеп, эмди де истеп јат. 30Агару Бичик не дийт? – «Кул ӱй кижи ле оныҥ уулын сӱр, нениҥ учун дезе кулдыҥ уулы јайым кижиниҥ уулыла кожо энчиленбес». 31Оныҥ учун, карындаштар, бис кулдыҥ эмес, јайым кижиниҥ балдары!


### 5


Јайымыгарды бербегер


1Јайым јӱрзин деп, бисти Христос јайымдаган. Анайдарда, бек турыгар, кулданышка бойыгарды комуттадарга бербегер.

2Бат мен, Павел, слерге айдып турум: бойыгарды томдоорго берзегер, слерге Христостоҥ бир де туза болбос. 3Томдолып турган не ле кижиге база катап керелеп турум: ол ончо Јасакты бӱдӱрер учурлу. 4Слер, бойыгарды Јасакла актап турган улус, Христос јок арттыгар, јакшылыкты јылыйттыгар. 5Бис дезе Кудайга бӱткенис ажыра акту болорыс деп, тынысла иженип, сакыйдыс. 6Томдолгоны ба, томдолбогоны ба, Христос Иисустыҥ алдында учур јок ине. Је сӱӱш ажыра болуп турган Кудайга бӱдери учурлу.

7Слер јакшы баштадыгар. Чындыкка бакпазын деп, слерди кем токтотты? 8Андый бӱдӱндирӱ слерди Кычырып алганынаҥ эмес. 9Бир эмеш ачыткы ончо кулурды ачыдат. 10Слер керегинде меге Кайракан бӱдӱмји берип јат: слер башкалап сананбазыгар. Слерди тӱймедип турган кижи, кем де болзо, кезедилер. 11Карындаштар, эмди де томдошты јарлап јӱрген болзом, мени не учун истеп јадылар? Ол тушта крес буудак болбос эди. 12Слерди тӱймедип турган улус дезе бойындазын кескей.

13Јайым јӱрерге кычырылдыгар ине, карындаштар. Јайымыгар јӱк эт-канныҥ керексигенин јеткилдеер арга болбозын. Карын, бой-бойыгарга сӱӱшле јалчыланыгар. 14Ончо Јасак бир сӧстӧ салынган: «Бойыҥды сӱӱгеҥдий, јуугыҥды сӱӱп јӱр». 15Калак! Челдежип, јижип турган болзогор, кырыжып койдыгар.


Тынныҥ ла эт-канныҥ керектери


16Айдып турум: тынла јӱригер, ол тушта эт-канныҥ кычазына бакпазыгар. 17Эт-кан тынга удурлашты кӱӱнзейт, тын – эт-канга удурлашты. Олор бой-бойлорына удурлажып јадылар. Анайдарда, эдейин дегенди этпейдигер. 18Је тынга башкартып турган болзогор, слерди Јасак бийлеп болбос.

19Эт-канныҥ керектери иле: балыр јӱрӱм, быјар, токтодынбазы, 20чалуга бажырыш, илбизин, ӧштӧш, кериш-чугаан, кӱнӱркеш, чугул, ӧӧн-бӧкӧн, бӧлиниш, јайрадуга экелеечи тӧгӱн ӱредӱ, 21јаман кӧрӱш, ӧлтӱриш, аракыдаш, той-јыргал ла бого тӱҥей немелер. Озолондыра айткан эдим, эмди де айдып турум: мынайда кылынып јӱргендер Кудайдыҥ Каандыгын энчиленбес.

22Тыннаҥ туулганы: сӱӱш, сӱӱнчи, амыр, узакка чыдажыш, быйанзыш, буурзаш, бӱдӱмји, 23јобожыш, тудуныш. Мыны ончозын јаргылаар Јасак јок.

24Је Христостыйы болгон улус бойлорыныҥ эди-канын кӱӱнземелиле, кычазыла кожо кере тартып койгон. 25Тынла јӱрӱп турган болзобыс, јӱрӱмисти Тын башкарар учурлу.

26Јакшыркабайлы, сайгакташпайлы, кӱйӱнишпейли.


### 6


Бой-бойыгардыҥ јӱктеригерди апарыжыгар


1Карындаштар! Кандый-бир кинчекке туттурган кижини слер, тынла јӱргендер, тӱзедигер. Је мыны јобош тынла эдигер. Бойыгар кинчекке туттурбаска, кажыгар ла бойыгарга ајарыҥкай болыгар. 2Бой-бойыгардыҥ јӱктеригерди апарыжыгар. Анайып, Христостыҥ Јасагын бӱдӱрип койорыгар. 3Кем де эмес бойы, бойын кем де деп бодогон кижи, бойын бойы астырат. 4Кажы ла кижи бойыныҥ керектерин ченезин, ол тушта ӧскӧ улустаҥ эмес, бойы бойында јараду алар. 5Кажы ла кижи бойыныҥ јӱгин апарар ине.

6Сӧслӧ ӱредӱ алып турган кижи ӱредӱчизиле ончо јакшыла ӱлешсин.

7Аспагар! Кудайды электеер арга јок. Кижи нени ӱрендеер, оны јууп алар. 8Эт-канына болуп ӱрендеечи, эт-каннаҥ чирип турганды јууп алар; Тынга болуп ӱрендеечи, Тыннаҥ ӱргӱлји јӱрӱмди јууп алар. 9Јакшыны эдип, јобобойлы. Уйадабазыбыс, бойыныҥ ӧйинде тӱжӱмди јууп аларыс. 10Анайдарда, эм тура ӧй бар тушта, ончо улуска јакшыны эдели, анчада ла бӱдӱп турган улузыска.

11Бу јаан таныктарды кӧрӱп турыгар ба? Олорды мен слерге акту бойымныҥ колымла бичидим.

12Слерди томдонзын деп албадап тургандар улуска јараар кӱӱндӱ. Олор мыны Христостыҥ крези учун сӱрдӱрбеске болуп эдедилер. 13Олор, томдолгон до болзо, бойлоры Јасакты бӱдӱрбейдилер, слерди дезе тыш керектеригерле мактанарга, томдолзын деп кӱӱнзейдилер. 14ИисусХристос Кайраканыстыҥ крезинеҥ башка, Мен неле де мактанар кӱӱним јок. Бу крестиҥ шылтузында меге телекей ӧлӱп калган, мен телекейге ӧлӱп калгам. 15Кижи томдолгон бо, томдолбогон бо, Христос Иисустыҥ Бойында бир де учур јок ине. Је ол Кудайдыҥ јаҥы јайалганы боло бергени учурлу. 16Бу ээжиле јӱрӱп турган улуска, Кудайдыҥ Израилине амыр ла быйан јетсин.

17Адакыда айдарым бу: мени кем де јоботпозын, нениҥ учун дезе эди-канымда Иисус Кайраканныҥ сорбуларын алып јӱрӱм.

18Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы слердиҥ тыныгарла болгой, карындаштар. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Ефестеги серкпеге самаразы

### 1


1Кудайдыҥ табыла Христос Иисустыҥ апостолы Павелдеҥ – Ефесте јуртаган агаруларга, Христос Иисустыҥ Бойында чындык улуска.

2Слерге Кудай Адабыстаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.


Павелдиҥ мӱргӱзи


3Кудай, Иисус Христос Кайраканыстыҥ Адазы, алкалзын! Ол бисти теҥеридеги ончо тын алкыжыла Христостыҥ Бойында алкаган. 4Сӱӱште јӱрзин деп, Оныҥ алдында агару ла јек јок болзын деп, Ол бисти телекей јайалардаҥ озо Христостыҥ Бойында талдап алган. 5Адазыныҥ кӱӱнин бӱдӱрген ле Ого јараарыла эткен Христос ажыра Кудай бисти Бойына балазынарын озолондыра темдектеп алган. 6Оныҥ улу јакшылыгы учун алказын деп, Ол мыны эткен. Бу јакшылыкты биске карузыган Уулыныҥ Бойында сыйлаган. 7Оныҥ Бойында ла Оныҥ каны ажыра биске јайым берилген, кинчектерис ташталган. Кудай мыны Бойыныҥ јакшылыгыныҥ байлыгыла эткен. 8Бу јакшылыкты Ол биске артыктай ийип, ончо ойгорлык ла оҥдош берген. 9Христос канайып акту бойыныҥ кӱӱниле эткенин кӧргӱзип, бу ажыра Бойыныҥ кӱӱниниҥ јажыдын ачкан. 10Ӧй једип келерде, Ол мыны эткен. Оныҥ амадузы – ончозыныҥ бажында Христосты тудуп, Оныҥ Бойында теҥеридезин ле јердезин ончозын бириктирери. 11-12Элдеҥ озо Христоско иженип јӱрген бойлорыс Кудайдыҥ магын алказын деп, Оныҥ Бойынаҥ энчи алзын деп, Ол биске озолондыра темдектеген, нениҥ учун дезе, Кудай ончозын Бойыныҥ умзанганыла, кӱӱниле эдет. 13Оныҥ Бойында слер де чындыктыҥ сӧзин – слердиҥ аргадажыгар керегинде Сӱӱнчилӱ Јарды угала, Ого бӱдереерде, Кудай слерге таҥма тургускан. Мынызы – слерге берер болгон Агару Тын. 14Ол энчибисти аларыс деп, биске бӱдӱмји эдип, Кудайдыйы болгон улус јайымдалзын ла Оныҥ магы алкалзын деп берилген.

15Бат оныҥ учун мен де, Иисус Кайраканга бӱткенигер ле ончо агаруларга сӱӱжигер керегинде угала, 16слер учун Кудайга јаантайын алкыш јетирип, слерди эске алынып, мӱргийдим: 17Иисус Христос Кайраканыстыҥ Кудайы, мактыҥ Адазы, Бойын билип алзын деп, слерге ойгорлыктыҥ ла ачылтаныҥ Тынын берзин, 18јӱректеригердиҥ кӧстӧрин јарытсын, Ол слерди не ижемјиге кычырып алганын, агарулар алып турган Оныҥ мактулу энчизиниҥ байлыгы кандый болгонын билип алзын деп; 19Ого бӱдӱп јӱрген бистердиҥ бойыбыста иштеп турган Оныҥ кӱчи кандый улу-јаан болгонын билип алыгар деп, мӱргип јадым. 20Бу ок кӱчле Кудай Христостыҥ Бойында иштеп, Оны тиргизип, теҥериде Оны Бойыныҥ оҥ јанына отургыскан. 21Кудай Оны ончо башталгалардаҥ ла ӧрӧги јаҥдардаҥ, кӱчтӱлердеҥ ле каандыктардаҥ бийик эткен; Оныҥ ады-јолын јаҥыс та бу чактагы эмес, је келер ӧйлӧрдӧги адалатан аттардаҥ бийик эткен. 22Кудай ончозын Оныҥ буды алдына бактырып, Оны ончозынаҥ бийик, Серкпениҥ Бажы эткен. 23Серкпе дезе Христостыҥ Эди-Каны, Ол оны толо эдип, ончозын ончозында толтырат.


### 2


Ӧлӱмнеҥ – јӱрӱмге


1Слер керегинде айтса, јазыктарыгардаҥ ла кинчектеригердеҥ улам ӧлӱп калган болгоныгар. 2Ол тушта олорго алдыртып, бу телекейдиҥ чӱм-јаҥдарыла јӱргенигер, кейде бийлеген башкараачыга бакканыгар. Ол – тын, ол эмди Кудайга удурлажып турган улустыҥ бойында иштейт. 3Олордыҥ ортозында ончобыс ол тушта эт-канныҥ кычазыла јӱргенис, эт-канныҥ ла санааныҥ кӱӱнин бӱдӱргенис, арткан улус чылап, бӱткен бӱдӱмисле «чугулдыҥ балдары» болгоныс. 4Је быйаныла бай Кудай бисти Бойыныҥ улу сӱӱжиле сӱӱген. 5Ол ончобысты, јазыктардаҥ улам ӧлӱп калган бойлорысты, Христосло кожо тындандырган, – слер база јакшылыкла аргадалдыгар, – 6Ол бисти Христос Иисусла кожо тиргизип, теҥериде Оныла кожо отургыскан. 7Мынызыла Христос Иисустыҥ Бойында биске јакшылыгыныҥ ла быйанзагыныҥ учы-куйузы јок байлыгын келер чактарда ачар кӱӱндӱ болгон. 8Слер Кудайга бӱдӱп, Оныҥ јакшылыгыла аргадалганыгар. Бу кайрал эмес, оны Кудай тегин берген. 9Кем де мактанбазын деп, эткен керектеригер де учун аргадалбадыгар. 10Бис Кудайдыҥ јайааны ине, быйанду керектер этсин деп, Ол бисти Христос Иисус ажыра јайаган. Мыны Кудай биске озолондыра темдектеп койгон.


Христостыҥ Бойында бирлик


11Оныҥ учун слер качан да эт-канныҥ керектериле јӱрген кара јаҥдулар болгоныгарды ундыбагар. Слерди «томдолбогон улус» дежетен. Анайда бойлоры кижиниҥ колыла томдолгон улус айдыжатан. 12Ол ӧйдӧ Христос јок јӱргенигер, Израильдиҥ калыгына ӧскӧ јердиҥ улузы болгоныгар. Кудайдыҥ кереези ле Оныҥ берген сӧзи слерге ӧскӧ болгон. Слер бу телекейде ижемји ле Кудай јок јӱргенигер. 13Эмди дезе слер, качан да Кудайдаҥ ыраак болгон бойыгар, Христос Иисустыҥ Бойында Оныҥ каны ажыра јуук боло бердигер. 14Ол бистиҥ амырыс ине. Ол экӱдеҥ бирӱ эткен, бисти бӧлиичи ӧштӧжӱниҥ бӧлинтизин Бойыныҥ Эди-Каныла бускан, 15Јасактыҥ ээжилерин ле некелтелерин токтоткон. Оныҥ амадузы – эки кижидеҥ Бойында Бойы бир јаҥы кижини јайап, амырды јеткилдеери; 16Бойыла ӧштӧжӱни јоголтып, керӱ агаш ажыра бир эт-канда экӱни Кудайла јараштырары. 17Ол келип, слерге, ыраак та, јуук та болгондорго, амырды јарлыктаган. 18Оныҥ учун олор до, бис те Христос ажыра Адага бир Тында кирер аргабыс бар.

19Анайдарда, слер ӧскӧ јердиҥ улузы да, кӧчӱп келген улус та эмезигер, је агаруларла кожо јаҥыс јердиҥ улузы, Кудайдыҥ улузы боло бердигер. 20Слер анайда ок апостолдор ло јарлыкчылар салган тӧскӧ турагарды тудуп јадыгар. Бу тӧстиҥ баш тажы – Христос Иисус. 21Ол тудулып јатканды тудуштырат, онызы кӧдӱрилип, Кайраканныҥ агару байзыҥы боло берет. 22Оныла кожо кажыгар ла Кудайдыҥ Тыны јӱрген тура боло бередигер.


### 3


Павелдиҥ ӧскӧ калыктарга јалчы болуп иштегени


1Бого болуп мен, Павел, кара јаҥдулар болгон слер учун Христос Иисустыҥ кижендӱзи боло бергем. 2Слерге болуп меге берилген Кудайдыҥ јакшылыгы канайда иштеп, тудуп турганын слер уккан эмейигер. 3Кудай меге ачылта ажыра Оныҥ јажыдын билерин берген. Ол керегинде ӧрӧ кыскарта бичиген эдим. 4Мыны кычырып, Христостыҥ јажыдын канайып оҥдоп турганымды билип аларыгар. 5Бу јажытты кижиликтиҥ башкыдагы ӱйелерине билери берилбеген, ол эмди Тын ажыра Кудайдыҥ агару апостолдорына ла јарлыкчыларга ачылган. 6Ончо калыктар да бир эт-канныҥ ӱйези боло берип, ол ок энчини алзын деп, Сӱӱнчилӱ Јарда Иисус Христос ажыра Кудай берген сӧс олордыйы да боло берзин деп, бу јажытты ачканы ол. 7Меге сыйлалган јакшылыкла бу Сӱӱнчилӱ Јардыҥ јалчызы болуп калгам. Бу Оныҥ кӱчиниҥ ижи ажыра болгон. 8Меге, агару улус ортодо неге де турбас кижиге, Христостыҥ сагышла билип албас байлыгын ӧскӧ калыктарга јарлазын деп, бу јакшылык берилген. 9Анайда ок Кудай нени эдерге умзанганыныҥ јажыды неде болгонын ончозына ачары берилген. Бу јажыт дезе ончоны јайаган Кудайдыҥ, ончоны тӧзӧгӧн Иисус Христостыҥ Бойында чактардыҥ башталганынаҥ ала јажырылган. 10Эмди теҥеридеги јаандарга ла јаҥдарга Кудайдыҥ ойгорлыгы ончо јӱзӱндериле Серкпе ажыра ачылзын деп, бу јакшылык берилген. 11Мыны Кудай Бойыныҥ јажын-чакка умзаныжы аайынча эдип, Христос Иисус Кайраканыстыҥ Бойында бӱдӱрген. 12Оныла бирлик болуп, Ого бӱдӱп, Кудайга јӱректерис ачык ла бӱдӱмјилӱ кирер аргабыс бар. 13Оныҥ учун слерди сурап турум: слерге болуп кыйналып јӱргемде, сӱригер тӱшпезин, нениҥ учун дезе, бу слердиҥ магыгар.


Христостыҥ сӱӱжи


14Бого болуп Иисус Христос Кайраканыстыҥ Адазы алдында тизеленип јадым. 15Оныҥ ады-јолынаҥ теҥеридеги ле јердеги кандый ла ук-тӧс бойыныҥ ады-јолын алган. 16Ол слерге Бойыныҥ магыныҥ байлыгынаҥ кӱч берип, Бойыныҥ Тыны ажыра слердиҥ кӧксигерди бек этсин деп, 17Кудайга бӱткенигер ажыра Христос јӱректеригерде јӱрзин деп, 18тазылыгар ла тӧзигер сӱӱш болзын деп, мӱргип турум. Ол тушта ончо агаруларла кожо Христостыҥ сӱӱжиниҥ элбегин ле узунын, бийигин ле тереҥин оҥдоор, 19ол кижиниҥ билгиринеҥ бийик те болзо, билер аргалу болорыгар. Ол тушта Кудайдыҥ толо кемине једеригер.

20Кудай дезе бистиҥ бойыбыста иштеп турган кӱчиле нени сураганыстаҥ эмезе сананганыстаҥ чик-јок кӧпти эдер аргалу. 21Ого Иисус Христостыҥ Бойындагы Серкпеде ӱйедеҥ ӱйеге ӱргӱлји чакка мак! Аминь.


### 4


Эт-канныҥ бирлиги


1Анайдарда, мен, Кайраканга болуп кижендӱ бойым, слерди јайнап турум: слерди Кудай кычырып алган кычыруга турар эдип јӱригер. 2Јаантайын јобош ло јымжак болыгар, бой-бойыгарга буурзап јӱрерге кичеенигер. 3Бойыгар ортодо амырды чеберлеп, Тынныҥ бирлигин корулап аларга ончо кӱчигерди салыгар. 4Эт-кан јаҥыс, Тын јаҥыс, нениҥ учун дезе слерди Кудай кычырып алган ижемји јаҥыс. 5Кайракан јаҥыс, Кудайга бӱдетени јаҥыс, креске тӱжетени јаҥыс. 6Ончозыныҥ Кудайы ла Адазы јаҥыс. Ол ончозыныҥ бажында, ончозы ажыра ла ончозында.

7Је бистиҥ кажыбыска ла Христостыҥ берип турган кемиле јакшылык берилген. 8Оныҥ учун айдылган: «Ол улусты олјологондорды олјолоп, бийикке кӧдӱрилип, улуска сый берген». 9Је «кӧдӱрилген» дегени ол не болотон? Ол башкыда јердиҥ эҥ тереҥине тӱшкен дегени эмес беди? 10Ол тӱшкени эди, ончозын бӱдӱрип койорго, Ол ок ончо теҥерилердеҥ бийик кӧдӱрилгени эди. 11Ол кезигин апостолдор, кезигин – јарлыкчылар, кезигин – кӱдӱчилер ле ӱредӱчилер эдип тургускан. 12Агарулар Кудайдыҥ керегине јӱрерге ле Христостыҥ Эди-Канын – Серкпени тыҥыдарга белен болзын деп, Ол мынайда эткен. 13Кудайга бӱдеринде ле Оныҥ Уулын билип аларында ончобыс бирликке јетсин деп, Христостыҥ толо кемине једип, эр кемине табышкан улус болзын деп, мынайда эдилген. 14Ол тушта база кичӱ балдар болбозыс, салкындый кубулчаҥ не ле ӱредӱ бисти тӱймедип, баштап апарбас. Бу ӱредӱ астырышка экелип турган кижиниҥ тӧгӱнинеҥ ле сӱмезинеҥ улам табылат. 15Карын, чынды сӱӱште айдып, Ого ончозында тӱҥейлежип, ӧзӧрибис. Ол – Христос, Бажы эди. 16Оныҥ шылтузында ончо эт-кан – Серкпе бириктирилген, оныҥ ончо ӱйелери бой-бойыла бек колбулу, олордыҥ кажызы ла бойыныҥ ижин эдер аргалу кемиле эдет, ончо эт-кан ӧзӱп, сӱӱште тудулат.


Башкыдагы јӱрӱм ле јаҥы јӱрӱм


17Анайдарда, Кайраканныҥ алдында айдып ла керелеп турум: бойлорыныҥ сандыртту санаазыла јӱрген кара јаҥдулар чылап база јӱрбегер. 18Олордыҥ санаазы карачкыда, олор Кудайдыҥ јӱрӱминеҥ бӧлилген, нениҥ учун дезе Оны билип алар кӱӱндери јок, јӱректери катуланган. 19Олор нени де сеспей барып, бойлорын балыр јӱрӱмге берип, кандый ла быјар керектерди тойор-канарын билбей эдип јадылар. 20Слер дезе Христосты билип алдыгар, мынызы слерди ӧскӧгӧ ӱредет. 21Оны уктыгар, Оныҥ Бойынаҥ ӱрендигер, нениҥ учун дезе чындык Иисустыҥ Бойында. 22Башкыдагы јӱрӱмигерди артырарга, тӧгӱн кычаларга алдырып, чирип јаткан бойыгардагы јебрен кижидеҥ мойноорго ӱрендигер. 23Анайда ок санаагарды тынла јаҥыртып, 24Кудайга тӱҥейлеп, чындаптаҥ акту ла агару эдип јайалган јаҥы кижини бойыгарга алынарга ӱрендигер.

25Оныҥ учун меке-тӧгӱннеҥ мойногор, кажыгар ла бойыгардыҥ јуук кижигерге чынды айдыгар, нениҥ учун дезе, бис бой-бойыбыска – бир эт-канныҥ ӱйелери. 26Чугулданып, кинчек этпегер. Кӱн ашкалакта, чугулыгар ӧчӱп калгай. 27Кӧрмӧскӧ јер бербегер. 28Ууры эткен кижи мынаҥ ары ууры этпезин. Карын, не-немедеҥ тутакту јӱрген кижиле ӱлежерге, тузалу неме эдип, акту бойыныҥ колыла иштезин. 29Оозыгардаҥ бир де јаман сӧс чыкпазын, јаҥыс ла бӱдерине ӱредер ле угуп турган улуска јакшылык береечи сӧстӧр чыксын. 30Кудайдыҥ Агару Тынын кунуктырбагар. Јайымдалар кӱнге деп, слерге Оныҥ таҥмазы тургузылган. 31Не ле ачыныш, чугулданыш, атыйланыш, кыйгырыш, јамандаш ӧскӧ дӧ јаманла кожо слердеҥ ыразын. 32Је бой-бойыгарга быйанзак, буурзак болыгар. Кудай Христостыҥ Бойында јаманыгарды таштаганы чылап, слер де бой-бойыгардыҥ јаманыгарды таштагар.


### 5


Јарыктыҥ балдары чылап јӱригер


1Анайдарда, сӱӱген балдар чылап, Кудайга тӱҥейлежип, 2сӱӱште јӱригер. Анайып Христос то бисти сӱӱп, јараш јытту берӱ чилеп, Кудайга јараар тайылга чылап, бис учун Бойын берген. 3Балыр јӱрӱм, быјар, ачыркаш деген немелер ортогордо адалбас та учурлу. Андый немелер агаруларга јарабас. 4Анайда ок слерге багай, кей сӧстӧр айдарга, улус шоодорго јарабас. Оныҥ ордына Кудайга алкыш јетиригер. 5Билип јӱригер дейдим, балыр јӱрӱмдӱ, быјар улус, акча-јӧӧжӧгӧ чалуга чылап бажырып турган улус Христостыҥ ла Кудайдыҥ Каандыгында энчи албай јат. 6Андый улус Кудайга удурлажат, олорго Оныҥ чугулы келип јат. Слерди кей сӧстӧрлӧ кижи мекелебезин.

7Олордыҥ эдип јӱрген керектеринде кожо турушпагар. 8Слер качан да караҥуй болгон эдигер, эмди слер – Кайраканныҥ Бойындагы јарык. Андый болгондо, јарыктыҥ балдары чылап јӱригер. 9Тын быйанзак болорын, чындыкты ла чынды тууйт ине. 10Кудайга не јарап турганын билип алыгар. 11Карачкыныҥ нени де туубас керектеринде турушпагар. Карын, олорды иле эдигер. 12Олордыҥ јажытту эдип турганын айдарга да уйатту ине. 13Иле эдилип турган ончо неме јарыкта ачылат. Јарыкка ачык ончо неме – јарык бойы. 14Оныҥ учун айдылган:

«Ойгон, уйуктап јатканы! Тирил!

Сени Христос јарыдар».

15Анайдарда, эдип јӱргенигерди ајарыгар! Санаа-укаазы јок улус чылап эмес, керсӱ улус чылап эдип јӱригер. 16Ӧйди баалагар, нениҥ учун дезе кӱндер јаманды экелип јат. 17Оныҥ учун санаа-укаа јок болбогор, је Кайраканныҥ кӱӱни незинде болгонын оҥдоп алыгар. 18Ичинбегер, мынызы слерди јайрадып јат. Оныҥ ордына Тыннаҥ толтырыныгар. 19Кожо сарындар, мак јаҥарлар, тыннаҥ берилген јаҥарлар айдыгар. Јаҥарлап, Кайраканды бастыра јӱрегердеҥ мактагар. 20Иисус Христос Кайраканыстыҥ адында ончозы учун Ада Кудайга јаантайын алкыш јетиригер. 21Кудайдаҥ айап, бой-бойыгарга багып јӱригер.


Ӱйлери ле ӧбӧӧндӧри


22Ӱй улус, ӧбӧӧндӧрӧӧргӧ Кайраканга чылап багыгар. 23Христос – Серкпениҥ бажы база эт-канныҥ аргадаачызы чылап, ӧбӧӧни де ӱйиниҥ бажы болуп јат. 24Серкпе Христоско багып турганы чылап, ӱйлери де ӧбӧӧндӧрине ончозында багар учурлу.

25-26Эрлер, Христос Серкпени сӱӱгени чилеп, слер де ӱйлеригерди сӱӱгер. Оны Кудайдыҥ сӧзиле јунуп, арутап, Ого учурлайын деп, Ол Серкпе учун Бойын берген. 27Бойыныҥ алдында мактулу Серкпе боло берзин, ондо эмеш те кир, једикпес, бого тӱҥей ӧскӧ дӧ немелер јок болзын, је ол агару ла јек јок болзын деп, Ол кӱӱнзеген. 28Анайып, акту бойлорыныҥ эди-канын чылап, ӧбӧгӧндӧри де ӱйлерин сӱӱр учурлу. Ӱйин сӱӱгени, бойын бойы сӱӱгени ол. 29Кем де качан да бойыныҥ эди-канын јаман кӧрбӧгӧн. Карын, оны азырайт, кичеейт, Кайракан Серкпени чилеп, 30нениҥ учун дезе, бис – Оныҥ эди-каныныҥ ӱйелери, Оныҥ эди-канынаҥ ла Оныҥ ӱйе-сӧӧктӧринеҥ болорыс. 31Бат оныҥ учун кижи адазын ла энезин артырып, ӱйине јапшынар. Экӱ бир эт-кан боло берер. 32Бу улу јажыт. Мен Христос ло Серкпе керегинде айдадым. 33Анайып кажыгар ла бойын бойы чылап, ӱйин сӱӱзин. Ӱйи дезе ӧбӧгӧнин тооп јӱрзин.


### 6


Балдар ла ада-энелер


1Балдар, Кайраканга болуп ада-энегерге уккур болыгар, онызы чын болор. 2«Адаҥды ла энеҥди тооп јӱр», бу – Кудайдыҥ берген сӧзи бар баштапкы јакылта: 3«Ол тушта сеге јакшы болор, јерде узак јаш јажаарыҥ».

4Слер де, адалар, балдарыгарды ачындырбагар! Је Кайракан канайып ӱреткен ле јакыган эди, олорды анайып чыдадыгар.


Кулдар ла бийлер


5Кулдар, айап ла ширтилдеп, јӱректеригер ачык болуп, јердеги бийлеригерге Христоско чылап багыгар. 6Јалканчыктар чылап, улус кӧрзин деп эмес, је бастыра јӱрегинеҥ Кудайдыҥ кӱӱнин бӱдӱрип јӱрген Христостыҥ кулдары чылап багыгар. 7Улуска эмес, Кайраканга чылап кичеенип јалчы болуп јӱригер. 8Билип јӱригер, кандый ла быйанду керек учун, оны кул да, јайым да кижи эткен болзо, Кайракан кайралдаар.

9Слер де, бийлер, кулдарла база анайда тудуныгар, олорго кату болбогор. Олордо до, слерде де теҥериде Кайракан барын ундыбагар. Ол улусты ылгабай јат.


Кудайдыҥ мылтык-јепселин алыгар


10Адакыда айдайын дегеним бу, карындаштар: Кайраканныҥ Бойында, Оныҥ ийдезиле, кӱчиле тыҥыдыныгар. 11Кӧрмӧстиҥ куурмакту керектерине удура турарга, Кудайдыҥ мылтык-јепселин јӱктенип алыгар. 12Бис кижиниҥ бойына удура тартыжып турган эмезибис, је бис башталгаларга удура, ӧрӧги јаҥдарга удура, карачкыныҥ башчыларыныҥ бу телекейине удура, теҥеридеги јаманныҥ тындарына удура тартыжып јадыбыс. 13Оныҥ учун јаман кӱн једе конзо, олорго удура турар аргалу болорго, ончозын ӧдӧлӧ, туруп чыдаарга, Кудайдыҥ мылтык-јепселин алыгар. 14Анайдарда, бек турыгар! Чындыкла курчаныгар. Слердиҥ актугар слердиҥ кӧӧ-куйагаар болгой. 15Амыр керегинде Сӱӱнчилӱ Јар јарлаарга белен болгоныгар бутка кийген ӧдӱгер болзын. 16Мынаҥ башка, бӱдериниҥ куйагын алыгар, оныла јаманныҥ кызыган ончо согоондорын ӧчӱрип ийеригер. 17База аргадаштыҥ јуучыл бӧрӱгин алыгар, оноҥ тынныҥ кылыжын – Кудайдыҥ сӧзин.

18Мӱргип, јаантайын Кудайдаҥ сурагар. Слерге Тынныҥ берип турганыла, нени керексип турганыгарды ончозын сурап, мӱргигер. Бого болуп сергек, турумкай болыгар, ончо агарулар учун сурагар. 19Айдып баштазам, Кудай меге керектӱ сӧстӧр берзин деп, Сӱӱнчилӱ Јардыҥ јажыдын ачыгынча јарлазын деп, мен де учун сурагар. 20Мен анайда ла јарлаар учурлу. Мен оныҥ кижендӱ элчизи.

21Мениҥ айалгаларымды слерди де билзин деп, слерге ончозын Тихик јетирер. Ол мениҥ карузыган карындажым ла Кайраканныҥ чындык јалчызы. 22Бистиҥ керектерис керегинде айдып, јӱректеригерди сергитсин деп, оны слерге ийип јадырым.

23Слерге, карындаштар, Ада Кудайдаҥ ла ИисусХристос Кайраканнаҥ амыр, сӱӱш ле бӱдери болзын. 24Иисус Христос Кайраканысты ӧлбӧс сӱӱшле сӱӱп јӱрген ончо улуска јакшылык болзын. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Филиппыдагы серкпеге самаразы

### 1


1Иисус Христостыҥ кулдары Павелдеҥ ле Тимофейдеҥ – Филиппыда јуртаган, Христос Иисустыйы болгон, епископтор ло диакондор башкарган ончо агаруларга.

2Слерге Кудай Адабыстаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.


Павелдиҥ мӱргӱзи


3Кажы ла сайын слерди эске алынгамда, слер учун Кудайымга алкыш-быйан айдадым. 4Ончогор учун јаантайын сурап, сӱӱнип мӱргийдим, 5нениҥ учун дезе баштапкы кӱннеҥ ала эмдиге јетире Сӱӱнчилӱ Јарды јарлаар керекте мениле кожо туружып јадыгар. 6Слердиҥ јӱрегеерде быйанду керек баштаган Кудай оны Иисус Христос келер кӱнге јетире тӱгезип койор деп, мен бӱдӱп јадым. 7Ончогор керегинде санааларым андый ла болор учурлу, нениҥ учун дезе слер мениҥ јӱрегимде. Кижендӱ де тужымда, Сӱӱнчилӱ Јарды корып, оныҥ чынын кӧргӱзип те тургамда, меге Кудай берген јакшылыкты алып јадыгар. 8Кудай мениҥ керечим, мен слерди сӱрекей сӱӱп јадым, бу сӱӱш Иисус Христостыҥ ӧзӧгинеҥ чыгат.

9-11Чынды билип аларында, не ле сезимде сӱӱжигер там ла там ӧссин. Ченейле, эҥ артыгын талдап алып, Христос келер кӱнде ару, бузук јок болыгар. Кудай макталзын ла алкалзын, Иисус Христостыҥ болужыла јаантайын быйанду керектер эдигер. Бу ончозы учун мен мӱргип турум.


Јӱрӱм – Христос


12Слерди билзин деп турум, карындаштар: мениле не болгоны Сӱӱнчилӱ Јарды ичкерледерине камаанын јетирген. 13Анайып, Христоско болуп кижендӱ јӱргеним каганныҥ ӧргӧӧзиниҥ ончо каруулына ла кӧп ӧскӧ улуска јарлала берген. 14Мениҥ киженимнеҥ Кайраканныҥ Бойындагы карындаштардыҥ кӧп сабазы кӧдӱриҥи алып, Кудайдыҥ сӧзин там тидим ле јалтанбай јарлыктап баштагандар. 15Чындап, кезиктери Христосты кӱйӱнип ле сӧс блаажарга кӱӱнзеп јарлыктайдылар, ӧскӧлӧри – быйанды эдерге кӱӱнзеп. 16Олор кижендӱ јӱргениме ӱзеери ачу-корон кожорго, бойлорын кӧргӱзерге кӱӱнзеп, Христосты акту јӱректеҥ јарлыктабайдылар. 17Ӧскӧзи Сӱӱнчилӱ Јарды корулаарга тургузылганымды билип, мыны сӱӱп эдип јадылар.

18Мынаҥ не? Христосты канайып та јарлыктаза, экијӱстенип те, акту јӱректеҥ де јарлыктаза, мен ого до сӱӱнип јадым. Мынаҥ да ары сӱӱнерим, 19нениҥ учун дезе мынызы слердиҥ мӱргигенеерле, Иисус Христостыҥ Тыныныҥ болужыла меге аргадаш экелерин билерим. 20Мен сакып ла иженип јадым: уйалбазым, карын, ачык-јарык болорым. Эмди де, јаантайын чылап, јӱрӱмим ажыра ба, эмезе ӧлӱмим ажыра ба Христос мениҥ бойымда улуркадылар. 21Меге јӱрӱм – ол Христос, ӧлзӧм дӧ кирелтелӱ болорым. 22Эт-кандуда јӱрӱп, тузалу иш эдип турган болзом, нени талдап аларын билбей турум. 23Мен эки јандай кыстадып койгом: ӧлӱп, Христосло кожо болор кӱӱним бар, нениҥ учун дезе мынызы чик-јок артык. 24Је эт-кандуда јӱретеним слерге керектӱ. 25Мен чын ла билип јадым: слердиҥ једимигерге ле Кудайга бӱдериндеги сӱӱнчиге болуп ончогорло кожо артып каларым. 26Слерге ойто келзем, Христос Иисусла оморкоор оноҥ кӧп арга берерим.

27Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарына јарамыкту болуп јӱригер. Келзем, кӧрӧйин деп, эмезе келбезем, угайын деп: Сӱӱнчилӱ Јарга бӱдери учун бирлик кӱӱн-санаалу тартыжып, бир тында турганыгарды, 28слерге удурлашкан улустаҥ бир де јалтанбай јӱргенигерди. Мынызы олорго јайрадуныҥ иле темдеги болор, слерге – аргадаштыҥ. Мыны Кудай эдер. 29-30Слерге Христоско болуп Ого јаҥыс та бӱдери эмес, је тартыжып, Ол учун кыйналары берилген. Бу тартыжуны ӧдӱп турганымды билеригер, эмди де мен керегинде угадыгар.


### 2


Слердиҥ шӱӱлтегер Христостыҥ шӱӱлтезиндий болор учурлу


1Анайдарда, слерде Христостыҥ Бойында кӧкӱдӱ бар болзо, сӱӱштеҥ токынал бар болзо, Агару Тынла бирлик бар болзо, быйанзыш ла буурзаш бар болзо, 2сӱӱнчимди толо эдигер: шӱӱлтегер јаҥыс, сӱӱжигер јаҥыс болзын, тыныгар јаҥыс, санаагар јаҥыс болзын. 3Сӧс блаажарга кӱӱнзеп эмезе бийиркеп, нени де этпегер, карын, бойыгар керегинде јобош сананып, ӧскӧ улусты бойыгардаҥ бийик деп бодогор. 4Кажыгар ла бойындыйын эмес, је кажыгар ла ӧскӧ дӧ улустыйын сананзын. 5Слердиҥ шӱӱлтегер Христос Иисустыҥ шӱӱлтезиндий болор учурлу. 6Ол, бӱткен бӱдӱмиле Кудай бойы, Кудайга теҥ болорын ууры деп бодобогон. 7Је Бойын кем де эмес эдип, кулдыҥ бӱткен бӱдӱмин алынган, улуска тӱҥейленип, бӱдӱмиле кижидий боло берген. 8Ӧлӧргӧ, керӱ агашта да ӧлӧргӧ јетире уккур болуп, јобожыдынган. 9Оныҥ учун Кудай да Оны бийиктедип, Ого ончо аттардаҥ бийик ат-јол берген. 10-11Иисус Христос Ада Кудайдыҥ магына Кайракан болгонын ончо тилдер јарлазын деп, Иисустыҥ ады-јолы алдында ончозы – теҥеридези, јердези, јердиҥ алдындазы тизелензин.


Кудай бисти ууландырат


12Анайдарда, кару улузым, слерле кожо до, јок то болорымда сӧс уккур болгоныгар. Эмди де, слерле кожо эмес тужымда, оноҥ уккур болыгар; айап ла ширтилдеп, бойыгарды аргадап, ижигерди улалтыгар, 13нениҥ учун дезе, Кудай слердиҥ бойыгарда кӱӱн јайап, слерди ууландырып, Бойыныҥ јакшылыкту кӱӱниле эдет. 14-16Кинчектӱ ле балыр јӱрӱмдӱ ӱйе ортодо јек јок ло ару болорго, Кудайдыҥ јек јок балдары болорго, нени де этсегер, комыдабай ла эреҥистелбей эдигер. Јӱрӱм берип турган сӧстӧҥ бек тудунып, телекейдеги јарыткыштар чылап јаркындалыгар. Ол тушта темей кичеенбегем ле темей кӧп иштебегем деп, Христос келер кӱнде слерле мактанарым. 17Је мен слердиҥ тайылгага урулта чылап урулып, слердиҥ бӱдӱп, абыстап јӱргенигерге болужып турган болзом, сӱӱнип јадым, анайда ок ончогорло кожо сӱӱнип јадым. 18Бого слер де сӱӱнигер, мениле кожо сӱӱнигер.


Тимофей ле Епафродит


19Иисус Кайраканныҥ табы болзо, слерге удабас Тимофейди ийерим деп, иженип турум. Слердиҥ керектеригер кандый болгонын билеле, токынаар эдим. 20Менде Тимофейдеҥ башка, слерге чын килемји эдип турган, мениле јаҥыс шӱӱлтелӱ кижи јок. 21Ончо улус Иисус Христостыйын эмес, бойындыйын бедиреп јадылар. 22Ол дезе Сӱӱнчилӱ Јарга иштеп, уулы адазына болушканы чылап, меге болужып, чындык болгонын кӧргӱскен деп билеригер. 23Анайдарда, мениле не болорын билип алзам, оны ол ло тарый ийерим деп, иженип турум. 24Бойым да слерге удабас келерим деп, меге Кайракан бӱдӱмји берип јат.

