# Сульманэди Цунмин Хуа

Unknown

## Притчи

### Щүян


Җыгә чўбан зэ «Шын Җинди*» Зэбур буфын литуни. Ба җы йи бын фу дин цунминди* Исраилди хуоншон Сульманэ щехади.

Шонли суйфуди сыхур Сульманэ щелигә «Цунмин хуа». Ба кугәр суандисы заён җётёди йиҗян лян минлён щинщён. Зэ җы йи бын фу литу Сульманэ ба цунмин хуа, фучин ги зыҗиди эрзы гиди җётё шудо йидарнили. Зэ җытар җибянҗя тифәдисы замуҗя ё гуан зыҗиди җяхўни, замуҗя ё җян йигә щифурни, замуҗя лян данлин жынму щёнхони хан замуҗя зэ хуоншон мянчян занни.

Фуди җун-ё тиму – җысы зэ Хўдади мянчян ё гуә гундо гуонйин жызыни. Дин җун-ёдисы пащён Хўда. Лян данлин хуа фәчи, зэ йиче зыҗиди сынхуәшон тэнэ Хўда, зунхў Тади фалү.

Зэ фу литу ги Хўдади Цунмин лю да шындини, Та ба жынму чүанфәди җё гуә гундо гуонйин жызыни. Хўдади Цунмин би йиче данлин дунщи щянчян зу юлэ. Хўда зо дун-яди сыхур, Цунмин зу лян Та зэ йидарнилэ. Җытар хан куаҗён Хўдади Цунминдини, ба Та, зулян нүжынди ёнзы йиён, кангидини. Та щён ба зыҗиди җышы дэ йиха канчўлэди сычин ги жынму гищер. Лян Цунмин зў лэвон – җы зулян гуә янщиди йиён, зэ сашон ба йиче жын чинлэдини. До жыншон Цунмин би җинзы ду җычян. Зу Та ги хуоншонму бонди җё фәгуанни, җё фагуанму вын гуансыни. Хўдўди щинщён дэ тади сынхуә зущён лян буҗысысади нүжын зў лянщиди йиён.

Фуди линйиршон куаҗён кочўди, җыгўди щифузыдини (31:10-31). Та зусы гундо дэ цунминди ёнзы – «Та би йичеди бошы гуйҗун». Сывынди ёнзысы җымуҗяди: ту йигә хуади ту йигә зы йидарни зуәзо яхўти зымудини.

Суйжан «Цунмин хуа» лён чян бан нян зочян щехадини еба, кәсы зэ та литу тифәди жынмуди вынти дэ хуэйда до вуҗинди сыхур хансы ёҗинди. Йинви нэгә вәму ба җы йи бын фу фандо вәму җыдоди сангә йүяншонли – хуэйзўйүшон, ханйүшон дэ вурусйүшон, җё нянҗяму нын ба таму йиҗя лян йиҗя биди канйихар, җё ба литу фәхади Цунмин дыйшон.

Фанйи Шын Җинди Щүәйүан


СУЛЬМАНЭДИ ЦУНМИН ХУА


### 1


Цунмин хуади йисы


1Җысы Даву эрзыди, Исраил гуйниди хуоншон, Сульманэди цунмин хуа.

2Сульманэ ба җыще цунмин хуа ги нэще жын гигили,

сый щён ба цунмин дэ җёфә җыминбый, щён дун ю эрлинди хуа,

3ба лийи дэдо, дуан лўфу,

гундо дэ шыщин щүәхо.

4Та щён ги буҗянди жынму тянщер йиҗян,

ги шонянму тянщер җышы дэ линфан;

5цунминжын тинҗян е дый җёщүәни,

минбыйжын ба йиҗян зоҗуәни,

6замуҗя ба цунмин хуа дэ бифон,

ба цунминжынди хуа дэ тамуди цэхуар ё җыминбыйни.


Цунмин дэ хўдў


7Пащён Җў – җы зусы җышыди тур!

Гуон гуазы җянбудый цунмин дэ җёфә.

8Вәди эрзы, ни ба дадади җёфә тинйихар,

ба мамади йифу бә туйдё;

9җысы ни тушонди йигә җүнмый хуачүан,

ниди бәзышонди дудушын.

10Вәди эрзы, дансы ган гўнахарди жынму гуе ни,

бә чи.

11Таму дан фә: «Гыншон вәму зу,

зў йигә санкын, хэ мин,

ба мәю зуйди жын дынха!

12Заму, зулян нэгә дун-я йиён, ба таму хуәхуәди щишонни,

хулунлунди, зущён фынкын ба мэти йиён.

13Вәму дёщезы заёрди цэбый,

на таму ба гәҗяди фонзы тянманни;

14лян вәму йидарни ни җуа чирни,

заму тинтир ба дёчёнхади фынкэни».

15Вәди эрзы, лян таму бә тун лў,

вон тамуди лўфушон бә зу, щёщин,

16йинцысы таму вон дэ гынчян подини,

вон хэминди лўфушон хуонмондини.

17Зэ фиди чёр мянчян

мәю йисы щя вон;

18зу җымуҗя таму зэ мэфушон чёнха

дынди хэ гәҗяди миндини.

19Сый ба данлин жынди цэбый дёшон,

тади линйир есы җымуҗяди: та хэ гәҗяди минни.


Ба цунмин бә туйдёли


20Цунмин зэ хонзыни худини,

зэ чонзыни тэ шынйиндини;

21зэ хәлын-дотынди хонгуэзыни хандини,

зэ чынмын гынчян җён хуадини:

22«Хан вон җисы буҗянди жынму щён шынха җянданди,

цыщёжынму цыщёни,

гуазыму – җянбудый җышыни?

23Ниму җуангуәлэ, дансы ниму ба вәди пипин тинйихар,

вә ги ниму толүн вәди сылённи,

ба щинниди хуа ги ниму фәйихарни.

24Вә ханли – ниму җуангуәчили;

ба шу чынгили – сый ду мә кан.

25Ниму ба вәди җўйи йидун туйдёли,

ба вәди пипин е мә тин.

26Ын, җисы ниму йүдо бэляшон, вә кан щёшырни,

җисы ниму хэпакэли, вә е дуйчў ниму щёни.

27Җисы хэпа, лян хи фын йиён,

бэля, лян щүанфыр йиён, до ниму мянчян,

пәфан дэ җун данзы ба ниму нячў,

28зу нэгә сыхур ниму хан вәни – кәсы вә бу да шын,

ниму зо вәни – зобуҗуә.

29Йинцысы ниму җянбудый җышы,

ба Җўди пащён туйдёли,

30ба вәди җўйи мә зун,

ба вәди пипин е мә тин,

31ниму ба са җуншон, ба нэгә зу шушонни;

нимуди ха мусуан ба ниму зу хэдёни.

32Йинцысы ба буҗянди жынму тамуди җён пичи хэдёни,

ба гуазыму тамуди мәлёнщин щёмедёни.

33Кәсы сый тин вә, та гуә пиннан-вусы жызыни,

нанвынди, бу хэпа сыса ха сычин».


### 2


Цунминди хочў


1Вәди эрзы, ни дансы зун вәди хуа,

ба вәди фынфу зэ щинни каншуха,

2җё ниди эрдуә тин цунмин,

ба щинчон пинчў җяншы;

3дансы ни җё эрлин,

хан җяншы;

4дансы, зулян йинзы йиён, вонщён та,

зущён бобый, зо та,

5нэхур ни ба Җўди пащён җыминбыйни

зэмусы ба Хўдади җышы дыйшонни.

6Йинцысы Җў ги цунминдини,

Тади куян ги җышы дэ җяншыдини;

7Та ги шыщинжынму ба дыйшын шәлүхали,

ги мәцуә гуә жызыди жынму дондисы донпан.

8Та каншу гундо лўфудини,

бохў хо жынди миндини.

9Зу нэгә сыхур ни ба җын ган,

гундо дэ шыщин, йиче йиҗыди хо лўфу җыминбыйни.

10Йинцысы цунмин җин ниди щиннини,

җышы ба ниди щин зў нанвынни.

11Линфан бохў нини,

җяншы каншу нини;

12ба ни да ха лўшон даҗюхани,

да нэгә жын гынчян, сыйди йүян бу җын;

13да йиче жын гынчян, сый да дуан лўшон халэ,

вонщёнди да хи лўшон зуни,

14дэ ганбаншон гощиндини,

бу щүәходи лян дэ сышон щихуандини;

15тамуди лў щедини,

таму гыншон гәҗяди ха йинсызы җуандини.

16Зу җымуҗя цунмин ба ни да понжын щифузы гынчян,

да ю нанжынди нүжын дэ тади тян хуа гынчян каншухани;

17да нэгә нүжын гынчян, сый ба шонян сыхур җели хунди нанжын лёхали

зэмусы ба гәҗяди Хўда динхади хәтун вондёли.

18Йинцы тади фонзы вон вучоншон линдини,

тади лўфу – вон нэгә дун-яшон.

19Сый җиндо та литу – вучонни,

бу нын җуанхуэйлэ, е бу нын та хуә минди лў.

20Йинви җыгә ни гыншон хо жынди лўфу зу,

ба гундожынди лўфу дэчў.

21Шыщинжын зэ димяншон җўни,

мәцуәди жын е шынхани.

22Ба бугундожынму тян бу шу, ди бу ё,

ба мәю щинфуди да дишон щёмедёни.


### 3


Цунминди данлин хочў


1Вәди эрзы, бә вондё вәди йифу,

ба вәди фынфу каншудо щинни.

2Йинцысы та ги ни

ги чонмин дэ тэпин жызыни.

3Җё щинван дэ җыншы ба ни бә лёхали:

ни ба таму бондо бәзышон, щедо щинни.

4Зу җымуҗя ни да Хўда дэ минжын гынчян

ба щинхо дэ эргили дыйшонни.

5Лян йичеди щин щинфу Җў,

е бә зывон гәҗяди эрлин.

6Зэ замугәди лўшон ни зу еба, фанчон жын Җў,

Та зу ба ни вон дуан лўшон линни.

7Ба гәҗя бә суан цунминжынли,

пащён Җў, дуәтуә ха.

8Та ги ниди шынти ги гончённи,

ги ниди гўдў тян личини.

9Да гәҗяди цэбыйшон ги Җў җүги,

да ни шухади шучын литу ба дин ходи готян е җүги,

10зу нэхур фуйүди лёншы ба ниди цонфон доманни,

щин җю ба ниди ня путоди вәр гуанманни.

11Вәди эрзы, ба Җўди җёфә бә туйдё,

да Тади пипиншон бә җуангуәчи.

12Йинцысы Җў нэ сыйдини, зу ба нэгә зуйдини,

замуҗя дада нэ эрзыдини, Та е зу нэмуҗя нэдини.

13Сый ба цунмин зоҗуәли, ба җяншы дыйшонли,

нэгә жын дуәму гощин!

14Ё дый цунминни, чёнву йинзы,

йинцысы цунмин би җинзы гуйҗун;

15та би бошы гуй,

ни вонщёнди йиче лян та бибучын.

16Тади ю шунисы чонмин,

цэбый дэ миншын зэ зуә шунини.

17Тади лўфусы гощинди,

тади йиче лў дусы пиннанди.

18Ги нэ йиче жын, сый зунли тали, тасы ги минди фу;

сый лян та зэ йидарни, таму дуәму гощин!

19Җў лян гәҗяди цунмин зуәзоли димянли,

ба тян лян гәҗяди җяншы зўчынли.

20Тади җышы кэ тэ шынди кындини

зэмусы җё да йүнцэшон щя йүдини.

21Вәди эрзы, ни ба цунмин хуа дэ линфан ё каншухани,

йүнзун ба таму бә вондё.

22Җы зу чынха ниди минни,

чынха щинванни, зущён ни бәзышонди дудушын.

23Нэхур ниди лў зу чынха пиннандини,

ниди җүә е бу да банзы.

24Фикэ җёли бу хэпа,

дансы фиҗуә – фимын е щён.

25Бә хэпа мынмын лэди бэля,

е бә җё бугундожынмуди вучон ба ни хаҗин.

26Йинцысы Җў лян ни зэ йидарнини,

Та бу җё ни дедо санкын литу.

27Дансы ни ю нынгу,

ба ги ни җёдэгиди цэбый да тади җўжын гынчян бә цон.

28Дансы ни ю фынди дунщи,

ги ни гынчянди жын бә фә:

«Чи, йиху лэ,

миргә вә ги ни гини».

29Ги щинфу ниди линҗү

бә мусуан ха сычин.

30Сый ги ни мә ган ха,

лян нэгә жын быйён-вугў бә жон җон.

31Бә нянжә ган дэдў сычинди жын,

е бә җян тади лўфу,

32йинцысы Җў җянбудый ха щинчонди жын,

ба шыщинжын Та щихуан.