25Слерге Епафродит карындажымды ийер керек деп бодоп турум. Ол мениле кожо иштеп, кожо тартыжу ӧдӱп турган кижи деп билеригер. Ол керексигенимде меге болушсын деп, оны меге слер ийген эдигер. 26Је ол оору деп, слерге табыш једерде, тыҥ санааркап, ончогорды кӧрӧргӧ сӱрекей кӱӱнзеп јат. 27Чындап та, ол ӧлӧрдиҥ бери јанында оору болгон, је Кудай ого буурзаган; јаҥыс та ого эмес, кунугыма кунук кожылбазын деп, меге де буурзаган. 28Оныҥ учун оны ойто кӧрӧлӧ, слерди сӱӱнзин, ас кунугайын деп, тыҥ кӱӱнзеп ийип јадым. 29Анайдарда, оны Кайракан јууткан чылап, сӱӱнип јуудып, андый улусты тооп јӱригер. 30Бойыгар меге јетирип болбогон болушты јетирерге, ол Христостыҥ кереги учун ӧлӱмниҥ кырында, јӱрӱми јеткерде болгон ине.


### 3


Христоско бӱткени ажыра акталары


1Анайдарда, карындаштар, Кайраканныҥ Бойында сӱӱнигер. Слерге ол ло керегинде бичийтени меге кӱч эмес, је слерди бу корулап алар.

2«Ийттердеҥ» чеберленигер, јаман эдип турган улустаҥ чеберленигер, эт-кандагы томдоштоҥ чеберленигер, 3нениҥ учун дезе чындаптаҥ томдолгон улус – ол бис, Кудайга Тынла бажырып, Христос Иисусла мактанып, тыш керектерге иженбей јӱрген бойлорыс. 4Кем де тыш јанын бӱдӱрип, ого ижемји салып турган болзо, мен оноҥ кӧп иженер эдим. 5Мен сегизинчи кӱнде томдолгом, Израиль калыгынаҥ, Вениамин угынаҥ бӱткем, су-еврей болорым. Фарисей бойым, Јасакты кыйбай бӱдӱргем, 6бойымныҥ јӱткимелимле Серкпени истегем, Јасактагы чындыкла јек јок болгом. 7Је ол тушта нени кирелте деп бодогом, оны эмди Христосты билип алала, коромјы деп бодоп јадым. 8Эйе, Христос Иисус Кайраканымды билип алатанына кӧрӧ ончозын коромјы деп бодойдым. Ого болуп ончозын јылыйтып, Христос менийи болзын деп, ончозын чӧпкӧ бодогом. 9Јасакты бӱдӱргеним ажыра эмес, Христоско бӱткеним ажыра акталарга, Оныҥ Бойында јӱрейин деп јӱткийдим. Бу акташты кижиниҥ бӱткени ажыра Кудай берип јат. 10Христостыҥ кыйынын ӱлежип, Ол ӧлгӧни чилеп ӧлӱп, Оныҥ Бойын, Оны тиргискен кӱчти билип аларга кӱӱнзеп, 11тирилишке јединерим деп, иженип јадым.


Амадуга јӱткиш


12Мен бого једингеним эмезе толо кемдӱ болуп калганым учун мынайда айдып турган эмезим, је мен амадуга јӱткийдим, бу амадуга болуп Христос мени јуудып алган. 13Карындаштар, мен бойымды бого једингем деп бодобойдым, јӱк кийнимдезин ундып, ичкеризине ууланып, 14амадуга – Христос Иисустыҥ Бойында Кудай кычырып турган кайралга јӱткийдим. 15Анайдарда, эр кемине јеткенис анайда сананар учурлу. Кандый-бир неме керегинде башка сананып јӱрген болзогор, мыны да Кудай слерге ачар. 16Је бис неге једип алганыс, анайда ла сананар, ол ээжиле јӱрер учурлу.

17Менеҥ тем алыгар, карындаштар, бис слерге берген темле јӱрӱп турган улуска ајарыгар. 18Кӧп улус Христостыҥ керӱ агажыныҥ ӧштӱлери чилеп јӱрет ине. Олор керегинде слерге улайын айткам, эмди керек дезе кӧстӧрим де јашталып айдып турум. 19Олордыҥ учы – јайраду, олордыҥ кудайы – ич-карын, олордыҥ мактанып турганы олорго уйат болор; олор јердийин сананып јадылар. 20Бистиҥ орооныс – теҥериде. Оноортынаҥ Аргадаачыны – Иисус Христос Кайраканды сакып јадыбыс. 21Ол бистиҥ неге де турбас эди-каныбысты кубултып, Бойыныҥ мактулу эди-канына кеберлеш эдер. Ол мыны Бойына ончозын бактырып турган кӱчле эдер.


### 4


Алкыш сӧстӧр


1Анайдарда, кару ла кӱӱним салган карындаштарым, сӱӱнчим ле кайралым, Кайраканнаҥ бек тудуныгар, кару улузым.

2Еводияны јайнап турум, Синтихияны јайнап турум: Кайраканга болуп јӱрген улус чылап, ол ло керегинде сананыгар. 3Эйе, сени де, мениле кожо чындык иштеп јӱрген нӧкӧримди, сурап турум: бу ӱй улуска болуш. Олор экӱ мениле, Климентле кожо, ады-јолдоры јӱрӱмниҥ бичигинде бичилген ӧскӧ дӧ ишчилерле кожо Сӱӱнчилӱ Јарды јарлап, кӧп иштеп јӱрген эдилер.

4Кайраканныҥ Бойында јаантайын сӱӱнигер, база айдадым: сӱӱнигер! 5Кӱӱнзек болгоныгарды ончо улус кӧрзин. Кайракан јуук. 6Не де керегинде санааркабагар, је јаантайын мӱргип ле сурап, алкыш айдып, Кудайдыҥ алдында керексигенеерди ачыгар. 7Ол тушта Кудайдыҥ не ле сагыштаҥ бийик амыры јӱректеригерди ле сагыжыгарды Христос Иисустыҥ Бойында чеберлеер.

8Адакыда, карындаштар, нези чын, нези ак-чек, нези чындык, нези ару, нези улуска јарап турган, нези баалу, нези мактаарга ла тоорго јарамыкту – ол керегинде сананыгар. 9Менеҥ неге ӱренгенигер, нени алганыгар, нени укканыгар ла нени кӧргӧнигер, оны эдигер. Ол тушта амырдыҥ Кудайы слерле кожо болор.


Килемји ле болуш учун алкыш-быйан


10Меге ойто килемји эдип баштаганыгарга Кайраканла кожо сӱрекей сӱӱндим. Слер башкыда да килемји эткенигер, је слерде арга јок болгон. 11Керексинип јӱргеним учун мыны айдып турган эмезим. Мен бойымда барыла болорзынарга ӱренип алгам, 12немеге јединбей де, јеткилдӱ де јӱрерге билерим. Мен ончозы ажыра ӧткӧм дӧ, ончозына белен де: тойорго ло торолоорго, јеткилдӱ де, јединбей де јӱрерге. 13Меге кӱч берип турган Иисус Христостыҥ болужыла ончозын эдер аргам бар.

14Андый да болзо, мениҥ кыйынымды ӱлежип, јакшы эттигер. 15Слер билеригер, Филиппыдагы карындаштар: Македониядаҥ чыгала, Сӱӱнчилӱ Јарды јарлыктап баштаарымда, јаҥыс слердеҥ башка, бир де серкпе мениле кирелтени ле чыгымды ӱлешпеген. 16Немедеҥ тутакту болорымда, Фессалоника да јаар бир, эки катап болуш ийгенигер. 17Мен болуш бедиреген учун мыны айдып турган эмезим, је слердиҥ бойыгарда Кудайдыҥ јайалтазы кӧптӧзин деп кӱӱнзейдим. 18Мен ончозын алгам, керек дезе артыктай. Слер Епафродитле меге керектӱзинеҥ кӧпти ийдигер, эмди менде ончозы бар. Слердиҥ сыйыгар – ол јараш јытту берӱ, Кудайга јараар тайылга. 19Мениҥ Кудайым немедеҥ тутакту болгоныгарды Христос Иисус ажыра берер. Ол мыны Бойыныҥ мактулу байлыгынаҥ берер. 20Кудайыска ла Адабыска ӱргӱлји чактарга баш болзын! Аминь.

21Мен ле мениле кожо јӱрген карындаштар Христос Иисустыйы болгон ончо агаруларга эзен айдып турубыс. 22Анайда ок мындагы ончо агарулар, анчада ла каганныҥ улузы слерге эзен айдып турулар.

23Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы ончогорло кожо болгой. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Колоссыдагы серкпеге самаразы

### 1


1Кудайдыҥ табыла Христос Иисустыҥ апостолы Павелдеҥ ле Тимофей карындаштаҥ – 2Колоссыдагы агаруларга, Христостыҥ Бойындагы чындык карындаштарга.

3Слерге Кудай Адабыстаҥ јакшылык ла амыр јетсин.


Алкыш-быйанду мӱргӱ


Слер учун мӱргип, Кудайга, Иисус Христос Кайраканыстыҥ Адазына, јаантайын алкыш-быйан айдадыс, 4нениҥ учун дезе Христос Иисуска бӱткенигер ле ончо агаруларга сӱӱжигер керегинде укканыбыс. 5Слер бӱдӱп ле сӱӱп јадыгар, нениҥ учун дезе слерге теҥериде не чеберлелген, ого иженедигер. Онызын слер башкыда Сӱӱнчилӱ Јардыҥ чындык сӧзинде укканыгар. 6Бу сӧс слердиҥ бойыгарда јӱрӱп, бастыра јер-телекейде чилеп, бойыныҥ ӱренин тууйт. Слер Кудайдыҥ јакшылыгын угуп, оны чындаптаҥ билип алган кӱннеҥ ала бу сӧс слердиҥ де бойыгарда ӧзӱп јат. 7Кудайдыҥ јакшылыгы керегинде Епафрастаҥ укканыгар. Ол бистиҥ карузыган, кожо иштеген кижибис, слерге болуп Христостыҥ чындык јалчызы эди. 8Ол слерге Тыннаҥ берилген сӱӱш керегинде биске јетирген кижи.

9Оныҥ учун бис те, слер керегинде уккан кӱннеҥ ала, слер учун токтобой мӱргип, сурап јадыбыс: слерге Кудай Бойыныҥ табын толо билерге берзин, слерди тынныҥ ойгорлыгыла, оҥдожыла толтырзын; 10ончозында Кудайга јараарыла эдип, Ого јарамык јӱргейигер, не ле быйанду керекте тӱжӱмдӱ болгойыгар, Кудайды билип аларында ӧзӱп тургайыгар. 11Бого болуп Ол слерди Бойыныҥ улу кӱчине келиштире ончо јандай тыҥытсын, узакка чыдамкай ла турумкай этсин. 12Кудайга ла Адага сӱӱнип, алкыш-быйан айдыгар. Ол бисти јарыктыҥ каандыгындагы агарулардыҥ энчизинде туружарга кычырган. 13Ол бисти карачкыныҥ бийлежинеҥ јайымдап, Бойыныҥ карузыган Уулыныҥ Каандыгына кӧчӱрген. 14Оныҥ Уулыныҥ Бойында Оныҥ каныла јайым боло бергенис – кинчектердеҥ јайымдаш алганыс.


Кижи ле Христос


15Ол – кӧрӱнбес Кудайдыҥ сӱр-кебери, Ол – тун туулганы, ончо јайалганныҥ башталганы. 16Ол ажыра ончозы јайалган: теҥеридези де, јердези де, кӧскӧ илинери де, илинбези де, ширеелер де, башкарулар да, башталгалар да, ӧрӧги јаҥдар да. Ончозы Ол ажыра ла Ого јайалган. 17Ол ончозынаҥ озо бар болгон, Оныҥ Бойында ончозы бой-бойыла тудушталган. 18Ол эт-канныҥ – Серкпениҥ Бажы. Ол – башталга, ончозында баштапкы болорго, Ол – тун туулганы, ӧлгӧндӧр ортодо баштапкы тирилгени. 19Оныҥ Бойында ончозы толо болзын деп, Кудай кӱӱнзеген ине. 20Ол Бойы ажыра, Бойыныҥ керӱ агаштагы каны ажыра амыр јайап, јерде ле теҥериде јӱргендерди ончозын Кудайла јараштырган.

21Слер качан да јаман керектеригердеҥ улам Кудайла ортогор ыраган, Оныҥ ӧштӱлери болгоныгар. 22Эмди дезе Христос Бойыныҥ јердеги эди-каны ажыра, Бойыныҥ ӧлӱми ажыра слерди Кудайла катап јараштырган. Кудайдыҥ алдында слерди агару, јек јок ло буру јок тургузарга, Ол анайда эткен. 23Је слер бӱдеринде бек болор ло эреҥистелбес учурлу, слерге Сӱӱнчилӱ Јар берген ижемјидеҥ кыйбас учурлу. Бу Јарды слер укканыгар, ол теҥери алдында јӱргендерге ончозына јарлалган, мен, Павел, бу Јардыҥ јалчызы боло бергем.


Серкпениҥ јалчызы


24Эмди слер учун шыралагамда, сӱӱнип јадым. Эди-канымла шыралап, Христостыҥ шыраларын толтырадым. Мен Оныҥ Эди-Каны деген Серкпе учун шыралайдым. 25Мен Кудайдыҥ умзанганын бӱдӱрейин деп, бу Серкпениҥ јалчызы боло бергем. Кудай Бойыныҥ сӧзин слерге толо јарлазын деп, меге бӱдӱмјилеген. 26Оныҥ сӧзи кӧп чактардыҥ ла ӱйелердиҥ туркунына јажырылган јажыт болгон, эмди дезе Оныҥ агаруларына ачылган. 27Кудай олорго бу јажыттыҥ ончо калыктар ортозындагы мактулу байлыгын ачарга кӱӱнзеген. Бу јажыт – слерге мактулу ижемји берип турган, слердиҥ јӱрегерде јӱрген Христос. 28Бис Оны јарлыктап јадыбыс, кажы ла кижини Христос Иисустыҥ Бойында толо кемине јеткен эдип Кудайдыҥ алдында тургузарга, кажы ла кижини ончо ойгорлыкла ӱредип ле бӱдӱндирип јадыбыс. 29Бого болуп мениҥ бойымда иштеп турган Оныҥ улу кӱчиниҥ шылтузында тартыжып, кӱчимди кысканбай иштеп јадым.


### 2


1Слер учун, Лаодикиядагы карындаштар учун, чырайымды кӧрбӧгӧн ончо карындаштар учун канайда тыҥ тартыжып јӱргенимди билигер деп турум. 2Олордыҥ јӱректери коот алзын, сӱӱште бириккилезин, Кудайдыҥ ла Аданыҥ, Христостыҥ јажыдын билип, толо бӱдӱмјилӱ болзын деп, мыны эдип турум. 3Христостыҥ Бойында дезе ойгорлыктыҥ ла билимниҥ ончо эрјинези јажырылган. 4Кем де слерди чынга бодолду сӧстӧрлӧ мекелебезин деп, мыны айдып турганым бу. 5Слерле кожо эмес те болзом, је санаамла слерле кожо јӱрӱп јадым, слердиҥ аайлу-башту јӱргенигерди ле Христоско бек бӱткенигерди кӧрӱп, сӱӱнип јадым.


Христос ажыра толо јӱрӱм


6Оныҥ учун ХристосИисус Кайраканды канайып алынганыгар, анайып Оныҥ Бойында јӱригер. 7Слерди ӱреткениле, Оныҥ Бойында тазылданып, јӱрӱмигерди тӧзӧгӧр, бӱдеринде тыҥыдыныгар, јӱректеригер алкыш-быйанла толзын. 8Ајарынып јӱригер, ойгор айдыныштарла, куру тӧгӱнле слерди кем де баштап апарбазын. Олор кижиниҥ ӱредӱзине, телекейди башкарган јасактарга тӧзӧлгӧн, је Христоско эмес, 9нениҥ учун дезе Оныҥ Бойында Кудайдыйы ончозы толо јӱрӱп јат, 10слер де Оныҥ Бойында толо кемине јеттигер. Ол ончо башталганыҥ ла јаҥныҥ бажы. 11Слер Оныҥ Бойында томдолдыгар. Слерди кижиниҥ колы томдободы, је слердеҥ кинчектӱ эт-канныҥ бойы алылган. Андый томдошты Христос эткен. 12Креске тӱжӱп, Оныла кожо бойыгарды кӧмдигер. Креске тӱжӱп, Оны тиргискен Кудайдыҥ кӱчине бӱткенигер ажыра Оныла кожо тирилдигер. 13Слерди де, кинчектердеҥ улам, эди-каныгар томдолбогонноҥ улам ӧлӱп калган бойыгарды, Кудай Оныла кожо тындандырып, ончо кинчектеригерди таштаган. 14Ол Јасактыҥ некелтелерине тӧзӧлип бичилген тӧлӱлеристи кырып, оны јолыбыстаҥ кедери алып, керӱ агашка кадап койгон. 15Башталгалардыҥ ла ӧрӧги јаҥдардыҥ кӱчин айрып, олорды уйатка салып, јеҥгенин байрамдаган.

16Анайдарда, нени јип, нени ичип турганыгар, байрам кӱндерди, ай јаҥырганын ла суббот кӱндерди темдектеп турганыгар ба, јок по, слерди кижи јаргылабазын. 17Бу јӱк келетен немелердиҥ кӧлӧткӧзи эмей, эмди бары – Христостыйы. 18Јобожыдынары, ангелдерге бажырып јӱрери керегинде тӧгӱн сӧстӧрлӧ слерди кем де мекелебезин. Андый улус кӧрбӧгӧни керегинде айдып, кижиниҥ санаазыла калас мактанып јадылар. 19Олор Башла колбуны јылыйтып койгондор. Баштаҥ ӱйелердиҥ ле учуктардыҥ шылтузында ончо эт-кан јеткилделип, бирге биригип, Кудайдыҥ кӱӱниле ӧзӧт.


Христосло кожо ӧлӧри ле јӱрери


20Христосло кожо ӧлӱп, бу телекейди башкарып турган јасактардаҥ јайымдалган болзогор, эмдиге телекейде јӱргенигер чилеп, олорго не башкартып турганыгар: 21«Мыны этпе», «оны јибе», «ого тийбе» – деп? 22Бу ончозы – кижиниҥ јакылталары ла ӱредӱзи. Олор удурум, 23башбилинип Кудайды тоорында, јобожыдынарында, эт-канды јободорында кандый да ойгор деп кӧрӱнет, је олордо туза јок, олор јӱк кижиниҥ кӱӱнин бӱдӱрерине экелет.


### 3


1Анайдарда, Христосло кожо тирилген болзогор, теҥеридезине, Кудайдыҥ оҥ јанында Христос отурган јерге, јӱткигер. 2Теҥеридези керегинде сананыгар, јердези керегинде эмес. 3Слер ӧлӱп калганыгар, эмди слердиҥ јӱрӱмигер Христосло кожо Кудайдыҥ Бойында јабылган. 4Христос – слердиҥ јӱрӱмигер, Ол ачылза, слер де Оныла кожо макта ачыларыгар.


Эски ле јаҥы јӱрӱм


5Оныҥ учун јердеги бойыгардыҥ эт-каныгарды ӧлтӱригер: балыр јӱретенин, быјарды, кычаны, јаман кӱӱнди, ачыркашты. Ачыркаш – ол чалуга бажырыш. 6Бу ончозынаҥ улам Кудайга бакпай турган улуска Оныҥ чугулы келип јат. 7Качан да, мындый керектер эдип јӱреригерде, бу улус чылап кылынып јӱрген эдигер. 8Эмди дезе, мыны ончозын кедери эдигер: чугулданышты, атыйланышты, ӧчти, керишти, багай куучындарды. 9Бой-бойыгарга тӧгӱн неме айтпагар, слер јебрен кижини ончо керектериле кожо бойыгардаҥ алып, таштап койгоныгар. 10Слер бойыгарга јаҥы кижини кийип алдыгар. Бу јаҥы кижи Кудайды билип, бойыныҥ Јайаачызыныҥ сӱр-кеберине тӱҥейлежип, јаҥырып јат. 11Мында эмди еллин де, иудей де, томдолгоны да, томдолбогоны да, туш кижи де, скиф те, кул да, јайым кижи де јок. Јаҥыс ла Христос бар, Ол – ончозы, Ол – ончозында.

12Анайдарда, Кудайдыҥ талдап алгандары, Оныҥ агару ла карузыган улузы чылап, быйанзышты, буурзашты, быйанзак, тӧп, јобош, узакка чыдамкай болорын кийимди чилеп кийип алыгар. 13Бой-бойыгарга чыдамкай болыгар, кем кемигерге комыдалду болзо, јаманын таштагар. Христос Кайракан јаманыгарды таштаганы чылап, слер де бой-бойыгардыҥ јаманыгарды таштагар. 14Мыныҥ ончозыныҥ ӱстине бойыгарга сӱӱшти кийигер, сӱӱш ончозын толо кеминде бириктирет. 15Јӱректеригерде Кудайдыҥ амыры башкарзын. Слерди Кудай кычырган, амырга болуп бир эт-кан эдип бириктирген ине. Алкыш-быйанду болыгар. 16Христостыҥ сӧзи ончо байлыгыла слердиҥ бойыгарда јӱрзин. Бой-бойыгарды ончо ойгорлыкла ӱредигер ле бӱдӱндиригер; јӱректеригерде Кайраканга алкыш-быйанду болуп, Ого сарындар, мак јаҥарлар, тыннаҥ берилген јаҥарлар айдыгар. 17Нени айдып эмезе нени эдип турганыгар, ончозын Иисус Христос Кайраканныҥ адына болуп эдигер, Ол ажыра Ада Кудайга алкыш-быйан айдыгар.


Бой-бойы ортодогы колбулар


18Ӱй улус, ӧбӧгӧндӧрӧӧргӧ багыгар. Кайраканныҥ алдында анайда эдери чын болор. 19Эр улус, ӱйлеригерди сӱӱгер, олорды ачуркандырбагар.

20Балдар, ада-энегерге ончозында сӧсуккур болыгар. Онызы Кайраканга јарап јат. 21Адалар, балдарыгарды ачындырбагар, олор санааркабазын.

22Кулдар, јердеги бийлеригерге ончозында багыгар. Мыны олорго јараарга болуп олордыҥ кӧзинче этпегер, карын, Кудайдаҥ айап, акту јӱректеҥ эдигер. 23Нени де этсегер, ончозын бастыра кӱӱнигердеҥ эдигер, улуска чылап эмес, Кайраканга чылап эдигер. 24Мыныҥ ордына Кайраканнаҥ энчи алатаныгарды билеригер. Слердиҥ Бийигер – Христос, слер Ого јалчы болуп јадыгар. 25Кем јаманды эдип турган, ордына јаманды алар: Кудай улусты ылгабай јат.


### 4


1Слер де, бийлер, кулдарга чынынча, чындыгынча эдип јӱригер. Слерде де теҥериде Бий барын ундыбагар.


Алкыш сӧстӧр


2Јаантайын мӱргигер, мӱргӱде сергек болыгар, алкыш-быйан айдыгар. 3Анайда ок бис те учун мӱргигер. Кудай биске сӧс айдар ла Христостыҥ јажыдын јарлаар арга берзин. Бого болуп мен кижендӱ јӱрӱп јадым. 4Мен канайып айдар учурлу, анайып бу јажыт керегинде мени ачыгынча айткадый болзын деп мӱргигер. 5Кудайга бӱтпес улусла бойыгарды керсӱ тудуныгар, ончо бар айалганы тузаланыгар. 6Сӧзигер јаантайын јакшылыкту ла чечен болзын. Кажы ла кижиге канайып каруу јандыратанын билип јӱригер.


Эзен айттырыштар


7Мен керегинде ончозын слерге сӱӱген Тихик карындаш айдып берер. Ол Кайраканга чындык ишчи, мениле кожо иштеп јӱрген кижи болор. 8Слердиҥ айалгаларды слерди билзин деп, јӱректеригер коот алзын деп, оны слерге ийгеним ол. 9Оныла кожо чындык ла сӱӱген Онисим карындаш барып јат. Ол слердиҥ улустаҥ. Олор мындагы айалгаларды слерге ончозын айдып берер.

10Мениле кожо киженде Аристарх слерге эзен айдат. База Варнаваныҥ Марк бӧлӧзинеҥ слерге эзен. Марк керегинде јакаруларды алганыгар: слерге келзе, уткыгар. 11Анайда ок Иуст деген Иисустаҥ слерге эзен. Томдолгондордоҥ јаҥыс олор мениле кожо Кудайдыҥ Каандыгына болуп иштеп јадылар. Олор меге коот болгондор.

12Слердиҥ улустаҥ Христос Иисустыҥ кулы Епафрас эзен айдат. Слерди толо кеминде болзын деп, Кудайдыҥ табын бӱдӱреринде туркаары болуп јӱрзин деп мӱргип, ол слер учун јаантайын тартыжат. 13Ол слерге болуп, Лаодикиядагы ла Иерапольдогы карындаштарга болуп кӱчин кысканбай иштеп, кичеемел эдип јат деп, керелеп турум. 14Бистиҥ карузыган эмчибис Лука ла Димас слерге эзен айдадылар. 15Лаодикиядагы карындаштарга, анайда ок Нимфанга, оныҥ айылдагы серкпезине эзен айдыгар.

16Бу самара слерде кычырылза, ол Лаодикиядагы да серкпеде кычырылзын. Слер Лаодикиядаҥ келер самараны кычырыгар. 17Архиппке айдыгар: «Сен, Архипп, Кайраканнаҥ алган ишти кыйалтазы јогынаҥ бӱдӱр».

18Мен, Павел, бу сӧстӧрди акту бойымныҥ колымла бичип турум: «Мениҥ кӱлӱӱмди ундыбагар. Кудайдыҥ јакшылыгы слерле болзын. Аминь».


## Павел апостолдыҥ Фессалоникадагы серкпеге $баштапкы самаразы

### Павел апостолдыҥ Фессалоникадагы серкпеге баштапкы самаразы


### 1


1Павелдеҥ, Силуаннаҥ ла Тимофейдеҥ – Фессалоникада Ада Кудайдыйы ла ИисусХристос Кайракандыйы болгон серкпеге.

Слерге бистиҥ Ада Кудайыстаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.


Фессалоникадагы бӱдӱп тургандардыҥ јозогы


2Мӱргӱбисте слерди эске алынып, ончогор учун Кудайга јаантайын алкыш јетирип јадыбыс. 3Кудайга бӱдӱп, эдип јӱргенигерди, сӱӱшке болуп иштеп, јобоп јӱргенигерди, Иисус Христос Кайраканыска иженип, турумкай болгоныгарды Кудайдыҥ ла Адабыстыҥ алдында туркаары сагыжыста алып јӱредис.

4Кудай слерге карузып јат, карындаштар, Ол слерди талдап алганын билерис. 5Сӱӱнчилӱ Јар слерге јаҥыс та сӧслӧ эмес, је кӱчле, Агару Тынла, толо бӱдӱндирӱле јарлалган. Ортогордо слерге болуп канайда јӱргенисти бойыгар да билеригер. 6Слер бистеҥ ле Кайраканнаҥ тем алдыгар; кӧп кыстадып, Агару Тыннаҥ берилген сӱӱнчиле сӧсти јараттыгар. 7Оныҥ учун Македонияда ла Ахаияда бӱдӱп турган ончо улуска тем боло бердигер. 8Слердеҥ Кудайдыҥ сӧзи јаҥыс та Македонияда ла Ахаияда угулган эмес, је Кудайга бӱдӱп турганыгардыҥ табыжы ончо јерлерге јайылган. Оныҥ учун биске мыны айдары керек јок. 9Слерге барып келгенисти улус бойы айдыжат ине, анайда ок чалулардаҥ Кудайга канайып бурыганарды, тирӱ ле чын Кудайга кулга јӱргенигерди, 10теҥеридеҥ Оныҥ Уулын, тиргизилген Иисусты сакып турганыгарды. Ол бисти келип јаткан чугулдаҥ айрып јат.


### 2


Кудайга јараарыла эдип турубыс


1Слерге барып келгенис темей эмезин бойыгар билеригер, карындаштар. 2Је башкыда Филиппыда шыралап ла базындырып, јаан удурлажуны ӧдӱп, Кудайдыҥ шылтузында слерге Оныҥ Сӱӱнчилӱ Јарын ачык-јарык јарлыктаганысты база билеригер.

3Бистиҥ јарлыктаганыста азыш та, кара санаа да, куурмак та јок. 4Канайып Кудай бисти ченейле, јарамыкту деп бодоп, Сӱӱнчилӱ Јарды бӱдӱмјилеген, анайып бис кижиге эмес, бистиҥ јӱректеристи ченеечи Кудайга јараарга айдадыс. 5Слер билеригер, слерге качан да јарамсыбаганысты, бойыбыска нени де алар деген умзаныш јок болуп айтканысты. Кудай бого керечи! 6Бисти улус мактазын дебей јадыс – слер де, ӧскӧлӧри де. 7Христостыҥ апостолдоры чылап, слерге некелтелӱ келгедий болгоныс. Карын, ортогордо балдар чылап јӱргенис; балдарын эркелеткен энедий болгоныс.

8Слерди анайда сӱӱп, слерге јаҥыс та Кудайдыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын эмес, јӱрӱмисти де берерге белен болгоныс, нениҥ учун дезе биске кару болгоныгар.

9Ижибисти ле јоболтобысты санаада алып јӱрген эмейигер, карындаштар. Кемигерди де кӱчсиндирбеске, тӱн-тӱш иштеп, слерде Кудайдыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлыктадыс.

10Бӱдӱп турган слердиҥ алдыгарда бис агару, чындык ла јек јок кылынып јӱрдис. Оныҥ керечилери – слер ле Кудай. 11Кажыгарды ла адазы балдарын чылап кӧрӱп јӱргенисти билеригер: 12Кудайга јарамыкту этсин деп, слерди кычырдыс, сӧстӧдис, бӱдӱндирдис. Ол слерди Бойыныҥ Каандыгына ла магына кычырат.

13Оныҥ учун бис те Кудайга туркаары алкыш јетирип јадыбыс. Бистеҥ Кудайдыҥ сӧзин угала, јараткан эдигер; оны кижиниҥ сӧзин чилеп эмес, је Кудайдыҥ сӧзин чилеп јараттыгар. Бу сӧс чындаптаҥ андый. Ол слерде, бӱдӱп турган бойыгарда, ижин эдет. 14Иудей јеринде Христос Иисустыйы болгон Кудайдыҥ серкпелериле чилеп, слерле база андый болгон ине, карындаштар. Олор иудейлердеҥ чилеп, слер де бойыгардыҥ јерлештеригердеҥ шыра кӧрдигер. 15Иудейлер Иисус Кайраканды ла јарлыкчыларды ӧлтӱргендер, бисти сӱргендер, Кудайга јараарыла этпейдилер, ончолорына удурлажадылар; 16ӧскӧ калыктар аргадалзын деп, сӧс айдарга турзабыс, буудактап јадылар. Бу ажыра кинчектериниҥ кемин јаантайын толтырадылар. Је учы-тӱбинде олорго чугул јеткен.


Павел серкпеге ойто келип барарга јӱткийт


17Бис дезе, карындаштар, кезек ӧйгӧ слердеҥ айрыдып койгоныс, слерди кӧрбӧй, је јӱрегисле айрытпай јӱргенис. Слерге тартылып, алкы бойыгарды кӧрӧргӧ там кӱӱнзегенис. 18Оныҥ учун слерге келерге кӱӱнзегенис; мен, Павел, кӧп катап келерге кӱӱнзегем, је бисти сатана буудактаган.

19Иисус Христос Кайраканыс алдында ижемјибис кем, сӱӱнчибис кем, мактанып турган кайралыс кем болды? Оныҥ келгенинде слер эмес бедигер? 20Эйе, слер бистиҥ магыбыс ла сӱӱнчибис.


### 3


1Оныҥ учун, мынаҥ ары чыдажып болбой, Афиныда јаҥыс бойлорыс артсабыс торт деп шӱӱп, 2слерге Тимофей карындажысты ийдис. Ол Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јарын јарлыктаарында бисле кожо Кудайга иштеп јӱрӱ. Бис оны бӱдӱмјигерде слерди тыҥытсын ла кӧкӱтсин деп, 3бу кысталаҥда кем де эреҥистелбезин деп ийгенис. Биске анайда темдектелгенин бойыгар билеригер. 4Ол до тушта, слерде болорыста, шыралаарыс деп, слерге озолондыра айтканыс. Андый ла болуп калды, оны билеригер. 5Оныҥ учун, мынаҥ ары чыдажып болбой, бӱдӱп турганыгар керегинде угуп келзин деп, Тимофейди ийгем. Ченеечи слерди јолдоҥ астыктырар деп, ижибис темей калар деп јалтангам.

6Эмди дезе, Тимофей слердеҥ бурылып, бӱдӱп турганыгар ла сӱӱжигер керегинде биске јакшы табыш экелди. Бисти јаантайын јакшылап эске алынып јӱргенигерди, бис слерди чилеп, слер де бисти кӧрӱксип турганыгарды айтты. 7Оныҥ учун ончо кату-јоболдо ло кысталаҥда бӱдӱмјигер ажыра кӧкӱдӱ алдыбыс, карындаштар. 8Кайраканга чындык болуп артып јӱргенигер учун эмди бис тирӱ. 9Слер учун, Кудайыс алдында слердиҥ шылтугарда сӱӱнип јӱрген ончо сӱӱнчибис учун, Ого кандый алкыш јетиргедий эдибис? 10Слерди кӧрӧргӧ лӧ бӱдӱп турганыгардыҥ јетпезин толтырарга, тӱн-тӱш турумкай мӱргип јадыбыс.

11Ада Кудай Бойы ла ИисусХристос Кайраканыс слер јаар биске јол ачсын. 12Слерди дезе Кайракан бой-бойыгарга, ончо улуска сӱӱшле толтырзын, ажыра да толтырзын. Андый ок сӱӱшле бис слерди сӱӱген эмейис. 13Анайып, Ол слердиҥ де јӱректеригерди тыҥытсын. Иисус Христос Кайраканыс ончо агаруларыла кожо келзе, Кудайыс ла Адабыс алдында слер јек јок ло агару болороор. Аминь.


### 4


Кудайга учурлалган јӱрӱм


1Анайдарда, карындаштар, канайда јӱретени ле Кудайга јарайтаны керегинде бистеҥ ӱредӱ алган эдигер. Слер анайда ла јӱрӱп јадыгар. Је мында мынаҥ кӧп једимдерге једигер деп, Христос Иисустыҥ адынаҥ сурап ла кычырып турубыс. 2ИисусКайракан ажыра слерге кандый јакылталар бергенисти билеригер.

3Кудай слерди агару болзын, балыр јӱрӱм јӱрбей тудунзын деп кӱӱнзейт. 4Кажыгар ла бойыныҥ эдин агаруда ла кӱндӱде чеберлейтенин билер учурлу, 5Кудайды билбес ӧскӧ калыктар чылап, кычагардыҥ кӱӱнине салдырбас учурлу. 6Карындажыгар јанынаҥ јаман кылынбагар, бу керекте бойыгарга туза бедиребегер. Бу ончозы учун Кайракан ӧч алат. Ол керегинде башкыда слерге айтканыс ла керелегенис. 7Кудай бисти быјарга эмес, агаруга кычырган. 8Анайдарда, бакпай турган кижи, кижиге бакпай турган эмес, биске Бойыныҥ Агару Тынын берген Кудайга бакпай јат.

9Карындаштык сӱӱш керегинде дезе слерге бичийтени керек јок. Кудай бой-бойыгарды сӱӱрге ӱредип койгон ине. 10Анайда ла эдип, Македония ичиндеги ончо карындаштарды сӱӱп јадыгар. Је слерди кычырып турубыс, карындаштар: бой-бойыгарды оноҥ тыҥ сӱӱгер, 11јобош јӱрерге, бойыгардыйын эдерге, акту бойыгардыҥ колыгарла иштеерге там кичеенигер. Ол керегинде слерге айтканыс. 12Туш улус алдында јакшы тудунып, немедеҥ тутабагар деп, мыны айдып турганыс ол.


Кайракан келер


13Карындаштар, ижемјизи јок ӧскӧ улус чылап, слерди ачуланбазын деп, слерди ӧлгӧндӧр керегинде билзин деп турум. 14Иисус ӧлӧлӧ тирилген деп бӱдӱп турган болзобыс, Иисуска бӱдӱп ӧлгӧн улусты Кудай Оныла кожо экелер деп, бӱдӱп јадыбыс. 15Мыны слерге Кайраканныҥ сӧзиле айдып турубыс: бис, Кайраканныҥ келеринде јӱрӱп, артып калар улус, ӧлгӧндӧрди бир де озолобозыс. 16Јакару угулар – архангелдиҥ ӱни ле Кудайдыҥ амыргызыныҥ табыжы. Кайракан Бойы теҥеридеҥ тӱжер, Христостыҥ Бойындагы ӧлгӧн улус озо тирилер. 17Оноҥ бис, тирӱ арткан улус, Кайраканла кейде туштажарга, олорло кожо булутка кӧдӱрилерис. Анайып јаантайын Кайраканла кожо болорыс. 18Оныҥ учун бу сӧстӧрлӧ кӧкӱдижигер.


### 5


Ойгу ла эрӱӱл бололы


1Ӧйлӧр лӧ кӱндер керегинде слерге бичийтени керек јок, карындаштар. 2Кайраканныҥ кӱни тӱнде уурчы чылап келерин бойыгар да быжу билеригер. 3«Амыр, кайдаҥ да јеткер јок» дешкилеп турза, олорго сакыбаган јанынаҥ јайраду табарар. Ол барлу ӱй кижини толголткон оорудый болор. Олор мынаҥ бир де кыйыжып болбос. 4Слер дезе, карындаштар, карачкыда эмезигер, ол кӱн слерге уурчы чылап једе конбос. 5Слер ончогор – јарыктыйы ла тӱштийи болуп јадыгар. Бис тӱндийи де, карачкыныйы да эмезис. 6Анайдарда, ӧскӧлӧри чилеп уйуктабайлы, је ойгу ла сергек бололы. 7Уйуктап турган улус тӱнде уйуктайдылар, ичип тургандары тӱнде ичинип аладылар. 8Бис дезе, тӱштиҥ улузы, сергек бололы. Бойыбыска бӱдетенин ле сӱӱшти алалы, ол кӧӧ-куйагыс болор; аргадаларыс деп, бойыбыска ижемјини алалы, ол јуучыл бӧрӱгис болор. 9Кудай бисти чугул кӧрзин деп эмес, ИисусХристос Кайраканыс ажыра аргадаш алзын деп туткан. 10Ойгу ба, айса уйуктап јатканыс па, Оныла кожо јӱрзин деп, Ол бис учун ӧлгӧн. 11Оныҥ учун, эмди эдип турганыгар чылап, бой-бойыгарды кӧкӱдип, бой-бойыгарды тыҥыдыгар.


Јакшыны эдигер, Тынды ӧчӱрбегер


12Слерди, карындаштар, сурап турубыс: Кайраканга болуп јол кӧргӱзип, санандырып, ортогордо иштеп јӱргендерди тоогор. 13Олорго буурзап, эдип јӱрген ижи учун эҥ бийик кӱндӱӱ эдигер. Ортогордо амыр болзын. 14Анайда ок слерди, карындаштар, кычырып турубыс: акара баш јок улусты санандырыгар, чинези јокты кӧкӱдигер, јӱдектерди јӧмӧгӧр, ончо улуска узакка чыдамкай болыгар. 15Кемге де јаманныҥ ордына јаманды јандыра бербегер. Карын, бой-бойыгарга ла ончо улуска јаантайын быйанзак болыгар.

16Јаантайын сӱӱнип јӱригер. 17Туркаары мӱргигер. 18Ончозы учун алкыш јетиригер. Слерге, Христос Иисусла бирлик болуп јӱргендерге, Кудайдыҥ табы андый.

19Тынды ӧчӱрбегер. 20Судурлап айдылганды јектебегер. 21Ончозын ченеп кӧригер, јакшыдаҥ тудуныгар. 22Кандый ла јаманнаҥ кыйыжыгар.

23Амырдыҥ Кудайы Бойы слерди толо агарулазын; Иисус Христос Кайраканыс келеринде тыныгар, јулагар ла эдигер бӱткӱл, јек јок болуп чеберлелзин. 24Слерди кычырып турганы чындык, Ол мыны јайаар.

25Карындаштар, бис те учун мӱргигер. 26Ончо карындаштарды агару окшошло уткыгар. 27Кайраканла слерди сурап турум: бу самараны ончо агару карындаштарга кычырыгар.

28Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы слерле кожо. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Фессалоникадагы серкпеге $экинчи самаразы

### Павел апостолдыҥ Фессалоникадагы серкпеге экинчи самаразы


### 1


1Павелдеҥ, Силуаннаҥ ла Тимофейдеҥ – Фессалоникада Ада Кудайдыйы ла ИисусХристос Кайракандыйы болгон серкпеге.

2Слерге Ада Кудайыстаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.