33Җў җушы бугундожынди җяни,

ги гундожынди җя Та ги бэрэкэтини.

34Дуйчў цыщёжын Та щёни,

ги мяншан пичиди жын ги хони.

35Цунминжынму дый хо миншынни,

гуазыму хэщюни.


### 4


Цунмин би саду җун-ё


1Эрзыму, ниму ба дадади җёфә люшын тинйихар,

зу җымуҗя дый эрлинни.

2Йинцысы вә ги ниму ги хо җёщүәдини,

бә туйху вәди йифули.

3Зэ вә дадади фонзыниди сыхур, вә суйдини,

вәсы вә мамади луәмур йигә эрзы.

4Вәди дада ба вә җымуҗя җёли:

«Ба вәди хуа гәдо ниди щинни,

зун вәди фынфу – нэхур ни хуәни.

5Дый цунмин, зо эрлин,

ба вә фәхади бә вондёли, е бә туйдё.

6Ба эргили бә лёли – та каншу нини,

щинэ та – та бохў нини.

7Цунминсы дин видади:

дый цунмин, ба са ни зан еба,

кәсы ба эрлин ё занни.

8Тэнэ цунмин – та ба ни е тэ гони;

дансы ба та лучў, ни чў миншынни.

9Та ба щинходи хуачүан дэдо ниди тушонни,

ба минлён гуанмо ги ни налэни».

10Вәди эрзы, ни тинйихар, ба вәди хуа зун,

нэхур ни чон хуәни.

11Вә ги ни ба цунминди лўфу зыгини,

ба ни линдо дуан лўшонни.

12Зукэли – җүә бу да банзы,

дансы покэли – пынбудо.

13Ба җыщезы җёфә дэчў, бә тунху,

ба таму каншуха, йинцы җысы ниди мин.

14Бә та бугундожынди лў,

бә гыншон дэжынди лўфу зу:

15да җыгә лўфушон җәгуәлэ, зэ ташон бә зу,

ванди зу, йүан гуәчи.

16Дансы таму бу ган дэ сычин, таму фибуҗуә,

дансы ба сыйди мин бу хэдё, нянҗин бибучў.

17Таму ба бугундо, лян мәмә йиён, чыдини,

ба дэдў лян җю йиён, хәдини.

18Гундожынмуди лў, зулян ганзо жәту сади гуон йиён, лёндини,

быйтян долэди сыхур та йүәщин лён.

19Кәсы бугундожынмуди лўсы хидундунди,

таму гәҗя е бу җыдо, зэ натар пындони.

20Вәди эрзы, ба вәди йүян люшын тин,

ба вәди хуа зун.

21Ба таму ни бә лёдёли,

ба таму гәдо щинни.

22Сый ба таму дыйшон, таму ги нэще жын ги минни,

ги жынди шынти ги гончённи.

23Ба гәҗяди щин би саду каншу хо,

йинцы тасы минди гынзы.

24Ба җяхуа туйдё,

ба хуонхуа да гәҗяди куни гандё;

25җё ниди нянҗин йиҗы кан,

җё ниди канфа вончян шыкан.

26Ни чо дуан лўшон зу,

нэхур ниди йиче лў зу чынха вуданщүандини;

27вон ю дэ зуә бә гуэ,

да дэ гынчян тунху.


### 5


Ба пәе-ханзы йиҗя ги йиҗя гихади вардэ ё зунни


1Вәди эрзы, ба вәди цунмин люшын тин,

ба вәди җяншы е тин,

2җё ниди линфан ванчын,

җё ниди куян каншу җышы.

3Понжын щифурди куян тян, зулян фынми йиён, тондини,

тади йүян вуэрдихын, би ю ду ван.

4кәсы линйир та чынха, зулян кўхо йиён, кўдини,

куэди, зулян җян до йиён.

5Тади җүәпян вон вучон гынчян хадини,

җүәбу вон нэгә дун-яшон зудини.

6Та бу сыщён хуә минди лўфу,

та гәҗя е җыбудо, тади лў дуәму ще.

7Эрзыму, җыхур ба вә тинйихар,

ба вәди хуа е бә туйдё.

8Да нэгә нүжын гынчян вон йүанни зан,

бә та тади мынкан,

9були ни ба гәҗяди личи ги понжынму фишонни,

ги щиннинди жынму ба гәҗяди суйфу гигини,

10понжын зу ба ни занхади цэбый дыйшонни,

ни фихади гункў до понжын җянини.

11Ниди гуонйин жызыди линйиршон,

җисы ниди шынзы лоди гандё,

12ни шынхуанни:

«Виса вә мә зун җёфә,

виса вәди щин ба пипин туйдёли?

13Виса вә ба җёйүанму мә тин,

ба лошыму мә зун?

14Зэ зу йибу – зэ йиче жынмуди мянчян

вә чынха диҗяндили!»

15Да гәҗяди чүанни хә фи,

да гәҗяди җинни да фи.

16Виса ё җё ниди фи зэ ман хонзыни йини,

зэ чонзыни тонни?

17Ни ба таму ги гәҗя люха,

лян понжын бә фын.

18Җё ниди чүан ю бэрэкэти,

җё ни лян ни шонянди щифузы гощин.

19Щинтынди лў, щигоди җүлүгәр –

җё тади конзы заён сыхур ги ни ги футан,

тади щинэ җё ни зуйдини.

20Вәди эрзы, виса ни вонщён понжынди щифузыдини,

ба чўли мынди нүжынди ё лудини?

21Йинцысы Җў ба жынди йиче лўфу җыдони,

ба йиче жынди лў Та канҗяндини.

22Бугундожын дедо гәҗя щяхади дэдў вон литуни,

гәҗяди гўнахар ба та чанчўни.

23Мә тин җёфәди йимяр – та вучонни,

чечў зыҗиди хошо хўдў та да җын лўшон мидёни.


### 6


Ба хўдў щёщинди


1Вәди эрзы! Дансы ни боҗынли гынчянди жынли,

ви понжын пыйли конзыли –

2суанлэсы ни ба гәҗя лян зыҗиди хуа бончўли,

ниди хуа ба ни җёхунли.

3Җыхур вәди эрзы, вәё ба гәҗя даҗюха, ни җымуҗя ган:

йинцы ни до данлин жынди шунини,

ни диҗян, бә тынди нэго та.

4бә фи җё,

ба нянпизы бә би,

5ба гәҗя җю, зущён мыйлў да нянди жын гынчян поди йиён,

зущён чёчёр да җуа чёрди жын гынчян.

6Ланганшу! Чи, ба майичур канйиха,

ни зу чынха цунминжынни!

7Та гынчян е мәю тузы,

е мәю кан тади, мәю фәгуанжын,

8кәсы та щятян кәҗя зу шушы чыхәдини,

да мыйзыди сыхур шу лёншыдини.

9Ланганшу, вон җисы ни хан фини?

Җисы ни щинлэни?

10Щүәви зэ фийихар, дю йигә дун,

дан цо шу зэ тонйихар –

11чүннан, зулян мәшәди цохуазы йиён, до ни гынчянни,

пинчүн, зулян дёчёнжын йиён, лэни.

12Да бу җы сысади жын дэ хажын гынчян

җяхуа бу ли ку:

13вәё җё ба жын хундё,

йисыр тади нянҗин йи җи,

йисыр җүә йи дан,

йисыр лян җыту зыдини.

14Тади щинни гуйҗи мандёли,

тади сылёнсы дэди,

та йинавар чуәсуәди җё жын нобонни.

15Йинви җыгә лян та мынмынди йү бэляни;

та йиха зу шәдёни, зэ е бу нын хуә.

16Җў җянбудый люгә дунщи,

ди чигә до Ташон есы сынза-кәвуди:

17канбуче жынди канфа,

бу фә шыхуади шәту,

хэ вуцуәжын минди шу,

18мусуан ха сыди щин,

вон ха сычиншон поди җүә,

19бу фә шыхуади җя гўва зэмусы нэгә жын,

сый чуәсуәди җё дищүнму нобонни.


Ба хан йигә пәе-ханзы йиҗя ги йиҗя гихади вардэ ё зунни


20Вәди эрзы! Ба дадади фынфу каншуха,

ба мамади йифу е бә туйдё.

21Ба таму йинавар гәдо ниди щинни,

бондо бәзышон.

22Дансы зукэли – таму ба ни линни,

фикэ җёли – каншу нини,

щинлэли – лян ни фәхуани.

23Йинцы фынфу, зулян дынзан йиён,

йифу зущёнсы лён,

җёфәди пипинсы хуә минди лўфу.

24Таму ба ни да дэ нүжын гынчян

лян чўли мынди нүжынди җя хуашон каншухани.

25Ба гәҗяди щин лян тади җүнмый бә даҗё,

бә нянжә тади нянзамо.

26Хўлон нүжынди җячянсы йикуэр мәмә,

кәсы сый вонщён понжын щифузы, ба гәҗяди мин нын хэдё.

27Нандый ба хуә чёндо хуэвәни

ба йишон шобуланма?

28Нандый да җуә хун мыйтан гәдазышон зугуәчи

ба җүә шобухама?

29Җы лян нэгә нанжын йиён,

сый лян данлин жынди щифузы йидарни фиҗёдини:

сый ба та дули, ба нэгә нанжын яндин зуйни.

30Бә щянтан зыйли, йинцысы та нэ вәди тули –

ви ба дўзы чыбо;

31кәсы дан ба та җуачў, та хуан чилэзыди җонни,

ба гәҗяди йиче цэбый гигини.

32Лян понжынди щифузы фиҗёди мә нозы –

хэ гәҗядини.

33Дачуй дэ ха миншын дын тадини,

хансы щибуҗинди щюшы.

34Йинцысы чы цўди нанжын ба гәҗя җуабучў,

бо чуди нэйитян та бу щитын ни,

35та бу җешу жынцуәди чян,

ба замуҗяди лищин ни ги еба, та бу ё.


### 7


Ба хўлонди нүжын щёщинди


1Вәди эрзы, ба вәди хуа зун,

ба вәди фынфу каншуха.

2Дансы зун вәди фынфу – ни зу хуәни,

ба вәди йифу, зулян нянщифур йиён, каншуха.

3Ба таму дэдо ниди зытузышон,

җидо ниди щин литу.

4Ги цунмин фәги:

«Нисы вәди зымый!», лян эрлин җе чин.

5Зу җымуҗя ни ба гәҗя да понжын щифузышон,

да чўли мынди нүжын дэ тади тян хуашон каншухани.

6Йибян да чуонзышон вә вонли,

да чуонзыди цынзыни канли,

7зэ йибазы бу җянди жынму литу,

зэ щёхуәзыди җунҗянни

канҗялигә гуатар.

8Та зэ нэгә хонзыни җуандини, зэ йигә нүжын җўди фонгуэзы гынчян,

вон нүжынди фонзы нэбон зудини,

9хушон, жәту луәди нэгә сыхур,

хили, хидундунди еванни.

10Йиканса: йигә нүжын йиншон та чўлэли,

чуанди хўлон нүжынди йишон,

чуэди җяхуа щин,

11тасы нобонди дэ дандади,

зэ җяни та е зуәбучў:

12йисыр та зэ хонзыни, йисыр зэ чонзыни,

зэ мый йигә фонгуэзы гынчян шудини.

13Та ба нэгә щёхуәр сычў, ба лян щинтынтуәли,

лян мәщюди ёншы фәдини:

14«Вә ба пиннан гўрбани җүшонли,

җиргә ба вәди вардэ ванчынли.

15Йинви нэгә вә җиргә йиншон ни чўлэли,

золи нили – зоҗуәли.

16Ги чуоншон вә ба данзы пушонли,

да Египет налэди хуа бу.

17Ба чуон вә лян цуан фи сали,

лян алое дэ киннамон.

18Ни лэ, до ганзо йиҗя щихан йиҗя,

йигә ба йигә заму нэвон.

19Йинцысы вәди нанжын мә зэ җяни:

та шонли йүан лўли,

20ба чянбор нашон зули,

йүәлён йүанли цэ хуэй җяни».

21Нүжын лян җянчё ба щёхуәр гуешонли,

лян тян хуа хунди лэли.

22Зу нэгә сыхур щёхуәр гыншон та зули,

зулян поню зу зэ тади вәршон йиён,

зущён лў чо вон литу поди йиён.

23Җян ба тади ганзы мә шыгуәди сыхур –

та, зущён вон лунлур литу фиди чёр йиён,

е бу җыдо, нэтарсы тади вучон.

24Эрзыму, җыхур, ба вә тин,

ба вәди хуа зун:

25бә җё нимуди щин җәгуә нэгә нужынди лўфушон,

зэ тади лўшон е бә юҗуан!

26Йинцысы бушоди жын җоли тади хуәли,

ба бушоди жын та хэли.

27Вон тади җяни зуди лў ба ни линдо нэгә дун-яшонни,

җы зусы вучонди лў.


### 8


Цунминди кухо


1Нандый җы бусы цунминди шынчима?

Нандый җы бусы җяншы чүанфәди шынйинма?

2Зэ лў бонниди гочўршон,

зэ шызыкуршон та зандини,

3зэ чынмын гынчян чүандини,

вон чын лимян җинкэли хандини:

4«Минжын, ба ниму вә хандини,

вә хандисы Аданди хубыйму.

5Буҗянди жынму, ниму ба йиҗян җыминбый,

гуазыму, ниму ба эргили җыминбый.

6Ба вәди ёҗин хуа тинйихар,

йинцы вә фәдисы шыхуа,

7вәди шәту җёндисы җыншы,

бугундо до вәди кушонсы кәвуди.

8Вәди йүян дусы гундоди,

литу мәю җяхуа дэ хуон;

9таму ду до минбый жынмушонсы кэди,

до дыйха җышы жынмушонсы дуанди.

10Ба вәди җёфә би йинзы канди гощер,

җышы би хуон җин җычян.

11Йинцысы цунмин би бошы ду җүнмый,

ни вонщёнди саду лян та бибучын.

12Вәсы цунмин, йиҗян лян вә зэ йидарнини,

вә ба җышы дэ линфан дыйшонли.

13Пащён Җў –

зусы җянбудый дэ.

Ба те конзы, гоно,

ха лўфу дэ җя хуа вә ду хындихын.

14Җўйи дэ цунмин хуа зэ вә гынчянни,

вә хан ю эрлин дэ личини.

15Хуоншонму лян вәди бонцу гуан гуйдини,

вонзыму нанҗы гундодини.

16Гуанжынму, линшуму

дэ дун-яшонди йиче вынгуансыди жын лян вә фәгуандини.

17Сый нэ вә, ба та вә е нэ,

сый зо вә – зоҗуәни.

18Фугуй дэ миншын лян вә зэ йидарнини

зэмусы мәйирди цэбый дэ гундо.

19Вәди готян би җинзы, хуон җин хо,

вә гиди шучын би җын йинзы хан хо.

20Вә зудисы дуан лўфу,

җочў гундо;

21вә ги нэ вәди жынму ги суй тамуди шонхони,

ба тамуди цонфон домандини.

22Да гўдэ сыхуршон, йиче дунщи юлиди зычян,

Җў ба вә зўчын Тади лўфуди турли.

23Вә да сыхурди туршон,

зо дун-яди шонвонняншон зу сынчўлэли.

24Вә би зуәзо тэ шынди кын

дэ фичүанди сыхур чўлэди зо.

25Вә сынчўлэди нэгә сыхур

сан дэ пәпәзы хан мә луйшонни;

26зу нэгә сыхур Җў ба пин димян

дэ дишонди ту йиба тў хан мә зуәзоха.

27Та җунчын тян дэ зэ тэ шынди кын готу хуа чүанзыди сыхур,

вә зэ нэтар кәҗя юлэ,

28зу нэгә сыхур, җисы Та зэ готу вон җинни нандун йүнцэли,

зу нэгә сыхур, җисы ба дихади тэ шын кынди фичүан вон лошыни зўли,

29зу нэгә сыхур, вәё бә җё фи тончўлэ,

Та динли хэди янзыли,

нэгә сыхур, җисы зуәзоли диди гынзыли,

30вә зу зэ Та гынчян донли җёнжынли,

донли тянтянди щихуанли,

зэ Та гынчян бу тынди хунхуәли:

31дуйчў йиче дун-я хунхуәли,

дуйчў йиче жын щихуанли.

32Эрзыму, җыхур ниму ба вә тинйихар:

сый җуади вәди лўфу, та дуәму гощин!

33Ба вәди җёфә тинйихар – ниму зу юха цунминни,

ба та зэ бә щяндёли.

34Сый тин вәдини,

зэ вәди мынкан гынчян хи-мин зандини,

дуйчў вәди мын нян бу шанди вондини,

та дуәму гощин!

35Сый ба вә зоҗуә, та ба мин зоҗуәни

зэмусы ба Җўди щинэ е дыйшонни.

36Кәсы нэгә, сый ба вә мә җуачў, шонцун гәҗядини:

сый җянбудый вә – нэгә щинэ вучон».


### 9


Ба цунмин дэ хўдў чиндини


1Цунмин ги гәҗя ба фонзы гэшонли,

зэли чигә туйхади җўзы,

2ба жу шәлү бянйили,

ба җю лян щёнлё хуәдёли,

ба ду бэдо җуәзышонли.

3Та ба нүхуәҗиму дафади җё фәчили,

да чынчёншон җё йиман тинҗянни:

4«Буҗянди жынму, до вә гынчян лэ!»

Ги мә эргилиди та фәли:

5«Ниму лэ, чы вәди чыдилэ,

хә вә хуәхади җюлэ!

6Ба хўдў вондё – нэхур ниму хуәни,

җочў эрлинди лўфу зу».

7Ба цыщёжын йи гэбян – зу нэ мани,

ба бугундожын пипинйихар – хэ гәҗяни.

8Бә пипин цыщёжын – та җянбудый нини;

пипин цунминжын – та щинэ нини.

9Ба цунминжын зыҗёйихар – тади цунмин йүә гони,

ба гундожын җёйихар – та йүәщин дый җёщүәни.

10Пащён Җў – җы зусы цунминди тур!

Жыншы Шынди – җы зусы эрлин!

11Дансы лян вә, цунмин, зэ йидарни,

ниди гуонйин жызы чонни, ни хуә чонмин-быйсуйни.

12Ни дансы цунминжын, ниди цунмин ги ни ги шонхони,

ни дансы цыщёжын – гәҗя җо хуәни.

13Хўдў – җысы нобонди нүжын,

та хансы мә тёёнди, мә җышыди;

14та зэ гәҗяди мын чянту зуәдини,

зэ гогорди вифыншон, зэ дачүнди мянчян,

15вонщёнди хан йиче гуәлўди,

дуандуар шон гәҗя лўди:

16«Буҗянди жынму, до вә гынчян лэ!»

Ги мә эргилиди та фәдини:

17«Тухади фи тянщер,

чёнхади мәмә щёнщер!»

18Нэще жынму хан бу җыдо, ба таму чо вонжынму гынчян хандини,

нэгә нүжынди кижынму – зэ нэгә дун-яди шынчўрни.


### 10


Сульманэди цунмин хуа


1Җысы Сульманэди цунмин хуа.

Цунмин эрзысы фучинди йүнчи,

вунозыди эрзысы мучинди пәфан.

2Бугундоди фугуй литу мәю хочў,

гундо да вучоншон җюдини.

3Җў бу нын җё гундожын вәха,

кәсы бу җё бугундожынди вонщён чын.

4Ланганшуди шу йин чүнни,

чинҗин шу йин цэни.

5Сый щятян шу кўдини, тасы ю эргилиди эрзы;

сый шу җуонҗяди сыхур фиҗё, тасы бу җы сысади эрзы.

6Гундожынди шонхосы бэрэкэти,

бугундожынди шәту дэдихын.

7Җищён гундожынди жын ю бэрэкэтини,

ба бугундожынди минзы бу тифә.

8Дансы жынди щинни ю цунмин, та каншу фынфуни,

дансы зуй хўдўли, та шәдёни.

9Сый зуди дуан лў, та фонщинни,

сый ванди зудини, ба та җуачўни.

10Сый җи нянҗиндини, та шонщинни,

сыйди зуйсы хўдўди, та шәдёни.

11Гундожынди зуй – җысы ги минди чүан,

бугундожынди зуй дэдихын.

12Хэхын җё жынму нобондини,

щинэ ба йиче гўнахар щидёни.

13Минбыйжынди куяншон дый цунминни,

бу минбый жынди җибыйшон нэ тёзыни.

14Цунминжын каншу җышыдини,

хўдўжынди зуй хэдини.

15Фуханди цэбый зущён чынчён,

чүнжынди пинчүн хэ тадини.

16Гундожынди гункў – ви хуәмин,

бугундожынди җинвын – ви гўнахар.

17Сый зун җёфә, та да хуәминди лўфушон зуни;

сый хэхын пипин, та ми лўни.

18Хуонлюрди зуйни ю хэхынни,

гуазы ла щянхуадини.

19Хуа дуәли жә гўнахарни,

сыйди хуа шо, нэгәсы ю эргилиди жын.

20Гундожынди куян, зулян дин ходи йинзы йиён,

кәсы бугундожынди щин җыди дуәшо чян?

21Гундожынди куян каншу хошо жындини,

хўдўжынди эрлин чүәшоди йимяр, вучондини.

22Җўди бэрэкэти җё ни фацэни;

лян та ни бу җы кўнан.

23Гуазы җянли ха сы гощиндини,

ю эрлинди жын җян цунмин щихуандини.

24Бугундожынму хэпа са, нэгә зу йүдо тамушонни,

гундожынди вонщён чынни.

25Да фын гуагуәчи, бугундожын зу буҗянли,

кәсы гундожын йинавар занчўни.

26Сый лян ланганшу даҗер,

до ташон җы зущён зуйниди цў, зулян нянҗин литуди ян йиён.

27Сый пащён Җў, та чонйүан хуәни,

кәсы бугундожынди жызы дуанхани.

28Гундожынмуди зывон до тамушонсы гощин,

кәсы бугундожынди вонщён мәюдёни.

29Җўди лўфу до гундожыншон – җысы цонди вәр,

до ганха ха сычинди жыншон – җысы хэ.

30Гундожын йүнзун бу ёдун,

бугундожын зэ димяншон занбучў.

31Да гундожынди куянни дый цунминдини,

ба чәхуонди шәту гәдёни.

32Да гундожынди хуашон дый щихуанни,

бугундожынди шәян чәхуондини.


### 11


1Җў җянбудый нэгә жын, сый зэ чыншон хундини.

Та щинэ дуй чынни.

2Щюшы гынди гоно зудини,

гуэфон хуту зуди зусы цунмин.

3Ба шыщинжынму тамуди шыщин линдини,

ба мәю щинфуди жынму тамуди хуон хэдини.

4Дасуанди Нэйитян цэбый бонбушон мон,

кәсы гундо да вучоншон җюхани.

5Мәцуәжынди гундо вон дуан лўшон линдини,

ба бугундожын җё гәҗяди бугундо ганбан дахачини.

6Гундо ба шыщинжынму җюхани,

мәю щинфуди жынму шындо гәҗя вонщёнди вон литуни.

7Бугундожын вучонди сыхур, тади вонщён е мәюдёни,

фуҗүди ха жынди зывон е бу җянни.

8Гундожын мянгуә пәфанни,

бугундожын яндин йү тани.

9Мәю щинфуди зуй ба гынчянди жын щёмедёни,

җышы ба гундожын каншухани.

10Дансы гундожын гуәди хо – чынпу е гощиндини,

бугундожын шәдёли – е щихуандини.

11Лян шыщинжынди бэрэкэти щюгэ чынпудини,

лян бугундожынди зуй цыйдини.

12Хўдўжын сондый гынчянди жындини;

ю эрлинди жын бу янчуан.

13Фә щянхуади жын ба понжынди бими зу кэкэли,

кочўди жын йижү хуа ду бу фә.

14Дансы минжын мәю линшу – та дехачини,

чў җўйиди жын дуәли – дыйшын яндин лэни.

15Мый йигә сый ви понжын пыйли конзыли, йүдо бэляшонни,

бу пый конзыди нэгә – ба ха дуәдёни.

16Тинхуади хо нүжын дый хо миншынни,

дэдўжынму дый цэбыйни.

17Щинванди жын ги гәҗя дый хочўдини,

щин нинди жын хэ гәҗядини.

18Бугундожын дый җя шонхони;

сый җун гундо, та дый җын шонхони.

19Гундо ба мин линлэдини,

кәсы сый нян ха сы, та вон вучон гынчян шыкандини.

20Җў җянбудый ха щинчонди жын,

щихуан нэщемудини, сыйди лўфу мәю цуә.

21Ни җихо: дэжын яндин шу зуйни,

кәсы йиче гундожын ба мин җюхани.

22Мәнозыди җүнмый нүжын

зулян җў зуйтузышонди җин хуанзы йиён.

23Гундожынмуди панвон чынха хочўни,

бугундожынди зывон җё чи шонлэни.

24Йигә сандини – та йүә фуҗүдини,

данлиндисы сусугуй – та йүә чүнли.

25Шусунди жын гынчян са дусы фуҗүди;

сый ги данлин жын гили хәди фи, гәҗя бу нэ кон.

26Сый цонли лёншыли, ба нэгә минжын җумани,

кәсы сый вончў мэ лёншы, ба нэгә куаҗённи.

27Сый шыканди ган хо, та дый щинэни;

сый шыканди ган ха, ба ха дыйшонни.