Кайраканыстыҥ ады слердиҥ бойыгарда макталзын


3Бис Кудайга слер учун јаантайын алкыш јетирер учурлу, карындаштар. Онызы чын, нениҥ учун дезе, бӱдӱп турганыгар там тыҥып, кажыгардыҥ ла бой-бойыгарга сӱӱжигер арбындап јат. 4Оныҥ учун Кудайдыҥ серкпелеринде бис бойыс слерле мактанып јадыбыс – ончо истежӱлерди ле кысталаҥдарды ӧдӱп, чыдамкай болгоныгарла, бӱдӱп турганыгарла. 5Мынызы Кудайдыҥ јаргызы чындык болгонын керелейт: слер Кудайдыҥ Каандыгына јарамыкту деп бодолорыгар. Ого болуп шыралап јадыгар. 6Кудай чын эдип, слерди кыстап турган улусты кыстаар, 7слерге, бисле кожо кыстадып тургандарга, токынал берер. Мынызы Иисус Кайракан Бойыныҥ кӱчиниҥ ангелдериле кожо от јалбыжында теҥеридеҥ ачылза болор. 8Ол Кудайды билип албагандардаҥ ла Иисус Христос Кайраканыстыҥ Сӱӱнчилӱ Јарына бакпастардаҥ ӧч алар. 9Олор мӧҥкӱ ӧлӱмле кезедилер: Кайраканныҥ Бойынаҥ ла Оныҥ кӱчиниҥ магынаҥ ырадылар. 10Бойыныҥ агарулары ортодо макталайын, ончо Кудайга бӱткендер ортодо кайкадайын деп келген кӱнде андый болор. Слер база ондо болорыгар, нениҥ учун дезе бистиҥ керебиске бӱттигер. 11Бого болуп слер учун јаантайын мӱргип јадыс. Кудайыс Оныҥ кычырузына слерди јарамыкту этсин деп, слерди јакшыны эдетен кӱӱнле толтырсын деп, Бойыныҥ кӱчиле бӱдӱмјиниҥ ижин этсин деп, сурап јадыбыс. 12Ол тушта Иисус Христос Кайраканыстыҥ ады слердиҥ бойыгарда макталар, слер Кудайыстыҥ ла Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгыла Оныҥ Бойында макталарыгар.


### 2


Јарамастыҥ јажыды качан ок иште


1Карындаштар, ИисусХристос Кайраканыстыҥ келери ле Ол бисти Бойына јууры керегинде айтса, сурап турубыс: 2оп-соп тӱшпегер, тыннаҥ да, сӧстӧҥ дӧ тӱймебегер; бис ийгендий, Христостыҥ кӱни качан ок једип келген деп бичилгендий самарадаҥ да тӱймебегер. 3Слерди кем де канайып та тӧгӱндебезин. Кудайдаҥ јана тӱжӱш болбогончо, кинчектиҥ кижизи, јайраду уулы ачылбаганча, ол кӱн келбес. 4Ол ончозына удурлажар, Кудай деп адалганнаҥ эмезе улус неге бажырып турганнаҥ ончозынаҥ бийиктединер. Оноҥ болгой Кудайдыҥ байзыҥында Кудай чылап отурып, бойын Кудай деп јарлаар.

5Мен слерде болорымда, мыны слерге айдып јӱргеним санаагарга кирбейт пе? 6Ого бойыныҥ ӧйинде ачыларын не тудуп турганын эмди билип јадыгар. 7Јарамастыҥ јажыды качан ок иштеп јат, је озо баштап эмди тудуп турганы кедери алылар учурлу. 8Ол тушта јарамастузы ачылар. Оны Иисус Кайракан Бойыныҥ тыныжыла ӧлтӱрер, Бойыныҥ келгениниҥ ачылганыла јоголтор. 9Јарамастузыныҥ келери – ол сатананыҥ ижи. Ол тӧгӱн ончо кӱчле, билдилерле, кайкалдарла келер; 10јайрадылып јаткандарды не ле деп тӧгӱндеп, чындык эмеске экелер. Олор аргадалайын деп, чынныҥ сӱӱжин бойына алынбаганы учун јайрадылып јадылар. 11-12Олор тӧгӱнге бӱтсин деп, чындыкка бӱтпеген, је тӧгӱннеҥ соот тапкан ончо улус јаргылалсын деп, Кудай олорго азыштыҥ кӱчин ийер.


Сӧслӧ слерге табыштырып берген ӱредӱдеҥ бек тудуныгар


13Кайракан слерге карузып јат, карындаштар. Бис дезе слер учун Кудайга јаантайын алкыш јетирер учурлу. Ол слерди Тынла агаруланып ла чындыкка бӱдӱп аргадалзын деп, бажынаҥ ала талдап алган. 14Иисус Христос Кайраканыстыҥ магына слерди јединзин деп, Ол бис јарлыктаган Сӱӱнчилӱ Јар ажыра слерди бого кычырган. 15Анайдарда, карындаштар, бек болыгар, сӧслӧ эмезе самарабысла слерге табыштырып берген ӱредӱдеҥ тудуныгар.

16Биске карузыган, Бойыныҥ јакшылыгыла мӧҥкӱлик токынал ла јакшылыкту ижемји берген Иисус Христос Кайраканыс Бойы, Кудайыс ла Адабыс 17јӱректеригерди токынатсын, слерди ончо быйанду керекте ле сӧстӧ тыҥытсын.


### 3


1Адакыда, карындаштар, бис учун мӱргигер, слерде де чилеп, Кайраканныҥ сӧзи ылтам тарказын ла макталзын деп, 2јарабас кылыкту ла јаман улустаҥ айрылалы деп, нениҥ учун дезе Кудайга ончозы бӱтпейдилер. 3Је Кайракан чындык, Ол слерди тыҥыдып, јаманнаҥ чеберлеер. 4Бис Кайракан ажыра слерге бӱдӱмјилӱ: слерге јакарганысты бӱдӱрип јӱредигер ле бӱдӱреригер. 5Кайракан дезе Кудайдыҥ сӱӱжине ле Христостыҥ чыдузына јӱректеригерге јол кӧргӱссин.


Иштеер кӱӱни јок кижи ажанбас


6ИисусХристос Кайраканыстыҥ адыла слерге јакарып турубыс, карындаштар: аай-баш јок јӱрӱп, бистеҥ алган ӱредӱле јӱрбей турган кандый ла карындаштаҥ кыйыжыгар. 7Бистеҥ канайда тем алатанын бойыгар билеригер. Бис слерде аайы-бажы јок јӱрӱм јӱрбеген эдибис. 8Кемниҥ де калажын тегин јибедис, је кемигерди де кӱчсиндирбеске, бойыска килебей, тӱн-тӱш иштеп јӱрдис. 9Бисте јаҥ болбогон учун эмес, карын, бойысты тем эдип кӧргӱзерге, анайда эткенис. 10Слерде болорыста, јакарганыс: иштеер кӱӱни јок кижи ажанбас.

11Је кезигер аайы-бажы јок јӱрӱм јӱрӱп, нени де этпей, сандырап јадылар деп угадыс. 12Андый улусты Иисус Христос Кайраканыстыҥ адынаҥ јакарып ла кычырып турубыс: токыналу иштеп, бойыныҥ калажын јизин. 13Слер дезе, карындаштар, быйан эдип, чылабагар.

14Кем кижи бу самарадагы сӧзибисти укпаза, ол кижини ајаруга алыгар, оны уйалтарга, оныла колбу тутпагар. 15Је ӧштӱге бодобогор, карындажыгар ла чылап санандырыгар.

16Амырдыҥ Кайраканы Бойы јаантайын ла ончо эп-аргала слерге амыр берзин. Кайракан ончогорло кожо!

17Мен, Павел, бу уткуулды бойымныҥ колымла бичип турум. Кажы ла самарамды анайда темдектеп, анайда ла бичип јадым. 18Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы ончогорло кожо. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Тимофейге баштапкы самаразы

### 1


1Аргадаачы Кудайыс ла ижемјибис болгон Иисус Христос Кайраканныҥ јакарганыла Иисус Христостыҥ Павел апостолынаҥ. 2Тимофейге, бӱдӱп јӱреринде чындык уулга.

Сеге Ада Кудайдаҥ ла Христос Иисус Кайраканыстаҥ јакшылык, быйан ла амыр јетсин.


Тӧгӱн ӱредӱчилер керегинде озолодо айтканы


3-4Македония јаар ууланып јадала, ӧскӧ ӱредӱ таркатпазын деп, сананып тапкан куучындарга ла учы-куйузы јок угы-тӧзине бойлорын берип салбазын деп, сени Ефесте артып калзын, кезик улусты кычырзын деп сурагам. Мынызы кӧп сабазында бӱдӱп јӱреринде Кудай јакып ӱредерине эмес, блааш-тартышка экелет. 5Ол кычыруныҥ амадузы – акту јӱректеҥ, ару санаадаҥ ла экијӱстенбей бӱдӱп јӱреринеҥ табылган сӱӱш. 6Бу амадудаҥ кезик улус јана болуп, куру эрмек-куучынга јайылган. 7Олор Јасактыҥ ӱредӱчилери болор кӱӱндӱ, бойлоры дезе нени айдып та, неге бӱдӱмјилеп те тургандарын оҥдобой јадылар.

8Јасакла чын тузаланып турза, ол јакшы деп, бис билерис. 9Јасак акту улуска эмес, јазык эткендерге ле бакпастарга, ак-чек эместерге ле кинчектӱлерге, Кудайы јок улуска ла быјарсыгандарга, ада-энезин ӧлтӱреечилерге, кижи ӧлтӱреечилерге учурлалган деп билерис. 10Бу јасак баскындарга, ӱй улусла чылап билишкен эр улуска, кижиниҥ тынын кулданаачыларга, тӧгӱнчилерге, тӧгӱндеп керелеечилерге, кемжикпеген ӱредӱге удура болгон ончо немеге учурлалган. 11Бу ӱредӱ алкышту Кудайдыҥ мактулу Сӱӱнчилӱ Јарына келижет; Ол мыны меге ижемјилеген.


Кудайдыҥ быйаны учун алкыш


12Меге кӱч берген Христос Иисус Кайраканыска алкыш-быйаным. Ол мени чындык кижи деп, ишке тургускан. 13Башкыда Оны јамандагам, истегем ле тарындыргам, је меге быйан эдилген, нениҥ учун дезе билбей ле бӱтпей јадып анайда эткем. 14Кайраканыстыҥ јакшылыгы дезе мени Христос Иисуска бӱдериле, сӱӱшле артыктай толтырган.

15Бат, јарадарга јарамыкту чындык сӧстӧр: Христос Иисус телекейге кинчектӱ улусты аргадаарга келген, олордыҥ ортозында баштапкызы мен. 16Иисус Христос Бойыныҥ ончо узак чыдузын озо мен ажыра кӧргӱссин деп, бого болуп меге быйан эдилгени ол. Мынызыла ӱргӱлји јӱрӱм аларга Ого бӱдетен улуска тем эткен. 17Чактардыҥ Каанына, ӧлбӧс, кӧрӱнбес, ойгордоҥ ойгор бирлик Кудайга, ӱргӱлји чакка кӱндӱӱ ле мак. Аминь.

18Тимофей уулым, сен керегинде јарлыктар ажыра айдылган сӧстӧргӧ келиштире бу јакылтаны сеге берип турум. Бу сӧсти тузаланып, јакшы јуучыл чылап тартыш. 19Кудайга бӱдӱп, ару санаалу бол. Кезик улус ару санааны јектеп койгон, олордыҥ Кудайга бӱткени талайда кереп чилеп оодылган. 20Олордыҥ тоозында Именей ле Александр. Кудайды јамандабаска ӱренип алзын деп, олорды кӧрмӧскӧ берип ийгем.


### 2


Серкпениҥ Кудайга бажырары


1-2Элдеҥ озо сурап турум: Кудайга беринип, Оны тооп, токыналу ла амыр јӱрӱм јӱрерге, ончо улус учун, каандар ла јаҥда тургандар учун јайнагар, мӱргигер, сурагар, алкыш-быйан айдыгар. 3Мынызы Аргадаачы Кудайыска јакшы, ол Ого јарап јат. 4Ол ончо улус аргадалып, чындыкты билип алзын деп јат. 5Кудай јаҥыс ине, Кудай ла улус ортодогы Ортокчы да јаҥыс, ол – кижи ХристосИисус. 6Ол ончо улус учун толынты эдип, Бойын берген; мынызы – бойыныҥ ӧйиниҥ керези. 7Ол учун мен калыктарга јарлыктаачы ла апостол болуп тургузылгам. Олорды бӱдӱмјиге ле чындыкка ӱредерге тургузылгам. Чынды айдадым, Христостыҥ Бойында болуп, тӧгӱндебей јадым.

8Анайдарда, эр улус чугулданбай ла эреҥистелбей, ару колдорын кӧдӱрип, кандый да јерде мӱргизин деп турум. 9Анайда ок ӱй де улус јарамыкту кийинзин деп турум; тӧп болзын, тудунып билзин, чачын ӧргӧниле, алтынла, эрјинеле, баалу-чуулу кийимле кееркединбезин, 10карын, Кудайга беринген кандый ла ӱй кижи эдетен быйанду керектерле кееркединзин. 11Ӱй кижи унчукпай, сӧсуккур болуп ӱрензин. 12Ӱй кижиге ӱредерин, эр кижини башкарарын јаратпай јадым, ол унчукпай јӱрер учурлу, 13нениҥ учун дезе озо Адам јайалган, оноҥ – Ева. 14Адам тӧгӱндеткен эмес, ӱй кижи тӧгӱндедип, јазык эткен. 15Је ӱй кижи, бӱдӱп ле сӱӱп, агару болуп ла чын сананып јӱрзе, бала тапканыла аргадалар.


### 3


Серкпедеги башкараачылар


1Чын айдылган сӧс: епископтыҥ ижине јӱткиген кижи јакшы иш кӱӱнзеп јат. 2Је епископ јек јок, бир ӱйлӱ, эрӱӱл, кӧгӱстӱ, ак санаалу, кӱндӱзек болор, ӱредип билер учурлу; 3аракызак эмес, кырмакчы, кимиренчек эмес болор, акча-јӧӧжӧгӧ ачыркабас, карын, јымжак, амырды сӱӱр, акчага ӱстӱкпес учурлу; 4акту бойыныҥ айлы-јуртын јакшы башкарар, бала-барказын сӧсуккурда тудар, олорго тоомјылу болор учурлу. 5Акту бойыныҥ айлы-јуртын башкарып билбес кижи Кудайдыҥ Серкпезин канайып кичеер? 6Сайыркап, кӧрмӧслӧ кожо јаргыга кирбезин деп, ол Кудайга јуукта јаҥы баштанган улустаҥ эмес болор учурлу. 7Ол анайда ок тил-ооско илинбеске ле кӧрмӧстиҥ чакпызына тӱшпеске, тыш улустаҥ јакшы керелӱ болор учурлу.

8Диакондор анайда ок јарамыкту улус болор учурлу: экитилденбес, аракыга тартылбас, уйатту астам бедиребес, 9бӱдериниҥ јажыдын ару санаада чеберлеер. 10Андый улус озо ченелзин, оноҥ, јек јок болзо, иштезин.

11Анайда ок ӱй де улус јарамыкту, копчы эмес, эрӱӱл, ончозында чындык болор учурлу. 12Диакон бир ӱйлӱ болор, бала-барказын ла айлы-јуртын јакшы башкарар учурлу. 13Не дезе јакшы иштегени јакшы айалгага, Христос Иисуска бӱдеринде ачык-јарык болорына једет.


Улу јажыт


14Удабастаҥ сеге келерим деп, иженип турум. 15Саадап калзам, Кудайдыҥ туразында бойын канайда тудунатанын сени билзин деп, мыны бичип турум. Оныҥ туразы – тирӱ Кудайдыҥ Серкпези, чындыктыҥ баганазы ла тӧзи. 16Кудайга беринериниҥ јажыды кӧп керелелген: Кудай эт-канду келген, Тынныҥ Бойында акталган, ангелдерге кӧрӱлген, калыктарда јарлыкталган, телекейдиҥ улузы ортодо бӱткени ажыра јарадылган, макта кӧдӱрилген.


### 4


Тимофейге јакылталар


1Калганчы ӧйлӧрдӧ кезик улус бӱдеринеҥ јана болор деп, Тын јарт айдат. Олор аскыраачы тындарга ла шилемирдиҥ ӱредӱзине бойлорын берип койор. 2Андый ӱредӱ эки јӱстӱ тӧгӱнчилердеҥ келип јат. Олордо уйалар јӱс јок. 3Олор айыл-јуртту болорын јаратпайдылар, кезик курсакты јибей тудунзын деп албадайдылар. Кудайга бӱткен ле чындыкты билип алган улус алкыш-быйанын айдып јизин деп, Ол курсакты јайаган ине. 4Кудайдыҥ ончо јайаганы јакшы, алкыш-быйанла алылып турган ончо неме јектелбес учурлу, 5нениҥ учун дезе ол Кудайдыҥ сӧзиле, мӱргӱле агарулалат.

6Мыны карындаштарга айдып, Кудайга бӱдериниҥ сӧстӧриле, сен ӱренген јакшы ӱредӱле јӱрӱп јадыҥ деп, бойыҥды кӧргӱзериҥ. Анайып Христос Иисустыҥ јакшы јалчызы болорыҥ. 7Карган эмеендердиҥ сананып тапкан јескинчилӱ куучындарынаҥ кыйыжып тур; бойыҥды Кудайга беринеринде тазыктыр. 8Эт-канды тазыктыратанныҥ тузазы ас; Кудайга беринеринде дезе ончозы тузалу, ондо эмдиги ле келер јӱрӱмге берген сӧс бар. 9Мениҥ айдып турганым чын, оны јарадары јарамык. 10Бис кӧп иштеп, базындырышка чыдажып јадыбыс, нениҥ учун дезе тирӱ Кудайга иженедис. Ол ончо улусты, анчада ла бӱдӱп турган улусты аргадайт.

11Улусты бого кычырып, анайда ӱрет. 12Сени јиит деп, кем де керекке албай калбазын. Карын, сӧстӧ, кылык-јаҥда, сӱӱште, тында, бӱдӱп јӱреринде, ару јӱрӱмде бӱдӱп турган улуска јозок бол. 13Келбегенчем, Агару Бичикти кычыр, бӱдӱмјиле, ӱрет. 14Јаандар сеге кол салып алкап турарда, јарлыктардыҥ сӧстӧриле айдылып, сеге берилген јайалтаны керекке албай калба. 15Једимиҥди ончо улус кӧрзин деп, мыны ончозын кичее, ого бастыра бойыҥды бер. 16Бойыҥа ла ӱредӱге ајарыҥкай бол, мында турумкай бол. Анайда эдип, бойыҥды да, сени угуп турган улусты да аргадап аларыҥ.


### 5


Бир кезик јӧп айдып бергени


1Јажай берген эр кижини каарып айтпа, је адаҥа чылап айт; јиит уулдарга карындаштарыҥа чылап; 2јажай берген ӱй улуска энелерге чилеп; јиит кыстарга сыйындарыҥа чылап айт. Мыны ару санаалу болуп эт. 3Тул ӱй улусты, чыннаҥ тул ӱй улусты, тооп јӱр. 4Кандый бир тул ӱй кижи балдарлу эмезе јеен балдарлу болзо, олор элдеҥ озо акту бойыныҥ билезин тооп јӱрерге, јаандарына каруу эдип, олорды кичеерге ӱрензин. Онызы Кудайга јарап јат. 5Чыннаҥ тул калып, јаҥыскан арткан ӱй кижи Кудайга иженип, болуш сурап, Ого тӱн-тӱш мӱргип јат. 6Сайрап јӱргени дезе тирӱге ӧлӱп калганы ол. 7Каарып айдар шылтак јок болзын деп, олорды бого ӱрет. 8Бойыныҥ улузын, анчада ла айылдагы улузын кичеебей турган кижи дезе бӱдӱп јӱреринеҥ јана тӱжӱп, бӱтпес кижидеҥ јаман болгоны ол.

9Ас ла салза алтан јашка јеткен, бир ӧбӧгӧндӱ болгон тул ӱй кижи тоого кирер аргалу. 10Бала-барка азыраган, кӱндӱзек болгон, агарулардыҥ будын јунган болзо, шыралап јӱрген улуска болушкан, бойын быйанду керек эдерге учурлаган болзо, ол быйанду керектериле јарлу болор учурлу.

11Тул келиндерди тоого кийдирбе, нениҥ учун дезе, сезими ээлеп, Христостоҥ туура апарганда, олор кижиге барар кӱӱндӱ. 12Башкыда берген сӧзин јектегени учун олор јаргыга калар. 13Ӱзеери иш этпей, айылдар керип јӱрерине ӱренип калгылайт. Јаҥыс та иштебей јӱрген эмес, је калырууш болгылайт, ӧскӧ улустыҥ керектерине киришкилейт, айтпасты айдып јӱргӱлейт. 14Оныҥ учун тул келин кижиге барзын, бала тапсын, айылдыҥ ижин этсин, ӧштӱге јаман айдар шылтак бербезин деп, кӱӱнзеп турум. 15Кезиги јолдоҥ астыгып, сатананыҥ кийнинеҥ барган ине.

16Бӱдӱп турган ӱй ле эр кижиниҥ билезинде тул улус бар болзо, олорго болушсын, олор серкпеге уур јӱк болбозын, серкпе чыннаҥ тул ӱй улуска болужар аргалу болзын.

17Јакшы башкарып турган јаандар аҥылу кӱндӱӱде болзын, анчада ла јарлыктап ла ӱредип јӱргендери. 18Агару Бичикте айдылган: «Теермен айландырган чардыҥ оозын туй буулаба»; база: «Иштеп јӱргени јалына турар». 19Эки эмезе ӱч керечи јӧмӧбӧгӧн болзо, јаанды бурулап айтканды укпа. 20Арткан улус айап јӱрзин деп, кинчек эдеечилерди ончо улус алдында илезине чыгар.

21Кудайдыҥ ла ИисусХристос Кайраканныҥ алдында, талдап алган ангелдердиҥ алдында айдып, кычырып турум: бу јакаруларды озолодо тӱп-шӱӱлте этпей бӱдӱр, нени де этсеҥ, улусты ылгабай эт.

22Кемди де јылгырлап кол салып алкаба, ӧскӧ улустыҥ кинчегинде турушпа. Бойыҥды ару тут.

23Ич-карыныҥ улам сайын оорып турган учун јаҥыс суу ичпе, је эмештеҥ аракы ичип тур.

24Кезик улустыҥ кинчектери олордыҥ алдында јаргыга барып, иле кӧрӱнет; кезигиниҥ кийнинеҥ барып јадылар. 25Анайда ок быйанду керектер иле. Иле эмес болзо, туйукта болор аргазы јок.


### 6


1Кудайдыҥ ады ла ӱредӱзи јамандалбазын деп, базынчыкта јӱрген кулдар бийлерин јаантайын кӱндӱӱге турар эдип тоор учурлу. 2Бӱдӱп турган бийлерлӱ кулдар бийлерин немеге бодобой калбазын, олор – карындаштар. Карын, олорго там кичеенип иштезин, нениҥ учун дезе олор бӱдет, олорго Кудай карузыйт, бойлорын быйанду керектерге учурлагандар. Бого ӱредип, бӱдӱмјиле.


Кудайга беринери – байыыр арга эмес


3Ӧскӧ ӱредӱ таркадып, ИисусХристос Кайраканыстыҥ чын сӧзиле, Кудайга беринери керегинде ӱредӱле јӧпсинбей турган кижи 4сайыркап јат, нени де билбес, сӧс блаашпаганча ла блаажып-тартышпаганча јӱрӱп болбой јат. Мынаҥ улам кӱйӱниш, ӧӧн-бӧкӧн, јамандаш, јаман серениш, 5куру сӧс блаажыш болуп јат. Андый керектерде санаазы кемжик, чындыкты јектеген улус туружып, Кудайга беринери ол байыыр арга деп сананып јадылар. Андый улустаҥ кыйыжып тур.

6Је улу байлык – Кудайга беринип, не барыла болорзынып јӱрери. 7Бис телекейге нени де экелбегенис, бу телекейдеҥ нени де чыгарып болбозыс јарт. 8Курсакту ла кийимдӱ болзобыс, мыныла болорзынып јӱрели. 9Байыырга сананган улус дезе ченелтеге кирип, чакпыга тӱжӱп, эш-кереги јок ло каршулу кӧп кычага алдырып јадылар; онызы улуска јаман ла ӧлӱм экелет. 10Ончо јаманныҥ тазылы – акчага ӱстӱгери. Кезик улус ого беринип, бӱдӱп јӱреринеҥ астыгып, бойлорына бойы кӧп кыйын-шыра экелгендер.


Бӱдӱп јӱрериниҥ быйанду тартыжузын ӧткӱр


11Сен дезе, Кудайдыҥ кижизи, мынаҥ кыйыш, акту болорго, Кудайга беринерине, бӱдӱп јӱрерине, сӱӱшке, чыдамкай, јобош болорына јӱтки; 12бӱдӱп јӱрериниҥ быйанду тартыжузын ӧткӱр, ӱргӱлји јӱрӱмнеҥ тудун. Сен Кудайга чындык болгоныҥды кӧп улус алдында керелеген инеҥ. 13Ончозына јӱрӱм береечи Кудайдыҥ алдында ла Понтий Пилат кӧзинче Кудайга чындык болгонын керелеген Христос Иисус алдында сени кычырып турум: 14Иисус Христос Кайраканыс ачыларына јетире јакылтаны ару ла јек јок бӱдӱр. 15Мыны бойыныҥ ӧйинде алкышту ла сок јаҥыс Башчы, каандардыҥ Кааны, кайракандардыҥ Кайраканы ачар. 16Јаҥыс Ол ӧлбӧс; Ол кем де кирип болбос јарыкта јӱрет. Оны улустыҥ кемизи де кӧрбӧгӧн, кӧрӱп те болбос. Ого ӱргӱлјиге кӱндӱӱ ле кӱч! Аминь.

17Эмдиги чактыҥ байларына кычыру эт, бойлоры керегинде бийик сананбазын, чындык эмес байлыкка иженбезин, тирӱ Кудайга ижензин. Ол, јакшысынзын деп, биске ончозын элбеде берип јат. 18Олор јакшыны этсин, быйанду керектерле байызын, неме кысканбазын, ӧскӧ улусла ӱлежерге кӱӱнзезин; 19ӱргӱлји јӱрӱм аларга, келер ӧйдиҥ јакшы тӧзӧгӧзи болгон байлыкты бойлорына јӧӧзин.

20Э-э, Тимофей! Сеге берилгенди чеберле, тӧгӱн билгирдеҥ, Кудайга јарабас куру эрмек-куучыннаҥ ла туза јок блааш-тартыштаҥ кыйыжып јӱр. 21Оны јарлыктап, кезик улус бӱдӱп јӱреринеҥ јана болгон. Сениле јакшылык болзын. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Тимофейге экинчи самаразы

### 1


1Менеҥ, Кудайдыҥ табыла Христос Иисустыҥ Павел апостолынаҥ. Мен Христос Иисустагы јӱрӱм керегинде Кудайдыҥ сӧзиле тудулгам. 2Тимофейге, карузыган уулга.

Сеге Ада Кудайдаҥ ла Христос Иисус Кайраканыстаҥ јакшылык, быйан ла амыр јетсин.


Алкыш-быйан ла кӧкӱдӱ


3Ада-ӧбӧкӧлӧрим чилеп ару санаамла бажырып турган Кудайга алкыш-быйаным. Тӱни-тӱжи мӱргип, сени улайын эске алынып јадым. 4Кӧзиҥниҥ јажын эске алынып, сӱӱнчиле толорго, сени кӧрӱксип турум. 5Экијӱстенбей бӱдӱп јӱргениҥди эске алынып јадым: анайда башкыда Лоида јаанаҥ ла Евника энеҥ бӱткен эдилер. Олордыҥ бӱткени сениҥ бойыҥда да јӱрӱ деп, бӱдӱп јадым. 6Оныҥ учун сеге кол салып, алкаарымда, Кудайдаҥ берилген јайалтаны бойыҥда ӧскӱр деп, эске алындырып турум. 7Кудай биске коркыйтанныҥ тынын эмес, кӱчтиҥ, сӱӱштиҥ ле бойын тудунарыныҥ тынын берген. 8Оныҥ учун Иисус Христос Кайраканыстыҥ керечизи болорго уйалба, Ол учун кижендеткен менеҥ де уйалба. Карын, Кудайдыҥ кӱчиле Христостыҥ Сӱӱнчилӱ Јары учун мениле кожо кыйнал. 9Ол бисти аргадап, агару кычырула, эткен керектерисле эмес, Бойыныҥ темдектеп койгоныла кычырган. Ӧйлӧр башталардаҥ озо биске Христос Иисус ажыра берген јакшылыгыла кычырган. 10Эмди дезе јакшылыкты Аргадаачыбыс Христос Иисустыҥ ачылганы ажыра кӧрӱнер эткен. Ол ӧлӱмди јоголтып, Сӱӱнчилӱ Јар ажыра јӱрӱмди ле мӧҥкӱлик болорын иле эткен. 11Мен бу Јар учун ӧскӧ калыктарга јарлыктаачы, апостол ло ӱредӱчи болуп тургузылгам. 12Мынаҥ улам шыралап турум. Је уйалбай јадым, нениҥ учун дезе кемге бӱдӱп турганымды билерим; меге ижемјилегенди Ол айдылган кӱнге јетире чеберлеер аргалузына бӱдӱп јадым. 13Христос Иисустыҥ Бойында бӱдӱп ле карузып, менеҥ уккан кемжикпеген сӧстӧрди тем эдип ал. 14Сеге ижемјилеген јакшыны бойыбыста јӱрген Агару Тынла чеберле.

15Асияныҥ ончо улузы менеҥ туура баштанганын билериҥ, олордыҥ тоозында Фигелл ле Ермоген.

16Меге кӧп катап коот берип, кижендӱ болгонымнаҥ уйалбаган учун Онисифор-эштиҥ улузына Кайраканнаҥ быйан јетсин. 17Карын, Римде болордо, мени кичеенип бедиреп, таап алган. 18Кайракан ого ол кӱнде Кудайдыҥ быйанын ийзин. Ол меге Ефесте канайда болушканын ончозынаҥ артык билериҥ.


### 2


Христос Иисустыҥ јакшы јуучылы


1Анайдарда, уулым, Христос Иисустагы јакшылыкта кӱч ал. 2Ӧскӧ дӧ улусты ӱредип койор аргалу болзын деп, кӧп керечилер кӧзинче менеҥ укканыҥды чындык улуска јетир. 3Христос Иисустыҥ јакшы јуучылы чылап, уур-кӱчтерде кожо туруш. 4Черӱге алган кижиге јарайын деп, кандый да јуучыл јадын-јӱрӱмдеги керектерле бойын колбобой јат. 5Маргаанда туружып, маргаанныҥ ээжизин бускан кижи кайрал албас. 6Кӧп иштеп јӱрген кырачы тӱжӱмнеҥ озо алар учурлу. 7Нени айдып турганымды оҥдо, Кайракан сеге ончозын оҥдоорго бергей.

8Сӱӱнчилӱ Јарымда айдылганыла, тирилген Иисус Христосты – Давидтиҥ калдыгын эске алып јӱр. 9Бу Јарга болуп кыйналып јадым, оноҥ болгой шокчыл чылап кижендедип койгом; је Кудайдыҥ сӧзин кижендеп болбос. 10Христос Иисус ажыра мӧҥкӱлик макла кожо аргадаш алар аргалу болзын деп, Кудай талдап алган улуска болуп ончо немеге чыдажып јадым. 11Чын айдылган сӧс: «Оныла кожо ӧлгӧн болзобыс, Оныла кожо јӱрерис. 12Чыдажып турган болзобыс, Оныла кожо башкарарыс. Јана тӱшсебис, Ол до бистеҥ јана тӱжер. 13Чындык эмес болзобыс, Ол чындык артат, нениҥ учун дезе Ол Бойынаҥ јана тӱжӱп болбос».


Кудайдаҥ ченелген ишчи


14Кайраканныҥ алдында сурап, мыны эске алындырып тур: сӧс керегинде блааш-тартыш эткилебезин. Олордоҥ бир де туза јок, угуп турган улуска каршу једет.

15Эткен кереги учун уйалары јок, чындыктыҥ сӧзин чын ӱредип турган, ченелген ишчи деп, Кудайдыҥ алдында бойыҥды кӧргӱзерге кичеен. 16Эш-немеге јарабас куру эрмек-куучындардаҥ кыйыжып јӱр. Ого кирижип турган улус там ла там Кудайы јок јӱрӱп баштаар. 17Олордыҥ сӧзи југуш оору чылап таркаар. Андый улустыҥ тоозында Именей ле Филит. 18Олор тирилиш болуп калган деп айдып, чындыктыҥ јолынаҥ астыгып, кезик улустыҥ бӱдӱп турганын јайрадып јадылар. 19Је Кудайдыҥ бек тӧзӧгӧзи туруп јат. Анда мындый таҥма бар: «Кайракан Бойыныҥ улузын билер»; база: «Кайраканныҥ адыла бойын аданып јӱрген кажы ла кижи, јазыктаҥ јана болзын».

20Јаан турада јаҥыс та алтыннаҥ ла мӧҥӱннеҥ эмес, агаштаҥ ла той балкаштаҥ эткен айак-казан бар. Кезиги кӱндӱлӱ тузаланышка, ӧскӧлӧри – кӱндӱлӱ эмес. 21Анайдарда, бойын јаманнаҥ арутаган кижи кӱндӱлӱ тузаланышка керектӱ, агарулалган, Ээзине тузалу, быйанду керекке белен айак-казан болор.

22Јиит тужыҥныҥ кычазынаҥ кыйыш, Кайраканга ару јӱрегинеҥ баштанып турган улусла кожо актуга, бӱдӱп јӱрерине, сӱӱшке, энчӱге јӱтки. 23Тенексӱ ле учур јок блааш-тартыштардаҥ кыйыжып јӱр, олор ӧӧн-бӧкӧнгӧ экелип турганын билериҥ. 24Кудайдыҥ кулы ӧӧркӧшпӧс учурлу, карын, ончо улуска кӱӱнзек болор, ӱредип билер, чыдамкай болор, 25удурлажып турган улусты јымжак тӱзедер учурлу. Айса болзо, Кудай олорго кинчегин алынар арга берер, олор чындыкты билип алар, 26санаазы кирер, кӧрмӧстиҥ чакпызынаҥ јайымдалар. Кӧрмӧс бойыныҥ табын бӱдӱрзин деп, олорды олјодо туткан.


### 3


Калганчы кӱндерде Кудайы јок јӱрери


1Билип јӱр, калганчы кӱндерде уур-кӱч ӧйлӧр келер. 2Улус јаҥыс бойын сӱӱр, акчага ӱстӱгер, мактанчак, бийиркек болор, јамандаар, ада-энезиниҥ сӧзин укпас, быйаны јок болор, олордо агару не де болбос; буурзабас, 3јаражар кӱӱни јок, копчы болор, тудунбас, казыр болор, јакшыны јаман кӧрӧр; 4садынчак болор, сананбас, улуркак болор, соот-јыргалды Кудайдаҥ артык сӱӱр. 5Тыштыла Кудайга берингендий болор, бойлоры бериништиҥ кӱчин јектеп јадылар. Андый улустаҥ кыйыжып јӱр. 6Олордыҥ кезиги кинчектерге бастырган, јӱзӱн-базын кычаларга башкарткан ӱй улустыҥ айылдарына кирип, олорды олјолойдылар. 7Бу ӱй улус јаантайын ӱренип, чындыкты билип аларына качан да једип болбойдылар. 8Ианний ле Иамврий Моисейге удурлашканы чылап, олор до чындыкка удурлажадылар. Олор бӱдӱп јӱреринде ченедер аргазы јок, санаазы саҥ-тескери улус. 9Је олор оноҥ ары барып болбос, нениҥ учун дезе, ол улусла болгоны чылап, олордыҥ јӱӱлгеги ончозы алдында ачылар.


Неге ӱреткен, ондо болуп јӱр


10Сен дезе ӱредӱде, јӱрӱмде, амадуда, бӱдӱп јӱреринде, чыдуда, сӱӱште, турумкайда мениле кожо баргаҥ. 11Антиохияда, Иконияда ла Листрада истедип, кыйналып јӱреримде, мениле кожо болгоҥ. Бу истежӱлерди чыдажып ӧткӧм, олордыҥ ончозынаҥ мени Кайракан айрыган. 12Анайда ок Кудайга беринип, Христос Иисустыҥ Бойында јӱрер кӱӱндӱ ончо улус истедер. 13Јаман улус ла куурмакчылар дезе улусты аскыртып ла бойлоры азып, оноҥ јаан јаманга јединер. 14Сен дезе, сени кем ӱреткенин билип, неге ӱреткен ле нени ижемјилеген, ондо болуп јӱр. 15Кичӱдеҥ ала Агару Бичиктерди билериҥ, олор сени ойгор эдип, Христос Иисуска бӱткениҥ ажыра аргадаш берер аргалу. 16Ончо Агару Бичик Кудайдыҥ Тыныла берилген. Ол улусты ӱредерге, кинчекти илезине чыгарарга, јӱрӱмди тӱзедерге, акту эдип таскадарга тузалу. 17Кандый ла быйанду керекти эдерге јепселген болзын деп, Кудайдыҥ кижизи белен болзын.


### 4


1Кудайдыҥ алдында ла Бойыныҥ кӧрӱнериле, Бойыныҥ Каандыгыла тирӱ ле ӧлгӧн улусты јаргылаар ИисусХристос Кайраканыстыҥ алдында јайнап сурап турум: 2сӧсти јарлыкта, ӧйинде ле ӧйинде эмес турумкай болуп, илезине чыгар, јастыраларды кӧргӱзе айт, бӱдӱмјиле. Анайда ок јаантайын чыдамкай болуп ӱрет. 3Улус кемжикпеген ӱредӱни угарга кӱӱнзебес ӧй келер. Олор кулак сӱӱндирсин деп, бойлорыныҥ кӱӱниле ӱредӱчилер јуур; 4кулагыла чындыкты укпай, улус сананып тапкан куучындарга баштанар. 5Је сен ончозында ойгу-эрӱӱл бол, кыйын-шырага чыдаш, Сӱӱнчилӱ Јар јарлаачыныҥ керегин – бойыҥныҥ ижиҥди бӱдӱр.

6Мен бастыра бойымды тагылга салдым, баратан ӧйим једип келди. 7Јакшы тартыштым, јарышты тӱгестим, бӱдӱп јӱретенин чеберлеп алдым. 8Эмди меге актуныҥ кайралы белетелген. Оны меге Кайракан, чындык Јаргычы, ол кӱнде берер; јаҥыс та меге эмес, Оныҥ ачыларын сӱӱп сакыган ончо улуска берер.


Акту бойыныҥ сурактары


9Меге капшай келерге кӱјӱрен, 10нениҥ учун дезе Димас эмдиги телекейди сӱӱп, менеҥ јӱре берген. Ол Фессалоника јаар атанган, Крискент – Галатия јаар, Тит – Далматия јаар. Мениле кожо јаҥыс Лука артты. 11Маркты алганча кел. Ол мениҥ ижиме керек. 12Тихикти Ефес јаар ийдим.

13Келзеҥ, Троадада Карп-эште артырып койгон капталымды ла бичиктерди, анчада ла тере бичиктерди экел.

14Темир сулачы Александр меге кӧп јаманын јетирген. Кайракан ого эткен керектериле јандыра бергей. 15Сен де оноҥ ајарынып јӱр, ол сӧзибиске тыҥ удурлашкан болгон.

16Баштапкы катап јаргыныҥ алдында туруп коруланарымда, мениле кожо кем де болбогон, менеҥ ончозы јӱре берген. Мынызы олорго удура болбозын! 17Мен ажыра јарлыкташ бӱтсин деп, оны ончо калыктар уксын деп, Кайракан мениҥ јаныма туруп, меге кӱч берген. Анайып арсланныҥ оозынаҥ айрылгам. 18Кайракан мени кандый ла јаман керектеҥ айрып, Бойыныҥ Теҥеридеги Каандыгына аргадаар. Ого ӱргӱлји чакка мак. Аминь.


Эзен айттырыштар


19Прискиллага ла Акилага, Онисифор-эштиҥ улузына эзен айт. 20Ераст Коринфте артып калды. Трофим оорып јат, оны Милетте артырып койгом. 21Кыш тӱшкелекте келерге кӱјӱрен. Еввул, Пуд, Лин, Клавдия ла ончо карындаштар сеге эзен айттырып турулар.

22Кайракан Иисус Христос тыныҥла кожо. Јакшылык слерле кожо. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Титке самаразы

### 1


1Талдап алган улус чылап бӱдӱп, Кудайга беринерине экелип турган чындыкты билип алган Кудайдыҥ кулы ла Иисус Христостыҥ Павел апостолынаҥ. 2Анайда јаҥыс ӱргӱлји јӱрӱмге иженип бӱдӱп јадылар. Ӱргӱлји јӱрӱмди чактар башталардаҥ озо тӧгӱндебес Кудай биске берер болгон. 3Је бойыныҥ ӧйинде Бойыныҥ сӧзин јарлыкташта ачкан; бу јарлыкташ Аргадаачыбыс Кудайдыҥ јакарганыла, меге бӱдӱмјилелген.

4Титке, текши бӱдери аайынча чындык уулыма.

Сеге Ада Кудайдаҥ ла Аргадаачыбыс Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык, быйан ла амыр јетсин.