28Сый зывон гәҗяди цэбый, та ладони,

гундожынму, зущён лю фу йиён, фачелэни.

29Сый вон гәҗяди җяни җо бэля, та гуон дый фынни;

хўдўжын чынха цунминжынди хуәҗини.

30Да гундожын сахади зыршон ги минди фу җончўлэдини;

цунминжын гуан жынди щинни.

31Дансы зэ димяншон ги гундожын җочў тади гунло гидини,

ги бугундожынму дэ ю гўнахарди йүәщин гини.


### 12


1Сый щихуан җышы, та е щихуан җёфәни,

сый җянбудый пипин, тасы гуазы.

2Хожын ба Җўди щинэ дыйшонни,

ги мусуан хащинди жын дин зуйни.

3Ган бугундоди жын зэ диҗешон занбучў,

ба гундожынди гын бабудо.

4Җыгўди щифузысы нанжынди миншын,

мәю щюди щифузысы гўдў литуди нун.

5Гундожын сыщён гундодини,

бугундожын мусуан хундини.

6Бугундожынди куянсы хэ минди мэфу,

шыщинжынди куян җю минни.

7Бугундожын дан дедо, та зу мәюдёни,

гундожынди фонзы занчўни.

8Ю эргилиди хуа тэ жынни,

ха сылён сон жынни.

9Диҗянди, ю йигә хуәҗиди жын,

би гоноди, мәю йикуэр мәмәди жын хощер.

10Гундожын ба сынку ду тынни,

кәсы бугундожынди щин ниндихын.

11Сый зэ дини шу кў, тади дўзы бони,

сый нян кун вонщён, тасы гуазы.

12Бугундожын мусуан гәшы-гәёнди дэ сыдини,

кәсы гундожынди гын фа яязыдини.

13Дэжын зэ җяхуа литу җёхундёни,

гундожын мянгуә пәфанни.

14Фәли хо хуади жын шу хо җуонҗяни,

тади гункў, зулян шонхо йиён, җуанхуэйлэни.

15Хўдўжын ба гәҗяди лў суандисы шыди,

цунминжын тин җўйини.

16Хўдўжын ба гәҗяди чи вончў щяндини,

линжын бу тин дэцэ тади хуа.

17Шыщин-шыйи жынди хуасы гундо,

җя гўвади хуа хундини.

18Щянхуа, зулян до йиён, шон жынни,

цунминжынди хуа ги гончённи.

19Шыхуа фанчон шынхани,

җя хуа бу җючон.

20Дэжынди щин литусы җя мусуан,

нэ тэпинди щин литусы гощин.

21Гундожын бу йү ха,

бугундожын пындо хошо дэ сычиншонни.

22Җў җянбудый җя хуа,

кәсы ба шыщин-шыйи жын Та щихуан.

23Линжын цон гәҗяди җышыдини,

гуазы ба гәҗяди хўдў вончў щяндини.

24Чинҗин жынди шу фәгуандини,

лан жынди шу шу зуйдини.

25Цощин ня жын щиндини,

хо хуа нуан жын щиндини.

26Гундожын ги гынчянди жын ба лў зыгини;

сый гыншон бугундожын зу, та ми лўни.

27Ланганшу йүнзун бу шо еҗи,

чинҗинди ба фуйү цэбый дыйшонни.

28Гундо лўфу линдо миншонни,

дансы зэ ташон зу, ба вучон пынбуҗян.


### 13


1Цунмин эрзы җешу дадади җёфәдини,

цыщёжын тинбуҗян чёнба.

2Фәли хо хуади жын шу хо җуонҗяни,

фанпанжынму лян дэдў гуә жызыдини.

3Сый каншу гәҗяди йүян, ба мин хўхани;

сый ба шәту нёбучў, ба гәҗя хэдёни.

4Ланганшу вонщёндини, кәсы сыса дыйбушон,

чинҗинди вонщён дуәйү чындини.

5Гундожын җянбудый хуон хуа,

бугундожын сон гәҗядини.

6Гундо каншу нэщемудини, сыйди лўсы дуанди,

бугундо ба ю гўнахарди жын да дуан лўшон лингуәчини.

7Йигәр сыса мәю еба, җуондисы фухан,

ди эргәди цэбый дуә еба, җуондисы чүнхан.

8Лян цэбый нын ба жынди мин мэшонни,

кәсы чүнхан тинбуҗян ха тади хуа.

9Гундожынмуди сынхуә, зулян җуәди лён йиён,

кәсы бугундожынму зущён меди дынзан.

10Да гоношон гуонсы ма җондини;

натар даҗя шонлёндини, нэтар ю цунминни.

11Мынмын дыйхади цэбый куэ зу ванни,

йидяр йидяр шухади йүәщин дуәни.

12Мә ванчынди зывонсы щинниди бин,

ванчынди зывонсы ги минди фу.

13Сый ба фәхади бу люшын, ба гәҗяди мин хэни;

сый зунли фынфу, дый шонхони.

14Цунминжынди йифусы ги минди чүан,

та да вучонди воншон каншудини.

15Эргили ги щинхони,

фанпанжынмуди лўфусы куннанди.

16Линжын сылёнди ган сыдини,

гуазы ба гәҗяди хўдў зыдини.

17Буходи сунщинжын йү хадини,

кочўди сунщинжын ги гончённи.

18Сый мә зун җёфә, та шу пинчүн дэ щюни;

сый тинли пипин хуа, нэгә жын дый тэнэни.

19Ванчынди вонщён нуан жын щинни;

до гуазышон дин нандисы ба дэ лёдё.

20Лян цунминжын щүан, тян цунминни;

лян гуазы даҗер, дуәбудё дэ сычин.

21Ха гынди ган гўнахарди жын,

гундожын дый хочўни.

22Хо жынди цэбый ги эрнү дэ сунзы шынхани,

ба ю гўнахарди цэбый гундожын дыйшонни.

23Чүнханди хо җуонҗя чынли еба,

кәсы бугундо ба та хэдёни.

24Сый щитын бянзы, та җянбудый тади эрзы;

сый щинэ эрзы, йүнди сыхур чынфа тани.

25Гундожын чыкэли чыбодини,

бугундожынди дўзыни кундини.


### 14


1Цунмин нүжын гэ фонзыни,

хўдў нүжын цый тани.

2Сый пащён Җў, тади лўфу дуандини;

сый бу зунхў Та, тади лў щедини.

3Хўдўжынди щянхуа зусы куә тади бянзы,

цунминжынди хуа каншу тадини.

4Мәю җянню – цонфон кундини;

юли да понюли, дый хо җуонҗяни.

5Җын гўва бу нын хун,

җя гўвади чисый дусы җяди.

6Цыщёжын зо цунминдини, кәсы зобуҗуә;

минбыйжын йүнйи дый җышыдини.

7Да гуазы гынчян зан йүан,

да тади куни дынбушон җышы хуа.

8Линжынди цунмин ба гәҗяди лўфу җыминбыйни;

гуазыди хўдў зэ та чәхуонди щин литуни.

9Хўдўжын дуйчў щи гўнахарди гўрбани щёдини,

кәсы Җў щинэ шыщинжын.

10Гуон жынди щин җы тади юцуни,

ба тади гощин лян данлин жын фынбукэ.

11Бугундожынди фонзы тадёни,

кәсы шыщинжынди җонфон фуҗүни.

12Юди лў канчи дуандини,

кәсы линйир та зу линдо вучон гынчянли.

13Ю йибян жәноди сыхур щин зу цухали,

гощинлиди йиху кә пәфанни.

14Щинчон хади жын җочў тади лўфу дый хани,

хожын җочў тади щинфа дый хони.

15Буҗянди жын ба са хуа ду щинфудини,

линжын зу йибу ду сылёндини.

16Цунминжын хэпа лян фонгў дэдини,

кәсы гуазы нобондини, са ду бу хэпа.

17Сыйди чи да – хў зўни;

сый мусуан ха сы, ба та җянбудый.

18Буҗянди жынмуди минйүнсы хўдў,

линжынди шонхосы җышы.

19Дэжын зэ хожынди мянчян ди туни,

бугундожын зэ гундожынди мын чянту е гуйни.

20Линҗү ду щянтан чүн дуймынзыни,

кәсы дуәйибанзы нэ фухан.

21Сый җянбудый линҗү, та ган гўнахардини,

кәсы сый цощин чүнжын, та дуәму гощин!

22Сый мусуан дэ, да җын лўшон мидёни;

сый ган холи, ба щинван дэ җыншы зоҗуәни.

23Гункў фанчон ги җинвынни,

кун хуа дуәли, гуонйин чүнни.

24Цунминжынди шонхосы тамуди цэбый,

гуазыди миншынсы тамуди хўдў.

25Җын гўва даҗю жынди миндини,

җя гўва чәхуондини.

26Пащён Җў – җысы кочўди бохў,

Та зусы ни дэ ни хубыйди донпан.

27Пащён Җў – җысы ги минди чүан;

та да вучонди воншон каншудини.

28Җисы хуоншонди шудиха жын дуә, та ю миншынни;

минжын дан мәюли, җыгә хэ хуоншонни.

29Сыйди жыннэ да, тасы ю эрлинди;

сыйди чи да, щян гәҗяди хўдўдини.

30Щинни нанвын – шынзы хо;

нянжә дэ чы цў, зулян гўдў литуди нун йиён.

31Сый япый чүнхан, та дыйзуй зоха тади Хўдани;

кәсы сый цощин ёнетеди, тэнэ Тадини.

32Бугундожын ганхади ха сычин зу до ташонни;

гундожынди мәцуә ба та да вучоншон каншухани.

33Цунмин зэ минбый щин литу фаҗонни,

кәсы зэ гуазымуди җунҗянни та ба гәҗя щяндани.

34Гундосы минжынди вида миншын,

кәсы гўнахар щюшы тамудини.

35Хуоншон щихуан ю эргилиди хуәҗини;

дуйчў сондый тади хуәҗи тади чи шонлэдини.


### 15


1Мяншан хуэйда дуә чидини,

шонщинди хуа җё жын сын чини.

2Цунминжынди хуа щю җышыдини,

да гуазымуди куни гуон чў бын хуадини.

3Җў ба са ду канҗяндини,

ба дэди лян ходи ду динди вондини.

4Чүанди хуасы ги минди фу,

хуон хуа цый жынди җиншынни.

5Хўдўжын канбуче фучинди җёфә,

кәсы сый зунли пипинли, нэгә жын дый линфанни.

6Гундожынди җяни цэбый дуә,

фугуй ги бугундожын бу ги хочў.

7Цунминжынди хуа йин җышыдини,

кәсы гуазыму җымуҗя мә ганди.

8Җў бу җешу бугундожынди гўрбани,

шыщинжынди чито до Ташон ю щинэни.

9Җў җянбудый бугундожынди лўфу;

сый зо гундо, Та щихуан нэгә жын.

10Сый да дуан лўшон гуэгуәчи, шу дэ чынфани;

сый җянбудый пипин – вучонни.

11Нэгә дун-я дэ щёмеди вәр до Җўшон ду кэдини, –

зу бу фә жынди щинчонли.

12Цыщёжын бу нэ җисы пипин тадини,

зэ цунминжын гынчян та е бу чи.

13Щинни гощин – лянмян е лён,

пәфанди щин дапә җиншынни.

14Минбый щин зо җышыдини,

гуазыму чыдисы хўдў.

15Чүнханди мый йитян дусы куннан,

гощинжынди мый йитянсы янщи.

16Ю йидяр цэбый дэ пащён Җў –

җыгә би ю хошо цэбый дэ җанҗан-папа гуә жызыди хощер.

17Лян щинэ йидарни гощинди чы цэфу –

җыгә би хынхынди чы җуон нюжуди хощер.

18Чи дади жын бу ги нанвын,

жыннэ дади җё жынму пиннанни.

19Ланганшуди лў җё цыязы җоннянли,

щыщинжын зэ куан лўшон зудини.

20Цунмин эрзы җё фучин гощинни,

гуазы сон мучиндини.

21Гуазыди гощинсы гәҗяди шо,

ю эрлинди жын дуандуар зудини.

22Мәю шонлён – сычин бу чын,

дансы чў җўйиди жын дуә – ду нын ганлё.

23Дансы нын гишон хуэйда, дуәму гощин,

дуәму хо, дансы хуа зэ вифыншон.

24Ю эргилиди зэ хуәминди лўшон вончян зудини,

ли нэгә дун-я йүан.

25Җў ба гоно жынди фонзы цыйдёни,

кәсы ба нүгуафуди диҗе Та каншухани.

26Җў җянбудый дэжынди мусуан,

мяншан хуа до Ташон ганҗин.

27Сый ба данлин жынди цэбый дёшон, ги гәҗяди җящяни җо бэляни;

сый бу чычян, нэгә хуәни.

28Гундожын щинни сылёнди ё ги са хуэйдани,

да бугундожынди куни чў ха хуадини.

29Җў ли бугундожын гынчян йүан,

кәсы ба гундожынди чито Та тинҗяндини.

30Ганҗин канфа җё щин гощинни,

хо щинвын ги шынти гончёндини.

31Сый зунли хойиди пипинли,

та лян цунминжын зэ йидарнини.

32Сый бу зун җёфә, канбуче гәҗя;

зунли пипинди жын дый эргилини.

33Пащён Җў – зусы цунминди җёфә;

мяншан пичи зэ миншын туни зудини.


### 16


1Жынди щинни щён йиҗяндини,

кәсы Җў ги хуэйдадини.

2Мый йигә суанди гәҗяди лўфусы мәцуәди,

кәсы Җў зыян тади щиндини.

3Ба ганди сычин ни ги Җў йитуәги,

ниди вонщён зу ванчынни.

4Җў ба мый йигә дунщи ви тади вонщён зохали;

бугундожын есы ги йү хади нэйитян зохади.

5Җў җянбудый йиче гоно жын;

таму ба зуй дуәбудё.

6Щинван дэ җыншы җә цуәни,

пащён Җў җә куннанни.

7Дансы Җў щихуан нагә жынди лўфу,

Та җё нэгә жынди дуйтў лян та е хони.

8Шо җинвын лян гундо –

җыгә би дуә җинвын лян бугундоди хощер.

9Жын гәҗя җян лўдини,

кәсы Җў ги тади җүәбу ги вынҗундини.

10Шыхуа зэ хуоншонди кунини,

зэ гәҗя динхади зуйшон та бу нын цуә.

11Дуй чынпанзысы Җў динхади;

бониди йиче гундо җуйзы дусы Та зўхади.

12Хуоншонму җянбудый бугундоди ганбан,

йинцысы гундо җунчын хуонвидини.

13Хуоншонму нэ гундо йүян,

таму щихуан нэгә жын, сый фә шыхуадини.

14Хуоншонди чи, зулян ё минди тянщян йиён,

кәсы цунминжын ба та чүанфәгуәлэни.

15Хуоншонди лёнлёр канфа – җысы мин,

тади щинэ, зулян чунйү йиён.

16Зан цунмин би зан җинзы хо;

дый эрлин би дый йинзы хо.

17Шыщинжынмуди лў да дэ сышон фонгўдини;

сый бу ми лў, ба мин каншухани.

18Шоншы вон щёме гынчян линдини,

гоно җё жын нэбанзыдини.

19Лян чүнхан гуә диҗян жызы –

җыгә би лян гоно жынму фын чёнхади дунщи хощер.

20Сый җочў эргили ган сычин, та луә хони;

сый зывон Җў, та дуәму гощин!

21Сыйди щинсы цунминди, ба та җёди минбыйди;

тади тян хуа ги җёщүәни.

22Эргилисы ги минди чүан,

ги хўдўжын динха шуди зуйсы тади хўдў.

23Цунминжынди щин ги гәҗяди ку ги эргилини,

ги гәҗяди хуа тян җёщүәни.

24Ван хуа лян фынми йиён,

та нан жын щинни, ги шынзы ги гончённи.

25Юди лў канчи дуандини,

кәсы линйир зу линдо вучон гынчянли.

26Җисы зў хуәди жын нэ вәдини,

та гәҗя бу җё зыҗи хуан.

27Бу җы сысади жын мусуан ха сычиндини,

тади ку, зулян хуә йиён, җуәдини.

28Чәхуонди жын са җондини,

щянхуаки җё пын-юму ликэни.

29Дэдўжын ба гынчянди жын чуәсуәдини,

ба та вон бу хо лўшон сондини.

30Щемизы дыннянди жын мусуан хундини;

сый би зуйпизы, ган ха сыдини.

31Бый туфа – җысы жынди минлён;

җысы тади гундо лўфуди шукур.

32Бу сы чиди жын би ю личиди жын хо;

сый ба гәҗя нын дэчў, та би җан чынпуди личи да.

33Жынму җуа чирдини,

кәсы ба йиче Җў нансуандини.


### 17


1Нын чы йикуэр ган мәмә дэ ю тэпин –

җыгә би җяни гуә янщи дэ нобонди хощер.

2Ю эргилиди нў фәгуан тади җонгуйди мәнорди эрзыни,

лян тади дищүнму фын йилэзы йилюхади цэбыйни.

3Замуҗя ба йинзы зэ хуәлуни шодини,

ба җинзы зэ лузыни ляндини,

зу нэмуҗя Җўзыян жын щиндини.

4Ган дэди тин ха хуани,

хуонлюр тин куйвонди хуани.

5Сый щёхуа чүнхан, та дэцэ тади Зуәзоҗядини;

сый ви понжынди бэля гощиндини, Хўда яндин зуй тани.

6Ложынди шонхосы сунзы,

эрзыди минлёнсы фучин.

7Мынту бу нын фә да хуа,

җүнзы бу нын фә җя хуа.

8Чыхади чян, зулян бобый шыту йиён;

җочў набонгә җуан, ду нын дый хочў.

9Сый зо щинэдини, нэгә ба шонцун вондёдини;

җи чуди жын дю пын-юни.

10Ба минбыйжын чёнба йибян –

җыгә би ба гуазы куә йибый бянзыди хощер.

11Дэжын гуон вонщён зофандини,

зу ви җыгә ба булючинди тянщян ги та дафалэни.

12Ба дюдё щүнвазыди йигә щүн пынҗян –

җыгә би ба гуазы шоди сыхур йүҗянди хощер.

13Сый дансы ги ганли ходи жын ганли ха –

ха бу ли тади җя.

14Маҗонди тур, лян ладёди фибэ йиён;

җон хан мә челэди сыхур, ни вонху тунйихар.

15Җў җянбудый лёнгә сычин:

фоншә бугундожын,

ги гундожын дин зуй.

16Гуазы быйкар хуа чяндини:

замуҗя та нын ба цунмин мэшон, дансы мәю нозы?

17Пын-юди нэчинсы йинаварди;

йигә дищүн дан пәфан, данлинди ги та бонмонни.

18Бу сылёнди жын ба шу чынкэ,

хуонмонди ви гынчянди жын пый конзыдини.

19Сый нэ ма җон, та е нэ гўнахар;

вонче шынди дехалэни.

20Дўщин бу дый хо,

хуон шәту җё йү хани.

21Сый ба гуазы сын-ёнха – та пәфанни;

канҗян эрзыди шо, фучинди щинни бу гощин.

22Щинниди гощинсы дин ходи йүә;

нанвиди щин җё шынзы гандёдини.

23Бугундожын туди чы чяндини,

йинцысы та ба гундо зўфандини.

24Минбыйжынди лянмян дуйчў цунмин вондини,

гуазыди нянҗин зэ сыжў-бахани кандини.

25Гуа эрзысы дадади юцу,

мамади кў.

26Зуй гундожын хуэйҗәсы ви гундо да җүнзы –

җы дусы буходи сычин.

27Ю җышыди жын фәкэ хуали фонгўдини;

ю эрлинди жын бу хуон, бу мон.

28Бу янчуанди хўдўжын е щён цунминжын,

ба ку дан бичў, зущён минбыйжын.


### 18


1Дўлижын щён ган са гандини,

е бу тин цунмин хуа.

2Гуазы бу нэ җяншы,

кәсы нэ куа гәҗяди йиҗян.

3Сондый зэ бугундожынди хуту зудини,

дансы ба щю дюли, йиху зусы да лян.

4Жынди хуа, зулян шын фи йиён,

цунмин зущён фичүанни тончўлэди фи.

5Ги бугундожын ги бонцу,

ги гундожын бу пин гундо – җы ду бусы хо сычин.

6Гуазыди шәту ба җон дучелэни,

тади зуй нэ дани.

7Гуазыди хуа хэ гәҗяни,

тади ку зусы тади минди вон.

8Ла щянхуа жынди хуа, зулян щён чыди йиён,

зуандо жынди кәлон литуни.

9Лан гунзуәжын

зулян цый фонзыди йиён.

10Җўди минзы зущён лошы лу;

гундожын цондо литу ба та җуабучў.

11Фухан ба гәҗяди фугуй суандисы чынчён,

та щёндисы сыйду шыбуҗинлэ.

12Жын вонха делиди зычян щинни гонодини,

мяншан пичи зэ миншын туни зудини.

13Ба хуа тинбуван ги хуэйда –

җысы хўдў дэ щю.

14Жынди щинни дан ю җин, та ба бин нын җынҗангуәлэ;

кәсы заму банни, дансы жынди щин пәфандини?

15Минбыйди щин зан җышыдини,

цунминжынди эрдуә зо щүәвындини.

16Сунхади лищин ба лў сокэни,

ба вон вида жынму гынчян зуди лўфу кэкэни.

17Сый ту йигә вын гуансы,

нэгә жын суандисы гундоди,

йичыр до нэгә сыхур,

җисы тади дуйту лэ, цакан та.

18Чир ба зынҗён сычин банхачини,

ба лёнгә җин дади дуйту лакэни.

19Хэчиди дищүн, зулян дабудоди чынчён йиён,

нобонсы гэмыншонди кузы.

20Жын чечў гәҗяди йүян дый готянни, ба дўзы чыбодини,

лян гәҗяди хуа ги зыҗи зын чыдидини.

21Мин дэ вучон зэ шәтушонни;

сый щинэ та, ба тади готян нын чышон.

22Сый ба щифур зошонли, нэгә ба хо зошонли

зэмусы ба Җўди щихуан е дыйшонли.

23Чүнжынди хуасы нэго,

кәсы фуханди хуасы гоно хуэйда.

24Сыйди пын-ю дуә, нэгә йү хани,

кәсы юди пын-юди щинэ би дищүнмуди лошы.


### 19


1Йигә мәцуәвуди чүнхан

би йигә чәхуонки дэ гуазы хощер.

2Дансы мәю җышы – щинни бу хо;

хуонмонди җүә та цуәни.

3Ба жын тади шо вон ха лўшон дындини;

тади щин ги Җў хэ чидини.

4Цэбый йин пын-юдини,

пинчүн ба пын-юму ликэдини.

5Җя гўва ба зуй дуәбудё,

сый чәхуондини, та җюбуха.

6Дуәйибанзы зэ дажын мянчян чинжәдини

зэмусы лян дуан лищинди жын дон пын-юдини.

7Дищүнму ду җянбудый чүнхан,

пын-юму канҗян та йүәщин дуәдини:

та монди щён фә йиҗү хуани, кәсы таму йигә ду бу җянли!

8Сый ги гәҗя вонщён хо, нэгә зо эргилидини;

сый каншу җяншы, нэгә дый хочўдини.

9Җя гўва ба зуй дуәбудё,

сый чәхуондини, нэгә шәдёни.

10Гуазы бу нын гуә фуҗү жызы,

нў бу нын фәгуан гуанжынму.

11Эргили бу җё жынди чи шонлэ,

минлён ба цуә ганбан фоншәдини.

12Хуоншонди чи, зулян сызыди шын йиён,

хуоншонди щинэ зущён цошонди луфи.

13Гуа эрзысы дадади зэчы,

нэ жонҗонди щифузысы буҗўди йүдянзы.

14Фонзы дэ цэбыйсы да нён-лозыму гынчян дыйхади,

ю эргилиди щифузысы Җў цымингиди.

15Ландый җё жын дюдунни,

ланганшу җё нэ вәни.

16Зун фынфуди ба гәҗяди мин каншухани,

сый бу сылён гәҗяди лўфу – вандёни.

17Сый ги чүнхан сандини – нэгә ги Җў җедини;

Җў ги та йидун хуангини.

18Хан мә цыди сыхур, зыҗё эрзы,

канхо, ба тади мин бә хэдёли.

19Цўлўжын шу зуйни,

дансы ги та йисун – йүәщин нанли.

20Тин җўйи, зун җёфә,

сыхур доли зу чынха цунминдини.

21Жынди щинни хошо вонщён,

кәсы Җў нансуанхади нэгә цэ чынни.

22Жын вонщёнди җё щин ванни;

чүнхан би чәхуонжын гуйҗун.

23Сый пащён Җў, та ю минни;

сый зунли Тали, пиннан фиҗёни,

та е йүбудо дэ сычиншон.

24Ланганшу ба шу фондо чыди литу,

кәсы набудо зуй гынчян.

25Дансы ба цыщёжын зуйли – буҗянди жынму е дый линфанни;

дансы ба минбыйжын пипинли – та дун җышыни.

26Сый ги фучин ган ха, сый җуй мучин –

җымуҗяди эрзы йү щюшы дэ сондыйни.

27Эрзы! Дансы ни бу зун җёфә,

да җышыди хуашон дуәдёни.

28Бу җы сысади гўва җочў гундо щёдини,

ха – җысы бугундожынди чыхә.