Титтиҥ Криттеги ижи


5Јетире эдилбегенди этсин деп, ончо калалар сайын серкпениҥ јаандарын тургуссын деп, сени Критте артырганым ол. Сеге јакарганымла, 6олор јек јок болор учурлу, бир ӱйлӱ болор, Кудайга бӱдӱп турган балдарлу болор учурлу, кирезин билбес эмезе сӧс укпас деп бурулатпас учурлу. 7Епископ Кудайдаҥ тургузылган башкараачы чылап, јек јок болор учурлу. Ол јаҥыс бойын сӱӱбес, чугулчы болбос, аракыга тартылбас, кырмакчы болбос, кирелте бедиребес учурлу. 8Карын, кӱндӱзек болор, јакшыны сӱӱр, чын сананар, чынынча эдер, кудайзак болор, бойын тудунып билер учурлу. 9Ол анайда ок ӱредӱге келишкен чындык сӧстӧҥ тудунар учурлу. Ол тушта чын ӱредӱ берер, оноҥ удурлажып турган улусты илезине чыгарар аргалу болор. 10Сӧс укпас, кей, тӧгӱнчи улус кӧп, анчада ла томдолгон улус ортодо. 11Андый улусты унчуктырбас керек, нениҥ учун дезе, олор бойына туза аларга, ӱретпес немеге ӱредип, бӱткӱл билелерди јайрадып јадылар. 12Олордыҥ ок акту бойлорыныҥ бир јарлыкчызы айткан: «Криттиҥ улузы јаантайын тӧгӱнденип јӱрет, олор – казыр аҥдар, јалку карындар». 13-14Бу кере чын. Олор чын бӱтсин деп, иудейлердиҥ сананып тапкан куучындарына ла чыннаҥ туураладып турган улустыҥ јакылталарына бойлорын берип салбазын деп, олорды кату илезине чыгар. 15Ару улуска ончозы ару; быјарзыган ла бӱтпей турган улуска дезе ару неме јок, је олордыҥ шӱӱлтези де, санаазы да быјарзып калган. 16Олор Кудайды билерис дешкилейт, эдип јӱргендериле Оноҥ јана тӱшкилейт. Олор јескинчилӱ, бакпас, кандый да јакшы керек эдер аргазы јок.


### 2


Чын ӱредӱге келиштире


1Сен дезе чын ӱредӱге келижип турганды айт: 2јажай берген эр улустыҥ санаазы эрӱӱл болзын, јарамыкту, кӧгӱстӱ болзын, чын бӱтсин, чын сӱӱзин ле чын чыдашсын. 3Анайда ок јажай берген ӱй улус агару јӱрӱм јӱрзин, копчы эмес болзын, аракыныҥ абына алдырбазын, јакшыга ӱретсин; 4јиит келиндерди ӧбӧгӧндӧрин сӱӱрге, балдарды сӱӱрге ӱретсин, 5кӧгӱстӱ болорго, ару болорго, айыл-јуртын кичеерге, јалакай болорго, ӧбӧгӧндӧрине сӧсуккур болорго ӱретсин. Ол тушта Кудайдыҥ сӧзи јамандалбас.

6Јиит улусты анайда ок кӧгӱстӱ болорго кычыр. 7-8Ӱредип тургаҥда, санааҥ ару болзын, јарамыкту бол, айткан сӧзиҥ јолду болзын, јек јок бол, биске удура улус уйатка калып, бис керегинде јаман айдатаны јок болзын деп, ончозында јакшы керектердиҥ јозогын кӧргӱс.

9-10Кулдар бойлорыныҥ бийлерине ончозында баксын деп, олорго јараарга кичеенсин, удурлашпазын, ууры этпезин, је ончозында јакшы чындыгын кӧргӱссин деп айт. Кудай Аргадаачыбыстыҥ ӱредӱзи кандый кеен болгонын ончозы кӧрзин.


Кудайдыҥ јакшылыгы ачылган


11Кудайдыҥ аргадаачы јакшылыгы ончо улуска ачылган. 12-13Кежиктӱ ижемјини – улу Кудай Аргадаачыбыс Иисус Христостыҥ магы ачыларын сакып јӱреристе, бу јакшылык Кудай јок јӱрерин ле телекейдиҥ улузыныҥ кычаларын јектеп, эмдиги ӧйдӧ чын сананып, акту јӱрерге ле Кудайга беринип јӱрерге ӱредет. 14Бисти кандый ла јарамастаҥ айрыйын деп, јакшы керектер эдерге јӱткип турган талдама калыкты Бойына арутап алайын деп, Ол Бойын бис учун берген.

15Мыны айдып, ӱрет, сеге берилген ончо јаҥды тузаланып, илезине чыгар. Сени кем де јектебезин.


### 3


1Олорго эске алындырып, јамылуларга ла јаҥдарга баксын, сӧсуккур болзын, кандый ла јакшы керекке белен болзын деп, 2кемди де јамандабазын, арбанчак болбозын, ончо улуска јымжак ла быйанду болзын деп, айдып тур.

3Бис те качан да сананбас, бакпас болгоныс, асканыс, јӱзӱн-базын кычалардыҥ ла соот-јыргалдыҥ кулдары болгоныс; ачынып ла кӱйӱнип јӱргенис, јаман кӧрдиргенис ле бой-бойысты база јаман кӧргӧнис. 4Аргадаачыбыс Кудайдыҥ јакшызы ла кижизеги ачыларда, 5Ол бисти акту керектерис учун эмес, је Бойыныҥ быйаныла аргадаган – бисти јунала ойто ак-јарыкка чыгарып, Агару Тынла јаҥырткан. 6-7Оныҥ јакшылыгыла акталып, бис иженип турган ӱргӱлји јӱрӱмди энчилензин деп, Оны биске Аргадаачыбыс ИисусХристос ажыра артыктай берген.

8Бу чын сӧс. Ол керегинде сени алаҥзыбай айтсын деп, кӱӱнзеп турум. Кудайга бӱткен улус јакшы керектер эдерге јӱткӱзин. Мынызы улуска јакшы ла тузалу. 9Је учур јок блааш-тартыштардаҥ, ук-тӧс керегинде куучындардаҥ, Јасак керегинде сӧс блааштардаҥ кыйыжып тур, олор туза јок ло сандыртту. 10Бӧлиниш эдип турган кижини бир катап, экинчи катап санандырган соҥында, оноҥ јана бол. 11Андый кижи јолдоҥ астыккан, кинчек эдип, бойын бойы јаргылаган деп бил.


Адакы алкыш сӧстӧр


12Сеге Артемды эмезе Тихикти ийзем, меге Никопольго келерге кичеен, мен ондо кыштаар[1] деп шӱӱдим. 13Зинас-јасакчы ла Аполлосты јолго јакшы јазап шыйды, олордо ончо неме јеткил болзын. 14Јӱрӱми туза јок болбозын деп, бистиҥ де улус јакшы керектер эдерге ӱрензин, керексип турган улуска болушсын.

15Мениле кожо јӱрген ончо улус сеге эзен айдып турулар. Кудайга бӱдӱп, бисти сӱӱп турган ончо улуска эзен айт. Јакшылык ончогорло болзын. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Филимонго самаразы

1Иисус Христостыҥ кижендӱзи Павелдеҥ ле Тимофей карындаштаҥ – бисле кожо иштеп турган кару Филимонго, 2анайда ок сӱӱген Апфия эјебиске, тартыжуда кожо туружып турган Архиппке ле айлыҥдагы серкпеге.

3Слерге Кудай Адабыстаҥ ла Иисус Христос Кайраканнаҥ јакшылык ла амыр јетсин.


Алкыш-быйан ла мӱргӱ


4Мӱргип тургамда, сени јаантайын эске алып, Кудайымга алкыш јетиредим, нениҥ учун дезе 5ончо агаруларга карузып, Иисус Кайраканга бӱдӱп турганыҥды угуп јадым. 6Сениҥ бӱдӱп турганыҥ ончобысла текши болзын деп, мӱргип турум. Мынызы сени Христос Иисуска болуп бисте бар ончо јакшыны билип аларына экелер. 7Сениҥ сӱӱжиҥ меге улу сӱӱнчи ле коот берген, сен ажыра, карындаш, агарулардыҥ јӱректери токынаган.


Павелдиҥ Онисим учун сурагы


8Оныҥ учун нени эдетениҥди јакарарга Христостыҥ Бойында улу тидимдӱ болуп, 9је сӱӱшке болуп сурап турум. Ӧскӧ кем де эмес, мен, карган Павел, эмди дезе Иисус Христостыҥ кижендӱзи бойым, 10сени Онисим[1] уулым учун сурап турум. Ол кижендӱ тужымда мениҥ уулым боло берген. 11Башкыда ол сеге туза јок болгон, эмди дезе, сеге де, меге де тузалу. 12Мен оны сеге кайра ийип јадым, оны јӱрегимди чилеп уткы. 13Мен Сӱӱнчилӱ Јардыҥ киженинде јӱрген тужымда сениҥ ордыҥа меге болушсын деп, оны бойымла кожо артырарга санангам. 14Је јӧбиҥ јокко нени де этпеске санангам. Сен јакшыны албанла эмес, акту кӱӱниҥле этсин деп турум. 15Айса болзо, ол сенеҥ кыска ӧйгӧ айрылган, сен оны јажына јуудып алзын деп, 16кулды чылап эмес, је кулдаҥ бийик чилеп, кару карындажыҥды чылап. Ол меге сӱрекей баалу, је сеге оноҥ баалу, кижи де чилеп, Кайраканныҥ Бойындагы карындаш та чылап.

17Анайдарда, мениле бирлик болзоҥ, оны мени чилеп јуудып ал. 18Ол сеге јаман эткен болзо, эмезе тӧлӱлӱ болзо, сеге мен тӧлӱлӱ деп бодо. 19Мен, Павел, бойымныҥ колымла бичидим: мен тӧлӧп берерим. Сен бойыҥ да меге тӧлӱлӱ, ол тӧлӱ – сениҥ јӱрӱмиҥ, онызын айтпай да јадым. 20Эйе, карындаш, Кайраканныҥ Бойында меге тузалу бол, јӱрегимди Кайраканныҥ Бойында токынадып кой.

21Сӧсуккурыҥа бӱдӱмјилӱ болуп, айдып турганымнаҥ кӧп эдериҥди билип, сеге бичидим. 22Анайда ок меге кып белетеп кой, нениҥ учун дезе Кудай мӱргигенеерди угуп, мени слерге келерге быйан берер деп, иженип турум.


Эзен айттырыштар


23Христос Иисуска болуп мениле кожо кижендеткен Епафрас, 24кожо иштеп турган улузым Марк, Аристарх, Димас ла Лука сеге эзен айдып турулар.

25Иисус Христос Кайраканныҥ јакшылыгы слердиҥ тыныгарла болзын. Аминь.


## Павел апостолдыҥ Еврейлерге самаразы

### 1


Кудайдыҥ Уулы ангелдердеҥ бийик


1Кудай ӧткӧн чактарда јарлыкчылар ажыра адаларыска улам сайын, јӱзӱн-јӱӱрлеп айдып туратан. 2Калганчы ӧйлӧрдӧ Уулы ажыра биске айдар болды. Ол Уулын ончозын энчиленер эдип тургускан, Ол ажыра орчылаҥды да јайаган. 3Уулы Адазыныҥ магыла јаркындалып, Оныҥ сӱр-кебери болуп јат. Ол Бойыныҥ кӱчтӱ сӧзи ажыра бастыра немеге бар болуп јӱрерге берип јат. Кинчектерди арутайла, теҥериде Улу Кудайдыҥ оҥ јанына отурып алган. 4Оныҥ алган ады-јолы ангелдердийинеҥ канча кире бийик, анча киреге Ол ангелдердеҥ бийик боло берген.

5Кудай ангелдердиҥ кемизине качан-бир:

«Сен – Мениҥ Уулым,

Мен бӱгӱн Сени ак-јарыкка чыгардым» –

деп айткан ба? База:

«Мен Оныҥ Адазы болорым,

Ол Мениҥ Уулым болор» –

деп? 6База, Тун Уулын орчылаҥга экелип турарда, айткан:

«Ого Кудайдыҥ ончо ангелдери бажырзын».

7Ангелдер керегинде дезе айткан:

«Ангелдериҥди салкындар эдедиҥ,

јалчыларыҥды от јалбыштары эдедиҥ».

8Уулы керегинде дезе:

«Сениҥ ширееҥ, Кудай, элен-чактарга тургай.

Сениҥ каандыгыҥныҥ кӱчи – чынныҥ кӱчи болгой.

9Сен чынды сӱӱдиҥ, јарамасты јаман кӧрдиҥ.

Оныҥ учун Кудай, Сениҥ Кудайыҥ Сени майлап,

Сеге сӱӱнчини кожо јӱргендериҥе кӧрӧ кӧп берген».

10База айдылган:

«Сен, Кайракан, озо баштап јерди тӧзӧгӧҥ,

Сениҥ колдорыҥ теҥерини јайаган.

11Олор јоголып калар,

Сен – артып каларыҥ;

ончозы кийим чилеп ӱлтӱреп калар.

12Олорды кийимди чилеп тӱрериҥ,

олор кубулар.

Је Сен ол ло бойыҥ,

Сениҥ кӱндериҥ тӱгенбес».

13Кудай ангелдердиҥ кемизине качан-бир:

«Ӧштӱлериҥди будыҥныҥ алдына салып бербегенчем,

оҥ јаныма отур» –

деген бе? 14Ангелдер ончозы Кудайга бажырып јӱрген тындар эмес беди? Олор аргадашты алатан улуска болушсын деп ийилген эмес беди?


### 2


1Оныҥ учун бис уккан немебистеҥ анчада ла бек тудунар учурлу. Оноҥ башка бисти агын туура апарар. 2Ангелдер ажыра јарлалган сӧс бек болгон, улус кажы ла јазыгы, уккур эмези учун чын кезедӱ алган. 3Андый болгондо, баштап ла Кайракан бойы јарлаган мындый улу аргадашты јектеп турган болзобыс, кезедӱ албай канайып кыйыжарыс? Бу аргадаш керегинде уккан улус ол чын деп, биске лаптаган. 4Кудай бойы да керелеп, билдилер, кайкалдар јайап, јӱзӱн-јӱӱр кайкамчылу кӱчтер кӧргӱзип, Агару Тынды улуска Бойыныҥ табыла берген.


Иисус карындаштарына тӱҥейлешкен


5Кудай бис айдып турган келер ӧйдиҥ орчылаҥын ангелдерге бактырбаган ине. 6Је кем де Агару Бичиктиҥ бир јеринде керелеп, айткан:

«Кижи дегениҥ ол не,

оны сананып јӱрерге?

Эмезе кижи уулы дегениҥ ол не,

ого кичеемел эдерге?

7Оны ангелдердеҥ кыска ӧйгӧ јабыс эттиҥ.

Ого мактыҥ ла кӱндӱниҥ кайралын берип,

оны Ол јайаганнаҥ бийик эттиҥ,

8оныҥ буды алдына ончозын бактырдыҥ».

Кудай кижиге ончозын бактырып, ого бакпаган неме артырбаган. Је эмди ого ончозы бакты деп, эм тура кӧрбӧйдис. 9Је бис Иисусты кӧрӧдис. Ол ангелдердеҥ кыска ӧйгӧ јабыс эдилген. Эмди Ого мактыҥ ла кӱндӱниҥ кайралы берилген, нениҥ учун дезе Ол ӧлӱмниҥ кыйынын ӧткӧн. Анайып Ол Кудайдыҥ јакшылыгыла ончо улус учун ӧлгӧн.

10Кудайдыҥ анайда эдери чын болгон. Ончозы Оныйы ине, ончозы Ол ажыра бар болуп јӱрӱп јат. Анайып Ол кӧп уулдарын макка экелейин деп, аргадаш берип турган Башчыны кыйналыштар ажыра толо кемдӱ эткен. 11Агарулап турганы ла агарулалып тургандары ончозы бир Ададаҥ ине. Оныҥ учун Иисус олорды карындаштар деп адаарга уйалбай, 12айдат:

«Ады-јолыҥды карындаштарыма јарлаарым,

серкпе ортодо Сени мактап сарнаарым».

13База:

«Мен Ого бӱдӱмји саларым».

База:

«Бат Мен ле Меге Кудай берген балдар».

14Бу балдар эттеҥ ле каннаҥ болгон учун, Иисус та олор чылап эттеҥ ле каннаҥ кижи боло берген. Ӧлӱмди бийлеген кӧрмӧсти Бойыныҥ ӧлӱми ажыра јоголтойын деп, 15ӧлӱмнеҥ коркып, бастыра јӱрӱмине кулданышта јӱргендерди јайымдайын деп, Ол анайда эткен. 16Јарт эмей, Ол Бойына ангелдерди эмес, Авраамныҥ калдыктарын јуудып јат. 17Оныҥ учун Ол ончозында карындаштарга тӱҥейлежер учурлу болгон. Анайып Ол Кудайдыҥ алдында буурзак ла чындык Улу абыс боло берип, калыктыҥ кинчектери учун Ого јарайтан тайылга эдер аргалу болгон. 18Ол Бойы кыйналып, бу ажыра ченеткен учун ченедип турган улуска болужар аргалу.


### 3


Иисус Христос Моисейдеҥ јаан


1Анайдарда, агару карындаштар, Кудайдыҥ кычырузына каруу эдип, теҥеридеги јӱрӱмде туружа бердигер. Оныҥ учун ИисусХристос керегинде лаптап сананып кӧригер. Ол – Кудайдыҥ Элчизи ле Улу абыс. Ол керегинде јӱрӱмисле керелеп турубыс. 2Моисей де Кудайдыҥ туразында чындык башкарганы чылап, Оны бу керекке тургускан Кудайга Ол чындык. 3Тураныҥ бойына кӧрӧ оны туткан кижиге кӧп кӱндӱ эдилип турганы чылап, Моисейге кӧрӧ Иисуска кӧп кӱндӱӱ эдилген. 4Кажы ла тураны кем де тудуп јат эмей, је ончозын тудаачы – Кудай.

5Моисей де Оныҥ туразында јалчы чылап чындык болгон. Ол керелезин деп тургузылып, келер ӧйдӧ айдылатанын јарлаган. 6Оныҥ туразында башкарзын деп, Христос уулы чылап тургузылган. Ачык-јарыгысты ла неле мактанып турганыска ижемјини бек чеберлеп алар болзобыс, Оныҥ туразы – ол бис.


Јӱректеригерди катуландырбагар


7Оныҥ учун Агару Тынныҥ айтканыла: «Бӱгӱн Оныҥ ӱнин уксагар, 8адаларыгар куба чӧлдӧ ченедип турарда арбанышканы чылап, јӱректеригерди катуландырбагар. 9Анда олор эдип јӱргенимди тӧртӧн јылдыҥ туркунына кӧргӧн дӧ болзо, Мени ченеп, шиҥдегендер. 10Оныҥ учун бу ӱйеге чугулданып, айткам: „Јаантайын азып јадылар, јӱректери јолдорымды билбес“. 11Анайда чугулданып, олор Меге келип, амыр албас деп чертенгем».

12Калак, карындаштар, кемигер јаман ла бӱтпес јӱректӱ болуп, тирӱ Кудайдаҥ јана болбозын. 13Карын, эм тура «бӱгӱн» деп айдар арга бар тушта бой-бойыгарды кӱнӱҥ сайын сергидигер. Акыр, кинчекке тӧгӱндедип, кемигер де катуланбазын. 14Баштап алган јӱрӱмисти бу бойынча учына јетире бек чеберлеп турзабыс, бис Христосло бирлик болорыс. 15Бу керегинде айдылган: «Бӱгӱн Оныҥ ӱнин уксагар, адаларыгар куба чӧлдӧ ченедип турарда арбанышканы чылап, јӱректеригерди катуландырбагар». 16Оныҥ ӱнин уккандардыҥ кезиги арбанышкан, је Египеттеҥ Моисейле кожо чыккандардыҥ ончозы эмес. 17Ол тӧртӧн јыл кемдерге чугулданган? Кинчек эдип, сӧӧктӧри куба чӧлдӧ артып калган улуска эмес пе? 18Амыр албас деп, кемдерге чертенген? Ого бакпаган улуска эмес пе? 19Анайып олор бӱтпегенинеҥ улам амыр албаганын кӧрӧдис.


### 4


Кудайдыҥ калыгына «Субботтыҥ амыры»


1Анайдарда, амыр алатаны керегинде Кудайдыҥ берген сӧзи кӱчин јылыйткалак. Оныҥ учун слердеҥ кем-кем андый арганы божотпозын деп, айап јӱригер. 2Биске де, ол улуска чылап, Сӱӱнчилӱ Јар јарлалган ине. Је олорго уккан сӧс туза экелбеген, нениҥ учун дезе оны јаратпай, ого бӱтпегендер. 3Бис дезе, Кудайга бӱткен улус, амырды алып јадыбыс. Кудайдыҥ айтканыла: «Мен анайда чугулданып, олор Меге келип, амыр албас деп чертенгем». Телекейди јайаган ӧйдӧҥ ала эдип јӱргенин тӱгезип те койгон болзо, Ол анайда айткан. 4Агару Бичиктиҥ бир јеринде јетинчи кӱн керегинде мынайда айдылган: «Кудай эдип јӱргенин ончозын тӱгезеле, јетинчи кӱнде амыраган». 5Мында ок олор Мениҥ амырымды албас деп айдылган.

6Анайдарда, амыр алар кезик улус бар. Је башкыда кемдерге Сӱӱнчилӱ Јар јарлалган, олор бакпаганнаҥ улам амырымды албаган. 7Оныҥ учун Кудай ойто катап Бӱгӱн деп кӱнди темдектеп јат. Ол бу кӱн керегинде кӧп ӧйлӧрдиҥ бажында Давид ажыра ӧрӧ айдылганы чылап:

«Бӱгӱн Оныҥ ӱнин уксагар,

јӱректеригерди катуландырбагар» –

деген. 8Олорго Иисус Навин амыр берген болзо, мыныҥ кийнинде ӧскӧ кӱн керегинде айдылбас эди. 9Анайдарда, Кудайдыҥ калыгын «Субботтыҥ амыры» сакып јат. 10Амырды алган кижи, Кудай Бойыныҥ эдип јӱргенинеҥ амырап турганы чылап, бойындыйынаҥ амырап јат ине. 11Андый болгондо, амырды аларга, ончо кӱчибисти салактар. Кудайга бакпас улустаҥ тем алып, кем де ӧлӱп калбазын.

12Кудайдыҥ сӧзи јӱрӱп, бойыныҥ ижин эдет ине, ол кандый да эки мистӱ кылыштаҥ курч: ӧзӧк-буурга кирип, јуланы ла тынды, ӱйе-сӧӧктӧрди ле јиликти бӧлип, јӱректиҥ кӱӱнин ле умзаныжын јаргылайт. 13Кудайга кӧрӱнбес не де јок, Оныҥ кӧзи алдында ончозы јылаҥаш ла ачык. Оныҥ алдына каруу берерис.


Иисус – теҥерини ӧткӧн Улу абыс


14Анайдарда, бисте теҥерини ӧткӧн Улу абыс бар. Ол Иисус, Кудайдыҥ Уулы. Оныҥ учун Ого чындыгысты јӱрӱмисле керелеп, Оноҥ бек тудунактар. 15Бистиҥ Улу абызыс чине јогысты оҥдоор аргалу. Ол бис ле чилеп ончозында ченелген, је кинчек этпеген. 16Анайдарда, јӱректерис ачык-јарык болуп, Кудайдыҥ јакшылыгыныҥ Ширеезине јууктайлы. Анда бис ӧйлӱ-ӧйинде болуш ла быйан аларыс, јакшылык табарыс.


### 5


1Кажы ла улу абыс улустаҥ талдалат. Ол улус учун Кудайга јалчы болуп, кинчектер учун берӱлер ле тайылгалар эдер учурлу. 2Билбей јадып јастырып, азып јӱрген улуска јымжак болор аргалу, нениҥ учун дезе ол бойы да чине јок кижи. 3Мынаҥ улам калык та учун, бойы да учун тайылга эдер учурлу. 4Улу абыстыҥ кӱндӱлӱ јамызын бойына бойы кем де алып болбос, оны јаҥыс Ааронды чылап Кудай кычырып алган кижи алар. 5Анайып Христос то Улу абыс болор макты Бойына Бойы албаган. Је бу макты Ого Кудай берип, айткан: «Сен – Мениҥ Уулым, Мен бӱгӱн Сени ак-јарыкка чыгардым». 6Ол Агару Бичиктиҥ база бир јеринде айткан: «Сен – Мелхиседектий јамылу ӱргӱлјиге абыс».

7Иисус јерде јӱрген тужында ӧлӱмнеҥ аргадаар аргалу Кудайга тыҥ ӱнденип, кӧстӧри јашталып, јайнап мӱргиген. Оноҥ айап, Оны тооп јӱргени учун Кудай Оны уккан. 8Ол Уулы да болзо, кыйналыштар ажыра уккур болорго ӱренип алган. 9Толо кемине једеле, Ого уккур ончо улуска јажын-чакка аргадаштыҥ тӧзӧӧчизи боло берген. 10Анайып, Кудай Оны Мелхиседектий јамылу Улу абыс деп јарлаган.


Кудайга бӱдеринде јалку болбогор


11Бу керегинде кӧп айдар эдибис, је мыны слерге јартаарга кӱч, нениҥ учун дезе угарга боду боло бергенигер. 12Бу киреде слер ӱредӱчилер болуп калар учурлу, је слерди Кудайдыҥ сӧзиниҥ баштапкы тӧзӧлгӧлӧрине база катап ӱредер керек. Слерге сӱт керек, кату курсак эмес. 13Сӱтле азыранып јӱрген кандый ла кижиде чынныҥ сӧзин оҥдоор ченемел јок. Ол јаш бала ине. 14Кату курсак дезе толо кемдӱ улуска учурлалган. Олор ченемелдӱ болуп, јакшыны јаманнаҥ ылгаштырар аргалу.


### 6


1Оныҥ учун оноҥ ары толо кемдӱ болорго јӱткип, Христостыҥ баштаҥы ӱредӱлерине ойто бурылбактар. Кудайга бӱдери керегинде, ӧлӱмге экелеечи керектердеҥ мойнооры керегинде ӱредӱни ойто баштайтаны биске керек јок. 2Креске тӱжери, кол салып алкаары, тирилери, ӱргӱлји јаргы керегинде ӱредӱге бурылбайлы. 3Бого Кудайдыҥ табы болзо, мыны да эдерис. 4Бӱтпей барган улусты кинчектерин алынзын деп, Кудайга ойто баштандырар арга јок. Олор бир катап Кудайдыҥ јаркынында јӱрген, теҥериниҥ сыйын билген ле Агару Тынды алган, 5Кудайдыҥ сӧзиниҥ јакшызын ла келер чактардыҥ ийде-кӱчтерин билип алган. 6Је оноҥ туура барганда, кинчектерин алынзын деп, олорды Кудайга ойто баштандырар арга јок. Кудайдыҥ Уулын бойлорында ойто катап кере тартып, Оны ончо улус алдында уйатка тӱжӱрип јадылар.

7Јер бойыныҥ ӱстине улам јааган јаҥмырды ичип, ондо иштеп јӱрген улуска тузалу тӱжӱм ӧскӱрип турганда, Кудайдаҥ алкыш алып јат. 8Тегенек ле от-ӧлӧҥ ӧскӱрип турган јер дезе неге де јарабас, ол удабастаҥ каргышка калар, учы-тӱбинде ӧртӧлип калар.

9Кару улузым! Мынайда айдып та турган болзобыс, керектеригер јакшы ла слер аргадаштыҥ јолында деп, бӱдӱп турубыс. 10Кудай чындык, Ол эдип јӱргенигерди ле сӱӱжигерди ундыбас. Слер агаруларга болушканыгар, эмди де болужадыгар. Мынызыла Оны сӱӱп турганыгарды кӧргӱзип јадыгар. 11Бис дезе кажыгар ла учына јетире анайда кичеензин деп кӱӱнзейдис. Ол тушта иженип јӱргенигер бӱдӱп калар. 12Слерди јалкуурбазын, је бӱдӱп, узак чыдажып, Кудайдыҥ берер болгонын энчиленип турган улустаҥ тем алзын деп кӱӱнзейдис.


Кудайдыҥ берген сӧзи быжу


13Кудай Авраамга сӧзин берип турарда, Бойы Бойыла чертенген, нениҥ учун дезе черт бергедий Бойынаҥ бийик не де јок болгон. 14Ол айткан: «Сени алкап, алкаарым да, калдыктарыҥды кӧптӧдип, кӧптӧдӧрим де». 15Анайып Авраам узак чыдажып, Кудайдыҥ берер болгонын алган.

16Улус бойынаҥ ӧрӧ турганыла чертенет ине. Олордыҥ черти айткан сӧсти лаптап, кандый ла блааш-тартышты тӱгезет. 17Кудай да берер болгон энчизин алатан улуска Оныҥ табыныҥ кубулбазын јарт кӧрзин деп кӱӱнзеген. Оныҥ учун берген сӧзин лаптап, ого черт кошкон. 18Сӧс лӧ черт берип турганда, Кудайдыҥ тӧгӱндеер аргазы јок. Бу кубулбас эки неме Кудайдаҥ корулаш бедиреп јӱрген бисти сӱрекей кооттоп јат. Анайып биске берилген ижемјидеҥ бек тудунып јадыбыс. 19Бу ижемји јӱрӱмге быжу ла бек якорьдый. Ол Ӧргӧӧниҥ сыраҥай ӧзӧгине, кӧжӧгӧниҥ ары јанына кирет. 20Анаар бистеҥ озо биске болуп Иисус кирип, Мелхиседектий јамылу ӱргӱлјиге Улу абыс боло берген.


### 7


Мелхиседек абыс


1Мелхиседек Салимниҥ кааны ла Ӧрӧ турган Кудайдыҥ абызы болгон. Авраам каандарды јеҥеле, јанып келедерде, ол ого туштап, алкыжын берген. 2Авраам ого ончо јӧӧжӧзинеҥ онынчы ӱлӱӱни бӧлӱп берген. Баштапкыда, Мелхиседек деп ат чынныҥ кааны дегени. Анайда ок ол Салимниҥ – амырдыҥ кааны. 3Ондо ада-эне де, угы-тӧзи де јок, оныҥ јӱрӱминиҥ бажы да, учы да јок. Ол Кудайдыҥ Уулына тӱҥейлежип, абыс болуп ӱргӱлјиге јӱрет.

4Кӧрзӧгӧр дӧ, ол кандый улу болгон! Улу Авраам адабыс бойы ого тапканынаҥ онынчы ӱлӱӱни берген. 5Левийдиҥ угынаҥ абыстар боло берген эр улус калыктаҥ онынчы ӱлӱӱни алзын деп, Јасакта айдылган. Чокымдап айтса, олор база Авраамныҥ калдыктары да болзо, тӱней ле бойлорыныҥ карындаштарынаҥ онынчы ӱлӱӱни алып јадылар. 6Мелхиседек олордыҥ угынаҥ эмес болгон, је Авраамнаҥ онынчы ӱлӱӱни алып, оны, Кудайдыҥ сӧзи берилген кижини, алкаган. 7Јааны кичӱзине алкыжын берип турганында алаҥзу јок. 8Бу учуралда онынчы ӱлӱӱни ӧлӱмдӱ улус алып јадылар. Ол тушта оны тирӱ деген керелӱ кижи алган. 9Анайып онынчы ӱлӱӱни алатан Левий Авраам ажыра онынчы ӱлӱӱни берген деп айдарга јараар, 10нениҥ учун дезе, Мелхиседек Авраамга туштаарда, Левий адазыныҥ ӧзӧгинде јӱрген.


Иисус – Мелхиседектий јамылу Абыс


11Анайдарда, калыкка Левийдиҥ калдыктарынаҥ тудулган абыстардыҥ абыстап јӱргениле колбулу Јасак берилген. Олордыҥ абыстап јӱргени ажыра толо кемдӱ болор арга бар болзо, Аарондый эмес, Мелхиседектий ок јамылу ӧскӧ Абыс табылары не керектӱ болгон? 12Абыстап јӱреринде кубулта болгондо, Јасак та кубулар учурлу ине. 13Эмди айдып турган Абызыс ӧскӧ уктаҥ болгон. Бу уктаҥ дезе кем де тагылдыҥ јанында абыстап јӱрбеген. 14Кайраканыс Иуданыҥ угынаҥ деп, јарлу ине. Моисей бу уктыҥ абыстары керегинде нени де айтпаган. 15Мелхиседектий јамылу ӧскӧ Абыс табылып турганда, кубулта там иле кӧрӱнет. 16Ол улуска тургузылган Јасакла эмес, ӱргӱлји јӱрӱмниҥ кӱчиле Абыс боло берген. 17Кере бар: «Сен Мелхиседектий ок јамылу ӱргӱлјиге Абыс». 18Анайып озогы јакылта кӱч јок ло туза јок болгонынаҥ улам токтодылат, 19нениҥ учун дезе Јасак нени де толо кемдӱ этпеген. Је биске эҥ артык ижемји берилген, оныҥ шылтузында Кудайга јууктап јадыбыс.

20Бу да чертле эдилген. Байагы улус черт јокко абыстар боло берген, 21Иисус – чертле, нениҥ учун дезе Ол керегинде айдылган: «Кайракан чертенген, Ол санаазын ӧскӧртпӧс. Сен Мелхиседектий ок јамылу ӱргӱлјиге Абыс». 22Бу черттиҥ шылтузында Иисус эҥ артык кереес бӱдерин јеткилдеп берген. 23Ого ӱзеери андый абыстар кӧп болгон, нениҥ учун дезе ӧлӱм олорго абыстап јӱрерге бербей турган. 24Иисус дезе ӱргӱлјиге јӱрӱп, ӱргӱлјиге абыстап јат. 25Оныҥ учун Ол ажыра Кудайга келип турган улусты јаантайын аргадаар аргалу. Олор учун сураарга, Ол јаантайын јӱрӱп јат.

26Бисте шак андый Улу абыс болор учурлу. Ол агару, јек јок, ару, кинчектӱлердеҥ бӧлилген, теҥеридеҥ бийик кӧдӱрилген. 27Ого ол улу абыстар чылап, озо баштап бойыныҥ кинчектери учун, оноҥ калыктыҥ кинчектери учун кӱнӱҥ сайын тайылга эдери керек јок. Ол Бойын Бойы тайып, мыны бир катап ла ӱргӱлјиге эткен. 28Јасак бойында чине јок улусты улу абыска тудуп јат. Јасактыҥ кийнинде Кудай дезе черт айдып, Бойыныҥ толо кемдӱ Уулын Улу абыска јажына туткан.


### 8


Јаҥы кереестиҥ Улу абызы


1Айдып турганыстыҥ тӧс учуры неде дезе, бисте теҥеридеги Улу Кудайдыҥ ширеезиниҥ оҥ јанында отурган Улу абыс бар. 2Ол агару јерде, чын чадырда абыстап јат. Бу чадырды кижи эмес, Кайракан туткан.

3Кажы ла улу абыс берӱлер ле тайылгалар эдерге тудулат. Оныҥ учун бу да Улу абыста тайатан не де болор учурлу болгон. 4Анайдарда, Ол јерде артып калган болзо, абыс болбос эди, нениҥ учун дезе мында Јасакла Кудайга берӱлер эдип турган абыстар бар. 5Олор теҥеридеги немелердиҥ сӱр-кебери ле кӧлӧткӧзи болгонды эдип јадылар. Бат оныҥ учун Моисей Кудайга бажыратан чадыр эдерге јадарда, Кудай айткан: «Кӧр, ончозын сеге кырда кӧргӱскен сӱр-кеберле эт». 6Је эмди Иисус, ол абыстарга кӧрӧ, артык абысташ алган. Оныҥ абыстажы, Кудай ла улус ортодо Ол јӧптӧгӧн кереес канча кире артык, анча киреге артык болуп јат. Бу кереес Кудайдыҥ эҥ артык берген сӧзине тӧзӧлгӧн.

7Баштапкы кереес јик јок болгон болзо, ӧскӧзи керек јок болор эди. 8Је Кудай каарып айдат:

«Бат, кӱндер келип јат, – деп, Кайракан айдат, –

Мен Израильдиҥ калыгыла, Иуданыҥ калыгыла јаҥы кереес јӧптӧӧрим.

9Бу кереес олордыҥ адаларыла јӧптӧгӧнимдий болбос.

Ол тушта Египет јеринеҥ чыгарайын деп,

олорды колынаҥ туткам.

Олор Мениҥ кереезимди бускан,

оныҥ учун Мен олорды јектеп койгом – деп, Кайракан айдат.

10Бат эмди Израильдиҥ калыгыла бу кереести јӧптӧйтӧн кӱндер келер – деп, Кайракан айдат:

јасактарымды санааларына салып,

јӱректерине бичиирим.

Мен олордыҥ Кудайы болорым,

олор Мениҥ калыгым болор.

11Кажы ла кижи айылдажын,

кажы ла кижи карындажын ӱретпес,

Кайраканды билип ал – дебес.

Ончозы, јаанду-јаштузы Мени билип јӱрер.

12Олор јарамасту да болзо,

олорго быйан эдерим,

кинчектерин ле јарамастарын база эске албазым».

13Бу кереести Кудай «јаҥы» деп адап, баштапкызы эскирген деп јарлаган. Ӱлтӱреп, эскирип турганы, удабастаҥ јоголып калар.


### 9


Јердеги ле теҥеридеги агару јер


1Анайдарда, баштапкы кереес Кудайга бажырар ээжилерлӱ ле јерде тудулган агару јерлӱ болгон. 2Чадыр тудулган, оныҥ баштапкы кыбында јарыткыш, стол ло агарулалган калаш болгон. Бу јерди агару дейтен. 3Экинчи кӧжӧгӧниҥ ары јанында агарудаҥ агару дейтен кып болгон. 4Анда фимиам ӧртӧйтӧн алтын тагыл ла кереестиҥ ковчеги турган. Ковчег ончо јандай алтындалган. Оныҥ ичинде манналу алтын айак, Ааронныҥ бӱрленип чечектеген тайагы, анайда ок кереес бичилген јалбак таштар болгон. 5Ковчегтиҥ ӱстинде мактулу херувимдер[1] болгон. Олор кинчектер ташталып турган јердиҥ ӱстине канаттарын јайгандар. Је эмди бу керегинде толо айдары керек јок.

6Агару јер бат анайда јазалган. Баштапкы кыпка абыстар јаантайын кирип, Кудайга бажырып јадылар. 7Экинчи кыпка дезе јылына бир катап јӱк ле улу абыс кирет. Ол тайылган тындуныҥ канын экелип, оны бойы учун ла калык билбей јадып эткен кинчектер учун тайар учурлу. 8Мынызыла Агару Тынныҥ кӧргӱзип турганы бу: эм тура баштапкы чадыр бар тужында агарудаҥ агару јер јаар јол ачык эмес. 9Баштапкы чадыр эмдиги ӧйгӧ сӱр-кебер болуп јат. Анда эдилип турган берӱлер де, тайылгалар да Кудайга бажырып турган кижини толо кемдӱ эдип, оныҥ ӧзӧк-буурын бурулу болгон сезимнеҥ арутап болбос. 10Олор ичип-јиириле, јӱзӱн-јӱӱр арутанар чӱм-јаҥдарла, кижиниҥ эди-каны јанынаҥ ээжилерле колбулу. Бу ээжилер јӱк кубулта болор ӧйгӧ јетире тузаланылат.

11Је Христос, келер ӧйдӧги јакшыныҥ Улу абызы болуп, эҥ јаан ла толо кемдӱ агару чадыр ажыра келген. Бу чадыр кижиниҥ колыла тудулбаган, ол бу телекейдиҥ јайааны эмес. 12Ол агарудаҥ агару јерге эчкилердиҥ ле бозулардыҥ канын эмес, Бойыныҥ канын тайып кирген. Ого бир катап ла ӱргӱлјиге кирип, ончобыска мӧҥкӱлик јайым алган. 13Эди-каны ару болзын деп, эчкилердиҥ, букалардыҥ канын ла кунајынныҥ кубалын ӱрӱстеп, быјарзыган улусты агарулап јадылар. 14Је Христостыҥ каны мынаҥ кӧпти эдет. Ол Агару Тын ажыра Бойын Кудайга јек јок тайылга эдип берген. Оныҥ каны санаабысты ӧлӱмге экелеечи керектердеҥ арутаар. Анайып тирӱ ле чындык Кудайга бажырып јӱрер аргалу болорыс. 15Оныҥ учун Христос јаҥы кереесте Ортокчы болуп јат. Ол Бойыныҥ ӧлӱми ажыра баштапкы кереес тужында јазык эткен улуска јайым берген. Кычырылган улус Кудайдыҥ берер болгон мӧҥкӱ энчизин алар аргалу болзын деп, Оныҥ анайда эткени ол.