29Цыщёжын дуәбудё зуй,

гуазыди җибый дуәбудё да.


### 20


1Хунҗю җё жын цыщёни, быйҗю җё та нобонни;

таму ба сый лёдо, нэгә жын мәю нозы.

2Хуоншонди чи, зулян сызыди шын йиён;

дыйзуй та – шонцун гәҗяди мин.

3Ги нэгә ги тэнэдини, сый ли маҗон занди йүан,

кәсы йиче хўдўжын вон нэтар подини.

4Тян лынди сыхур ланганжын бу ли ди,

зу җымуҗя шу җуонҗяди сыхур, та са ду шубушон.

5Щин литуди җўйи, зулян шынфи йиён,

кәсы ю эрлинди жын ба фи нын да шынчўр ёшон.

6Дуәйибанзы жын ханди фәсы, тамусы щин ванди,

кәсы ба кочўди жын нын зохама?

7Гундожын мәцуәвуди хуәдини,

тади хубый гощинни.

8Хуоншон зуәха динкэ зуйли –

тади нянмянчян сыса дэ ду мәюли.

9Сый нын фә: «Вәди щинни мәю дуанбян,

вә ба гўнахар ду щи быйли?»

10Цуә чын дэ цуә җуйзы –

җы дусы Җў җянбудыйди сычин.

11Ба жын да суйди сыхур җочў та ганхади сыюр кандини:

тади ганбан ганҗин дэ дуйдинима.

12Тинди эрдуә, канди нян –

дусы Җў зохади.

13Нэ фиҗё – шу чүнни;

йинян бу би – дўзы чыбони.

14«Сыбудыйди хуә!» – мэмэжын фәдини,

вончян зули йидяр кә куадини.

15Шышон ю җинзыни, ю бошыни,

кәсы дин гуйҗундисы ю җышыди куян.

16Сый ви понжын пыйли конзыли, ба гәҗяди йишон зўчын динчянни,

зу җымуҗя ви понжын ба гәҗяди йишон пыйшонни.

17Тухади мәмә щён,

кәсы йиху зэ зуйни бянчын сазыни.

18Вонщён да җўйишон җунчындини:

дакэ җонли ё тин йиҗянни.

19Сый фә щянхуа, нэгә ба бими е фәчўлэни,

җыгәди йинцышон лян хуатунзы бә даҗер.

20Сый җу нён-лозы –

тади дынзан зэ дин хичўр сыдёни.

21Хыншы чёнхади йилэзы йилюхади цэбый

бу нын җуанчын бэрэкэти.

22Бә фә: «Ви дэ вә бо чуни!»

Зывон Җў – Та ба ни җюхани.

23Җў җянбудый хун жынди җуйзы,

цуә чын есыгә бу хо сычин.

24Җў ги жынму зыдини, замуҗя ё зуни,

кәсы җё жынму замуҗя ба гәҗяди лўфу дунни?

25Хуонхуон-монмон ги Хўда дўхади җу,

йиху сылён гихади вардэ – җысы ги жын шәлүхади вон.

26Цунмин хуоншон ба бугундожын фынкэни, зулян ба мыйзы да пипизышон фынкэди йиён,

ба гәҗяди чи ги таму сынгини, зущён лян ня мыйзыди гунзы ба таму зади йиён.

27Жынди җиншын дэ лёнщин – җысы Җўди дынзан,

та ба жынди кәлон җогуәчидини.

28Щинван дэ җыншы каншу хуоншондини;

лян щинван та җунчын тади хуонвидини.

29Щёхуәрмуди минлён зэ тамуди личишонни,

бый туфасы ложынди миншын.

30Шон дэ шонку даҗә жынди дэдини,

дахади шон гэбян жын кәлондини.


### 21


1Хуоншонди щин зэ Җўди шунини, щён ба та, зущён хәдониди фи йиён,

җәдо набонгә, зу җәдо нэбонгәни.

2Жын канчи гәҗяди йиче лўфу дуандини,

кәсы Җўзыян жынди щиндини.

3Ган җынди дэ ган гундоди жын

до Җўшон би җү гўрбаниди хо.

4Гоноди каншу дэ шоншыди щин зущён

бугундожынмуди дынзан – җы дусы гўнахар.

5Чинҗинжынди вонщён ба та вон фуҗү гынчян линдини,

хуонлуан вон пинчүн гынчян линдини.

6Сый хунди фали цэли – җысы буҗянмярди чи,

та чо вучон гынчян фидини.

7Бугундожынму ганхади дэдў сычин ба таму гәҗя хэдини,

йинцысы таму мәщин ган гундо.

8Ган гўнахар жынди лўфу ванван-ниннинди,

ганҗинжынди ганбансы шыди.

9Җўдо фондинзыди бянбяршон –

җыгә би лян нэ жонҗонди щифузы җўдо йидарни хощер.

10Бугундожын панвон дэдини,

ба гынчянди жын е бу щитын.

11Дан зуйли цыщёжынли – буҗянди жынму е дыйщезы цунминни;

дан ба цунминжын җёйихар, тади җышы йүә голи.

12Гундожын дуйчў бугундожынди фонзы кандини,

җё йү ха сычинни.

13Сый дансы ба чүнжынди ханшын тинҗянди йиху ба эрдуә вучў,

ю йитян та гәҗя җымуҗя ханни, кәсы сый ду ги та бу дашын.

14Туту-мәмә сунхади лищин ба чи няхачини,

туди гихади чян ба шо чи дэчелэни.

15Җунчынди гундо җё гундожын гощинни,

җё ганха ха сычинди жын хэпани.

16Сый да эргилиди лўфушон гуэгуәчили,

та лян нэгә дун-яшонди вонжынму додо йидарнини.

17Сый щинэ жәно, та чүндёни,

сый щинэ җю дэ гуй щён-ю – нэгә бу фа цэ.

18Бугундожын дэ фанпанжын ги гундожын дэ шыщинжын мусуан са ха еба,

ба нэгә таму гәҗя йүни.

19Җўдо савәни –

җыгә би лян нэ жонҗонди дэ ю чиди щифузы гуә жызыди хощер.

20Гуй дунщи дэ ю шындо цунминжынди җянини,

гуазы ба йиче ду чыдёни.

21Сый вон гундо дэ щинван гынчян шыкан,

та ба хуәмин, гундо дэ миншын зоҗуәни.

22Йигә цунминжын ба батырди чынпу нын җаншон,

ба таму зывонди чынчён нын цыйдё.

23Сый ба шәту дэ зуй нё җиндини,

ба гәҗя да пәфаншон каншухани.

24Гоноди дэ жындади жын –

тади минзысы цыщёди, ба тади гоно гўбучў.

25Ланганшуди вонщён хэ гәҗяди минни,

йинцысы тади шу мәщин зў хуә,

26йитян туй йитянди та да гәҗяди вонщёншон гўнундини,

кәсы гундожын бу щитынди сандини.

27Бугундожын җүхади гўрбанисы кәву-сынзади,

лян ха щин җүхади йүәщин хади.

28Җя гўва шәдёни,

кәсы сый люшын тиндини, та йинавар фә хуани.

29Бугундожын ба гәҗя зўди лелерди,

кәсы шыщинжын дуандуар зуди гәҗяди лў.

30Жынди цунмин, эрлин дэ җўйи –

до Җўшон са ду бу җы.

31Ги даҗонди нэйитян шәлү мадини,

кәсы ба дыйшын Җў гидини.


### 22


1Хо миншын би цэбый хо,

жынди тэнэ би җин-йин хо.

2Фухан дэ чүнхан йиҗя щён йиҗяни,

йинцысы Җў ба таму лёнгәр ду зохали.

3Линжын канҗян ха дуәдёни,

буҗянди жын дуандуар йиншон чи, зу шу зуйни.

4Дансы гуэфон, пащён Җў –

дый фугуй, миншын дэ хуәминни.

5Хуонлюрди лўшон дусы цыязы дэ вон,

сый каншу миндини, вон нэтар бу чи.

6Дансы ба вава линдо җын лўшон –

ган ло та ду бу нын җәгуәчи.

7Фухан гуан чүнхандини,

гэҗонжын ги җели чянди жын дон хуәҗини.

8Сый са бугундо, та шу хани,

тади дэдў чүанли е буҗянни.

9Нэгә щинчон ходи жын дый бэрэкэтини,

сый лян чүнхан фын мәмәдини.

10Ба цыщёжын дан дуандё,

җён пичи е зудёни, ма дэ җон тынхани.

11Сый нэ ганҗин щин, йүян хотин,

хуоншон чынха тади ляншуни.

12Җў каншу җышыдини,

ба фанпанди хуа Та туйфандёдини.

13Ланганшу фәдини: «Сызы зэ вэтуни!

Дансы йи чу мын – та ба вә нёсыни!»

14Понжын щифузыди зуй – җысы санкын,

ба сый Җў җудё, нэгә зу дедо нэгә санкын литуни.

15Дансы вавади ту литусы хўдў –

ба та лян җёфәди тёзы нын куәдё.

16Ви зыҗиди хочў япый чүнхан,

ги фухан ги лищин – дусы шәбын.


Саншыгә чёхуа


17Ба эрдуә фон хо, ба цунминжынди хуа тин,

ба вәди җышы зун:

18гого-щинщинди ба җыще хуа зэ щинни каншуха,

җё таму фанчон зэ ниди ку бянчян;

19йинцысы вә җиргә ги ни ба җыще хуа фәгили,

җё ни зывон Җўни.

20Вә ги ни щели саншыгә чёхуа,

зэ нэтар ни ба шонлён дэ җышы зоҗуәни,

21җё ни ба җын хуа щүәхуэй,

ги зыҗиди тузыму нын ба җыншы хуэйда гиги.

22Бә дёчён чүнхан, йинцысы таму мәю сыса,

ба неҗон жын зэ гэмын гынчян вын гуансыди сыхур бә зотали,

23йинцысы Җў ба тамуди нэго тинҗянни,

ви тамуди нанви ё ниди минни.

24Лян чихынхынди бә дон пын-ю,

лян чидади жын бә даҗер,

25були гыншон тамуди лўфу зуни,

ги гәҗя ба вон щяхани.

26Бә пый конзы,

ви понжын гэхади җон бә дон божын;

27дансы мәю чян хуан җон,

ба ниди чуон ду нашонни!

28Бә чён понжынди дили[1],

ба ата-баба зочян динхади диҗе бә нуә.

29Ни ба җымуҗя шуйи годи жын җянгуәмә?

Та ги хуоншонму зў хуәдини, бусы ги җянданжынму.


### 23


1Дансы зуәдо дажынди җуәзы гынчян –

хохорди кан, ниди мянчян ю сани;

2ба дозы зыдо ниди сонхўнянзышон,

дансы ни лыннян чыкэ чыдили.

3Канҗян тади щёнтян чыди бә гощин –

җысы хун жынди чыди.

4Бә шыкан нян цэбыйли,

ни ю эрлинни, ни җыдони, җисы занхани;

5гуонсы дуйчў цэбый йикан, та кәҗя бу җянли:

ги гәҗя ба хи йинди бонзы наншонли, вон тяншон фидёли.

6Сыйди нянҗин хундини, лян нэгә жын бә чы,

дуйчў тади щёнтян чыди е бә гощин;

7йинцысы җымуҗя жынди сылён замуҗяди, та есы нэмуҗяди.

Та ги ни фәсы: «Чы, хә!»,

кәсы тади щин лян ни мә зэ йидарни;

8янхачиди нэ йикуэр ни ё тўчўлэни,

быйкар фә хо хуани.

9Ги гуазы са ду бә фә –

дуйчў ю эргилиди хуа та гуон цыщёни.

10Бә нуә зочян динхади ло диҗе,

вон етимуди дини бә шыкан;

11йинцысы тамуди Хўшанҗяди лилён да,

Та зу лян ни вын тамуди гуансыни.

12Ба ниди щин дуйчў җёфә җуангуәчи,

ба җышыди хуа люшынди тин.

13Ба вава яндин ё чынфани,

дансы лян тёзы ба та куәли – бу нын вандё;

14ни лян тёзы ба та куәли,

да нэгә дун-яшон даҗюхани.

15Вәди эрзы, дансы ниди щинни ю эргили,

вәди щин е гощин,

16дансы ни фә шыхуа,

вәди кәлон литу йүә гощинни.

17Җё ниди щин бә нянхун ган гўнахарди жынму,

җё ни йинавар пащён Җў,

18йинцысы вонхуди сыхур дони

зэмусы ниди зывон е шәбудё.

19Вәди эрзы, ни тин зэмусы дый цунмин,

ба ниди щинчон линдо җын лўшон.

20Сый бутын хә җюдини дэ лыннянди чы жудини,

лян нэ йиче бә даҗер,

21йинцысы җюгуанзы дэ лыннянгуй йиху зу чүндёни,

кәфи ба лансуәсуә йишон ги ни чуаншонни.