16Кереес бар тушта оны бичиген кижиниҥ ӧлӱми керелелер учурлу. 17Кижи ӧлгӧн кийнинде кереес учурлу болуп јат ине. Је ол тирӱ тужында кереесте учур јок. 18Оныҥ учун баштапкы да кереес канла јӧптӧлгӧн. 19Јасакта салылган јакылталарды ончо калыкка айдып береле, Моисей бозулардыҥ ла эчкилердиҥ канын, анайда ок суу, кызыл тӱк ле иссоп деп ӧзӱм алып, тӱрбектиҥ бойын ла ончо калыкты ӱрӱстеп, 20айткан: «Бат, кереестиҥ каны. Бу кереести слерге Кудай берген». 21Анайып ок канла чадырды ла Кудайга бажырар тужында тудунар-кабынар ончо немелерди ӱрӱстеген. 22Чындап та, Јасак аайынча бастыра неме канла аруталар, кан тӧгӱлбегенче, кинчек ташталбас.


Христостыҥ тайылгазы бир катап ла ӱргӱлјиге


23Анайдарда, теҥеридезине тӱҥейлеп эдилген немелер андый тайылгаларла аруталар учурлу болгон. Је теҥеридеги немелердиҥ бойына мынаҥ артык тайылгалар керек. 24Христос чын немеге тӱҥейлеп кижиниҥ колыла туткан агару јерге кирбеген ине. Је Ол биске болуп эмди Кудайдыҥ алдына турарга, теҥериниҥ бойына кирген. 25Агару јерге јылдыҥ сайын ӧскӧ канла кирип турган улу абыс чылап, Ол Бойын кӧп катап тайбай теҥериге кирген. 26Оноҥ башка телекей јайалганынаҥ ала Ого кӧп катап кыйналарга келижер эди. Је Ол чактардыҥ учында Бойын тайып, кинчекти јоголтойын деп, бир ле катап јажына келген. 27Кажы ла кижи бир катап ӧлӱп, оноҥ јаргыныҥ алдына туруп јат. 28Анайып Христос то кӧп улустыҥ кинчектерин јоголторго, бир катап тайылган. Ол экинчи катап кинчектер таштаарга келбес, Оны сакып јӱрген улусты аргадаарга келер.


### 10


1Јасак – келер ӧйдӧ болотон јакшыныҥ јӱк ле кӧлӧткӧзи, чын керектердиҥ сӱр-кебери эмес. Ол јылдыҥ сайын бир тӱҥей тайылгалар эдерин некейт. Је бу ажыра Кудайга бажырарга келип турган улусты толо кемдӱ эдип болбойт. 2Оноҥ башка, Кудайга бажырып турган улус тайылгалар этпей барар эди, нениҥ учун дезе, олор бир катап аруталала, кинчектер учун бурузын сеспес эди. 3Карын, бу тайылгалар јылдыҥ сайын кинчектер керегинде эске алындырып јадылар. 4Букалардыҥ ла эчкилердиҥ каны кинчектерди јоголтор аргазы јок. 5Оныҥ учун Христос телекейге келип,

«Сен тайылгаларды ла берӱлерди кӱӱнзебедиҥ,

је Сен Мени эт-канду болзын деп кӱӱнзегеҥ.

6Ӧртӧп тайатан тайылгаларды да,

кинчек учун тайылгаларды да јаратпайдыҥ –

7дейле,

„Бат Мен! Э-э, Кудай,

тӱрбекте Мен керегинде бичилгениле,

табыҥды бӱдӱрейин деп келдим!“» –

деген. 8Ол озо баштап: «Сен Јасакла эдилип турган берӱлерди де, ӧртӧп тайатан тайылгаларды да, кинчектер учун тайылгаларды да кӱӱнзебедиҥ» – дейле, 9оноҥ: «Бат, табыҥды бӱдӱрейин деп келдим, Кудайым» – деген. Мынызыла Ол экинчизин тургузарга, баштапкызын токтодып јат. 10Оныҥ табы неде дезе, Иисус Христостыҥ эди-каны бир катап ла ӱргӱлјиге тайылганы ажыра агарулалдыс.

11Кажы ла абыс кӱнӱҥ сайын туруп, Кудайга бажырып, кинчектерди качан да јоголтып болбос бир тӱҥей тайылгаларды кӧп катап тайат. 12Христос дезе, кинчектер учун бир тайылга эдип, Кудайдыҥ оҥ јанына ӱргӱлјиге отурып алган. 13Ол ӧйдӧҥ ала Оныҥ ӧштӱлери будыныҥ алдына салылганча сакып јат. 14Бир тайылга ажыра Ол агарулалып турган улусты ӱргӱлјиге толо кемдӱ эткен. 15Ол керегинде биске Агару Тын керелейт. Айдылган јок беди:

16«Мен олорго кереес беретен кӱндер келер – деп, Кайракан айдат,

– Мен јасактарымды јӱректерине салып,

санааларына бичиирим.

17Кинчектерин ле јарамастарын база эске албазым».

18Кайда кинчектер ташталган, анда тайылга эдилбес.


Бӱдӱп ле иженип јӱргенистеҥ кыйбазынаҥ тудунактар


19Анайдарда, карындаштар, тидим болуп, Иисустыҥ каныныҥ болужыла агарудаҥ агару јерге кирер аргабыс бар. 20Ол биске кӧжӧгӧ ажыра – Бойыныҥ эди-каны ажыра јӱрӱмниҥ јаҥы јолын ойто ачкан.

21Бисте Кудайдыҥ туразында башкарарга тургузылган Улу абыс бар. 22Айдарда, ачык-јарык јӱректӱ болуп, толо бӱдӱп, јӱректеристи кинчектӱ санаадаҥ арутап, эди-каныбысты ару суула јунуп, Кудайга келектер. 23Неге бӱдӱп ле иженип јӱргенистеҥ кыйбазынаҥ тудунактар, нениҥ учун дезе сӧзин берген Кудай – чындык. 24Сӱӱрге ле јакшы керектер эдерге кӧкӱдижип, бой-бойыбыска ајарыҥкай бололы. 25Јуундарыстаҥ туура артпайлыктар, кезик улуста андый темигӱ бар. Оныҥ ордына Кайраканныҥ кӱни јууктап келеткенин кӧрӱп, бой-бойыбысты мынаҥ артык сергидектер.

26Чындыкты билип, ӧнӧтийин кинчек эдип турган болзобыс, биске кинчектерис учун тайылга јок ине. 27Ол тушта коркышту јаргыны ла калапту отты сакыыры артат. Бу от Кудайга удурлажып турган улусты јуда салар. 28Моисейдиҥ Јасагын јектеген кижини эки эмезе ӱч керечи бар болзо, килебей ӧлтӱрип туратан. 29Андый болгондо, Кудайдыҥ Уулын тепсеп, кереестиҥ каныла агарулалган бойы, оны агару эмес деп бодоп, јакшылыктыҥ Тынын јамандап турган кижи канча кире кату кезедӱ алар? 30Мынайда айтканды билерис: «Мен ӧч аларым, Мен јандыра берерим – деп, Кайракан айдат». База: «Кайракан Бойыныҥ калыгын јаргылаар».

31Тирӱ Кудайдыҥ колына кирери коркышту! 32Башкыдагы кӱндеригерди эске алыгар. Ол тушта Кудайдыҥ јарыгыла јарыдылган бойыгар кыйналып, јаан тартыжуны чыдажып ӧттигер. 33Кезикте слерди ончо улус кӧзинче јамандап, кыйнагандар, кезикте слердий ок айалгада јӱрген улусла коштой болгоныгар. 34Слер кижендӱлерле кожо кыйналдыгар, јӧӧжӧгӧрди тоноордо – сӱӱндигер, нениҥ учун дезе слерде теҥериде мынаҥ артык мӧҥкӱлик јӧӧжӧ барын билер болгоныгар.

35Анайдарда, тидим болуп артыгар, ол учун слерге улу кайрал болор. 36Кудайдыҥ табын бӱдӱрип, Оныҥ берер болгонын аларга слерге чыдамкай болор керек. 37База ла эмеш, келер учурлу Кудай једип келер, саадабас. 38Мениҥ акту кижим дезе бӱдӱп, јӱрер. Је јана болгоны Мениҥ кӱӱниме јарабас. 39Бис дезе јана болуп, ӧлӱмге барып јаткан улустаҥ эмезис. Је бис јӱрӱмисти чеберлеп аларга бӱдӱп јадыбыс.


### 11


Кудайга бӱткени ажыра


1Кудайга бӱдери – ол неге иженип јӱргениске бӱдӱмјилӱ болоры. Ол кӧрӱнбей турган немелерди чын эдет. 2Бӱдӱмји ажыра улу адалар Кудайдаҥ јараду алган.

3Бӱдӱмјибис ажыра орчылаҥ Кудайдыҥ сӧзиле јайалган деп, кӧрӱнип турган немелер кӧрӱнбей тургандарынаҥ табылган деп, аайлап јадыбыс.

4Бӱдӱмји ажыра Авель Кудайга Каиндийинеҥ артык тайылга эткен. Бӱдӱмји ажыра ол акту кижи деп, Кудайдаҥ кере алган, нениҥ учун дезе оныҥ тайылгазын Кудай бойы јараткан. Бӱдӱмјиле ол, ӧлӱп калган бойы, эмдиге јетире айтканча.

5Бӱдӱмји ажыра Енох јердиҥ ӱстинеҥ алылып, ӧлӱм кӧрбӧгӧн. Оны таап болбогондор, нениҥ учун дезе оны Кудай Бойына алып алган. Ол јердеҥ алылардаҥ озо Кудайга јараган деп, ого кере берилген болгон. 6Бӱдӱмји јокко, Кудайга јараар арга јок. Ол бар деп, Оны чын бедиреп јӱрген улуска кайрал болор деп, Кудайга келип турган кижи бӱдер учурлу.

7Бӱдӱмји ажыра Нойго кӧрӱнбей турганы озолондыра айдылган. Ол Кудайдаҥ айап, айлы-јуртын аргадаарга ковчег туткан. Мынайып бӱдӱмји ажыра ол бу телекейдиҥ улузын јаргылап, бӱдӱмји ажыра берилип турган акту болорын энчи эдип алган.

8Бӱдӱмји ажыра Авраам Кудайдыҥ кычырузын угуп, энчи эдип алатан јерге барган. Ол кайдаар барып јатканын билбей, јӱре берген. 9Бӱдӱмји ажыра ол Кудай берер болгон јерде ӧскӧ ороонныҥ кижизи чилеп јӱрген. Ол андый ок энчи алар болгон Исаакла, Иаковло кожо чадырларда јаткан. 10Авраам мынайда јӱрӱп, Кудай чӱмдеп туткан бек тӧстӱ каланы сакыган.

11Бӱдӱмји ажыра Сарра, бала таппас бойы, јажай да берген болзо, барланып, бала тапкан. Ол сӧзин берген Кудай чындык деп билген. 12Анайып, Авраамнаҥ, керек дезе ӧлӱмжиреп калган кижидеҥ, теҥеридеги јылдыстардый, талайдыҥ јарадындагы кумактый тоо јок калдыктар туулган.

13Олор ончозы ӧлӧрдиҥ ӧлгӧнчӧ Кудайга бӱткендер. Оныҥ берер болгонын албагандар, је мыны јӱк ыраагынаҥ кӧрӱп, ого сӱӱнип, бис јерде ӧскӧ ороонныҥ улузы, туш-туура улус деп, бойлоры керегинде ачыгынча айдып јӱргендер. 14Мынайда айдып јӱрген улус тӧрӧлин бедиреп турганын кӧргӱзип јат. 15Олор чыгып барган јерин сананган болзо, ого бурылар аргалу болор эди. 16Је олор мынаҥ артыгына – теҥеридеги тӧрӧлине јӱткиген. Оныҥ учун Кудай да олордыҥ Кудайы деп ададарга уйалбайт. Ол бу улуска кала белетеп койгон ине.

17Бӱдӱмји ажыра Авраам Исаакты тайган. Оны Кудай ченеп турарда, Кудайдыҥ берген сӧзин алган бойы, сок јаҥыс уулын тайарга белен болгон. 18Бу уулы керегинде айдылган: «Сениҥ калдыктарыҥ Исаактаҥ болор». 19Кудай ӧлгӧн улусты тиргизер аргалу деп, Авраам бодогон. Сӱрлеп айтса, ол бойыныҥ уулын ӧлӱмнеҥ кайра алган.

20Бӱдӱмји ажыра Исаак келер ӧйдӧ бу бӱдер деп сананып, Иаков ло Исавты алкаган.

21Бӱдӱмји ажыра Иаков ӧлӧр алдында Иосифтиҥ кажы ла уулына алкыжын берип, тайагына јӧлӧнип, Кудайга бажырган.

22Бӱдӱмји ажыра Иосиф ӧлӧр алдында Израильдиҥ улузы Египеттеҥ чыгып баратанын эске алындырып, сӧӧгин кайда тудатанын јакыган.

23Моисей тууларда, оны ада-энези бӱдӱмјизи ажыра ӱч ай јажырган. Бала кеен-јараш болгонын кӧрӱп, олор каанныҥ јакарузын бузарга коркыбагандар. 24Бӱдӱмји ажыра Моисей, чыдап келеле, фараонныҥ кызыныҥ уулы деп ададарынаҥ мойногон. 25Удурумга кинчекте сайрап јӱргенче, Кудайдыҥ калыгыла кожо кыйналып јӱрерин артыксынган. 26Ол келер ӧйдӧги кайралды сананып, Христоско болуп јамандадарын Египеттиҥ эрјинезинеҥ баалу деп бодогон. 27Бӱдӱмји ажыра ол Египетти таштап, каан чугулданат деп коркыбаган. Ол кӧрӱнбес Кудайды кӧрӱп турган чылап, чыдамкай болгон. 28Јайрадаачы-ангел тун балдарга тийбезин деп, ол бӱдӱмји ажыра Пасханыҥ тайылгазын эдип, эжиктердиҥ јаактарын канла ӱрӱстеген.

29Бӱдӱмји ажыра Израильдиҥ улузы Кызыл талайды кургак јерле чилеп кечкен. Египеттиҥ улузы база кечейин дейле, чӧҥӱп калган. 30Бӱдӱмји ажыра Израильдиҥ улузы јети кӱнниҥ туркунына Иерихонды эбире баскан кийнинде каланыҥ стенелери јемириле берген.

31Бӱдӱмји ажыра балыр јӱрӱмдӱ Раав бакпас улусла кожо ӧлбӧгӧн, нениҥ учун дезе кайучылдарды айлына кӱӱнзеп кийдирген.

32База нени айдайын? Гедеон, Варак, Самсон, Иеффай, Давид, Самуил ле јарлыкчылар керегинде айдарга меге ӧй јетпес. 33Олор бӱдӱмји ажыра каандыктарды јеҥген, чынды јайаган, Кудайдыҥ берер болгонын алган, арсландарды јобожыткан, 34оттыҥ јалбыжын ӧчӱрген, кылыштыҥ мизинеҥ аргаданган, чине јок бойлоры кӱч алган, јуу-согушта катан боло берген, ӧскӧ јердиҥ черӱлерин сӱрген. 35Ӱй улус бойлорыныҥ ӧлӱп калгандарын ойто тирӱге алган. Кезиктери кыйнадып, мынаҥ артык јӱрӱмге тирилерге, јайымнаҥ мойногон. 36Ӧскӧлӧри электеткен, камчылаткан, анайда ок кынјылаткан, тӱрмеде отурган, 37ташла шыбалаткан, киреле кестирген, кылыштаҥ ӧлгӧн, кой ло эчки терези кийимдӱ тенип јӱрген, јоксыраган, кыйналган, базынчыкта јӱрген. 38Телекей бу улуска јарамык эмес болгон. Олор куба чӧлдӧрдӧ, кырларда, куй-таштарда ла капчалдарда азып-тозуп јӱргендер.

39Олор ончозы бӱдӱп, ол керегинде кере алган. Је Кудайдыҥ берер болгонын албаган, 40нениҥ учун дезе, олор бисле кожо толо кемине јетсин деп, Кудай биске артык болгонды белетеп койгон.


### 12


Кудай бисти таскадат


1-2Оныҥ учун бисти эбире андый кӧп керечилер бар болуп, базырып турган кандый ла јӱкти, капкыр кинчекти бойыбыстаҥ алып, туура таштактар. Иисуска кӧрӱп, биске темдектелген тартыжуны чыдамкай болуп ӧдӧли. Ол ажыра Кудайга бӱдӱп баштайдыс, бӱдӱп јӱргенис толо кемине једет. Ого темдектелген сӱӱнчиниҥ ордына Ол уйатка каларын керекке албай, керӱ агашта кыйынды чыдажып ӧдӱп, Кудайдыҥ ширеезиниҥ оҥ јанына отурып алган. 3Кинчектӱ улустыҥ удурлашканына чыдашкан Иисус керегинде шӱӱп кӧригер. Ол тушта чинегер чыкпас, сӱригер тӱшпес.

4Кинчекке удура тартыжуда эм тура, кан тӧгӱлгенче, удурлашпадыгар, 5слерге уулдарына чылап мынайда айдылган коот сӧстӧрди ундып койдыгар: «Уулым, сени Кайракан кезедип турганда, мыны јектебе, каарып айдып турганда, сӱриҥ тӱшпезин, 6нениҥ учун дезе Кайракан буурзап турган кижизин кезедет, Бойына јуудып турган кажы ла уулын сабайт». 7Кезедӱге чыдажып турганыгарда, Кудай слерле уулдарыла чылап Бойын тудат. Адазы кезетпей турган уул бар эмеш пе? 8Ончо уулдар кезедилер учурлу. Кезедилбей турган болзогор, слер уулдары эмезигер, слер – сурас балдар.

9Анайда ла бисти јердеги ада-энебис кезедип туратан, бис олордоҥ айап јӱргенис. Андый болгондо, јӱрӱм јӱрерге, тындардыҥ Адазына оноҥ артык багар учурлу эмезис пе? 10Бисти јердеги адаларыс кыска ӧйгӧ лӧ бойлоры чын деп бодогоныла кезеткен. Теҥеридеги Ада дезе биске чын туза болзын, Оныҥ агарулыгында кожо турушсын деп кезедет. 11Кандый да кезедӱ эдилип турганда, сӱӱндирбей, кунуктырат. Мыныҥ кийнинде бу ажыра ӱредип койгон улуска амыр ла акту јӱрӱм берет.


Кудайдыҥ јакшылыгын јектебегер


12Оныҥ учун бош салынган колдорыгарды ла уйадай берген тизегерди тыҥыдыгар. 13Аксак бут бертинбезин, карын, јазылзын деп, будыгардыҥ алдында јолды тӱс эдигер. 14Ончо улусла амыр јадарга, агару јӱрӱмдӱ болорго кичеенигер. Бу јокко Кайраканды кем де кӧрӱп болбос.

15Ајарып јӱригер, кем-кем Кудайдыҥ јакшылыгы јокко артып калбазын, кандый-бир ачу тазыл ӧзӱп, тӱбек этпезин, бу ажыра кӧп улус быјарсыбазын. 16Ортогордо балыр јӱрӱмдӱ эмезе байланбас Исавтый кижи болбозын. Ол бир катап ажанарга болуп бойыныҥ тун уул деп адалганын садып ийген. 17Слер билеригер, ол мыныҥ кийнинде алкыш алайын дейле, јектедип койгон. Ыйлап, сураган да болзо, эдип койгонын солып болбогон.

18Слер тудуп кӧрӧр аргалу немеге, јалбыраган отту тууга, караҥуйга, карачкыга, јотконго, 19амыргыныҥ табыжына ла айдып турганныҥ ӱнине јууктабадыгар. Бу ӱнди уккан улус сӧсти база укпаска јайнаган. 20Мындый јакаруны чыдажып угуп болбой тургандар: «Кырга тынар-тынду да тийип ийзе, ташла шыбаладар». 21Бу кӧрӱлте коркышту болуп, Моисей айткан: «Мен коркып, тыркыражып јадым». 22Је слер Сион кырга ла тирӱ Кудайдыҥ калазына, теҥеридеги Иерусалимге ле тӱмен ангелдерге јууктадыгар. 23Слер тун туулган улустыҥ байрамдык јуунына келдигер. Олордыҥ ады-јолдоры теҥериде бичилген. Слер ончозыныҥ јаргылаачызы Кудайга, толо кемине јеткен актулардыҥ тындарына келдигер. 24Слер јаҥы кереестиҥ Ортокчызы Иисуска келип, арутап турган канга јууктадыгар. Бу кан Авельдиҥ канынаҥ артык керелейт.

25Калак, айдып турган Кудайды угарга мойнобогор. Байагы улус олорго јерде айдып турганды угарынаҥ мойногон учун кезедӱни кыйыжып болбогон. Анчада ла биске теҥеридеҥ айдып турганды угарынаҥ мойнозобыс, кезедӱни кыйыжып болбозыс. 26Ол тушта Оныҥ ӱни јерди јайкаган. Эмди дезе, сӧзин берип, айдат: «База катап јаҥыс та јерди эмес, теҥерини де јайкаарым». 27«База катап» дегени јайканбас немелер артсын деп, јайалган немелер јайканып ырадыларын кӧргӱзет.

28Анайдарда, јайканбас каандыкты алып, јакшылыкты чеберлектер. Бу ажыра Кудайды тооп ло Оноҥ айап, Ого јараар эдип бажырып јӱректер, 29нениҥ учун дезе, бистиҥ Кудайыс – ол јуда салар от.


### 13


Карындаштар чылап јӱригер


1Бой-бойыгарга карындаштарга чылап карузыгар. 2Кӱндӱзек болорын ундыбагар. Кӱндӱзек болгоныла кезик улус бойлоры билбей, ангелдерди айлына кийдирген эди. 3Бойыгар да олорло кожо кынјылу чылап, кынјылу улусты эзеп јӱригер. Слер бойыгар да јерде јӱрӱп јадыгар. 4Айылду болгон улус бой-бойын тооп јӱрзин, олордыҥ тӧжӧгине кир јукпазын. Балыр јӱрӱмдӱ ле чайдам улусты Кудай јаргылаар. 5Акчага ӱстӱкпегер, не барыгарла болорзыныгар. Кудай бойы айткан јок беди: «Сени артырбазым, сени таштабазым». 6Оныҥ учун тидим айдадыс: «Кайракан – мениҥ болушчым, коркыыр немем јок. Кижи меге нени эдер?»

7Слерге Кудайдыҥ сӧзин јарлаган башчыларды сананып јӱригер. Олор јӱрӱмин канайда тӱгескенин кӧрӱп, бӱдеринде олордоҥ тем алыгар. 8ИисусХристос – кече, бӱгӱн ле ӱргӱлјиге ол ло бойы.

9Слерди јӱзӱн-јӱӱр ле ӧскӧ ӱредӱлер јолдоҥ астыктырбазын. Јӱректеригерди курсакла эмес, јакшылыкла тыҥыдыгар, онызы јакшы. Курсакка болуп јӱрген улус туза албас.

10Бисте тагыл бар, чадырда абыстап јӱргендер оноҥ курсак алып јиир јаҥы јок. 11Кинчек учун тайылган тындулардыҥ канын агару јерге улу абыс кийдирет, је эдин одуныҥ ары јанында ӧртӧйдилер. 12Оныҥ учун Иисус та Бойыныҥ каныла калыкты агарулаарга, каланыҥ каалгазыныҥ ары јанында кыйнадып койгон.

13Анайдарда, Оныҥ базынчыгын бойыска алынып, одуныҥ ары јанына Ого чыгактар. 14Мында бисте јаантайын болор кала јок ине, бис келер ӧйдиҥ калазын бедирейдис. 15Анайдарда, Иисус ажыра Кудайга јаантайын макташтыҥ тайылгазын эдип турактар – Оныҥ ады-јолын јарлап турган оосторыстыҥ сыйын. 16Анайда ок јакшыны эдерге ле ӧскӧ улусла ӱлежерге ундыбагар. Андый тайылгалар Кудайга јарап јат.

17Башчыларга уккур болуп, багыгар. Олор слердиҥ јӱрӱмигерди сананып, кӧс јумбайдылар, нениҥ учун дезе Кудайга каруу берер учурлу. Олор ӱшкӱрбей, сӱӱнип иштезин. Оноҥ башка слерге кандый да туза болбос.

18Бис учун мӱргигер. Санаабыс ару деп, бӱдӱп јадыс, нениҥ учун дезе ончозында чын эдип јӱрерге кӱӱнзейдис. 19Анчада ла сурап турум: Кудай мени слерге ойто ылтам ийзин деп мӱргигер.

20Мӧҥкӱлик кереестиҥ каны ажыра койлордыҥ улу Кӱдӱчизи боло берген Иисус Кайраканысты тиргискен амырдыҥ Кудайы 21слерди Бойыныҥ табын бӱдӱрзин деп, кандый ла јакшы керекте јепсеп, Иисус Христос ажыра Бойына јараарын слердиҥ бойыгарда јайазын. Ого элен-чактарга мак! Аминь.

22Слерди сурап турум, карындаштар, бу кӧкӱдӱ сӧстӧрди бойыгарга алыныгар. Мен слерге кыскарта бичидим.

23Тимофей карындажыс јайымдалганын билигер. Ол удабас келзе, слерди оныла кожо кӧрӧрим.

24Ончо башчыларыгарга ла ончо агаруларга эзен айдыгар. Италиядаҥ карындаштар слерге эзен айдып турулар.

25Кудайдыҥ јакшылыгы ончогорло кожо болзын. Аминь.


## Иоаннга болгон ачылта

### 1


Сӧс бажы


1Иисус Христостоҥ болгон ачылта. Бу ачылтаны Ого удабастаҥ не болотонын Бойыныҥ кулдарына кӧргӱзейин деп, Кудай берген. Ол мыны Бойыныҥ ангели ажыра Бойыныҥ Иоанн кулына ийип кӧргӱскен. 2Иоанн нени кӧргӧнин ончозын айдып туру: Кудайдыҥ сӧзи керегинде, ого Иисус Христос ачкан чындык керегинде.

3Бу судур сӧстӧрди кычырып турганы ла угуп тургандары, анда бичилгенин чеберлеп тургандары кежиктӱ, нениҥ учун дезе ӧй јууктап келди.

4Иоаннаҥ – Асиядагы јети серкпеге. Слерге бар, болгон ло келип јаткан Кудайдаҥ, Оныҥ ширеези алдында јӱрген јети тыннаҥ, 5база чындык керечи, ӧлгӧндӧр ортодо баштапкы тирилген, јердеги каандардыҥ Башчызы Иисус Христостоҥ јакшылык ла амыр јетсин. Ол биске карузып јат, бисти Бойыныҥ каныла кинчектеристеҥ јунган. 6Ол Кудайга, Бойыныҥ Адазына, бисти каандар ла абыстар эткен. Ого ӱргӱлји чакка мак ла кӱч! Аминь.

7Бат, Ол булутла келер, Оны кандый ла кӧс, Оны јыдала сайгандары да, кӧрӱп ийер, јердиҥ ончо ук-калыктары Оныҥ алдында сыктажар. Чын, аминь.

8«Мен – Альфа ла Омега, бажы ла учы» – деп, Кудай Кайракан айдат, бар, болгон ло келип јаткан кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудай.

9Мен, Иоанн, Иисус Христостыҥ Бойындагы карындажыгар, кыйын-шырада, каандыкта ла чыдуда слерле кожо туружаачы бойым, Кудайдыҥ сӧзи учун, Иисус Христостыҥ керези учун Патмос дейтен ортолыкта болуп калгам. 10Мен Кайраканныҥ кӱнинде Тынга алдыртып, кийнимде амыргыныҥ ӱни ошкош тыҥ ӱнди угуп ийгем, ол айткан:

– Мен – Альфа ла Омега, Баштапкы ла Калганчы. 11Кӧрӱп турганыҥды тӱрбекке бичип, јети серкпеге ий: Ефеске, Смирнага, Пергамга, Фиатирге, Сардиске, Филадельфияга, Лаодикияга.

12Меге айткан ӱн кемдийи деп кӧрӧргӧ, кайра баштангам. Кайра баштанала, јети алтын јарыткышты, 13јети јарыткыштыҥ ортозында Кижи Уулына тӱҥейди кӧрӱп ийгем. Ол узун эдектӱ кеп кийген, кӧгӱстей алтын кур курчанган. 14Бажындагы чачы ак тӱктий, кардый апагаш, кӧстӧри – оттыҥ јалбыжындый. 15Буттары јестий, печкеде кызыгандый, ӱни – кӧп суулардыҥ табыжындый. 16Оҥ колында јети јылдыс тудунып алган, оозынаҥ эки мистӱ кылыш чыгып турган. Чырайы – јаркынду чалыган кӱндий.

17Оны кӧрӧлӧ, будына ӧлгӧндий барып тӱшкем. Ол меге оҥ колын салып, айткан:

– Коркыба, Мен – Баштапкы ла Калганчы, 18база Јӱргени. Ӧлгӧм, је бат, ӱргӱлји чакка тирӱ, аминь. Менде таамыныҥ ла ӧлӱмниҥ тӱлкӱӱри бар. 19Анайдарда, кӧргӧниҥди бичи: не барын, мыныҥ соҥында не болорын. 20Сен кӧргӧн оҥ колымдагы јети јылдыстыҥ ла јети алтын јарыткыштыҥ јажыды бу: јети јылдыс – јети серкпениҥ ангелдери, сен кӧргӧн јети јарыткыш – јети серкпе.


### 2


Ефестеги серкпеге


1– Ефестеги серкпениҥ ангелине бичи: оҥ колында јети јылдыс тудунып алганы, јети алтын јарыткыштыҥ ортозыла базып јӱргени мынайда айдат: 2«Эдип јӱрген керектериҥди, уур ижиҥди де, чыдууҥды да билерим. Анайда ок јаман улусты кӧрӱп албазыҥды, бойлорын апостолдор деп аданган улусты ченеп, олор тӧгӱнчи болгонын јартына чыкканыҥды билерим. 3Сенде чыду бар, Меге болуп сеге кӧпти ӧдӧргӧ келишкен, је сен јобобогоҥ.

4Је сеге удура айдатаным бар: сен баштапкы сӱӱжиҥди јылыйтып койгоҥ. 5Анайдарда, кайдаҥ јыгылганыҥды эзеп, кинчегиҥди алынып, башкыдагы керектерди эт. Андый эмес болзо, кинчегиҥди алынбазаҥ, удабас сеге келип, јарыткыжыҥды јеринеҥ јылдырып койорым. 6Је сенде јакшызы бар, ол – николаиттердиҥ эдип јӱрген керектерин Мен чилеп јаман кӧрӱп турганыҥ.

7Тын серкпелерге нени айдып турганын кулакту кижи уксын: јеҥип турганга Кудайдыҥ райында ӧзӱп турган јӱрӱм агажынаҥ јиирге берерим».


Смирнадагы серкпеге


8– База Смирнадагы серкпениҥ ангелине бичи: ӧлгӧн Бойы тынданган Баштапкы ла Калганчы мынайда айдат: 9«Сениҥ керектериҥди, кыйыныҥды да, тӱреҥиҥди де (чындап, сен бай) билерим, је сен бай эмейиҥ. „Иудейлер бис“ дешкендердиҥ јамандаганын да билерим. Олор иудейлер де эмес, сатананыҥ јууны. 10Сеге ӧдӧтӧн кыйын-шырадаҥ коркыба. Бат, кӧрмӧс слерди ченейин деп, ортогордоҥ кезигерди тӱрмеге сугар. Слер он кӱн кыйналарыгар. Ӧлӧргӧ јетире чындык бол, кайрал эдип сеге јӱрӱм берерим.

11Тын серкпелерге нени айдып турганын кулакту кижи уксын: јеҥип турганы экинчи ӧлӱмнеҥ каршу албас».


Пергамдагы серкпеге


12– База Пергамдагы серкпениҥ ангелине бичи: эки мистӱ кылыштузы мынайда айдат: 13«Сениҥ керектериҥди, сатананыҥ ширеези турган јерде јуртаганыҥды билерим. Анайда ок Меге чындык болгоныҥды, керек дезе слерде, сатана јуртаган јерде, чындык Антипа керечим ӧлтӱртип койордо, Меге бӱткениҥнеҥ јана тӱшпегениҥди де билерим.

14Је сеге эмеш удура айдатаным бар: сенде Валаамныҥ ӱредӱзинеҥ тудунган улус бар. Ол Израильдиҥ улузы чалуга тайганды јип, балыр јӱрӱм јӱрзин деп, олорды астырарга Валакты ӱредип койгон. 15Анайда ок сенде де Мениҥ кӧрӧр кӱӱним јок николаиттер ӱредӱзинеҥ тудунган улус бар. 16Анайдарда, кинчегиҥ алын. Алынбазаҥ, удабастаҥ сеге келип, оозымныҥ кылыжыла ол улусла јуулажарым.

17Кулакту кижи уксын, Тын серкпелерге нени айдып турганын: јеҥип турганга јажытту манна јиирге берерим, база ак-таш, ташка бичилген јаҥы атла адаарым. Алып јатканнаҥ башка, ол атты кем де билбес».


Фиатирдеги серкпеге


18– База Фиатирдеги серкпениҥ ангелине бичи: кӧзи болзо от јалбыжындый, буды болзо јестий Кудайдыҥ Уулы мынайда айдат: 19«Эдип јӱрген керектериҥди, сӱӱжиҥди де, бӱдӱмјиҥди де, Кудайга јалчы болуп јӱргениҥди де, чыдууҥды да билерим, калганчы керектериҥ баштапкызынаҥ јаан болгонын да билерим.

20Бойын јарлыкчы деп аданып турган Иезавель деп ӱй кижиниҥ табына салдырып турганыҥ учун сеге удура айдатаным бар. Ол Мениҥ кулдарымды ӱредип, балыр кылынзын, чалуга тайганды јизин деп, астырып јат. 21Мен ого балыр кылыныжында кинчегин алынар ӧй бергем, је ол кинчегин алынбаган. 22Бат, ол эдип јӱрген керектериниҥ кинчектерин алынбаза, Мен оны оору-јоболдыҥ тӧжӧгине, оныла кожо балыр кылынып јӱргендерди улу ачу-коронго таштап јадым. 23Балдарын да ӧлтӱрерим, Мен – кижиниҥ санаазын ла јӱрегин ченеечи деп, ончо серкпелер билип алар. Кажыгарга ла эткен керектеригер аайынча јандыра берерим. 24Слерге дезе, база бу ӱредӱдеҥ тудунбай турган, сатананыҥ тереҥ јажыттары дегенди билбес Фиатирдеги арткан улуска, айдып турум: слерге ӧскӧ јӱк артпазым. 25Је келгенчем, бойыгарда барын бек тудыгар.

26Јеҥип, Мениҥ керектеримди учына јетире бӱдӱрип турган кижиге калыктардыҥ бажын билер јаҥ берерим. 27Ол калыктарды темир тайакла кабырар, той балкаштаҥ эткен јыракыларды чылап оодор. Мен де Адамнаҥ јаҥ алганым чылап, 28ого таҥ чолмонды берерим.

29Тын серкпелерге нени айдып турганын кулакту кижи уксын».


### 3


Сардистеги серкпеге


1– База Сардистеги серкпениҥ ангелине бичи: Бойында Кудайдыҥ јети тыны ла јети јылдыс бары мынайда айдат: «Эдип јӱрген керектериҥди билерим. Сен тирӱ болгоҥдый ат аданып јӱредиҥ, је сен ӧлӱп калгаҥ. 2Ойгу бол, сенде арткан-калганды, ӧлӱп те јаткан болзо, тыҥыт. Эдип јӱрген керектериҥ Кудайым алдында чындаптаҥ јакшы болгонын кӧрбӧй турум. 3Оныҥ учун нени алганыҥды ла нени укканыҥды эске ал, чеберлеп, кинчегиҥ алын. Ойгу болбозоҥ, уурчы чылап келерим, сеге кандый ӧйдӧ келеримди билбезиҥ.

4Је сенде Сардисте кийимин быјарсытпаган бир канча кижи бар. Мениле кожо ак кийимдӱ базып јӱргӱлеер, нениҥ учун дезе олор бого јарамык. 5Јеҥип турганы ак кийим кийер. Оныҥ ады-јолын јӱрӱм тӱрбегинеҥ кырбазым, Адам алдында ла Оныҥ ангелдери алдында оныҥ адын јарлаарым.

6Тын серкпелерге нени айдып турганын кулакту кижи уксын».


Филадельфиядагы серкпеге


7– База Филадельфиядагы серкпениҥ ангелине бичи: Агару, Чындык дегени, ачса, кем де јаап болбос, јапса, кем де ачып болбос Давидтиҥ тӱлкӱӱри бары мынайда айдат: 8«Эдип јӱрген керектериҥди билерим. Бат, сениҥ алдыҥда эжикти ачтым, оны кем де јаап болбойт. Сениҥ кӱчиҥ ас, је Мениҥ сӧзимди чеберлеп, Мениҥ адымла аданарынаҥ јана тӱшпегеҥ. 9Бат, сеге сатананыҥ јуунынаҥ бир кезик улусты ийип јадым. Олор бойлорын иудейлер дейдилер, је олор иудейлер эмес, тӧгӱндеп јат. Бат, Мен келип, олорды сениҥ будыҥныҥ алдына бажыртарым. Ол тушта Мен сеге карузып турганымды билип алгылаар. 10Мениҥ айтканымла чыдамкай болгоҥ. Оныҥ учун ченелте ӧйинеҥ Мен де сени чеберлеп аларым. Ол ӧй јерде јуртагандарды ченеерге, бастыра телекейге келер.

11Удабастаҥ келерим. Кайралыҥды кижи албазын деп, не барыҥды бек тут. 12Јеҥип турганды Кудайымныҥ байзыҥында бакана эдерим, ол оноҥ база чыкпас. Ого Кудайымныҥ адын, Кудайымныҥ калазыныҥ – Кудайымнаҥ теҥеридеҥ тӱжӱп јаткан Иерусалимниҥ адын ла Мениҥ јаҥы адымды бичиирим.

13Тын серкпелерге нени айдып турганын кулакту кижи уксын».


Лаодикиядагы серкпеге


14– База Лаодикиядагы серкпениҥ ангелине бичи: Аминь дегени – чындык ла чын керечи, Кудай јайаганныҥ баштамызы мынайда айдат: 15«Эдип јӱрген керектериҥди билерим. Сен соок то, изӱ де эмезиҥ. Э-э, сен соок эмезе изӱ болгон болзоҥ! 16Је сен јылузымак, изӱ де, соок то эмес болорыҥда, сени оозымнаҥ кустырып ийерим. 17Сен айдадыҥ: „Мен бай, байыгам, немедеҥ тутабай јадым“. Је сен бойыҥды кежик јок, ич ачыыр, тӱреҥи, сокор ло јылаҥаш деп билбейдиҥ. 18Сеге јӧп берип турум: байыырга, Менеҥ отло аруталган алтын садып ал, кийип аларга ла уйатту јылаҥажыҥ кӧрӱнбезин деп, ак кийим садып ал, кӧрӧргӧ, кӧзиҥди сӱркӱшле сӱртӱп ал.

19Карузып турган улузымныҥ кинчектерин ачып, кезедедим. Анайдарда, кичееҥкей бол, кинчегиҥ алын.

20Бат, эжик јанында туруп, токылдадып јадым. Ӱнимди угуп, эжигин ачкан кижиге кирип, оныла кожо ажанарым, ол до Мениле кожо ажанар. 21Јеҥип турганды Мениле кожо ширееме отургузарым. Мен де јеҥип, Адамла кожо Оныҥ ширеезине отурып алгам. 22Тын серкпелерге нени айдып турганын кулакту кижи уксын».


### 4


Кудайдыҥ ширеези алдында


1Мыныҥ кийнинде теҥериде ачык эжикти кӧрӱп ийгем. Мен уккан, меге баштанган амыргыныҥ ӱни ошкош байагы ӱн айткан:

– Бери чык, мыныҥ кийнинде не болорын кӧргӱзейин.

2Мен ол тарый Тынга алдыртып, теҥериде ширее турганын, ширееде Отурганды кӧрӱп ийгем. 3Бу Отурганы бӱдӱмиле яспис ле сардис деп таштарга тӱҥей болгон, ширеени эбире солоҥы смарагд таш чылап мызылдаган. 4Ширеени эбире јирме тӧрт ширее, ширеелерде отурган јирме тӧрт башчы. Олор ак кийимдӱ, баштарында – алтын ӧрӱмелдер. 5Ширеедеҥ јалкын јалтылдап, ӱндер угулып, кӱкӱрт кӱркӱреп турган. Ширеениҥ алдында отту јети јарыткыш – Кудайдыҥ јети тыны. 6Ширеениҥ алдында мӧлтӱр ташка тӱҥей ару шил талай. Ширее ортодо ло ширеени эбире алын ла кийин јанында кӧп кӧстӧрлӱ тӧрт тынду. 7Баштапкы тынду арсланга тӱҥей, экинчи тынду бозуга тӱҥей болгон, ӱчинчи тынду кижидий чырайлу болгон, тӧртинчи тынду учуп бараткан мӱркӱтке тӱҥей. 8Тӧрт тындуныҥ кажызы ла алтыдаҥ канатту болгон, канаттарды эбире ле ич јаны кӧп кӧстӧрлӱ. Тындулар тӱн-тӱш токтобой айдып тургандар:

– Кайракан, кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудай агару, агару, агару! Ол болгон, бар ла келип јат.