22Тин ниди фучин, сый ги ни ба мин гигили;

дансы ниди мучин лоли, бә щянтан та.

23Дый җыншы, ба цунмин,

җёфә дэ эрлин бә дюдёли.

24Гундожынди фучин гощиндини;

сый ги цунмин эрзы гили минли, тади гощин бу ван.

25Җё ниди нён-лозы гощин,

җё ниди фучин дэ мучин гого-щинщинди!

26Вәди эрзы! Ба ниди щин җочў вә җуангуәлэ,

җё ниди нянҗин дуйчў вәди лўфу кан.

27Хўлонди нүжын лян шын кын йиён,

чўли мынди нүжынсы зый фиҗин,

28та, зулян дёчёнжынму йиён, зэ санкынни дынди,

җё фанпанжын вон дуәни йиндини.

29Сый чў чи дэ шынхуандини?

Сый маҗон, го җуондини?

Сый мәю цуәди дыйли шонли?

Сыйди нянҗин литу ю вуни?

30Зу нэ йиче,

сый зысы зуәди хә җюдини,

сый лэ зо щёнлё җюдини.

31Ни дуйчў җю бә кан,

замуҗя та хундини, замуҗя зэ ван литу фалёндини,

заму йүнйүр тондо сонзы литудини.

32Линйир та, зулян чончун йиён, нёни,

лян дў шә йиён, динни;

33нэхур ни дуйчў понжынди щифузы канни,

ниди щин мусуан җя сыни;

34ни зущёнсы зэ дахэ җунҗянниди чуаншон тондини,

зэ тади го ганзышон фиди йиён.

35Ни фәни:

«Ба вә дали, кәсы вә е мә тын,

коли – вә мә җүәлэ;

фи гуди йиху кә зо җюни».


### 24


1Дуйчў ган ха сыди жын бә нянхун,

бә шыканди чынха таму литуди йигә,

2йинцысы тамуди щин литусы дэдў мусуан,

тамуди ку дыйдо ги сый шәлү ха сычиндини.

3Цунмин щюгэ фонзыдини,

лян җяншы та җинчын,

4җышы ба тади фонҗян

на фуҗүди дэ та вонщёнди цэбый җуонмандини.

5Сыйсы цунминди, нэгәди личи да,

сый ю җышы, нэгә нын.

6Дакэ җонли тин йиҗян:

дыйшын зэ нэтарни, натар шонлёнди жын дуә.

7Хўдўжын ба цунмин дыйбушон,

зэ даҗяди мянчян та ба зуй ду җонбукэ.

8Сый мусуан дэ сычин,

ба нэгә җёчын хў ганди жындини.

9Гуазыди йиҗянсы гўнахар;

жынму җянбудый цыщёжын.

10Дансы пәфанди нэйитян ни чынха мәю харлиди,

ниди личисы сыбудыйди.

11Ба сый щён дасыни, ба тамуди мин җюха!

Ба сый щён зэдёни, ги таму бонмон!

12Ни дан фә:

«Вәму ба җыгә мә җыдо»,

нандый зыян щинди Хўда бу дунма?

Нандый каншу ниди минди Хўда ба са ду бу җыдома?

Нандый Та ги мый йигә жын җочў тади ганбан бу ги шонхома? Хуэйҗәсы бу дин зуйма?

13Вәди эрзы, ба фынми чы, йинцысы та хо

зэмусы ми до ниди сонзышон тян.

14Цунмин до ниди щиншон е зусы җымуҗяди;

ни дан ба та зоҗуәли – ни ю вончян чиди вонщённи,

ниди зывон е бу нын шәдё.

15Бугундожын зэ гундожынди фонзы гынчян бә зў санкын,

ба тади җя бә далансандё;

16дансы гундожын дедо чи бян – та хан нын челэ,

бугундожын да банзы – зу йү ха сычинни!

17Ниди дуйтў дедоли – бә гощин,

бандоли – җё ниди щин бә щихуан,

18були Җў канҗян, ба җыгә суанчын дэ сычинни

зэмусы ба гәҗяди чи да ниди дуйтушон дуәдёни.

19Дуйчў дэжын бә җуәчи,

дуйчў бугундожын бә нянхун,

20йинцысы дэжын мәю зывон,

бугундожынди дынзан е сыдёни.

21Вәди эрзы, пащён Җў зэмусы хэпа хуоншон,

лян фанпан бә даҗер,

22йинцысы да тамушон мынмынди йү бэляни:

гәҗя е бу җыдо йү са бэляни.

23Җысы данлин цунминжынмуди хуа.

Вын гуансыди сыхур кан жынмуди лянмян – җы бусы хо сычин;

24сый ги бугундожын фә:

«Нисы гундоди»,

жынму җу тани, минзў е бу жын та.

25Кәсы сый чынфа зуйжындини, нэ йиче жын пиннанни,

таму дый хо бэрэкэтини.

26Җыншы хуэйда

зущён зуйди щинтын йиён.

27Щян ба йүанзы зў хо,

йиху ба тандо шәлү бянйи,

вонху цэ гэ фонзы.

28Быйкар дуйчў гынчянди жын бә дон гўва,

җё ниди ку бә чәхуонли.

29Бә фәли:

«Та ги вә замуҗя ганли, зу нэмуҗя вә ги та е ганни,

йи бо йи хуан!»

30Йибян вә да ланганшуди тандо

дэ вуэргили җонгуйди путойүанзы гынчян гуәли,

31җысыма: мангәчўр дусы цыязы,

ба йиман җё ецо җоннянли, шыту чён е дедоли.

32Вә сыщёнди канлиха,

ба җыгә канҗян зу дыйлищер җёфә:

33зэ фийихар, дю йигә дун,

зэ цо шу зуәйихар,

34чүннан, лян мәшәди цохуазы йиён, до ни гынчянни,

пинчүн, лян дёчёнжын йиён, лэни.


### 25


Сульманэди данлин цунмин хуа


1Җысы Сульманэди данлин цунмин хуа, ба җыще цунмин хуа Яхўтиди хуоншон Езекияди жынму шухади.

2Хўдади гуонлён цон Зыҗиди бимидини;

хуоншонди гуонлён – янҗю җыще бими.

3Тян го, ди шын,

ба хуоншонди щинчон бу нын дун.

4Дансы ба йинзы литуди зон дунщи җяндё,

җёнжын зў йигә ванни;

5ба бугундожын да хуоншон гынчян җуйдё,

хуоншонди вифын зу ю гундони.

6Зэ хуоншон гынчян бә жода,

лян вида жынму йидарни бә зан.

7Дансы ги ни фә:

«Вон гони шон!», –

җыгә би ба ни зэ дажынму мянчян сондый хощер.

Дансы лян гәҗяди нянҗин җянли,

8монмонди ги фагуан бә сунли,

йинцы ни җыбудо, йиху заму ганни,

җисы ни гынчянди жын сонкэ нили?

9Лян гынчянди жынму гуон ви гәҗяди сычин вын гуансы;

ба понжынди бими бә фәчўлэ,

10дан фәли – ба ни гәҗя кә сонни

зэмусы ба ха миншын дуәбудё.

11Сыхуршон фәхади хуа,

зущён йин панзышонди җин гуәзы йиён.

12Цунминжынди пипин хуа до лин эрдуәшон

зулян җин эрҗуйзы дэ хуон җин бэшы йиён.

13Кочўди сунщинжын до тади җонгуйшон,

зулян жә сыхур шу җуонҗяди лён чи йиён,

та ги тади җўжын зан җиндини.

14Сый лян кунхуа щү лищиндини,

нэгә зущён бу ги йүди фын дэ йүнцэ.

15Жыннэ ба тузы чүангуәлэни,

ван хуа ба җён пичиди жын фәдони.

16Ба фынми зоҗуәли – чыбо,

кәсы тэ бә чыгуәхуәли, були ни фачони;

17зэ линҗү гынчян чинчир бә чили,

йинцысы та нын янфандё зэмусы хын нини.

18Җя гўва до гынчянди жыншон зущён бон,

до дэ тэ җянди җян йиён.

19Пәфанди нэйитян да фанпанжын гынчян сыса дыйбушон,

җы зулян да чун я дэ чүә туй дыйбушон сысади йиён.

20Ги пәфанди жын чон чүзы,

зущён тянчи лынди сыхур туә йишон,

зущён ба цў додо шон готуди йиён.

21Дансы ниди дуйту нэ вәдини – ги та гищер мәмә,

дансы конли – гищер фи:

22җымуҗя ни зущёнсы ба хуә зэ тади тушон дянҗуәдини,

та щюни, Җў зу ги ни ги шонхони.

23Быйфонди фын дэлэ йүдини,

фә щянхуади шәту – җысы хэхын канди нянҗин.

24Җўдо фондинзыди бянбяршон –

җыгә би лян нэ жонҗонди щифузы җўдо йидарни хощер.

25Да йүан лўшон лэди хо щинвын,

зущён ги шу конди жын гихади лёнфи йиён.

26Да лынҗанди гундожын зэ бугундожын мянчян

зущён дунзонди фичүан дэ зондёди фику йиён.

27Шыкан дый миншын –

җы зущён ба фынми чыгуәхуәди йиён.

28Ба гәҗя дэбучўди жын

зущён мәю чёнди лансандёди чын йиён.


### 26


1Зущён щятянди щүә, зулян шу җуонҗя сыхурди йү йиён,

гуазы луәбушон хо миншын.

2Замуҗя чёчёр бонзы шанкэ фидёни, янҗир е фидёни –

зу җымуҗя ба сый быйкар җу, җыгә җу е бу чын.

3Бянзы куә ма, җёзы лый лү,

тёзы да гуазыди җибый.

4Ги гуазы бә ги хўдў хуэйда,

бә җё гәҗя е чынха нэмуҗядили.

5Ги гуазы ги гуа хуэйда,

җё та ба гәҗя бә суан цунминдили.

6Сый ба гәҗяди сычин ги гуазы нандундини,

нэгә жын ба гәҗя хэдини зэмусы та йүдо дэдўшонни.

7Гуазымуди куниди цунмин хуа,

зущён чүәзыди бувынҗунди туй йиён.

8Куаҗён гуазы –

җы зущён ба шыту бондо шынзышон.

9Гуазыди куни фә цунмин хуа,

зущён зуйгуй җуа цыязыди йиён.

10Сый ги гәҗяди гунзуәшон гў гуазы дэ зуйгуй,

нэгә жын шы җяндини, ба йиче жын шондини.

11Зущён гу вон гәҗя тўхади чыди гынчян лэди йиён,

зу җымуҗя гуазы чунфу гәҗяди шодини.

12Ба нэмуҗяди жын җянлимә, сый ба гәҗя суандисы цунминжын?

Да гуазышон дыйди пянйи хан дуәщер.

13Ланганшу фәдини:

«Сызы зэ лўшонни!

Есын зэ хонзыни подини!»

14Замуҗя җәтешонди мын җуандини,

зу нэмуҗя ланганшу зэ бивә литу гундини.

15Ланганшу ба шу фондо чыди литу,

хан мә надо ку гынчянни – кәҗя фадёли.

16Ланганшу ба гәҗя суанди

лян би чигә ю эргили фәхуади жын цунмин.

17Гуә лўди сыхур понжын маҗоншон зуанган –

җыгә зущён ба гу да эрдуәшон дынди йиён.

18-19Сый ба гынчянди жынму хунли зэмусы фә:

«Вә фали щёли!»,

та зулян фындёди жын шы хэминди хуәҗян йиён.

20Цэхуә ванли – хуә сыли,

мәю щянхуакили – җон е бу мали.

21Мый танзы ги жәни, цэхуә ги хуәни,

щянхуакиди хуа җё нобонни;

22щянхуакиди хуа, лян тянщи йиён,

зуандо жын кәлон литуни.

23Дэ щин, ван шәту,

зулян йинзы щюхади нипын йиён.

24Дуйтуди хуа чё,

кәсы щинни мусуанди щён хун;

25тади хуа ван еба – бә щин,

тади щинни ю чи ёнзы кәву-сынзади йиҗянни;

26тади хуон хуа литу цонди хэхын,

кәсы зэ жын мянчян ба тади ха сы щянчўлэни.

27Сый ва кын, гәҗя зу дедо литуни;

сый гун шыту, гәҗя зу дедо җыгә шыту дихани.

28Чәхуонки җянбудый гәҗяди дуйтў,

хуон ян ги щёмешон шәлүдини.


### 27


1Бә куа минтянли,

ни бу җыдо, та ба са налэни.

2Җё понжын куа ни, гәҗя бә куа;

бә җё ниди, җё понжынди шәту куа.

3Шыту җун, сазы е бу чин,

кәсы хўдўжынди шочичир хан җун.