9Тындулар ширееде Отурганга, ӱргӱлји чакка Јӱреечиге мак, кӱндӱ эдип, алкыш-быйанын јетиргенде, 10јирме тӧрт башчы ширееде Отурганныҥ алдына јыгылып, ӱргӱлји чакка Јӱреечиге бажырып, алтын ӧрӱмелдерин ширеениҥ алдына салып, айдып тургандар:

11– Сен, Кайракан, макты, кӱндӱни ле кӱчти аларга јарамык, нениҥ учун дезе Сен ончоны јайагаҥ, Сениҥ табыҥла ончозы јӱрет, ончозы бӱткен.


### 5


Тӱрбек ле Кураан


1Оноҥ ширееде Отурганныҥ оҥ колында тӱрбекти кӧрӱп ийгем. Бу тӱрбекте јети таҥма базылган, ичинде ле тыштында бичилген. 2Мен кӱчтӱ ангелди кӧрӱп ийгем, ол тыҥ ӱнденип јарлап турган:

– Тӱрбекти ачып, оныҥ таҥмазын алып ийерге кем јарамык?

3Је теҥериде де, јерде де, јердиҥ алдында да кем де тӱрбекти ачып, ого карап кӧрӱп болбогон. 4Тӱрбекти ачып, ого карап кӧрӧргӧ јарамык кижи табылбаган учун, мен кӧп ыйлагам. 5Башчылардыҥ бирӱзи меге айткан:

– Ыйлаба. Бат, Иуда угынаҥ Давидтиҥ тазылы, Арслан, јеҥди. Ол бу тӱрбекти ачып, оныҥ јети таҥмазын алып ийер аргалу.

6Мен ширее ле тӧрт тындуныҥ ортозында, башчылардыҥ ортозында Кураан турганын кӧрӱп ийгем. Ол сойылгандый болгон, јети мӱӱстӱ ле јети кӧстӱ – Кудайдыҥ ончо јерге ийилген јети тыны. 7Ол келип, ширееде Отурганныҥ оҥ колынаҥ тӱрбекти алган. 8Тӱрбекти аларда, тӧрт тынду ла јирме тӧрт башчы Кураанныҥ алдына кӧҥкӧрӧ тӱшкен. Кажызы ла јадаганду, фимиамла толтырылган алтын айакту болгон, бу – агарулардыҥ мӱргӱлери. 9Олор јаҥы сарын сарнап, айдып јадылар: «Сен тӱрбекти колго аларга ла оныҥ таҥмазын алып ийерге јарамык, нениҥ учун дезе, Сен сойылып, Бойыҥныҥ каныҥла кандый ла ӱйедеҥ, тилдеҥ, калыктаҥ ла уктаҥ улусты Кудайга садып алгаҥ. 10Сен бисти Кудайыска каандар ла абыстар эткеҥ. Бис јерде башкарарыс».

11Мен ширеени, тындуларды ла башчыларды эбире кӧп ангелдерди кӧрӱп, ӱндерин угуп ийгем. Тоозы тӱмендердиҥ тӱмени, муҥдардыҥ муҥы болгон. 12Олор тыҥ ӱнденип, айдыжып тургандар: «Сойылган Кураан јаҥды, байлыкты, ойгорды, кӱчти, кӱндӱӱни, макты ла алкышты аларга јарамык!»

13Теҥериде ле јерде, јердиҥ алдында ла талайда јӱрген кандый ла јайалган, олордо бар не ле неме мынайда айдыжып турганын угуп ийгем: «Ширееде Отурганга ла Кураанга ӱргӱлји чакка алкыш, кӱндӱӱ, мак ла кӱч!» 14Тӧрт тынду: «Аминь!» – дегендер, јирме тӧрт башчы кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, элен-чакка Јӱреечиге бажыргандар.


### 6


Алты таҥманы алып ийгени


1Кураан јети таҥманыҥ бирӱзин алып ийгенин кӧргӧм, тӧрт тындуныҥ бирӱзи кӱкӱрттиҥ ӱни ошкош ӱнле: «Келип, кӧр!» – дегенин уккам. 2Мен ак атты кӧрӱп ийгем. Атка мингени саадакту болгон, ого кайрал берилген. Ол јеҥӱчил чилеп, јеҥерге чыккан.

3Кураан экинчи таҥманы алып ийерде, экинчи тынду: «Кел, кӧр!» – дегенин уккам. 4От-кызыл ӧҥдӱ ӧскӧ ат чыгып келген. Атка мингенге јердеҥ амырды алзын, улус бой-бойын ӧлтӱришсин деп, јӧп берилген. Ого јаан кылыш берилген.

5Кураан ӱчинчи таҥманы алып ийерде, ӱчинчи тынду: «Кел, кӧр!» – дегенин уккам. Мен кара атты кӧрӱп ийгем. Атка мингенниҥ колында – беске. 6Мен тӧрт тындуныҥ ортозынаҥ чыккан ӱндий немени угуп ийгем: «Хиникс[1] буудайды динарийге, ӱч хиникс арбаны динарийге. Је оливаныҥ майын ла виноградтыҥ аракызын ӱребе».

7Кураан тӧртинчи таҥманы алып ийерде, тӧртинчи тынду: «Келип, кӧр!» – дегенин уккам. 8Је бат, мен куба атты кӧрӱп ийгем. Атка мингенниҥ ады-јолы Ӧлӱм болгон. Оныҥ кийнинеҥ Таамы барып јаткан. Ого јердиҥ тӧртинчи ӱлӱзин башкарар, улусты кылышла, тороло, оору-јоболло, јерлик аҥдарла ӧлтӱрер јаҥ берилген.

9Кураан бежинчи таҥманы алып ийерде, тагылдыҥ алды тужында јӱрген јулаларды кӧргӧм. Бу јулалар Кудайдыҥ сӧзи учун, бойлорындагы кере учун ӧлтӱрилген улустыйы болгон. 10Олор тыҥ ӱнденип кыйгырыжып тургандар:

– Э-э, агару ла чын Каан, јерде јӱрген улусты тӧгӱлген каныбыс учун јаргылап, ӧч аларга јетире канча кире ӧй арткан?

11Олордыҥ кажызына ла ак кийим берилген. Олор ок чылап ӧлтӱртетен кожо иштегендери ле карындаштары тооны толтырганча, база ас ӧйгӧ сакызын деп, олорго айдылган.

12Кураан алтынчы таҥманы алып ийгенин кӧргӧм. Је бат, улу-јаан јерсилкиниш болгон, кату тӱктеҥ эткен кийим чилеп кӱн карара берген, ай кандый боло берген; 13смоква агаш тыҥ салкынга силкидип, бышкалак кат-јиилектерин ычкынганы чылап, теҥериниҥ јылдыстары јерге тӱшкен; 14теҥери тӱрбек чилеп тӱрӱлип, јажына берген; кандый ла кыр, ортолык бойлорыныҥ јеринеҥ јылган; 15јердеги каандар, улулар, черӱ башчылары, байлар, кӱчтӱлер, кандый ла кул, кандый ла јайым кижи кырлардыҥ куй-таштарына ла капчалдарына јажынып, 16кырларга ла кайаларга айдып тургандар:

– Ӱстибиске аҥтарылып, бисти ширееде Отурганнаҥ ла Кураанныҥ чугулынаҥ јажырыгар, 17нениҥ учун дезе Оныҥ чугулыныҥ улу кӱни келди, бого кем чыдажар аргалу?


### 7


Кудайдыҥ ширеези алдында турган калыктар


1Мыныҥ кийнинде јердиҥ тӧрт булуҥында турган тӧрт ангелди кӧрӱп ийгем. Салкын јерге де, талайга да, кандый да агашка сокпозын деп, олор јердиҥ тӧрт салкынын тудунып алгандар. 2Оноҥ кӱнчыгыштаҥ кӧдӱрилип јаткан ӧскӧ ангелди кӧрӱп ийгем. Ол тирӱ Кудайдыҥ таҥмазын тудунып алган. Јерге ле талайга каршу јетирер јаҥ берилген тӧрт ангелге тыҥ ӱнденип кыйгырып, айткан:

3– Кудайыстыҥ кулдарыныҥ маҥдайларына таҥма баспаганчабыс, јерге де, талайга да, агаштарга да каршу јетирбегер.

4Таҥмалалган улустыҥ тоозын угуп ийгем: Израиль уулдарыныҥ ончо ӱйелеринеҥ 144 муҥ кижи таҥмалалган.

5Иуда ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Рувим ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Гад ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

6Асир ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Неффалим ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Манассия ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

7Симеон ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Левий ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Иссахар ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

8Завулон ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Иосиф ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

Вениамин ӱйезинеҥ

12 муҥ кижи таҥмалалган.

9Мыныҥ кийнинде кем де тоолоп болбогон кара-бајырт улусты кӧрӱп ийгем. Анда ончо уктардаҥ, ӱйелердеҥ, калыктардаҥ ла тилдердеҥ улус болгон. Олор ширеениҥ алдында ла Кураанныҥ алдында тургандар. Ак кийимдӱ болгондор, колдорында пальма агаштыҥ сабактарын тудунып алгандар.

10– Улусты ширееде отурган Кудайыс ла Кураан аргадайт! – деп, олор тыҥ ӱнденип кыйгырыжып тургандар.

11Ончо ангелдер ширеени, башчыларды ла тӧрт тындуны эбире тургандар. Олор ширеениҥ алдына кӧҥкӧрӧ јыгылып, Кудайга бажырып, 12айткандар:

– Аминь! Кудайыска ӱргӱлји чакка алкыш, мак, ойгор, быйан, кӱндӱӱ, јаҥ ла кӱч! Аминь.

13Сӧс айдып баштайла, башчылардыҥ бирӱзи менеҥ сураган:

– Ак кийим кийген бу не улус, олор кайдаҥ келген?

14– Сен билериҥ, бийим – дегем.

Ол меге айткан:

– Улу ачу-коронноҥ келген улус бу. Олор кийимин јунуп, Кураанныҥ каныла ак эткендер. 15Оныҥ учун Кудайдыҥ ширеези алдында туруп, Оныҥ байзыҥында Ого тӱни-тӱжи бажырып јадылар. Ширееде Отурганы олордыҥ чадыры боло берер. 16Олор база торолобос, суузабас, олорды кӱн, кандый да изӱ ӧртӧбӧс, 17нениҥ учун дезе олорды ширеениҥ орто тужындагы Кураан кабырар, тирӱ сууныҥ агындарына апарар, Кудай олордыҥ кӧзинеҥ кандый ла јашты арчыыр.


### 8


Јетинчи таҥманы алып ийгени


1Кураан јетинчи таҥманы алып ийерде, теҥериде јарым саат кире ыҥ-шыҥ боло берген. 2Кудайдыҥ алдында турган јети ангелди кӧрӱп ийгем. Олорго јети амыргы берилген.

3Ӧскӧ ангел келип, фимиам ӧртӧйтӧн алтын айагын тудунганча, тагылдыҥ алдына тура берген. Ого кӧп фимиам берилген. Ол оны ончо агарулардыҥ мӱргӱлериле кожо ширее алдындагы алтын тагылга салган. 4Фимиам ыжы агарулардыҥ мӱргӱзиле кожо ангелдиҥ колынаҥ Кудайдыҥ алдына кӧдӱрилген. 5Ангел алтын айакты алып, тагылдаҥ отло толтырып, јерге чачкан: ӱндер угулып, кӱкӱрт кӱркӱреп, јалкын јалтылдап, јер силкинген.

6Јети амыргылу јети ангел амыргылаарга белетенип алган.

7Баштапкы ангел амыргылаган. Оныҥ кийнинде мӧндӱр ле от канла колыныжала, јерге тӱшкен. Јердиҥ ӱчинчи ӱлӱзи, агаштардыҥ ӱчинчи ӱлӱзи, кандый ла кӧк ӧлӧҥ кӱйе берген.

8Экинчи ангел амыргылаган. Отло јалбырап кӱйген улу-јаан кырдый неме талайга ташталган. Талайдыҥ ӱчинчи ӱлӱзи кан боло берген, 9талайда јӱрген тынар-тындуныҥ ӱчинчи ӱлӱзи ӧлгӧн, керептердиҥ ӱчинчи ӱлӱзи сайалып-оодылган.

10Ӱчинчи ангел амыргылаган. Теҥеридеҥ јарыткыш чылап кӱйген улу-јаан јылдыс тӱшкен. Ол суулардыҥ ӱчинчи ӱлӱзине ле суулардыҥ агындарына тӱшкен. 11Јылдыстыҥ ады Јыпшан болгон. Суулардыҥ ӱчинчи ӱлӱзи јыпшан боло берген. Бу суудаҥ улустыҥ кӧбизи ӧлгӧн, нениҥ учун дезе суулар ачу боло берген.

12Тӧртинчи ангел амыргылаган. Кӱнниҥ ӱчинчи ӱлӱзи, айдыҥ ӱчинчи ӱлӱзи, јылдыстардыҥ ӱчинчи ӱлӱзи ӱрелген. Оныҥ учун олордыҥ ӱчинчи ӱлӱзи караҥуй боло берген. Тӱштиҥ ӱчинчи ӱлӱзи туркунына јарык јок болгон, анайда ок тӱнниҥ ӱчинчи ӱлӱзи база.

13Теҥериде бийик учуп бараткан, тыҥ ӱнденип, мынайда айдып турган бир ангелди кӧрӱп, угуп ийгем:

– Јерде јуртаган улуска ачу-корон, ачу-корон, ачу-корон, нениҥ учун дезе арткан ӱч ангел амыргы тартарга белен.


### 9


1Бежинчи ангел амыргылаган: теҥеридеҥ јерге тӱшкен јылдысты кӧрӱп ийгем. Ого алыс јердиҥ оозыныҥ тӱлкӱӱри берилген. 2Ол алыс јердиҥ оозын ачып ийерде, улу-јаан печкедеҥ чилеп, алыс јердеҥ ыш чыккан. Алыс јердиҥ бу ыжынаҥ кӱн ле кей карачкыланган. 3Ыштаҥ јерге аспан чыгып келген, ого јердиҥ скорпиондорында ошкош јаҥ берилген. 4Јердиҥ ӧлӧҥине, кандый да кӧккӧ, кандый да агашка каршу јетирбезин деп, аспанга айдылган. Ого јаҥыс Кудайдыҥ таҥмазы маҥдайларына базылбаган улусты чагары јарадылган. 5Олорго бу улусты ӧлтӱрбезин, јаҥыс беш ай кыйназын деп айдылган. Бу кыйын скорпион кижини чагып кыйнагандый. 6Ол кӱндерде улус ӧлӱмди бедиреер, је оны таап болбос. Ӧлӧргӧ кӱӱнзеер, је ӧлӱм олордоҥ кача берер.

7Аспан бӱдӱмиле јуу-согушка кадырылган аттарга тӱҥей болгон. Баштарында алтын ӧрӱмелдер ошкош немелер, чырайлары – кижиниҥ чырайындый. 8Чачы ӱй кижиниҥ чачындый, тиштери арсландыйы ошкош. 9Аспан темир куйактый куйакту болгон, канаттарыныҥ шуулты јуу јерине маҥтап бараткан кӧп аттарга јеккен јуучыл абралардыҥ табыжындый. 10Ондо скорпиондордо ошкош куйруктар бар, куйруктарында чактырмалар. Куйруктарында улуска беш ай каршу јетирер јаҥ болгон. 11Олордыҥ кааны алыс јердиҥ ангели болгон. Оныҥ ады еврейлеп Аваддон, гректеп Аполлион[2].

12Баштапкы ачу-корон ӧдӧ берген. Бат, оныҥ кийнинеҥ база эки ачу-корон келип јат.

13Алтынчы ангел амыргылаган: Кудайдыҥ алдында турган алтын тагылдыҥ тӧрт мӱӱзинеҥ чыккан ӱнди угуп ийгем. 14Ӱн амыргылу алтынчы ангелге айткан:

– Улу Евфрат сууныҥ јанында кӱлилген тӧрт ангелдиҥ кӱлӱзин чеч.

15Улустыҥ ӱчинчи ӱлӱзин ӧлтӱрерге бу кӱнге, ӧйгӧ, айга, јылга белетелген тӧрт ангелдиҥ кӱлӱзи чечилген. 16Атту черӱниҥ тоозы тӱменниҥ эки тӱмени болгон. Оныҥ тоозын угуп ийгем.

17Анайып, меге кӧрӱлте болуп, аттарды ла олорго минген улусты кӧрӱп ийгем. Олордыҥ куйагыныҥ ӧҥи кызыл-от, кара-кӧк лӧ кӱкӱрдий. Аттардыҥ баштары – арсландардыҥ баштарындый, оосторынаҥ от, ыш ла кӱкӱр чыгып турган. 18Бу ӱчӱдеҥ, – оосторынаҥ чыгып турган оттоҥ, ыштаҥ ла кӱкӱрдеҥ – улустыҥ ӱчинчи ӱлӱзи кырылган. 19Аттардыҥ кӱчи оосторында ла куйруктарында болгон. Куйруктары – јыландарга тӱҥей, олор баштарлу болгон, оныла каршу эдип тургандар.

20Бу кату-јоболло ӧлтӱртпеген арткан улус санаазын кубултпай, колдорыла эткенинеҥ јана тӱшпеген. Олор шилемирлерге бажырарын, кӧрӱп те, угуп та, базып та болбос алтын, мӧҥӱн, јес, таш, агаш чалуларга бажырарын токтотпогон. 21Олор ӧлтӱрип, тармалап, балыр кылынып, уурданып эткен кинчектерин алынбаган.


### 10


Тӱрбектӱ ангел


1Теҥеридеҥ тӱжӱп јаткан, булутла оролгон ӧскӧ кӱчтӱ ангелди кӧрӱп ийгем. Бажыныҥ ӱстинде солоҥы болгон, чырайы кӱндий, буттары от баканадый. 2Колында ачык тӱрбек тудунып алган. Оҥ будыла талайга, сол будыла јерге базып, 3арслан ыркыранганы чылап, тыҥ ӱнденип кыйгырган. Ол кыйгырарда, јети кӱкӱрт бойлорыныҥ ӱндериле ӱнденип ийген. 4Јети кӱкӱрт ӱнденерде, бичиирге санангам, је теҥеридеҥ меге айткан ӱнди угуп ийгем:

– Јети кӱкӱрттиҥ айтканын таҥмалап кой, оны бичибе.

5Талайда ла јерде турганын мен кӧргӧн ангел колын теҥери ӧрӧ кӧдӱрген. 6Ӧй база болбос деп, ол теҥерини ле ондо барын, јерди ле ондо барын, талайды ла ондо барын јайаган ӱргӱлји чакка Јӱреечиле чертенген. 7Је јетинчи ангел амыргылаар кӱндерде, Ол Бойыныҥ кулдарына – јарлыкчыларына, јарлаганыла, Кудайдыҥ јажыды бӱдер.

8Теҥеридеҥ мен угуп ийген ӱн меге ойто айда берген:

– Барып, талайда ла јерде турган ангелдиҥ колындагы ачык тӱрбекти ал.

9Ангелге барып, тӱрбекти бер – дегем. Ангел меге айткан:

– Оны алып, ји. Кардыҥда ол ачу болор, је оозыҥда балдый тату болор.

10Ангелдиҥ колынаҥ тӱрбекти алып, јип ийгем. Оозымда ол балдый тату болгон, јип ийеримде, кардымда ачу боло берген. 11Ол меге айткан:

– Сен кӧп калыктарга, уктарга, тилдерге ле каандарга ойто судурлаар учурлу.


### 11


Эки керечи


1Меге кемјийтен будакка тӱҥей тайак берилип, айдылган:

– Тур, Кудайдыҥ байзыҥын ла тагылды, ондо бажырып турган улусты кемји. 2Байзыҥныҥ тыш кӱрентигин дезе тоодоҥ чыгарып, кемјибе, нениҥ учун дезе ол кара јаҥдуларга берилген: олор агару каланы тӧртӧн эки ай тепсеер. 3Эки керечиме јаҥ берерим, олор кату тӱктеҥ эткен кийим кийип, Кудайдыҥ табын 1260 кӱн јарлаар.

4Бу керечилер – јердиҥ Кайраканы алдында турган эки май-агаш ла эки јарыткыш. 5Олорго кижи каршу јетирейин дезе, олордыҥ оосторынаҥ от чыгып, ӧштӱлерин јуда салар. Олорго кижи каршу јетирейин дезе, ол анайып ӧлтӱртер. 6Кудайдыҥ табын јарлаган кӱндерде јерге јаҥмыр јаабазын деп, олордо теҥерини бӧктӧӧр јаҥ бар. Анайда ок, кӱӱни тутса, сууларды кан эдип кубултар, кандый ла тӱбекле јерге согулта эдер јаҥы бар.

7Олор керелеп тӱгессе, алыс јердеҥ чыгып јаткан аҥ олорго удура јуулажып, олорды јеҥип, ӧлтӱрип койор. 8Сӧӧктӧри Содом ло Египет деп тыннаҥ адалган улу каланыҥ оромында, Кайраканыс кере тартылган јерде јадар. 9Калыктардаҥ, ӱйелердеҥ, тилдердеҥ ле уктардаҥ улус олордыҥ сӧӧктӧрин ӱч јарым кӱн кӧрӧр, сӧӧктӧрин сӧӧк салар јерге јуудырбас. 10Јерде јуртаган улус бого сӱӱнип, јыргаар, бой-бойына сыйлар ийер, нениҥ учун дезе бу эки јарлыкчы јерде јуртаган улусты кыйнаган.

11Је ӱч јарым кӱнниҥ бажында јарлыкчыларга Кудайдаҥ јӱрӱмниҥ тыны кирип, экилези бутка турган. Олорды кӧргӧн улуска улу коркыш болгон. 12Эки јарлыкчы «Бери чыгыгар!» – деп, теҥеридеҥ айткан тыҥ ӱнди угуп ийгендер. Олор булутла теҥериге чыккандар, ӧштӱлери олорды кӧрӱп тургандар. 13Ол ло тарый улу-јаан јерсилкиниш болгон, каланыҥ онынчы ӱлӱзи келип тӱшкен. Јерсилкиништеҥ јети муҥ кижи ӧлгӧн, арткан улус сӱрекей коркып, Теҥери Кудайына алкыжын јетирген.

14Экинчи ачу-корон ӧдӧ берген. Бат, ӱчинчи ачу-корон јылгыр келип јат.


Јетинчи амыргы


15Јетинчи ангел амыргылаган. Теҥериде мынайда айткан тыҥ ӱндер болгон:

– Телекейдиҥ Каандыгы Кайраканыстыҥ ла Оныҥ Христозыныҥ Каандыгы боло берди. Ол ӱргӱлји чакка башкарар!

16Ширеелеринде Кудайдыҥ алдында отурган јирме тӧрт башчы кӧҥкӧрӧ јыгылып, Кудайга бажырып, 17айткандар:

– Бойыҥныҥ улу кӱчиҥди алып, каан боло бергениҥ учун, Сеге, бар, болгон ло келип јаткан Кайраканга, кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудайга, баш болзын! 18Калыктар чугулданган, Сениҥ де чугулыҥ келди. Ӧлгӧндӧрди јаргылаар, кулдарыҥды, јарлыкчыларыҥды, агаруларды, Сенеҥ айагандарды, кичӱлерди ле улуларды кайралдаар, јерди кырып тургандарды кырар ӧй келди.

19Кудайдыҥ теҥеридеги байзыҥы ачылып, байзыҥныҥ ичинде Оныҥ кереезиниҥ ковчеги кӧрӱнип келген. Јалкындар јалтылдап, ӱндер угулып, кӱкӱрттер кӱркӱреп, јер силкинип, улу-јаан мӧндӱр тӱшкен.


### 12


Ӱй кижи ле јелбеген


1Теҥериде улу билди кӧрӱнип келген – кӱн кийген ӱй кижи. Оныҥ бут алдында ай, бажында он эки јылдысту ӧрӱмел. 2Ол барлу болгон, бала таап, оорудаҥ ла кыйыннаҥ кыйгырып турган.

3Теҥериде ӧскӧ билди кӧрӱнип келген: бат, јети башту ла он мӱӱстӱ јаан от-кызыл јелбеген. Баштарында јети кӱрее. 4Куйругы теҥеридеҥ јылдыстардыҥ ӱчинчи ӱлӱзин јалмай согуп, јерге таштаган. Бу јелбеген бала табар ӱй кижиниҥ алдына туруп алган, балазын тапса, јуда саларга. 5Ӱй кижи ончо калыктарды темир тайакла кабырар эр киндиктӱ бала тапкан. Балазын оноҥ ала койып, Кудайга ла Оныҥ ширеезине апарып салгандар. 6Ӱй кижи дезе ого Кудай белетеп койгон ээн јерге кача берген. Анда оны 1260 кӱнниҥ туркунына кичеейтен болгон.

7Теҥериде јуу башталган: Михаил ле оныҥ ангелдери јелбегенге удура јуулашкан. Јелбеген ле оныҥ ангелдери олорго удура јуулашкан. 8Је јелбеген баштагандар јеҥдирткен, олорго теҥериде јер табылбаган. 9Кӧрмӧс лӧ сатана деп адалаачы, бастыра телекейди мекелеечи јаан јелбеген, јебрен јылан, тӧмӧн ташталган. Ол јерге ташталган, ангелдери кожо ташталгандар.

10Теҥериде айткан тыҥ ӱнди угуп ийгем:

– Эмди Кудайыстыҥ аргадажы, кӱчи ле каандыгы, Оныҥ Христозыныҥ јаҥы једип келди, нениҥ учун дезе карындаштарысты коптоочы, олорды Кудайыс алдында тӱни-тӱжи коптоочы ташталган. 11Карындаштарыс оны Кураанныҥ каныла, бойыныҥ керезиниҥ сӧзиле јеҥгендер, бойлорыныҥ јӱрӱмин ӧлӧргӧ дӧ јетире сӱӱбегендер. 12Оныҥ учун јыргагар, теҥерилер ле олордо јуртагандар! Јерге ле талайга ачу-корон! Слерге кӧрмӧс тӱшкен. Ол ӧйи ас болгонын билип, тыҥ атыйланып калган.

13Јелбеген јерге таштатканын кӧрӧлӧ, эр киндиктӱ бала тапкан ӱй кижини истеп баштаган. 14Ӱй кижиге ээн јерге бойыныҥ јерине учсын деп, јаан мӱркӱттиҥ эки канады берилген. Анда оны јыланныҥ ыраагында ӧйдиҥ, ӧйлӧрдиҥ ле јарым ӧйдиҥ туркунына кичеейтен болгон.

15Суу агыза берзин деп, јылан бойыныҥ оозынаҥ ӱй кижиниҥ кийнинеҥ агын суу божодып ийген. 16Је јер ӱй кижиге болужып, оозын ачып, јелбегенниҥ оозынаҥ чыккан сууны јудуп ийген. 17Јелбеген ӱй кижиге чугулданып, оныҥ арткан ач-ӱрениле – Кудайдыҥ јакылталарын бӱдӱрип тургандарла, бойлорында Иисус Христостыҥ керези бар болгондорло јуулажарга барган.


### 13


Эки аҥ


1Мен талайдыҥ кумагында тура бергем. Талайдаҥ чыгып јаткан он мӱӱстӱ ле јети башту аҥды кӧрӱп ийгем. Мӱӱстеринде – он кӱрее, баштарында – Кудайды јамандаган ат-јолдор бичилген. 2Мен кӧрӱп ийген аҥ ирбиске тӱҥей болгон. Буттары – айуныйы, оозы – арсландыйы ошкош. Ого јелбеген бойыныҥ кӱчин, ширеезин ле улу јаҥ берген. 3Аҥныҥ баштарыныҥ бирӱзи јаан шыркалудый болгонын кӧрӱп ийгем. Је бу јаан шырка јазылып калган. Јерде јуртаган ончо улус алаҥ кайкап, аҥныҥ кийнинеҥ барган. Аҥга јаҥ берген учун јелбегенге бажыргандар. 4Аҥга да бажырып, айткандар:

– Кем аҥга теҥ, кем оныла тартыжар аргалу?

5Улуркап, Кудайды јамандазын деп, аҥга оос берилген. Мыны тӧртӧн эки ай эдер јаҥ берилген. 6Ол Кудайды јамандап айдарга, Оныҥ адын, Оныҥ јуртын, теҥериде јуртагандарды јамандаарга оозын ачкан. 7Ого агаруларга удура јуулажып јеҥери берилген. Кандый ла ӱйени, калыкты, тилди ле укты башкарар јаҥ берилген. 8Телекей јайалганнаҥ ала сойылган Кураандагы јӱрӱмниҥ тӱрбегинде аттары бичилбеген, јерде јуртаган ончо улус бу аҥга бажырар.

9Кулакту кижи уксын! 10Олјого апарып јатканы, бойы олјого барар. Кылышла ӧлтӱрип јатканы, бойы кылыштаҥ ӧлӧр. Мында агарулардыҥ чыдузы ла бӱдӱмјизи керек.

11Јердеҥ чыгып келген ӧскӧ аҥды кӧрӱп ийгем. Ол кураанныҥ мӱӱзи ошкош эки мӱӱстӱ болгон, јелбеген чилеп эрмектенген. 12Ол баштапкы аҥныҥ јаҥын оныҥ алдында бӱдӱрип, ончо јерди ле ондо јуртаган улусты јаан шырказы јазылган баштапкы аҥга бажыртат. 13Улу билдилер эдип, улус кӧзинче теҥеридеҥ јерге от то тӱжӱртип јат. 14Аҥныҥ алдында эдерге берилген кайкалдарла ол јерде јуртаган улусты тӧгӱндеп јат. Анайып, кылыштаҥ шыркалу, је тирӱ аҥныҥ сӱрин этсин деп, јерде јуртаган улуска айдып јат. 15Аҥныҥ сӱри айдар аргалу болзын деп, аҥныҥ сӱрине бажырбаган ончо улус ӧлтӱртсин деп, ого аҥныҥ сӱрине тын кийдирер јаҥ берилген. 16Ол ончозыныҥ, – кичӱлердиҥ ле улулардыҥ, байлардыҥ ла тӱреҥилердиҥ, јайымда јӱргендердиҥ ле кулдардыҥ – оҥ колдорына эмезе маҥдайларына таҥма тургустырып јат. 17Анайып, таҥма, эмезе аҥныҥ ады, эмезе оныҥ адыныҥ тоозы бар кижидеҥ башка кем де садып та албас, садып та болбос.

18Мында ойгорлык керектӱ. Санаа бары аҥныҥ тоозын алзын, бу – кижиниҥ тоозы. Оныҥ тоозы 666.


### 14


Јаҥы сарын


1Кӧрзӧм, Сион кырда Кураан туру, Оныла кожо 144 муҥ кижи. Маҥдайларында Оныҥ Адазыныҥ ады-јолы бичилген. 2Теҥеридеҥ кӧп суулардыҥ, јаан кӱкӱрттиҥ табыжындый ӱн угуп ийгем. База улус бойлорыныҥ јадагандарыла ойногондо чыгатан ӱндий ӱн угуп ийгем. 3Олор ширеениҥ алдында, тӧрт тындуныҥ ла башчылардыҥ алдында јаҥы сарын сарнап јат. Јердеҥ садылып алган байагы 144 муҥ кижидеҥ башка, бу сарынды кем де ӱренип албаган. 4Бойлорын ӱй улусла быјарсытпаган улус бу, нениҥ учун дезе олор ару бойлоры артып калгандар. Кураан кайдаар ла барганда, Оныҥ кийнинеҥ барып турган улус бу. Олор баштапкы кат-јиилектер чилеп, Кудайга ла Кураанга улустаҥ садылып алган. 5Олордыҥ сӧстӧринеҥ тӧгӱн табылбаган. Кудайдыҥ ширеези алдында олордо јек јок.


Ӱч ангел


6Теҥериде учуп бараткан ӧскӧ ангелди кӧрӱп ийгем. Јерде јуртаган улуска, кандый ла укка, ӱйеге, тилге ле калыкка јарлаарга, ол мӧҥкӱлик Јакшылыкту Јарлу болгон. 7Ол тыҥ ӱнденип айткан:

– Кудайдаҥ айап, Ого мак јетиригер, нениҥ учун дезе Оныҥ јаргызыныҥ ӧйи једип келди. Теҥерини ле јерди, талайды ла суулардыҥ агындарын јайаган Јайаачыга бажырыгар.

8Оныҥ кийнинеҥ экинчи ангел учуп, айткан:

– Келип тӱшти, келип тӱшти улу Вавилон! Ол кычаныҥ ла балырдыҥ аракызыла ончо калыктарды сугарган.

9Олордыҥ кийнинеҥ ӱчинчи ангел учуп, тыҥ ӱнденип айткан:

– Аҥга ла оныҥ сӱрине бажырып, маҥдайына эмезе колына таҥма алынып турган кижи 10Кудайдыҥ атыйланыжыныҥ чейилбеген аракызынаҥ, Оныҥ чугулыныҥ айагында белетелген аракыдаҥ ичер. Ол агару ангелдер алдында ла Кураан алдында отло, кӱкӱрле кыйнадылар. 11Кыйыныныҥ ыжы ӱргӱлји чакка кӧдӱрилер. Аҥга ла оныҥ сӱрине бажырып, оныҥ адыныҥ таҥмазын алынып турган улус тӱште де, тӱнде де амыр билбес. 12Мында Кудайдыҥ јакылталарын чеберлеген ле Иисуска чындык агарулардыҥ чыдузы керек.

13Теҥеридеҥ айткан ӱнди угуп ийгем:

– Мыны бичи: «Ӧлгӧндӧр, – Кайраканга бӱдӱп ӧлӱп јаткандар, – эмдидеҥ ары кежиктӱ. Эйе, – деп, Тын айдат, олор бойыныҥ ижинеҥ токынаар, олордыҥ керектери кийнинеҥ барып јат».


Јердиҥ ажын кескени


14Кӧрзӧм, ак булут, булутта Кижи Уулына тӱҥейи отуры. Бажында алтын ӧрӱмел, колында курч серп. 15Байзыҥнаҥ ӧскӧ ангел чыгып, булутта Отурганга тыҥ ӱнденип кыйгырган:

– Серпиҥди ийип, ашты кес, нениҥ учун дезе аш кезер ӧй једип келген, јерде аш быжып калган.

16Булутта Отурганы серпин јерге чачкан, јердиҥ ажы кезилген.

17Ӧскӧ ангел теҥеридеги байзыҥнаҥ чыгып келген, база курч серптӱ. 18Отты башкарар ӧскӧ ангел тагылдаҥ чыгып келеле, курч серптӱге тыҥ ӱнденип кыйгырган:

– Курч серпиҥди ийип, јердеги виноградтыҥ сабактарын кес, нениҥ учун дезе кат-јиилектери быжып калган.

19Ангел серпин јерге чачып, јердеги виноградты јууп, Кудайдыҥ чугулыныҥ улу-јаан сыскырузына таштаган. 20Кат-јиилектер каланыҥ тыштындагы сыксыруда тепселген. Сыксырудаҥ кан чыгып, аттыҥ ӱйгенине де јетире кӧдӱрилип, 1600 стадияга[3] јайылган.


### 15


1Теҥериде улу ла кайкамчылу ӧскӧ билдини кӧрӱп ийгем – ол калганчы јети кату-јоболду јети ангел болгон. Бу кату-јоболдорло Кудайдыҥ чугулы туузылып јаткан.

2Отло колынган шил талайдый немени кӧрӱп ийгем. Аҥды, оныҥ сӱрин ле ады-јолыныҥ тоозын јеҥген улус Кудайдыҥ јадагандарын тудунганча, шил талайда турулар. 3Олор Кудайдыҥ Моисей кулыныҥ сарынын ла Кураанныҥ сарынын сарнап, айдыжып јадылар:

– Э-э, Кайракан, кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудай, эдип јӱрген керектериҥ улу ла кайкамчылу! Э-э, агару улустыҥ Кааны, јолдорыҥ чындык ла чын! 4Кем Сенеҥ айабас, Кайракан, адыҥды кем алкабас? Јаҥыс Сен агару. Ончо калыктар келип, алдыҥа бажырар, нениҥ учун дезе чындык керектериҥ ачылган.

5Мыныҥ кийнинде кӧрзӧм, теҥериде байзыҥныҥ ич јаны – керениҥ чадыры ачылган. 6Байзыҥнаҥ јети кату-јоболду јети ангел чыгып келген. Олор ару ла јаркындалган кеден кийимдӱ болгон, кӧгӱстей алтын курлар курчалган. 7Тӧрт тындуныҥ бирӱзи јети ангелге јети алтын айак берген. Бу айактар ӱргӱлји чакка јӱреечи Кудайдыҥ чугулыла толо болгон. 8Байзыҥ Кудайдыҥ магынаҥ ла кӱчинеҥ ышла толгон. Јети ангелдиҥ јети кату-јоболы божобогончо, байзыҥга кем де кирип болбогон.


### 16


Кудайдыҥ чугулы


1Мыныҥ кийнинде байзыҥнаҥ јети ангелге айткан тыҥ ӱнди угуп ийгем:

– Барып, Кудайдыҥ чугулыныҥ јети айагын јерге урыгар.

2Баштапкы ангел барып, айагын јерге урган. Аҥныҥ таҥмазы бар, оныҥ сӱрине бажырып јӱрген улустыҥ эди-канында јаман ла ириҥдӱ ӧҥзӱре шыркалар боло берген.

3Экинчи ангел айагын талайга урган. Суу ӧлгӧн кижиниҥ каны ошкош кан боло берген, талайдагы ончо тындулар ӧлӱп калган.

4Ӱчинчи ангел айагын сууларга ла агындарга урган. Олор кан боло берген. 5Сууларды башкарар ангелдиҥ мынайда айтканын угуп ийгем:

– Сен, Кайракан, акту, Сен – Бары ла Болгоны, Сен Агару, нениҥ учун дезе мыны јаргылагаҥ. 6Олор агарулардыҥ ла јарлыкчылардыҥ канын тӧккӧн учун, Сен олорго кан ичерге бергеҥ. Олор бого туруп јат.

7Тагылдаҥ айткан ӧскӧ ӱнди угуп ийгем:

– Эйе, Кайракан, кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудай, јаргыларыҥ чын ла чындык!

8Тӧртинчи ангел айагын кӱнге урган: кӱнге улусты отло ӧртӧдӧри берилген. 9Улус коркышту изӱге ӧртӧткӧн. Олор бу кату-јоболдыҥ бажын билер Кудайдыҥ адын јамандап, Ого мак јетирбегендер ле баштанбагандар.

10Бежинчи ангел айагын аҥныҥ ширеезине урган: аҥныҥ каандыгы караҥуй боло берген. Олор оору-сыстаҥ тилдерин тиштенип тургандар. 11Оору-сызынаҥ ла шырказынаҥ улам Теҥери Кудайын јамандап, је эткен керектериниҥ кинчегин алынбагандар.

12Алтынчы ангел айагын улу Евфрат сууга урган: кӱнчыгыштаҥ каандарга јол белен болзын деп, оныҥ суузы сооло берген. 13Бакадый ӱч кара јелбисти кӧрӱп ийгем. Олор јелбегенниҥ оозынаҥ, аҥныҥ оозынаҥ ла тӧгӱн јарлыкчыныҥ оозынаҥ чыгып јаткандар. 14Бу – билдилер эдеечи шилемирдиҥ јелбистери. Олор бастыра телекейдиҥ каандарына, олорды кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудайдыҥ улу кӱнинде јуу-согушка јуурга, барып јадылар.

15– Бат, уурчы чылап сакыбас јанынаҥ келерим. Јылаҥаш баспайын, уйадымды кижи кӧрбӧзин деп, ойгу болуп, кийимин чеберлеген кижи кежиктӱ.

16Олор каандарды еврейлеп Армагеддон деп јерге јууп алгандар.

17Јетинчи ангел айагын кейге урган. Теҥериниҥ байзыҥындагы ширеедеҥ: «Бӱтти!» – деген тыҥ ӱн угулган. 18Јалкындар јалтылдап, кӱкӱрттер кӱркӱреп, ӱндер угулып, улу-јаан јерсилкиниш болгон. Андый тыҥ, андый улу-јаан јерсилкиниш кижи јерде табылганынаҥ бери болбогон. 19Улу кала ӱч башка јарылган, калыктардыҥ калалары келип тӱшкен. Кудай улу Вавилонды эске алып, ого Бойыныҥ чугулыныҥ атыйланыжыныҥ аракылу айагынаҥ ичерге берген. 20Кандый ла ортолык кача берген, кырлар јоголып калган. 21Талант кемдӱ[4] јаан мӧндӱр теҥеридеҥ улуска тӱшкен. Мӧндӱрдеҥ болгон кату-јобол учун улус Кудайды јамандаган, нениҥ учун дезе бу коркышту кату-јобол болгон.


### 17


Аҥга минген ӱй кижи


1Јети айакту јети ангелдиҥ бирӱзи келип, меге айткан:

– Бери кел, кӧп сууларда отурган улу балыр ӱй кижини јаргылаганын кӧргӱзейин. 2Оныла кожо јердеги каандар балыр кылынган, оныҥ балырыныҥ аракызынаҥ јерде јуртаган улус эзирген.

3Ангел мени ээн јерге Тында апарган. Кызыл аҥга минген ӱй кижини кӧрӱп ийгем. Бу аҥ бастыра бойы Кудайды јамандаган ат-јолдорло бичилген. Ол јети башту ла он мӱӱстӱ болгон. 4Ӱй кижи кызыл ла кубакай-кызыл кийимдӱ болгон, алтынла, баалу-чуулу таштарла, эрјинеле кееркедилген. Колында алтын айак тудунып алган. Айак јескинчиле, балырыныҥ быјарыла толо болгон. 5Ӱй кижиниҥ маҥдайында јажытту ат бичилген: «Улу Вавилон, балыр ӱй улустыҥ ла јердеги быјардыҥ энези». 6Ӱй кижи агарулардыҥ канынаҥ ла Иисустыҥ керечилериниҥ канынаҥ эзирик болгонын кӧрӱп ийгем. Оны кӧрӧлӧ, сӱрекей кайкагам. 7Ангел меге айткан:

– Не кайкап туруҥ? Сеге бу ӱй кижиниҥ ле оны алып јӱрген јети башту, он мӱӱстӱ аҥныҥ јажыдын айдып берейин. 8Сен кӧргӧн аҥ – болгон, эмди – јок. Ол алыс јердеҥ чыгып, бойыныҥ ӧлӱмине барар. Телекейдиҥ бӱткенинеҥ ала јӱрӱмниҥ тӱрбегинде ады-јолдоры бичилбеген, јерде јуртаган улус аҥды кӧрӱп, кайкажар, нениҥ учун дезе ол болгон, эмди јок, је ойто келер. 9Мында ойгор санаа керек. Јети баш – ол ӱй кижи отурган јети тӧҥ, 10база јети каан. Бежӱзи ӧлгӧн, бирӱзи эзен, бирӱзи – келгелек. Келзе, мында узак артпас. 11Болгон ло эмди јок аҥ – ол сегизинчи, јетӱниҥ тоозынаҥ. Ол бойыныҥ ӧлӱмине барат.

12Сен кӧргӧн он мӱӱс – ол каандыкты алгалак он каан, је олор каандар чылап, аҥла кожо јаҥды бир саатка алар. 13Олордыҥ санаазы јаҥыс, бойлорыныҥ кӱчин ле јаҥын аҥга берер. 14Олор Кураанга удура јуулажар, је Кураан олорды јеҥер, нениҥ учун дезе Ол – кайракандардыҥ Кайраканы, каандардыҥ Кааны. Оныла кожо јӱргендер айттырылган, талдалган ла чындык улус болуп јадылар.

15База ангел меге айткан:

– Сен сууларды кӧрдиҥ, олордо балыр ӱй кижи отуры, ол суулар – калык ла јондор, элдер ле тилдер. 16Сен кӧргӧн он мӱӱс ле аҥ бойы балыр ӱй кижини јаман кӧрӧр, тӱредер, јылаҥаштаар, эди-канын јиир, отко ӧртӧп койор. 17Олордыҥ јӱрегине Кудай Бойыныҥ табын бӱдӱрер кӱӱн салган. Олор Кудайдыҥ сӧзи бӱтпегенче, ончо јаҥды аҥга берер учурлу болгон. 18Сен кӧргӧн ӱй кижи дезе јердеги каандарды бийлеген улу кала.


### 18


Вавилонныҥ келип тӱшкени


1Мыныҥ кийнинде теҥеридеҥ тӱжӱп јаткан ӧскӧ ангелди кӧрӱп ийгем. Ондо улу јаҥ бар болгон. Оныҥ магынаҥ јер јарый берген. 2Ол тыҥ ӱнденип кыйгырып, айткан:

– Келип тӱшти, келип тӱшти улу Вавилон, ол – улу балыр ӱй кижи! Ол шилемирлердиҥ јурты, кандый ла кара јелбистиҥ шибееленер јери, кандый ла быјар, јескинчилӱ куштыҥ шибееленер јери боло берген. 3Ончо калыктар оныҥ кычазыныҥ ла балырыныҥ аракызынаҥ ичкен, јердеги каандар оныла кожо балыр кылынып јӱрген, јердеги којойымдар оныҥ улуркагынаҥ байыган.

4Теҥеридеҥ айткан ӧскӧ ӱнди угуп ийгем:

– Бу каладаҥ чык, калыгым, оныла кожо кинчек этпеске, оныҥ кату-јоболын албаска, 5нениҥ учун дезе оныҥ кинчектери теҥериге јетти, јаман керектерин Кудай эске алды. 6Слерге ол канайда берген, ого анайда ла јандыра беригер, эткен керектери аайынча эки катап кӧп јандырыгар. Слерге берген айагына ого ичерге эки катап кӧп урыгар. 7Бойын канча кире макка чыгарган ла сайраган, ого анча ла кире кыйын-шыра ла ачу-корон јандыра беригер, нениҥ учун дезе ол бойыныҥ јӱрегинде айдат: «Абакай-каан чылап отурып јадым. Мен тул эмезим, ачу-корон кӧрбӧзим». 8Мыныҥ учун бир кӱн ого кату-јобол, ӧлӱм, сыгыт ла торо келер, ол отло ӧртӧлӧр, нениҥ учун дезе оны јаргылаачы Кудай Кайракан – кӱчтӱ.

9Оныҥ кӱйӱп, ышталып јатканын кӧрӧлӧ, оныла кожо балыр кылынган, байлыгыла јӱрген јердеги каандар оны эске алып, ыйлажып-сыктажар. 10Кыйын-шыразынаҥ коркып, ыраагында туруп, айдыжар: «Ачу-корон, ачу-корон сеге, улу кала, бек кала Вавилон! Сениҥ јаргыҥ бир ӧйдӧ келди!»

11Јердеги којойымдар оны эске алып, ыйлажып-сыктажар, нениҥ учун дезе олордоҥ кем де неме садып албас: 12алтын ла мӧҥӱн эдимдерди, баалу-чуулу таштарды, эрјинени, кӱделини, кызыл бӧсти, торконы, кӧс кылбыгар бӧстӧрди, јараш јытту јӱзӱн-јӱӱр агаштарды, јоонныҥ сӧӧгинеҥ ле эҥ баалу агаштаҥ эткен јӱзӱн-базын эдимдерди, кӱлерди, темирди, ак-ташты, 13јараш јытту ӧзӱмди, фимиамды, мирраны, ладанды, аракыны, майды, кулурды, буудайды, малды, койлорды, јылкыларды, јуучыл абраларды, улустыҥ эди-канын ла јулазын.

14Бойыҥ кӱӱнзеген кат-јиилектер сенде јоголып калган. Ончо байлыктарыҥ ла јаркыныҥ сени таштап барган, – оны таап болбозыҥ.

15Мыныҥ ончозыла садыжып байыган којойымдар оныҥ кыйын-шыразынаҥ коркып, ыраагында тургулаар, ыйлап, сыктап, 16айдыжар: «Ачу-корон, ачу-корон сеге, улу кала, кӱдели, кызыл ла кубакай-кызыл кийим кийген, алтынла, баалу-чуулу таштарла, эрјинеле кееркедилген кала, 17нениҥ учун дезе ондый байлык бир ле ӧйдӧ јоголып калган!»

Ончо керепчилер, ончо керепле јӱзеечилер, ончо талайчылар, талайда иштеген ончо улус ыраагында туруп, 18оныҥ кӱйӱп, ышталып јатканын кӧрӱп, кыйгырыжа бергендер:

– Кандый кала бу улу калага тӱҥей!

19Олор баштарына кубал сееп, онтоп-калактап, ыйлап-сыктап, айдыжып тургандар:

– Ачу-корон, ачу-корон сеге, улу кала! Талайда керептерлӱ ончо улус оныҥ эрјинелериле байыган, је ол бир ле ӧйдӧ ээнзиреп калган. 20Бого сӱӱнигер, теҥери, агарулар, апостолдор ло јарлыкчылар, нениҥ учун дезе Кудай оны слердиҥ јаргыгарла јаргылаган.

21Бир кӱчтӱ ангел теерменниҥ јаан тажындый ташты алып, талайга таштап, айткан:

– Мынайып ла улу Вавилон кала ташталар, оны кем де таап болбос. 22Јадагандаган, сарнаган, шоорлогон, сыбыскылаган улустыҥ ӱни сенде база угулбас; кандый бир немеле узанган ус сенде база болбос, теерменниҥ тажыныҥ табыжы сенде база угулбас; 23јарыткыштыҥ јарыгы сенде база јарытпас; колтуныҥ ла сыргалјыныҥ ӱни сенде база угулбас, нениҥ учун дезе којойымдарыҥ улус ортодо јерде улулар болгон, илби-тармаҥла ончо калыктар астырылган. 24Ондо јарлыкчылардыҥ, агарулардыҥ ла јерде ӧлтӱрткен ончо улустыҥ каны табылган.


### 19


Теҥеридеги сӱӱнчи


1Мыныҥ кийнинде теҥериде кӧп тӱмен улустыҥ ӱни ошкош тыҥ ӱнди угуп ийгем:

– Аллилуия! Аргадаш, мак ла кӱч – Кудайыстыйы, 2нениҥ учун дезе Оныҥ јаргылары чын ла чындык. Ол јерди бойыныҥ балырыла быјарсыткан улу балыр ӱй кижини јаргылаган, Бойыныҥ кулдарыныҥ каны учун ӧч алган.

3Олор такып айткандар:

– Аллилуия! Оныҥ ыжы ӱргӱлји чакка кӧдӱрилет.

4Јирме тӧрт башчы ла тӧрт тынду кӧҥкӧрӧ тӱжӱп, ширееде отурган Кудайга бажырып,

– Аминь! Аллилуия! – дегендер.

5Ширеедеҥ мынайда айткан ӱн чыккан:

– Кудайысты мактагар, Оныҥ ончо кулдары, Оноҥ айап јӱргендер, кичӱлер ле улулар!

6Кӧп улустыҥ ӱниндий, кӧп суулардыҥ ла јаан кӱкӱрттиҥ табыжындый неме угуп ийгем, олор айдыжып тургандар:

– Аллилуия! Кайракан, кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудайыс, каанныҥ ширеезине отурды! 7Сӱӱнип јыргайлы, Ого мак јетирели, нениҥ учун дезе Кураанныҥ тойы једип келген, Оныҥ сыргалјызы бойын белетеп алган. 8Ого кеен, ару ла јарык кӱдели кийим кийерге берилген. Кеен кӱдели кийим агарулардыҥ чындык керектери болуп јат.

9Ангел меге айткан:

– Бичи: «Кураанныҥ ажын јиирине айттырылганы кежиктӱ».

Меге база айткан:

– Бу сӧстӧр – Кудайдыҥ чын сӧстӧри.

10Мен ангелге бажырарга, оныҥ будыныҥ јанына кӧҥкӧрӧ тӱшкем. Је ол меге айткан:

– Јок, онойтпо. Мен сеге ле Иисустыҥ керези бар карындаштарыҥа андый ла кул. Кудайга бажыр! Иисустыҥ керези – судурлаштыҥ тыны.


Ак аттузы


11Ачык теҥерини ле ак атка Мингенди кӧрӱп ийгем. Оны Чындык ла Чын деп адап јадылар, Ол чындык јаргылап ла јуулажып јат. 12Оныҥ кӧстӧри – от јалбыжындый, бажында кӧп кӱреелер. Анда бичилген ат бар, Оныҥ Бойынаҥ башка, оны кем де билбес. 13Ол канла шиҥилген кийим кийген. Оныҥ ады-јолы – Кудайдыҥ Сӧзи. 14Оныҥ кийнинеҥ ак аттарлу, кеен, ак ла ару кӱдели кийимдӱ теҥериниҥ черӱлери барып јат. 15Калыктарды јеҥерге, оозынаҥ курч кылыш чыгып јат. Ол калыктарды темир тайакла кабырат, кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудайдыҥ атыйланыжыныҥ ла чугулыныҥ сыксырузын Бойы тепсейт. 16Кийиминде ле јалмажында ат бичилген: каандардыҥ Кааны, кайракандардыҥ Кайраканы.

17Кӱнде турган бир ангелди кӧрӱп ийгем. Ол теҥериде учуп бараткан ончо куштарга тыҥ ӱнденип кыйгырган:

– Бери учыгар, Кудайдыҥ улу курсагын јиирге јуулыгар! 18Слер каандардыҥ эдин, муҥ черӱ башчыларыныҥ эдин, кӱчтӱлердиҥ эдин, аттардыҥ ла олорго минген улустыҥ эдин, ончозыныҥ, – јайымда јӱргендердиҥ де, кулдардыҥ да, кичӱлердиҥ де, улулардыҥ да эдин јииригер.

19Аҥды, јердеги каандарды ла олордыҥ черӱлерин кӧрӱп ийгем. Олор атка Мингенге, Оныҥ черӱлерине удура јуулажарга јуулгандар. 20Аҥ олјого алылган, оныла кожо оныҥ алдына билдилер јайаган тӧгӱн јарлыкчы. Ол билдилер јайап, аҥныҥ таҥмазын алынган ла оныҥ сӱрине бажырган улусты аскырган. Олор экилези кӱкӱрле кӱйген отту кӧлгӧ тирӱге ташталган. 21Арткандары атка Мингенниҥ оозынаҥ чыгаачы кылыштаҥ ӧлгӧн. Ончо куштар олордыҥ эдин јип тойгон.


### 20


Муҥ јыл


1Теҥеридеҥ тӱжӱп јаткан ангелди кӧрӱп ийгем. Оныҥ колында алыс јердиҥ тӱлкӱӱри ле јаан кынјы болгон. 2Ол кӧрмӧс лӧ сатана болгон јелбегенди – јебрен јыланды тудуп, муҥ јылга кынјылаган. 3Алыс јерге таштап, бӧктӧйлӧ, чыгар јерин таҥмалаган. Оныҥ учун ол муҥ јыл туузылбайынча, калыктарды астырып болбос. Мыныҥ кийнинде ас ӧйгӧ јайымдалар.

4Ширеелерди, олордо отурган, јаргылаарга тап берилген улусты кӧрӱп ийгем. База Иисусты керелегени учун, Кудайдыҥ сӧзи учун бажын кезе чаптырган улустыҥ јулаларын. Олор аҥга, оныҥ сӱрине де бажырбаган, маҥдайына ла колына таҥма албаган. Олор тынданып, Христосло кожо муҥ јыл башкарган. 5Муҥ јыл туузылбаганча, ӧлгӧн улустыҥ артканы тынданбаган. Бу – баштапкы тирилиш. 6Баштапкы тирилиште ӱлӱзи бары кежиктӱ ле агару. Олорды экинчи ӧлӱм бийлеп болбос, је олор Кудайдыҥ ла Христостыҥ абыстары болор, Оныла кожо муҥ јыл башкарар.

7Муҥ јыл туузылза, сатана каруулдаҥ јайымдалар. Ол јердиҥ тӧрт булуҥында јуртаган калыктарды – Гог ло Магогты астырайын, олорды јуулажарга јууйын деп чыгар. Олордыҥ тоозы талайдыҥ кумагындый болор. 8Олор јердиҥ телкемине чыгып, агарулардыҥ оду-турлузын ла Кудайдыҥ сӱӱген калазын курчап ийгендер. 9Је теҥеридеги Кудайдаҥ от тӱжӱп, олорды јудуп койгон. 10Олорды астырган кӧрмӧс дезе отту ла кӱкӱрлӱ кӧлгӧ ташталган. Аҥ ла тӧгӱн јарлыкчы анда ок болгондор. Олор ончозы тӱни-тӱжи ӱргӱлји чакка кыйналар.


Ӧлгӧн улусты јаргылаганы


11Улу ак ширеени ле ондо Отурганды кӧрӱп ийгем. Оныҥ кӧрӱжинеҥ теҥери ле јер качкандар, олорго јер табылбаган. 12Кудайдыҥ алдында турган ӧлгӧн улусты, кичӱлерди ле улуларды кӧрӱп ийгем. Тӱрбектер ачык болгон, ӧскӧ тӱрбек база ачык болгон – јӱрӱмниҥ тӱрбеги. Ӧлгӧн улус тӱрбектерде бичилгениле эткен керектериле јаргылаткан. 13Талай бойындагы ӧлгӧн улусты берген, Ӧлӱм ле Таамы ӧлгӧн улузын бергендер. Кажызы ла эткен керектериле јаргылаткан. 14Ӧлӱм ле Таамы отту кӧлгӧ ташталган. Бу – экинчи ӧлӱм. 15Јӱрӱмниҥ тӱрбегинде бичилбегени, отту кӧлгӧ ташталган.


### 21


Јаҥы Иерусалим


1Јаҥы теҥерини ле јаҥы јерди кӧрӱп ийгем. Башкы теҥери ле башкы јер кеде јӱре бергендер, талай да јок болгон. 2Мен, Иоанн, теҥеридеги Кудайдаҥ тӱжӱп јаткан агару каланы, јаҥы Иерусалимди, кӧрӱп ийгем. Ол эш-нӧкӧрине болуп кееркединген сыргалјыдый белетелген. 3Теҥеридеҥ айткан тыҥ ӱнди угуп ийгем:

– Бат, Кудайдыҥ чадыры улусла кожо, Ол олорло кожо јӱрер. Олор Оныҥ калыгы болор, Ол Бойы олордыҥ Кудайы болор. 4Олордыҥ кӧзинеҥ ончо јашты арчыыр. Ӧлӱм де, ачу-корон до, сыгыт та, јобол до база болбос, нениҥ учун дезе башкызы јӱре берген.

5Ширееде Отурганы айткан:

– Бат, ончозын јаҥы эдип јайап јадым!

Оноҥ айткан:

– Бичи, бу сӧстӧр чындык ла чын.

6Оноҥ меге:

– Бӱтти! – деген. – Мен – Альфа ла Омега, Бажы ла Учы. Суузап турганга јӱрӱмниҥ суузынаҥ тегинге берерим. 7Јеҥип турганы ончозын энчиленер. Мен ого Кудайы болорым, ол Меге уулым болор. 8Коркынчактардыҥ, чындык эместердиҥ, быјарсыгандардыҥ, ӧлтӱреечилердиҥ, балыр кылынып јӱргендердиҥ, тармачылардыҥ, чалуга бажыраачылардыҥ ла ончо тӧгӱнчилердиҥ јери – отло, кӱкӱрле кӱйген кӧлдӧ. Бу – экинчи ӧлӱм.

9Калганчы јети кату-јоболло толо јети айакту јети ангелдиҥ бирӱзи келип, меге айткан:

– Кел, сыргалјыны, Кураанныҥ эжин, кӧргӱзейин.

10Ол мени Тынга алдыртып, јаан ла бийик кырга чыгарала, теҥеридеги Кудайдаҥ тӱжӱп јаткан улу каланы, агару Иерусалимди кӧргӱскен. 11Ол Кудайдыҥ магыла јаркындалган. Оныҥ јаркыны сӱрекей баалу таштыҥ, кристаллдый ару яспис таштыҥ јаркынындый. 12Ол јаан ла бийик стенелӱ, он эки каалгалу. Каалгаларда он эки ангел турат. Анда Израильдиҥ калыгыныҥ он эки угыныҥ ады-јолдоры бичилген. 13Ӱч каалга кӱнчыгыштаҥ болгон, ӱчӱзи – тӱндӱктеҥ, ӱчӱзи – тӱштӱктеҥ, ӱчӱзи – кӱнбадыштаҥ. 14Каланыҥ стенези он эки тӧстӱ. Олордо Кураанныҥ он эки апостолыныҥ ады-јолдоры бичилген.

15Меге айтканы каланы, оныҥ каалгаларын ла стенезин кемјийтен алтын тайакту болгон. 16Кала тӧрт булуҥду, оныҥ узуны тууразындый ок. Ол каланы тайакла кемјиирде, он эки муҥ стадия[5] болгон. Узуны, тууразы ла бийиги тӱҥей. 17Стенезин кемјиген. Кижиниҥ кемјӱзиле колдыҥ јӱс тӧртӧн тӧрт карызы[6] болгон. Бу ангелдиҥ кемјӱзи. 18Стене яспистеҥ тудулган, кала бойы – ару шилдий ару алтын. 19Каланыҥ стенезиниҥ тӧстӧри јӱзӱн-јӱӱр баалу-чуулу таштарла кееледилген: баштапкы тӧс – яспис, экинчизи – сапфир, ӱчинчизи – халкидон, тӧртинчизи – смарагд, 20бежинчизи – сардоникс, алтынчызы – сардолик, јетинчизи – хризолит, сегизинчизи – берилл, тогузынчызы – топаз, онынчызы – хризопраз, он биринчизи – гиацинт, он экинчизи – аметист. 21Он эки каалга – он эки эрјине: кажы ла каалга бир эрјинедеҥ эдилген. Каланыҥ оромы – јалтыраган шилдий ару алтын.

22Калада байзыҥ кӧрбӧгӧм, нениҥ учун дезе оныҥ байзыҥы – кӱчтӱдеҥ кӱчтӱ Кудай Кайракан ла Кураан. 23Калага јарыдар кӱн де, ай да керек јок, оны Кудайдыҥ магы јарыткан, оныҥ јарыткыжы – Кураан. 24Аргадалган калыктар оныҥ јарыгында базып јӱрер, јердеги каандар ого бойыныҥ магын ла кӱндӱӱзин экелер. 25Каланыҥ каалгалары тӱште јабылбас, тӱн де ондо болбос. 26Ого калыктардыҥ магын ла кӱндӱзин экелгилеер. 27Ого бир де быјар неме, јескинчилӱ кылынып, тӧгӱнденип јӱрген бир де кижи кирбес, јӱк ле Кураандагы јӱрӱмниҥ тӱрбегинде бичилгени кирер.


### 22


Бат, удабастаҥ келерим!


1Ангел меге јӱрӱмниҥ ару суузыныҥ агынын кӧргӱскен. Ол кристаллдый ару болгон, Кудайдыҥ ла Кураанныҥ ширеезинеҥ агып чыккан. 2Каланыҥ оромыныҥ орто тужында, сууныҥ ол јанында ла бу јанында јӱрӱмниҥ агажы ӧскӧн. Ол ай сайын, јылына он эки катап тӱжӱм берип турган. Оныҥ јалбрактары калыктарды эмдеерге берилген.

3Калада каргышка калганы база болбос. Анда Кудайдыҥ ла Кураанныҥ ширеези болор, Оныҥ кулдары Ого бажырып јӱрер. 4Олор Оныҥ Бойын кӧрӧр, олордыҥ маҥдайында Оныҥ ады бичилер. 5Анда тӱн база болбос, олорго јарыткыш та, кӱнниҥ јарыгы да керек јок болор, нениҥ учун дезе олорго Кудай Кайракан јарыдар. Олор ӱргӱлји чакка башкарар.

6Ангел меге айткан:

– Бу сӧстӧр чындык ла чын. Удабастаҥ не болотонын Бойыныҥ кулдарына кӧргӱзерге, агару јарлыкчылардыҥ тыныныҥ Кудай Кайраканы Бойыныҥ ангелин ийген.

7Бат, удабастаҥ келерим! Бу тӱрбектиҥ судур сӧстӧрин чеберлеп јӱрген кижи кежиктӱ.

8Мен, Иоанн, мыны уктым, кӧрдим. Мен угала, кӧрӧлӧ, меге мыны кӧргӱзип турган ангелге бажырарга, оныҥ бут алдына кӧҥкӧрӧ тӱшкем. 9Је ол меге айткан:

– Јок, онойтпо. Мен сендий ле јарлыкчы карындаштарыҥдый, бу тӱрбектиҥ сӧстӧрин чеберлеп јӱрген улустый ок кул. Кудайга бажыр.

10Меге база айткан:

– Бу тӱрбектиҥ судур сӧстӧрине таҥма баспа, нениҥ учун дезе ӧй јууктап келген. 11Чын эмести эткени база да чын эмести эткей, быјары база да быјартынгай, актузы база да актуны эткей, агарузы база да агарулангай.

12Бат, удабастаҥ келерим! Кайралымды кожо экелип, кажы ла кижиге эткен кереги аайынча берерим. 13Мен – Альфа ла Омега, Баштапкызы ла Калганчызы, Бажы ла Учы.

14Оныҥ јакылталарын бӱдӱрип јӱргендери – кежиктӱ. Олор јӱрӱмниҥ агажынаҥ алып јиир, калага каалгала кирер. 15Тыштында артары – ийттер ле тармачылар, балыр јӱрӱмдӱлер ле ӧлтӱреечилер, чалуга бажыраачылар, тӧгӱнди сӱӱчи ле тӧгӱндеп турган кандый ла улус.

16Мен, Иисус, Бойымныҥ ангелимди ийгем. Ол мыны слерге серкпелерде керелеер. Мен – Давидтиҥ тазылы ла калдыгы, јаркынду таҥ чолмон.

17Тын ла Сыргалјы: «Кел!» – дейдилер. Угуп турганы: «Кел!» – дегей. Суузаганы келгей, кӱӱни бары јӱрӱмниҥ суузын тегинге алгай.

18Бу тӱрбектиҥ судур сӧстӧрин угуп турган кажы ла кижиге керелеп турум: ол сӧстӧргӧ неме кошкон кижиге Кудай бу тӱрбекте бичилген кату-јоболды кожор. 19Бу судур тӱрбектиҥ сӧстӧринеҥ нени алып барза, Кудай јӱрӱмниҥ бичигинеҥ, агару каладаҥ ла бу тӱрбекте бичилгенинеҥ оныҥ ӱлӱзин алып барар.

20Мыны керелеечи айдат:

– Эйе, удабастаҥ келерим!

Аминь. Кел, Иисус Кайракан!

21Иисус Христос Кайраканыстыҥ јакшылыгы ончогорло болгой. Аминь.


## СӦЗЛИК


ААРОН – Моисейдиҥ агазы. Јаҥыс Аарон ло оныҥ калдыктары абыстап јӱрер, Израильдиҥ калыгы учун Кудайга тайылгалар эдер аргалу болгон.

АБЫС – Байзыҥдагы ишчи. Абыстыҥ тӧс молјузы Кудайга тайылга эдери болгон, анайда ок ол мӱргӱниҥ ӧскӧ дӧ молјуларын бӱдӱрген. Израильде Кудайдыҥ јакарганыла абыстар болуп јӱк Аарон угынаҥ таркаган улус иштегендер.

АВВА – арамейлеп Ада дегени. Анайып Иисусты ээчиде баштапкы христиандар Кудайга баштанатан. Мынызыла олор Кудайды сӱӱп тургандарын, Ого алкыш-быйанду ла Оноҥ камаанду болгондорын кӧргӱзетен.

АВЕЛЬ – Адам ла Еваныҥ уулы, Каинниҥ карындажы. Каинди кӧр.

АВРААМ – еврейлердиҥ ле бир кезик ӧскӧ калыктардыҥ улу адазы. Ӧрӧ турган Кудай Авраамла јӧптӧжӱ (кереес) тургускан. Авраам Кудайга уккур, чындык болгон, Ого тыҥ бӱткен, оныҥ учун Авраамды «бӱдериниҥ адазы» дейдилер.

АГАРУ БИЧИК – Јаҥы Кереесте Эртеги Кереестиҥ чийимдери анайда адалган. Эртеги Кереести кӧр.

АГАРУ ТЫН – Кудайдыҥ Тыны. Јаҥы Кереестеҥ кычырганыста, Иисус Христоско бӱткен улус Агару Тын алынып јадылар.

АГАРУ ТЫНЛА ТОЛОРЫ – бӱдӱп турган кижи Кудайдыҥ Тыныла, Оныҥ кӱчиле толоры. Агару Тынла толгон кижи ажыра кӱч, ойгор, арга келип, Агару Тынныҥ керектери эдилет.

АГАРУЛАР, КУДАЙДЫҤ АГАРУ УЛУЗЫ – Кудайдыйы (Христостыйы) болгон, Кудайга бӱткени ажыра Оныла јуук колбулу боло берген улус.

АГАРЬ – Авраамныҥ абакайы Сарра-эште јӱрген кул. Сарра бала тапкалакта Агарь Авраамга уул таап берген, оны Измаил деп адагандар. Је Измаил Авраамга Кудай берер бала эмес болгон учун Измаилдиҥ калдыктары Авраамныҥ калдыктарына Кудай берер болгонды албаган.

АГРИППА (2-чи Агриппа) – 1-кы Ирод Агриппаныҥ уулы. Иродты кӧр. Ол Христос туулган соҥында бодоштыра 53-93 јылдарда Палестинаныҥ јарымыныҥ башчызы болгон.

АДА (Кудай јанынаҥ) – ИисусХристос Кудайды «Ада» деп адап, мынызыла Ада Кудайга тазыл-тамырыла, ӧзӧк-буурыла јуук болгонын ачыгынча кӧргӱзет. Иисус Христоско бӱдӱп турган кижи Кудайла колбулу болуп, Оны «Адам» деп адаар аргалу.

АДАМ – Кудай јайаган баштапкы кижи. Оноҥ Кудай Еваны јайаган. Адам ла оныҥ ӱйи Ева Кудайдыҥ јакарузын укпай, кинчек эткен баштапкы улус болгондор. Оноҥ ло бери улус кинчек эткенче.

Коринфтеги серкпеге 1-кы самарада ИисусХристос «калганчы Адам» деп адалган. Баштапкы Адам ончо улустыҥ улу адазы болуп, кажы ла кижиге эт-кандуга јӱрӱм берет. Иисус Христос, экинчи Адам, Ого бӱдӱп турган ончо улуска тыннаҥ јӱрӱм берет.

АКТААРЫ – грек сӧстиҥ чике учуры: бурулу эмес деп јарлаары. Оныҥ Јаҥы Кереесте салылган учуры: Ӧрӧ турган Кудай кижиниҥ кинчектерин таштап, оны бурулу эмес деп јарлап, Бойыныҥ алдында акту деп бодойт. Кудай кижини јаҥыс ла Иисус Христоско оныҥ бӱткени ажыра актайт. Кудайга беринерин, акту болорын кӧр.

АКТАЛАП КОЙГОН КИЖИ – кара јаҥдулар анайда кулдарла, государствоныҥ кандый-бир ижинде туружатан улусла, анайда ок гаремдерде иштейтен улусла эдетен. Акталайтан чӱм-јаҥ еврейлерде јок болгон, нениҥ учун дезе мыны Кудай јаратпай турган.

АКТУ. АКТУ БОЛОРЫ (гректеп дикайосуне) – 1. Кудай јанынаҥ учуры: Кудай јаантайын чынла, чындыкла башкарынат. 2. Кижи јанынаҥ: кижи Кудайла чын колбуда јӱрӱп јат.

«Акту, акту болоры, актаары» ла «чындык» деген сӧстӧрдиҥ тазылы грек тилде андый ок. Актаарын кӧр.

АЛБАНЧЫ – римдер еврейлерди јуулап алала, олорды албан-кӱчле башкаргандар. Иисустыҥ ӧйинде албанчылар римдерге иштегендер. Олор еврейлер болгондор, је римдерге болужып, еврейлерди римдердиҥ черӱзине калан тӧлӧттирген. Оныҥ учун еврейлер калан јуучыларды јаман кӧрӧтӧн. Бого ӱзеери калан јуучылар акчаныҥ јарымын мензинерге, тӧлӧйтӧнинеҥ кӧп акча некейтен.

АЛКЫШ ЈЕТИРЕРИ. АЛКЫШ СУРААРЫ – Јаҥы Кереесте мындый учурлу: 1. Кудай кандый-бир кижиге быйан, кандый да јакшыны эдери. 2. Кандый-бир кижиге быйан эмезе ӧскӧ кижиге кандый да јакшыны этсин деп, Кудайдаҥ сураары.

АЛЛИЛУИЯ – иудейлер Кудайды алкайын дегенде, «Аллилуия» деп кыйгырыжатан. Бу еврей сӧс «Кайраканды мактагар» дегени.

АЛЬФА ЛА ОМЕГА – Альфа грек тилдиҥ алфавидиниҥ баштапкы таныгы болуп јат. Оныҥ учун, ИисусКайракан – ол Альфа деп бичилгени, Ол баштапкы, ончозыныҥ бажы дегени. Иисус база Омега деп адалган, бу грек алфавиттеги калганчы танык. Иисус ончозыныҥ бажы чылап, Ол анайда ок ончозыныҥ учы; ончозы Оныҥ Бойында тӱгенип јат.

АМИНЬ – еврейлеп чынынаҥ, андый ла болзын.

АНГЕЛ – Кудайга јалчы, Оныҥ элчизи болуп, Оныҥ јакарганыла улуска болужып јӱрген амыйтан.

АНТИХРИСТ – бу сӧс антихристос деп грек сӧстӧҥ табылган. Анти деп кожулта сӧскӧ јаҥыс та «ӧштӱ, удурлажаачы» деп эмес, је база «баштапкы болорго јӱткӱӱчи» деп учур берет.

АПОСТОЛ (гректеп апостолос) – «ийилген кижи» деп учурлу. Бу сӧстиҥ Евангелиеде салылган учуры – Кудай талдап алган ла ийген элчи. Ого Иисус Христостоҥ јаҥ берилген. Баштапкы апостолдор – Иисустыҥ он эки ӱренчиги.

АРАМЕЙ ТИЛ – јебрен еврей ле араб тилдерле тазылы јаҥыс тил. Иисус Христостыҥ јӱрӱминиҥ ӧйинде иудейлер кӧп сабазында арамей тилле эрмектежетен.

АРГАДААЧЫ – Кудай ончо калыктардыҥ Аргадаачызы эдип Иисус Христосты талдап алган. Иисус Христос улусты кинчектиҥ кулданыжынаҥ, кинчек учун бурулаштаҥ ла кезедӱдеҥ – мӧҥкӱ ӧлӱмнеҥ аргадайт.

АТ, АТ-ЈОЛ (адында, Оныҥ адында, адынаҥ ла о. а.) – бу сӧс кижи ле Кудай јанынаҥ тузаланылып, олордыҥ учурын ачат. Иисустыҥ ӱренчиктери «Иисустыҥ адына болуп», «Иисустыҥ адыла» деп айдып, оору улусты јаскылап турарда, Иисустыҥ кӱчи иштеп, олорды јаскан.

АЧЫБАГАН КАЛАШ ЈИЙТЕН БАЙРАМ – бу байрам Пасха ӧткӧли, јети кӱнниҥ туркунына байрамдалатан. Ол кӱндерде еврейлер ачыткы јок калаш јийдилер. Анайып, олор Египеттеҥ еврейлер канайда ырбаганын эске алынадылар. Олор сӱрекей бачымдап барган учун ачыткыны тестеге кожор ло калашты быжырардаҥ озо тесте кӧдӱрилерин сакыыр ӧй олордо јок болгон.

БАЙЗЫҤ – тайылга эдетен ле Кудайга бажыратан тура. Ол Кудайдыҥ Бойы айдып берген ӱлекерле тудулган. Байзыҥныҥ кӱрентигинде турган тура эки кыпка бӧлӱлген: агару кыпка ла агарудаҥ агару кыпка. Агарудаҥ агару кыпка аҥылу мӱргӱ ӧткӱрерге јылына бир катап јӱк улу абыс кирер аргалу болгон. Бу кып агару кыптаҥ јаан кӧжӧгӧлӧ бӧлӱлген. Иисус Христостыҥ озолондыра айтканыла, Христостыҥ туулганынаҥ ала I чакта римдер Байзыҥды бӱткӱлинче јемирип койгондор.

БАЙКАН ТУРГУЗАТАН ДЕП БАЙРАМ – бу байрамда еврейлер тӱжӱм јуунадылып калганына сӱӱнетен. Олор байкандар эдип, олордо бир неделениҥ туркунына јадатан. Анайып, олор Кудай берер болгон ороонго келгенче тӧртӧн јылдыҥ туркунына куба чӧлдӧ јӱрӱп, байкандарда јаткан ада-ӧбӧкӧлӧрин эске алынатан.

БЕЖЕНИНЧИ КӰН ДЕЙТЕН БАЙРАМ – бу байрамды еврейлер Пасха башталганынаҥ ала бежен кӱнниҥ бажында байрамдайтан. Ол ӧйдӧ анайда ок буудайдыҥ тӱжӱмин јуунадары байрамдалатан. Беженинчи кӱнде Христостыҥ бир кезик ӱренчиктерине ле Оныҥ јолыла барган улуска Агару Тын тӱшкен.

БИЛДИ – кандый-бир немениҥ чынын кӧргӱскен Кудайдыҥ кайкамчылу темдеги. Кудай ИисусХристос ажыра кӧп билдилер јайаган.

БӰДӰП ТУРГАН УЛУС – Ӧрӧ турган Кудайга бӱдӱп, ИисусХристос ажыра аргадаш алып, кинчектери ташталган улус.

ВААЛ – кара јаҥдулардыҥ кудайлыгыныҥ ады. Јебрен ӧйлӧрдӧ эмди Израиль деп адалып турган ороондо Ваалга бажырган улус јуртаган. Израильдиҥ улузы бери келерде, кезикте Кудайга эмес, Ваалга бажыратан. Мынаҥ улам Кудай олорго тыҥ чугулданатан.

ВАВИЛОН – Эртеги Кереестиҥ ӧйлӧринде Вавилон империя Израильдиҥ калыгыныҥ калју ӧштӱзи болгон. Јаҥы Кереесте «Вавилон» деп сӧслӧ бултаарта кӧрмӧстиҥ каандыгы керегинде айдылат.

ВАЛААМ – Эртеги Кереестиҥ ӧйлӧринде јуртаган кара јаҥдујарлыкчы. Ол ӧйдӧ моавтардыҥ кааны болгон Валак Валаамды алдырып, Израильдиҥ улузын каргазын деген, је Валаам мыныҥ ордына Кудайдыҥ јакарганыла бу калыкты алкаган. Јаҥы Кереесте ол кинчектӱ јаман сӱр-кебер болуп јат.

ВАРАК – јебренде Израильдиҥ калыгыныҥ башкараачыларыныҥ бирӱзи. Ол јуу-согуштарда олорды башкарып, ӧштӱлерди јеҥетен.

ВЕЕЛЬЗЕВУЛ – кӧрмӧстиҥ ады. Ого Израильдиҥ калыгыла коштой јуртаган ӧскӧ уктар бажырган.

ВЕНИАМИН – Иаковтыҥ (Израильдиҥ) он эки уулыныҥ эҥ кичӱзи. Ол еврейлердиҥ он эки угыныҥ ада-ӧбӧкӧлӧриниҥ бирӱзи болуп јат.

ГЕЕННА (еврейлеп Ге-Хинном, эмезе Хинном ӧзӧги дегени) – Иерусалимниҥ стенелери алдындагы јуука јер, сӱре-чӧптиҥ ле кандый ла быјардыҥ чогунтызы. Олорды јоголторго туркаары от кӱйдӱретен. Јаҥы Кереесте таамыны бултаарта айтканы.

ГЕРМЕС – јебрен Грецияда улус бажырган кудайлыктардыҥ бирӱзиниҥ ады. Ол кудайлардыҥ элчизи болгон.

ГИДЕОН – Израиль калыгында каан јок тужында оныҥ башкараачыларыныҥ бирӱзи болгон. Гидеон Кудайга тыҥ бӱдӱп, Оныҥ башкарганыла јӱрерге мӱргийтен. Бойыныҥ јуучылдарын јуу-согушка баштап апарганда, керек дезе черӱзиниҥ тоозы ас та болзо, ол ӧштӱни јеҥетен, нениҥ учун дезе ого Кудай болушкан.

ГОМОРРА – Јӱрӱм јок талайдыҥ јуугындагы ӧзӧктӧ турган эки кала «Содом» ло «Гоморра» деп атту болгон. Бу калаларда јуртаган улустыҥ кинчектери учун Кудай отту ла кӱкӱрлӱ јаҥмыр јаадырып, олордыҥ экилезин јоголтып койгон.

ГОРЧИЦА – ӧзӱм, оныҥ ӱрени оп-оок, је ӧзӱп бӱткен тужында јаан ӧзӱм боло берет.

ГРЕК ТИЛ – Ак теҥисти кӱнчыгыш јараттай јаткан ороондордо Иисус Христостыҥ јӱрӱминиҥ ӧйинде улус эрмектешкен тӧс тил. Јаҥы Кереес грек тилле бичилген.

ДАВИД – Израильдиҥ экинчи кааны. Давид Израильди улу ороон, Иерусалимди дезе оныҥ тӧс калазы эткен. Ол анайда ок билгир јуучыл ла улу ӱлгерчи болгон, Кудайды мактаган кӧп јаҥарлар чӱмдегениле јарлу. Псалтырь деп бичиктиҥ кӧп јарымы оныҥ јаҥарларынаҥ туруп јат.

ДИАКОН – сӧс сӧслӧ «јалчы, болушчы», серкпениҥ ишчизи.

ДИНАРИЙ – озодо Римниҥ башкартузында јӱрген ороондордо тузаланылган мӧҥӱн акча. Анайда ок бу акча база Израильде Иисустыҥ ӧйинде тузаланылган. Динарий кырада иштеген ишчиниҥ кӱндӱк ишјалы болгон.

ЈААНЫ – Јаҥы Кереесте јааны деп сӧс ӱч башка бӧлӱк улусты темдектейт: 1. Евангелиелерде еврейлердиҥ мӱргӱӱлиниҥ башкараачылары. 2. Иште (11-21) ле самараларда јербойыныҥ серкпезиниҥ башкараачызына кӧстӧлгӧн улуска баштанганы. 3. Ачылтада (4-5) јирме тӧрт башчы теҥеридеги Кудайга бажырат.

ЈАЙЫМДАЛАРЫ – грек тилдеҥ оныҥ учуры: тӧлӱ тӧлӧлгӧн соҥында кандый-бир јаманнаҥ јайымдаары. Јаҥы Кереесле болзо, кижини кинчектиҥ олјозынаҥ јайымдаарга тӧлӧлгӧн баа – Иисус Христостыҥ тайылгалу ӧлӱми.

ЈАЙЫМДАЛГАННЫҤ БАЙРАМЫ (гректеп пасха) – Израиль калыгыныҥ байрамы. Кудайдыҥ јакарганыла олор Египеттиҥ кулданыжынаҥ јайымдалганын байрамдап јадылар.

ЈАҤЫ КЕРЕЕС – бичиктердиҥ јуунтызы, ого тӧрт Евангелие, апостолдордыҥ Ижи, самаралар ла Ачылта кирген. Јаҥы Кереесте Кудайдыҥ мындый берген сӧзи салылган: улус Иисус Христоско бӱтсе, Ол олорды акту улус чылап јуудып алар, нениҥ учун дезе Иисус Бойыныҥ ӧлӱмиле улустыҥ ончо кинчектери учун кезедӱ учун тӧлӧп берген.

ЈАҤЫРАР ДЕГЕН БАЙРАМ – ол кӱн еврейлер бистиҥ эрадаҥ озо II чакта Иуда Маккавей канайда Байзыҥды арутаганын эске алгылайт. Ӧштӱлер Байзыҥга кирип, оны быјарсыдып койгон болгон. Еврейлер бу байрамды анайда ок Ханнука, эмезе јарыткыштар байрамы деп адап јадылар.

ЈАРЛЫКЧЫ – Кудай берип турган јетирӱлерди айдаачы кижи. Ол Кудайдыҥ јакарганыла калыкка айдат. Эртеги Кереестиҥ ӧйлӧринде Кудай кӧп јарлыкчылар ийген. Олор ажыра Кудай келер ӧйдӧ не болорын ачкан. Јарлыкчылар улайын самаралар бичийтен. Кӧп судурлаштар Исаия, Иеремия, Иезекииль, Даниил, Осия ла ӧскӧ дӧ јарлыкчылардыҥ бичиктеринде бичилген. ИисусХристос туулганынаҥ кӧп јылдар озо олор Оныҥ келерин судурлап айткандар. Јаҥы Кереесте Агару Тыннаҥ кӧдӱриҥи алып айдып турган улусты база јарлыкчылар деп адап јадылар. Олор Кудай кӧнӱ ачкан јетирӱлерди айдадылар. Судур бичиктер Моисейдиҥ бичиктериле (Моисейдиҥ Јасагыла) кожо Чийим, Агару Чийим деп адалат.

ЈАСАК (Моисейдиҥ јасагы) – Израильдиҥ калыгына Кудай берген јасак. «Јасак» деп Моисей ажыра берилген он јакылтаны, эмезе Эртеги Кереестиҥ баштапкы беш бичигин (Беш бичик) айдып јадылар. Јасак – ол ээжилердиҥ ле јакылталардыҥ јуунтызы, бойыныҥ калыгы јанынаҥ Кудайдыҥ ээжилерин, анайда ок Израильдиҥ калыгы канайда јӱретенин кӧргӱскен.

ЈАСАКЧЫ – Моисейдиҥ јасагын јакшы билер кижи. Оныҥ тӧс молјузы јасакты кӧчӱрип бичиири, оны шиҥдеери, јартаары ла оныҥ бӱдӱп турганын шиҥжӱге алары болгон. (Јасакчылар улусты јасакка ӱреткен.)

ЈЕЛБЕГЕН – соојынга кирген сӱрекей кӱчтӱ тынду, ол јаан јер-бакага тӱҥей, је анайда ок јылан деп адалат. Ачылтада јелбеген јелбистердиҥ јааны, эрликтиҥ сӱр-темдеги эдип тузаланылат. Јебрен бичиктерде јелбегендер керегинде айдылганы бар; бу сӱр-темдек мынаҥ алылган. (Чындаптаҥ јелбегендер јер-ӱстинде качан да јӱрбеген.)

ЈЕЛБИС, КАРА ЈЕЛБИС – эрликтиҥ јалчызы. Ол улайын кижилерге каршу эдип, улусты Кудайга бактырбай, эрликти ээчий бардырат. Кижи анчада ла јаман керектер эдип, эрликке иштеп баштаганда, ол оны бӱткӱлинче ээлеп алат.

ЕВА – Адамныҥ ӱйи. Адам ла Ева баштапкы улус болгон. Кудай јер-телекейди јайап турар ӧйлӧрдӧ Ол озо баштап Адамды, оноҥ Адамныҥ кабыргазын алып, Еваны јайаган. Соҥында Евага эрлик келип, Кудай јиирге јарабас деген јиилекти јидирген. Ева анайда ок јиилекти Адамга берген, ол јиген. Оноҥ ло бери, Адам ла Ева Кудайды укпай барган ӧйдӧҥ ала кижилик кинчек эдип баштаган.

ЕВАНГЕЛИЕ – Сӱӱнчилӱ Јарды кӧр.

ЕВРЕЙ – Иаковтыҥ калдыктары. Израиль калыгыныҥ ончо он эки угы еврейлер болгондор, је оноҥ, Иуданаҥ башка, таралган соҥында, «еврей» ле «иудей» деп сӧстӧр учуры јаҥыс боло берген.

ЕГИПЕТ – Израильге коштой ороон. Израильдиҥ улузы Египетте 400 јылдыҥ туркунына кул болуп јӱрген. Је соҥында Кудай Бойыныҥ калыгын Египеттеҥ чыгарган.

ЕЛИСЕЙ – Кудайдыҥ јарлыкчызы. Ол Илия јарлыкчыга болушкан, оныҥ кийнинде јарлыкчыныҥ ижин бӱдӱрген.

ЕЛЛИН – грек дегени. Јаҥы Кереесте грек культураны ла тилди алынган ончо ӧскӧ калыктардыҥ чыгартулу улузы анайда адалат.

ЕПИСКОП – сӧс сӧслӧ «ајараачы, корычы». Јербойыныҥ серкпезиниҥ башкараачызы.

ИАКОВ – Исаактыҥ уулы, оны анайда ок «Израиль» дейдилер. Ол Израиль калыктыҥ улу адазы болгон.

ИЕРЕМИЯ – Кудайдыҥ јарлыкчызы. Иеремияныҥ судур бичиктеринде Кудайдыҥ Сӧзи оныҥ кӱчи ажыра ла јарлыкчыга Кудай кӧргӱскен сӱр-кеберлер ажыра анчада ла толо бичилген.

ИЕРУСАЛИМ – Эртеги Кереестиҥ ӧйлӧринде – ол Израильдиҥ каандыгыныҥ тӧс калазы, Јаҥы Кереестиҥ ӧйлӧринде Римниҥ башкартузында болгон. Иисустыҥ ӧлгӧни, тирилгени ле теҥериге кӧдӱрилгени бу каланыҥ коштойында болгон. Библия Теҥеридеги Иерусалим керегинде айдат. Оны Кудай Бойына чындык улуска туткан.

ИЕССЕЙ – Давид-каанныҥ адазы. Христос Иессейдиҥ ле Давидтиҥ калдыгы болор деп, еврейлер Исаияныҥ судурлап айтканына бӱткендер.

ИЗРАИЛЬ – 1. Иаковко Кудай берген аҥылу ат. Израиль он эки уулду болгон, олор Израильдиҥ он эки угыныҥ улу адалары боло бергендер. 2. Каланыҥ ады.

ИИСУС – бу ат «Аргадаачы» эмезе «Кайракан аргадап јат» дегени. Марияныҥ балазын Иисус деп адагандар, нениҥ учун дезе Ол калыкты кинчектеринеҥ аргадаар учурлу болгон.

ИИСУС НАВИН – Моисей ӧлӧрдӧ, оныҥ болушчызы Иисус Навин Израиль калыгыныҥ башкараачызы боло берген. Ол калыкты Кудай берер болгон Ханаан ороонына баштап апарган. Олор тартыжып, бу јерде јуртаган кӧп калыктарды јеҥгендер. Оноҥ Иисус Навин јерди бӧлӱп, Израильдиҥ кажы ла угына, абыстар болгон Левийдиҥ угынаҥ башка, ӱлеп берген.

ИЛИЯ – Кудайдыҥ јарлыкчызы. Израильди башкарган Ахав-каан ла оныҥ абакайы Иезавель чалуларга бажырган учун Илия јарлыкчы олорго Кудайдыҥ сӧстӧрин айдатан. Мессияныҥ јерге келерин Илия белетеп койор учурлу деп, Малахия јарлыкчыныҥ айткан сӧстӧрин иудейлер билер болгон.

ИОАНН – Јаҥы Кереесте Иоанн деп атту бир канча кижи учурайт. Олордыҥ эҥ учурлу дегендери ол Крестеечи Иоанн ла Иоанн апостол: 1. Крестеечи Иоанн Иисуска јол белетеп койгон јарлыкчы болгон. Ол, Илиядый јарчы бойы, Илия чылап улуска озолондыра айдып, улусты кинчегин алынып, Кудайга баштанзын деп кычырып, креске тӱжӱрген. 2. Иоанн апостол Зеведейдиҥ уулы ла Иаковтыҥ карындажы, Иисустыҥ он эки апостолыныҥ бирӱзи болгон. Ол Иоаннаҥ Евангелиени, Иоанныҥ самараларын, Ачылтаны бичиген.

ИОНА – Кудайдыҥ јарлыкчызы. Бир катап Кудайдыҥ сӧзин јарлазын деп, оны Кудай Ниневия кала јаар ийген. Је Иона керепке отурып, ӧскӧ јаны јаар јӱскен. Айдарда, Кудай тыҥ јоткон ийген. Кудай Ионага чугулданганынаҥ улам андый тыҥ јоткон башталганын керептеги улус билип ийгендер. Анайдарда, олор бойлоры аргаданарга, Ионаны талайга таштагандар. Јаан балык Ионаны јуда салган, ол балыктыҥ ичинде ӱч кӱнниҥ туркунына јӱрген. Учында балык оны јаратка чыгара кустырып ийген. Мыныҥ соҥында Иона Кудайга багып, Оныҥ сӧзин јарлап барган.

ИОСИФ – Јаҥы Кереесте мындый атту бир канча кижи учурайт, олордыҥ учурлу дегендери: 1. Иосиф, Израиль калыгыныҥ калдыктары боло берген Иаковтыҥ он эки уулыныҥ бирӱзи. Ол Вениаминниҥ карындажы болгон. 2. Иосиф, Иисус Христостыҥ энези болгон Марияныҥ эш-нӧкӧри. 3. Иосиф, Иисустыҥ карындаштарыныҥ бирӱзи. 4. Аримафейдеҥ Иосифи – Синедиронныҥ турчызы. Ол акту кижи болгон, Кудай Каадыгын такыган, Иисус Христостыҥ јажытту ӱренчиги болгон. 5. Иосиф, ол Варнава деп јарлу.

ИРОД – 1. Улу Ирод: иудей каан. Ол бастыра Палестинаны башкарып турар ӧйдӧ ИисусХристос туулган. 2. Ирод Антиппа, Улу Иродтыҥ уулы. Ол Христос туулган соҥында 4-39 јылдарда Галилейди башкарган. 3. 1-кы Ирод Агриппа, Улу Иродтыҥ јеен балазы. Ол Палестинаны Христос туулган соҥында 41-44 јылдарда башкарган, христиандарды тыҥ истеген. Агриппаны кӧр.

ИСААК – Авраам ла Сарраныҥ уулы, Иаковтыҥ адазы. Исаак ажыра Кудайдыҥ берген сӧзи бӱдери улалган.

ИСАВ – Авраамныҥ уулы Исаак Исав ла Иаков деп эки уулду болгон. Исав јаан уулы болгон, је бир катап ол аштап турала, јаан уулы болгон адын Иаковко садып ийген; ол бир айак кашаныҥ ордына јаан уулга учурлалган алкышты Иаков алзын деп јӧпсинген. Исавтыҥ эмес, Иаковтыҥ калдыктары Кудайдыҥ талдап алган калыгы боло берген.

ИСАИЯ – Кудайдыҥ јарлыкчызы. ИисусХристос телекейге келердеҥ чик-јок озо Ол керегинде Исаия кӧпти јарлыктап айткан.

ИССОП – иудейлердиҥ мӱргӱӱл чӱм-јаҥдарында тузаланылган ӧзӱм. Абыстар оныҥ јалбрагын эмезе сабын суйук немеге, темдектезе, тайылган тындуныҥ канына сугуп, оныла кижини эмезе арутайтан немени ӱрӱстейтен.

ИУДА – Иаковтыҥ он эки уулыныҥ бирӱзи. Ол Иуда дейтен уктыҥ ада-ӧбӧкӧзи болгон. Оныҥ калдыктары Иудей дейтен тергееде јуртаган. Иерусалим кала Иудейде туруп јат. ИисусХристос Иуданыҥ угынаҥ болгон ло Иудейдеги Вифлеем калада туулган. Анайда ок Јаҥы Кереесте мындый атту Иуда Искариот ло Кайраканныҥ Иуда карындажы бар.

КАИН – Адам ла Еваныҥ јаан уулы. Ол Авель деп кичӱ карындажына кӱйӱнеле, оны ӧлтӱрип койгон. Мынаҥ улам Кудайдыҥ Каинге айтканыла ол јер ӱстиле кӧчӱп јӱрер, оны ончо улус јектеер учурлу болгон.

КАЙРАКАН (гректеп Куриос, еврейлеп Адонай) – бу сӧс грек ле еврей тилдерде «ээ, ээлеген» деген учурлу. Библия бичилип турар ӧйлӧрдӧ бу сӧслӧ ӱй улус кезикте ӧбӧӧндӧрин адайтан, јалчылар ла кулдар дезе бойлорыныҥ ээлерине анайда баштанатан. Бу сӧсти Кудай јанынаҥ тузаланганы Ол јер-телекейди, ондо бар ончо не-немени ээлеп турганын кӧргӱзет. Јаҥы Кереесте Кайракан деп ат улайын ИисусХристос јанынаҥ тузаланылат.

КАЙРАКАННЫҤ КӰНИ – Кайракан јаргы эдерге келер кӱн. Ол кӱн Кудай ИисусХристос ажыра бастыра телекейди јаргылаар. Бу кӱнди анайда ок «јаргыныҥ кӱни» деп адап јадылар.

КАПКАШ БАЛУ – эт-кандагы јазылбас оору. Андый оорулу улусты быјартыган дежетен.

КАРА ЈАҤДУ – чын Кудайга эмес, чалуларга ла ӧскӧзине де бажыраачы кижи. Еврейлер ӧскӧ калыктарды ончозын анайда адайтан, нениҥ учун дезе ол ӧйдӧ јаҥыс олор бирлик Кудайга бӱткендер.

КЕРЕЕС – јӧптӧжӱ, оны тургузар тужында кажы ла јаны бойына кандый-бир молју алып, сӧзин берет. Библияда Кудай ла улус ортодо тургузылган јӧптӧжӱ тӧс јерде туруп јат. Ӧрӧ турган Кудай кижиликке болужарга колын сунат. Баштаҥкай эдип, Ол бойы улусла јӧптӧжӱ тургузат. Кудай ла улус ортодо тургузылган эҥ учурлу јӧптӧжӱлер – Эртеги ле Јаҥы јӧптӧжӱлер (Кереестер). Синай кырда Моисей ажыра Израиль калыгыла Кудай тургускан јӧптӧжӱни «Эртеги Кереес» дейдилер (Чыгыш ла Јасакты такыганы). Кудай ла улус ортодо Јаҥы јӧптӧжӱ болоры керегинде јарлыкчылар судурлап айдып туратан. Јаҥы Кереестиҥ бичиктеринеҥ кычырганыста, Јаҥы јӧптӧжӱ Иисус Христостыҥ тирилгенине тӧзӧлгӧлӧнип, Оныҥ каныла лапталып, Кудайга бӱдӱп турган ончо улусла тургузылган.

КЕРЕЕСТИҤ КОВЧЕГИ – агаштаҥ эдилген ле алтындалган кайырчак. Оныҥ ичинде Кудайдыҥ он јакылтазы бичилген јалбак таштар чеберлелген. Ковчег чадырдыҥ агарудаҥ агару дейтен јеринде ле тудулган соҥында Байзыҥда турган. Байзыҥдыкӧр.

КЕРӰ АГАШ – Иисус Христостыҥ јӱрӱминиҥ ӧйинде улусты ӧлӱмле кезедеринде тузаланылган јазал. Ол карчый-терчий эки тоормоштоҥ турган. Керӱ агашта ӧлӧри сӱрекей шыралу болгон ло эҥ элек-уйатту деп бодолотон.

КЕСАРЬ – рим каганныҥ окылу ады.

КИЖИ УУЛЫ – арамей тилде бу сӧсколбу «кижи» дегени. Даниилдиҥ Эртеги Кереестеги бичигинде бу ок сӧс кудайлык Кижи јанынаҥ тузаланылат. Евангелиелердеҥ кычырганыста, ИисусХристос Бойын Кижи Уулы деп адайт. Мынызыла Ол ончо јанынаҥ, кинчектеҥ башка, ӧскӧ улустаҥ аҥыланбай турганын темдектейт.

КИНЧЕК – Кудай берген јакылталарды биле-тура эмезе билбей јадып бусканы, Кудайга уккур эмес болоры ла бакпазы.

КОЛ САЛЫП АЛКААР – мӱргӱниҥ чӱм-јаҥы. Јаҥы Кереестеҥ кычырганыста, кол салып алкаары мындый учуралдарда тузаланылган: алкыш бергенде, аҥылу ишке учурлаганда, бӱдӱп турган кижи Кудайдаҥ аҥылу ишке јайалта алзын деп, ол учун мӱргиген ӧйдӧ, кижи Агару Тынды алынзын деп, ол учун мӱргиген ӧйдӧ, оору-јоболды јазар тушта.

КӦРМӦС (гректеп диаболос) – јелбистердиҥ јааны. Диавол деп сӧс грек сӧстӧҥ табылган, ол «сайгакчы» дегени, учуры јаҥыс эрлик деп сӧс «ӧштӱ, удурлажаачы» дегени. Сатана ол ок кӧрмӧс.

КРЕСКЕ ТӰЖЕРИ – Јаҥы Кереесте креске тӱжериниҥ эки бӱдӱми керегинде айдылат.

Иоанн јарчыныҥ креске тӱжӱргени кинчегин алынар, кинчек этпей, бойын Кудайга учурлаар јӧп јарадылар дегени. Евангелиелерде куучын шак андый креске тӱжӱш керегинде ӧдӧт.

Иисус Христостыҥ тирилгениниҥ кийнинде креске тӱжӱрериниҥ учуры тереҥжиген ле элбеген: Христостыҥ ӧлӱми ле тирилгени кижиниҥ бойына Иисуска јӱрерге ӧлӧри ле тирилери дегени болуп баштаган. Андый креске тӱжӱш керегинде Јаҥы Кереесте айдылат. Креске тӱжӱрери христиан чӱм-јаҥ боло берген. Оны ӧдӱп, кижи серкпеге кожулат.

КУДАЙ (еврейлеп Эл, Элохим, гректеп Теос) – Бирлик, Ӧрӧ Турган; ончо бардыҥ Јайаачызы, ончозына јаргыныҥ јӧбин чыгарар бирлик Јаргычы.

КУДАЙГА БАШТАНАРЫ (гректеп метанойа) – гректеҥ сӧс сӧслӧ «бойыныҥ санаа-шӱӱлтезин кубултар» дегени.

КУДАЙГА БЕРИНЕРИ – Кудайга чындык болоры, Ого бастыра бойын беринери, Кудайдыҥ сӧзиле јӱрери. Акту болорын, актаарын кӧр.

КУДАЙДЫҤ КААНДЫГЫ – эмдиги ле келер телекейде улусты ла ончо јӱргендерди Кудайдыҥ башкарары, Ӧрӧ турган Кудайдыҥ табына, Оныҥ башкартузына багарына келиштире улустыҥ јӱрӱми. ИисусХристос Кудайдыҥ Каандыгы керегинде кӧп ӱреткен. Бу телекейде ол бӱдӱп турган улустыҥ јӱрӱминде качан ок јӱрӱп јат, је ол учына јетире јӱк чак тӱгенген кийнинде ачылар.

КУДАЙДЫҤ КУРААНЫ – анайда Крестеечи Иоанн Иисусты адаган. Кудай кинчектерин таштазын деп, иудейлер бойлорыныҥ чӱм-јаҥыла Ого берӱ эдип кураан тайатан. Кураанныҥ ӧлӱми ле оныҥ каны тӧгӱлгени кинчек эткен кижи учун толынты деп бодолотон. Кижи дезе Кудайдыҥ кӧзинче ару боло беретен. Иисус Кудайдыҥ Курааны деп адалган, нениҥ учун дезе, кинчектерис ташталзын деп, Бойыныҥ јӱрӱмин тайылга эдип берген.

ЛАДАН – баалу-чуулу, јарык-јажыл ӧҥдӱ јараш јытту чагана. Ол Байзыҥда ӧртӧӧринде тузаланылган. Оны Аравиядаҥ ла кӱнчыгыш Африкадаҥ экелетен. Андый ладанды Иисус-балага сый эдип судурчылар экелген.

ЛЕВИЙ – Иаковтыҥ он эки уулыныҥ бирӱзи. Кудайдыҥ јакарганыла Байзыҥда јаҥыс Ааронныҥ угынаҥ таркаган улус абыс болгондор, бу уктыҥ арткан улузы абыстыҥ болушчылары болуп иштегендер. Абысты кӧр.

ЛЕВИТ – Левийдиҥ угынаҥ таркаган кижи. Бу ук Байзыҥда абыстыҥ болушчызыныҥ ижин бӱдӱрерге тудулган.

ЛОТ – Авраамныҥ јеени. Улузы балыр јӱрӱм јӱрген Содомды јоголтор алдында Кудай анда јуртаган Лотты аргадап, оны ла оныҥ билезин каладаҥ чыгарган.

МАЙЛААРЫ – кандый-бир аҥылу ишке учурлалганныҥ темдеги эдип, кижиниҥ бажына јараш јытту майдыҥ колынтызын сӱртетен эмезе уратан. Мындый чӱм-јаҥ каанды, абысты ла кезик учуралдарда јарлыкчыны ишке тургусканда тузаланатан. Христосты кӧр.

МАК – «Кудайдыҥ магы» деген сӧсколбу Кудайдыҥ ончо јандай башкартузын ла улузын темдектейт. Библиядаҥ кычырганыста, Кудайдыҥ магы кезик учуралдарда Израильдиҥ калыгына јарык, от ло тӱдӱн чилеп ачылатан. Иисус Христостыҥ јӱрӱми, Ол эткен кайкалдар, анчада ла Оныҥ керӱ агаштагы ӧлӱми ле тирилгени – бу ончозы Кудайдыҥ Уулыныҥ магын керелеген.

МАРИЯ – Јаҥы Кереесте Мария деп атту бир канча ӱй кижи учурайт: 1. Мария, Иисустыҥ энези. 2. Магдаладаҥ Мария. Иисус оныҥ ӧзӧк-буурынаҥ јети јелбисти чыгара сӱрген, ол Иисусты ээчий барган. 3. Вифаниядаҥ Мария, Марта ла Лазарьдыҥ сыйны. Ол Иисустыҥ будыныҥ јанында отурып, Оныҥ ӱредӱзин уккан.

МЕЛХИСЕДЕК – Салимниҥ кааны, абыс. Ого Авраам јуу-согушта јуулап алганыныҥ онынчы ӱлӱӱзин берген, мыныҥ соҥында Мелхиседек Авраамды алкаган. Мелхиседек керегинде «Јайаганы» деп бичикте бичилген.

МОИСЕЙ – Израильдиҥ мӱргӱӱлиндеги ле политикадагы эҥ јарлу башкараачы, јарлыкчы. Ол бойыныҥ калыгын Египеттиҥ олјозынаҥ чыгарган; ого Кудай берген јасакты калыкка јетирген.

МӰРГӰ – Кудайга сӧслӧ баштанганы, Кудайла куучындашканы. Јаҥы Кереестеҥ кычырганыста, ИисусХристос то, Иисустыҥ ӱренчиктери болгон он эки апостол до, бӱдӱп турган ончо улус та Кудайга ӧзӧк-тынынаҥ чыккан сӧстӧрлӧ баштанып, Кудайдаҥ каруу алып туратан.

НАРД – мындый ок атту ӧзӱмниҥ јулугынаҥ эдилген јараш јытту май.

НИНЕВИЯ – Ассирия империяныҥ тӧс калазы. Кудай Бойыныҥ самаразын јарлазын деп, бу кала јаар Иона јарлыкчызын ийген.

НОЙ – Ӧрӧ турган Кудай јер-телекейди јоголторго чайык чыгарар алдында Ной Кудайдыҥ јакарганыла јаан ковчег тудуп, ого бойыныҥ билезиле кожо кирип, ӧлӱмнеҥ аргадалган. Чайыктыҥ кийнинде Нойдоҥ кижилик бӱткен.

ОРОЗО – бойын Кудайга учурлаганныҥ темдеги эдип кандый-бир ӧйдиҥ туркунына чек курсак јибей тудунары. Орозоныҥ ӧйинде Кудайдыҥ быйанын ла болужын сурап, мӱргип јадылар.

ОСАННА – «хосанна» деп еврей сӧс «сурап турум, аргада!» дегени.

ОТОК-КӰРЕЕ – иудейлердиҥ јаргы эдетен оток-кӱреези. Ол јетен кижидеҥ турган: абыстардаҥ, јасакчылардаҥ ла ӧскӧ дӧ јамылу улустаҥ. Оток-кӱрееде кӧп сабазында мӱргӱӱлдиҥ ле эл-јонныҥ сурактары кӧрӱлетен, ол оток-кӱрее анайда ок иудей калыктыҥ римдер алдындагы чыгартулузы болгон.

ПАСХА БАЙРАМЫ – еврейлерге сӱрекей јаан учурлу байрам. Пасха дегени – кӧндӱре ӧткӧн – дегени. Бу байрамда еврейлер туку качан Египеттиҥ кулданыжынаҥ канайда јайымдалганын эске алгылайт. Ол ӧйдӧ Кудай Египеттеги кажы ла турада тун туулган уул баланы ӧлтӱрерге Бойымныҥ ангелимди ийерим деп, озолондыра айткан. Је Ол еврейлерге бойлорыныҥ тураларындагы эжиктердиҥ јаактарын кураанныҥ каныла сӱртсин деген. Ол тушта ангел канды кӧрӧлӧ, ол тураны кӧндӱре ӧдӱп, баланы ӧлтӱрбес. Оноҥ ло бери Пасха байрамныҥ ӧйинде еврейлер кажы ла турада кураан сойып, каарып јадылар. Оноҥ оны кожо јийдилер.

ПИЛАТ – Иисус Иудей јеринде улус ӱредип турган ӧйлӧрдӧ бу ороонды башкарган Рим башчы. Понтий Пилат Христос туулганынаҥ ала 26-36 јилдарда Иудей јериниҥ башкараачызы болгон.

РААВ – јебрен ӧйлӧрдӧ Израильдиҥ улузы олорго Кудай берер болгон јерге јууктап келеделе, ӧштӱлерин канайда јеҥерин билип аларга, ол ороонды кайып кӧрӱп келзин деп, бир канча улус ийгендер. Ол ороондо јуртаган Раав деп јӧй јӱрӱмдӱ ӱй кижи кайучыларга болужып, олорды бойыныҥ айлында јажырган. Раав билезиле кожо аргадалган, нениҥ учун дезе ол Кудайдыҥ калыгына болушкан.

РАВВИ, РАВВУНИ – ол ӧйлӧрдӧ еврейлер јамылу ла кӱндӱлӱ улуска анайда баштанатан. Бу сӧс «ӱредӱчи» дегени.

РАЙ – бу сӧс гректеп «кеен сад» дегени. Кезикте бу атла Едемдеги кеен јер адалат. Јер-телекей јайалып турарда, бу јерге Кудай Адам ла Еваны јуртаткан. Јаҥы Кереесте рай дегени теҥери дегени, оноор Иисус Христоско бӱдӱп турган улус барып јадылар.

РАХИЛЬ – Иаковтыҥ эки абакайыныҥ бирӱзи. Оны Иаков сӱрекей сӱӱген. Ол Иосиф ле Вениаминниҥ энези болгон.

РЕВЕККА – Авраамныҥ Исаак уулыныҥ абакайы, анайда ок Исав ла Иаковтыҥ энези.

РИМ – ИисусХристос јерде јӱрген ӧйлӧрдӧги сӱрекей јаан империя. Ол бойыныҥ башкартузына кӧп ороондорды, ол тоодо Израильди де бактырган. Оныҥ тӧс калазы база Рим деп адалган.

САДДУКЕЙ – кӧп сабазында абыстардаҥ ла арга-чакту улустаҥ турган бир бӧлӱк улустыҥ кижизи. Саддукейлер иудей калыктыҥ чӱм-јаҥыла јӱргендер. Фарисейлерге кӧрӧ олор тирилишке бӱдӱп, Кудайдыҥ сӧзи деп, јӱк Моисейдиҥ беш бичигин јарадып тургандар.

САМАР ЈЕРИ – Иудей ле Галилей ортодо турган, Иудейге кирбеген таҥынаҥ тергее. Иисустыҥ ӧйлӧринде Самар јериниҥ калыгы су-еврейлер эмес болгондор, нениҥ учун дезе јебрен ӧйлӧрдӧ олор ӧскӧ ороондордыҥ калыктарыла колынгандар. Иудейдиҥ еврейлери самарларды кӧрӧр кӱӱндери јок болгон.

САМСОН – јебрен ӧйлӧрдӧ каандардаҥ озо еврейлердиҥ башкараачыларыныҥ бирӱзи. Ол алып-баатыр болгон.

САМУИЛ – Израильдиҥ калганчы улу јаргычызы, Кудайдыҥ јарлыкчызы. Самуил јарлыкчыныҥ кийнинде Израильде каандар башкарып баштаган. Самуил каан эдип Саулды ла Давидти майлаган.

САРРА – Авраамныҥ абакайы, Исаактыҥ энези.

САРЫНДАР БИЧИГИ (Псалтырь) – Эртеги Кереестиҥ бичиктериниҥ бирӱзи. Бу бичик Кудайга учурлалган 150 мак јаҥардаҥ туруп јат. Иудейлер мак јаҥарларды Кудайга бажырар тушта кожоҥдойтон.

САТАНА – Кӧрмӧсти кӧр.

СЕРКПЕ (гректеп экклесиа) – бу сӧс Јаҥы Кереесте эки учурлу: 1. Јуун, Иисус Христоско бӱдӱп турган улустыҥ бир јердеги общиназы. 2. Јер-ӱстинде јуртаган ончо христиандар.

СИНАГОГА – Кудайга бажырар тура. Иудейлер јуртаган кажы ла калада синагога болгон. Иудейлердиҥ синагогазында Кудайдыҥ сӧзине ӱреткендер, Агару Чийимди кычыргандар, Кудайга мӱргигендер.

СИНАЙ КЫР – Синай јарымортолыктыҥ кыры, ол Ак теҥистиҥ тӱштӱгинде, Египет ле Израильдиҥ јери ортодо турган. Бу кырда Кудай Израиль калыгына Моисей ажыра Бойыныҥ он јакылтазын берген.

СМИРНА – эмезе мирра, баалу-чуулу, јараш јытту колынты. Ол аҥылу агаштыҥ чаганазынаҥ эдилетен. Еврейлер мирраны эмдениште тузаланган; ол кижини уйуктадып, оору-сызын јоголтот.

СМОКВА – агаштыҥ бӱдӱми. Оныҥ јиилектери сӱрекей амтанду. Анайда ок инжир деп адалат.

СОДОМ – Гоморраны кӧр.

СОЛОМОН – Давидтиҥ уулы, Давидтиҥ кийнинде Израильдиҥ кааны. Соломон башкарып турарда, Израиль ороон тыҥ ӧзӱм алынган. Соломон Иерусалимде эҥ баштапкы Байзыҥды туткан.

СТОИКТЕР – айлаткыш санаалу Зенонныҥ јолыла барган улус. Калык бойыныҥ јӱрӱмин билгир башкарар учурлу, соот-јыргалдыҥ, эмезе кыйын-шыраныҥ камаанын тоого албай, јӱрӱм кандый болгонынча оны алынар учурлу деп, олор ӱреткендер.

СУББОТ КӰН – иудейлерге мӱргийтен ле амырайтан кӱн. Кудай алты кӱн јер-телекейди јайаган, оноҥ јетинчи кӱнде амыраган, нениҥ учун дезе, Бойыныҥ ижин тӱгескен деп, Чыгыш деген бичикте бичилген.

СӰӰНЧИЛӰ ЈАР (гректеп евангелион) – Израильге Ӧрӧ турган Кудай берген сӧс ИисусХристос ажыра бӱткӱлинче бӱдӱп калган; Ол ажыра ончо улуска аргаданар јол ачылган – бу кажы ла кижиге Кудайдаҥ келген Сӱӱнчилӱ јар.

ТАГЫЛ – тындуларды тайатан бийиксӱ јер. Ол таштардаҥ, той-балкаштаҥ эмезе темирдеҥ јазалатан. Моисей јӱрген ӧйдӧҥ ала тагыл агару чадырда туратан, соҥында дезе, – Байзыҥда. Тайылга эдер чӱм-јаҥды јаҥыс абыстар ӧткӱрер учурлу болгон.

ТАЙЫЛГА ЭДЕР – Израильдиҥ улузы эткен кинчектердеҥ арутанарга тындуларды тайатан, анайда ок Кудайды макка чыгарарга алкыш-быйанду берӱлер эдетен. Темдектезе, бозулар, койлор эмезе эчкилер, анайда ок кӱӱлелер, кулур, калаш тайылатан. Тайылга эдериниҥ ээжилери Библияныҥ баштапкы беш бичигинде бичилген. Соҥында, Јаҥы Кереестиҥ ӧйлӧринде, Иисус Христостыҥ сок јаҥыс тайылгазы кижиликтиҥ ончо кинчектерин таштаарга јеткил болгон.

ТЕҤЕРИ КААНДЫГЫ – Кудайдыҥ Каандыгын кӧр.

ТОМДОШ – эр киндиктӱ бала туулза, сегизинчи кӱнде оныҥ кору јерине кестирӱ эдери еврейлерде јаҥжыгу болгон. Мынайда этсин деп, Авраамга Кудай јакарган. Томдош Авраамныҥ калдыктарыла Кудай тургускан кереестиҥ темдеги болуп, кижи еврей укту болгонын керелейт. Еврейлерди кезикте «томдолгон улус» дежетен. Кереести кӧр.

ФАРАОН – јебрен Египеттиҥ кааны.

ФАРИСЕЙ – јебрен ӧйлӧрдӧ еврейлердиҥ мӱргӱӱлиниҥ бир бӧлӱк улузыныҥ кижизи. Фарисейлер јаантайын Моисейдиҥ јасагы аайынча ла кӧп чактардыҥ туркунына бу јасакка улус кошкон ээжилер аайынча јӱргендер. Олор чак тӱгенген кийнинде ӧлгӧн улус тирилерине бӱткендер.

ФИМИАМ – агаштыҥ јулугынаҥ эмезе јалбрактаҥ ла тазылдаҥ эдилген. Байзыҥда фимиамды улус Кудайга мӱргип турганда, јараш јыт јайылзын деп ӧртӧйтӧн.

ХАНААН – Израиль калыгына Кудай берер болгон ороонныҥ ады. Бистиҥ кӱндерде бу ороон Израиль, анайда ок Палестина деп адалат.

ХРИСТИАНИН – Кудайга бӱдӱп турган, ИисусХристос ажыра кинчектери ташталган, Кудай аргадаган, Христостыҥ јолыла барган кижи.

ХРИСТОС (МЕССИЯ) – Иисустыҥ тӧс ады. Бу сӧстиҥ учуры «майлалган» дегени. Абыстар Израильге каан тудар тужында Кудайдыҥ јакарганыла талдалган кижиниҥ бажын јараш јытту майдыҥ колынтызыла сӱртетен. Јаҥы Кереесте Бойыныҥ калыгын аргадаарга ла Кудайдыҥ Каандыгын тургузарга телекейге Кудай ийген Аргадаачы бу сӧслӧ адалат.

ЫЙЫК КАЛАШТАР – Кудайга тайылга эдип Байзыҥдагы аҥылу столго салатан калаштар. Олорды јаҥыс абыстар јиирге јараар болгон.

ЭРТЕГИ КЕРЕЕС – кӧп јылдардыҥ туркунына башка-башка ӧйлӧрдӧ кӧп тоолу улус бичиген бичиктердиҥ јуунтызы. Бу чийимдер – улус бойына алынып бичиген Кудайдыҥ сӧзи. Агару Бичикти кӧр.

[1]

1:21 - Иисус дегени јебрен еврей тилде «Кайракан аргадайт» дегени.

[2]

5:22 - Темей кижи.

[3]

5:22 - Таамы.

[4]

5:27 - кижиниҥ алганыла кинчек эдери.

[5]

8: - эди-канындагы јазылбас ириҥдӱ балу. Андый балулу улусты быјар дежетен.

[6]

10:4 - «Кананит» дегени јебрен еврей тилде «кичееҥкей, турумкай» дегени.

[7]

10:25 - Кӧрмӧстиҥ база бир ады.

[8]

16:18 - Петр – гректеп «таш».

[9]

21:5 - «Сион кызы» деп Иерусалимниҥ эл-јонын айтканы.

[10]

21:9 - Баш болзын дегени. Еврейлеп сӧс сӧслӧ: «Мӱргип турум, болуш!»

[11]

23:5 - Агару Бичиктиҥ ӱзӱктери чеберлелген тере каптарын. Олорды мӱргиир тушта маҥдайларына ла колдорына кийетендер.

[12]

23:5 - Кудайга берингенниҥ темдеги эдип, кийимге кӧктӧгӧн чачактарын.

[13]

23:7 - Ӱредӱчи.

[1]

3:18 - «Кананит» дегени арамей тилде «кичееҥкей, јӱткиҥкей» дегени.

[2]

16:9-20 - Кезик јебрен тӱрбектерде 9-20 ӱлгерлер јок, Марктыҥ Сӱӱнчилӱ Јары мынайда тӱгенет: «Олорго јарлалганын ончозын олор Петрга ла оныҥ јолдошторына кыскарта айдып бердилер. Оноҥ олорго Иисус бойы да кӧрӱнип, Кӱнчыгыштаҥ ала Кӱнбадышка јетире мӧҥкӱлик аргадаш керегинде агару ла ӱргӱлји јар јарлыктагар деп, олорды ийди».

[1]

1:59 - Кору јерине кестирӱ эдерге.

[1]

1:12 - Бир беристе кире.

[2]

2:1 - Пасханыҥ кийнинде беженинчи кӱнде, ол туштагы иудейлер аш кезер байрамды байрамдайтан.

[3]

8:27 - Бу ороонды кӧп нургуны ӱй улус башкарган, Египеттиҥ каандарын «фараондор» дегени чилеп, олорды «кандакиялар» дежетен.

[4]

17:19 - Каланыҥ эҥ тоомјылу улузы јуулатан јер.

[5]

28:1 - Эмдиги Мальта.

[1]

5:4 - Эртеги Кереесте Кудайдыҥ ады; теҥеридеги јуучылдардыҥ Кайраканы дегени.

[1]

4:14 - Кезик јебрен тӱрбектерде «Олор Оны јамандап јадылар, слер мактап јадыгар» деп эрмек јок.

[1]

8:3 - Гректеп мынайда аайлаарга јараар: «Кудайды сӱӱп турган кижини Кудай билип алган».

[2]

12:3 - Гректеп «каргышка кал» дегени.

[3]

13:1 - Эки јес айактаҥ турган кӱӱлик ойноткы, олорды бой-бойлорына согуштырып јадылар.

[4]

16:2 - Субботтыҥ кийниндеги кӱн.

[5]

16:22 - «Кел, Кайракан!»

[1]

1:20 - «Андый ла болзын».

[2]

3:3 - Эртеги Кереестиҥ ӧйинде Кудайдыҥ јакылталары јалбак таштарда бичилген.

[3]

6:15 - Еврей сӧс. Кӧрмӧстиҥ база бир ады.

[1]

1:18 - Петр апостолдыҥ арамей ады. Таш эмезе кайа дегени.

[1]

3:12 - Ол ӧйдӧ Ак теҥисте айдыҥ-кӱнниҥ аайы коомой, талайда улайын јоткон-куйун болуп јат.

[1]

1:10 - Гректеп «тузалу» дегени.

[1]

9:5 - Кереес ковчегтиҥ ӱстиндеги канатту сӱрлер.

[1]

6:6 - Бескениҥ ас кемјӱзи.

[2]

9:11 - Јайрадаачы.

[3]

14:20 - Ӱч јӱс беристеге шыдар.

[4]

16:21 - Талант – 40 килограммга шыдар бескелӱ.

[5]

21:16 - Эки муҥ эки јӱс беристе.

[6]

21:17 - Алтан беш метрге шыдар.