4Чисы дэдўди, ба чихынхын дэбучў,

кәсы зэ нянхунди мянчян сый нын занчў?

5Дада-ён-ёнди пипин

би манцонди щинэ хощер.

6Щинэ ниди жын шыщин-шыйиди пипиндини,

җянбудый ниди жын хунди щихандини.

7Сый чыболи, ба фынми е канбуче,

нэ вәди ба кўди, зущён тянди йиён, чыдини.

8Ба чин дифон лёхади жын,

зулян чўли вәди чёр йиён.

9Щён-ю дэ цуан ви җё щин гощиндини,

пын-юди щиндиниди җўйи есы җымуҗяди.

10Ба гәҗяди пын-юму бә вондёли,

ба фучинди пын-юму е бә вондёли,

йүли бэляли зэ чинчинму гынчян бә чи:

йүан чин бу де дуй мын.

11Эрзы, чынха ю эргилиди, куан вәди щин,

ги пипин вәди жын вә зу ю фәди хуали.

12Линжын канҗян ха сы дуәдёни,

буҗянди жынму дуандуар йиншон чи, зу шу зуйни.

13Сый ви понжын пыйли конзыли, ба гәҗяди йишон щүчын динчянли,

зу җымуҗя ви понжын ба гәҗяди йишон пыйшонни.

14Чинба ганзо ги линҗү дашын панвон хо, –

җы зулян җу тади йиён.

15Тянчи йинли – щя йүни,

нэ жонҗонди щифузы есы җымуҗяди;

16чүан та, зулян дон фынди йиён,

хуэйҗәсы зущён шуҗон литу җи ю.

17Те мә те – та чынха җяндини,

ба пын-юму данлинди жын зыяндини.

18Сый җокан инжирфу, йиху чы тади готянни;

сый каншу гәҗяди җўжын, дый тэнэни.

19Замуҗя ба лянди йинйинзы зэ фи литу нын канҗян,

зу нэмуҗя ба жынди щин зэ данлин жынди щинни е нын дун.

20Нэгә дун-я дэ вучон мә дизы,

зу җымуҗя жынди нянҗин җишыдихын.

21Замуҗя йинзы дэ җинзы зэ хуәлу литу ляндини,

зу нэмуҗя куа жынди хуа ба жын зыянни.

22Дансы ба хўдўжын зэ җёнвәзы литу лян мыйзы йидарни за,

ба хўдў да та литу забучўлэ.

23Ба гәҗяди мый йигә ён ду ё җыдони,

ба ёнчүн канхо;

24йинцысы фугуй йинавар шынбуха,

ба хуоншонди гуанмо ги мый йибыйзы е гибушон.

25Җисы ба цо лачўчи – щин цо чўлэли,

ба саншонди цо шушонли;

26нэхур ёнгозы ги ни ги йишонни,

җүлүгәрсы ви тандо чўди җячян,

27җүлүди дуәйү нэзысы ниди дэ ни җящяди чыхә,

җё ниди нүхуәҗиму ба дўзы е чыбо.


### 28


1Суйжан ба бугундожын сыйду мә дуанди еба, та подини;

гундожынди данзы да, зулян сызы йиён.

2Җисы гуйни зофандини, фәгуанжынму дуә;

гуонсы лян минбыйди дэ ю җышыди фәгуанжын гуйҗя нын занчў.

3Япый чүнханди линшужын, зулян да йү йиён,

ба җунхади лёншы ладини.

4Сый ба фалү вондёли, та куа бугундожынмудини;

сый зун фалүдини, нэгә лян таму җынҗандини.

5Дэжынму бу дун гундо;

зо Җўди жынму манчүан дунни.

6Йигә мәцуәди чүнхан би йигә фухан,

сыйди лўфу бу җын, хощер.

7Минбый жынди эрзы зун фалүни;

сый лян лыннянгуйму даҗер, сон фучиндини.

8Сый ги жын җе чян, йиху ё личян, зу җымуҗя зын чяндини;

кәсы та ги нэгә жын зандини, сый до чүнханшон хо.

9Сый бу щён тин фалүди хуа,

нэгәди чито есыгә кәву-сынза.

10Сый ба шыщинжын вон ха лўфушон хундини,

гәҗя зу дедо нэгә вон литуни;

кәсы мәцуәди жын ба хочў дыйшонни.

11Фухан ба гәҗя суандисы цунминжын,

кәсы минбыйди чүнхан ба та канчўлэни.

12Җисы гундожынму гощиндини – нэтар хунхуәдихын;

җисы бугундожынму щяндадини – жынму ду цонхали.

13Манцон гәҗяди гўнахар – дынбушон хо;

ба та дансы жынли, йиху зэ бу ганли – ба ни фоншәни.

14Сый йинавар пащён Җў, та ю дуәму дади гощинни;

кәсы щин нинди жын йү ха сыни.

15Гуан чүнжынди бугундо хуоншон,

зущён худи сызы, хў поди щүн йиён.

16Дансы хуоншон йүә мәю эрлин, фичян шуди дуә;

кәсы нэгә жынди жызы чонйүан, сый җянбудый хунцэ.

17Сый ю фонха щеди зуйни, ганту вучон җё юҗуанчи,

бә җё сый ги та ги бонцу.

18Сыйди лўсы мәцуәди, ба та нын җюха;

сыйди лўфу бу дуан, мынмынди дедони.

19Зэ дини шукўди дўзы бони,

кун поди шу чүннанни.

20Шыщин-шыйиди жын дый хошо бэрэкэтини;

сый шыкан зан цэбый, ба чынфа дуәбудё.

21Кан жынди лянмян – бусы хо сычин:

ви йикуэр мәмә юди жын ган гўнахарни.

22Нянхунди жын хуонмонди зан цэбыйдини,

кәсы бу җыдо: чүн жызы гынди та.

23Ви пипинди хуа ги ни доще,

җыгә би дэ гомозыди хощер.

24Сый дёчён фучин дэ мучин зэмусы фә:

«Җыгәшон мәю гўнахар», –

та лян дёчёнжынму зэ йидарнини.

25Нянхунди жын чи җондини,

щинфу Җўди дый хочўни.

26Сый гуон зывон гәҗя, тасы гуазы;

сый җочў цунминди лўфу зу, ба гәҗя җюхани.

27Сый лян чүнхан фындини, бу җыдо чүн;

сый зэ чүнхан мянчян ба нянҗин бидини, ги гәҗя тян җудини.

28Дансы бугундожын щяндали – жынму ду цонхали;

таму шәдёли – гундожынму зу дуәхали.


### 29


1Дансы сый ба пипинди хуа тинҗянди йиху щин нинха,

мынмынди шәдёни, та зэ зу бу нын хуә.

2Гундожынму ю лилён – минжын щихуандини;

бугундожын фәгуан – минжын шынхуандини.

3Сый нэ цунмин, җё гәҗяди фучин гощинни;

сый лян хўлонди нүжын даҗер – ба зынхади нондёли.

4Гундоди хуоншон ба гуйҗя вон җинчынни шудини,

чы чянди ба та цыйдини.

5Сый куаҗён пын-ю,

ги тади җүә диха пу вондини.

6Гўнахарсы дэжынди вон, кәсы гундожын хунхуәдини дэ щихуандини.

7Гундожын җыдони, замуҗя ги чүнхан бонмонди вын гуансыни;

бугундожын ба җыгә бу щён җы.

8Хў ганди жынму зэ чынпу литу чуәсуәдини,

цунминжынму чүанди җё чи щёни.

9Дансы цунминжын лян хўдўжын вын гуансы,

жәно дэ щёшыр бу тын зэмусы мәю нанвын.

10Щүншу җянбудый мәцуәди жын,

таму хэ шыщинжынмуди миндини.

11Гуазы мәю жыннэди йимяр, зысы сы чидини,

цунминжын дынди җё чи щёдини.

12Дансы хуоншон тин җя хуа,

тади гуанжынму дусы бугундоди.

13Җыгә ба чүнхан дэ япыйҗя ляндини:

таму нянҗинди гуонлён дусы Җў гихади.

14Дансы хуоншон җочў җыншы вын чүнханди гуансы,

тади вифын йүнзун бу лансан.

15Бянзы дэ пипин ги цунминдини,

мә тёёнхади вавасы мамади щюшы.

16Натар бугундожынди җин да, нэтарди гўнахар е да,

кәсы гундожын канҗяндини, замуҗя бугундожынму дедини.

17Зыҗё эрзы, ни зу фонщин тани,

та җё ни гощинни.

18Мәю Хўдади щянҗи – жынму ба гәҗя дэбучў,

кәсы сый зунхў фалүдини, та дуәму гощин.

19Лян хуа ба нў фәбудо,

дансы дунли, җуонди бу минбый.

20Ба нэмуҗяди жын җянлимә, сый мәсылёнди фә хуадини?

Да гуазышон дыйди пянйи хан дуәщер.

21Дансы ба нў да суйди сыхур гуан,

җыгә хохор бу хачәр.

22Чи дади җоди җё маҗонни,

пичи дади жын ган хошо гўнахарни.

23Гоножын ди туни,

гуэфонжын дый миншынни.

24Сыйсы зыйди пын-ю, тасы гәҗяди дуйтў;

тинҗяндини, замуҗя җу зыйдини, кәсы бу янчуан.

25Хэпа – җысы зэ жын мянчян щяхади вон,

ба щинфу Хўдади жын та дубушон.

26Дуәйибанзы шыканди зэ хуоншон гынчян дый щинэни,

кәсы гуон Җў ги жынму пин гундони.

27Гундожынму җянбудый бугундоди,

бугундожынму җянбудый шыщинжынму.


### 30


Агурди хуа


1Җысы массаитжын Иакейди эрзы Агур фәхади хуа.

Ба җыщезы хуа та ги Итиил, Итиил дэ Укал фәли:

2«Дуйдини, вә би йиче жын ду мын,

вә мәю жынди эрлин,

3вә ба цунмин мә щүәха,

вә мә жыншы Шынди.

4Сый шондо тяншон кә халэли?

Сый ба фын зэ шуҗонни дэчўли?

Сый ба фи бодо йишон литули?

Сый ба диҗеди бянҗе җунчынли?

Тади минзысы са?

Тади эрзыди минзысы са?

Ни дансы җыдоли, ги вә фәги!

5Хўдади мый йигә хуа дусы ганҗинди;

ги зывон Тади жын Тасы Донпан.

6Ги Тади хуашон бә тян дуәйүди хуа;

були Та пипин нисы чәхуонки.

7Вәди Җў! Да ни гынчян вә чито лёнгә дунщидини;

вә хан хуәди сыхур, ба вәди чито бә туйдёли:

8җё кун хуа дэ җя хуа да вәди кушон лийүан,

ги вә бә ги чүн дэ фу, ба вә чыди мәмә ги вә лёнги;

9җисы чыбо, җё вә бә тунхули, е бә фә:

„Җў – җысы сый?“

Хуэйҗәсы җисы чүнли, бә җё вә тули,

е бә дэцэ вә Хўдади минзыли.

10Җонгуйди мянчян бә куй хуәҗи, бә җё та ба ни җудё,

були ни зу чынха ю зуйдини.

11Юди жын җума фучиндини,

ги мучин е бу панвон хо хуа.

12Юди жын ба гәҗя суандисы ганҗинди,

кәсы ба гәҗяди гуҗя хан мә щиҗин,

13юди жын гоноди кандини,

ба канфа тэди гогорди,

14юди жынди я, зулян җян йиён,

якуон зущён җян до;

таму зэ жын литу ба чүнхан чыдини,

ба ёнетеди да дун-яшон җидини.

15Защеди чун ю лёнгә нүрни:

„Налэ, налэ!“

Сангә дунщи фанчон чыбубо,

ди сыгә зун бу фә:

„Гули!“:

16җысы нэгә дун-я,

бу нын сын-ён вавади дўзы,

ба фи хәбугуди димян зэмусы хуәян,

та йүнзун бу фә: „Гули!“

17Дансы нянҗин цыщё кан фучиндини,

ба мучин бу суан сыса,

лова ба та зэ танни досыни,

хийин ба та чышонни.

18Сангә дунщи җё вә бусўщиндини,

ба ди сыгә вә е бу дун:

19тяншон хийинди лўфу,

шытушонди чончунди лўфу,

да хэни чуанди лўфу,

нанжын вон гўнён гынчян чиди лўфу.

20Хўлон нүжынди лўфусы җымугә:

чыли, ба зуй йи ца фәдини:

„Йидяр ха сычин вә ду мә ган“.

21Ви сангә дунщи ди дундини,

ба ди сыгә е данбучў:

22чынха хуоншонди нў,

чыбоди гуазы,

23җяли жынди җянбудыйди нүжын,

ба зыҗи тэтэди вифын җаншонди нүхуәҗи.

24Зэ димяншон ю сыгә щё хуәварни,

кәсы тамуди цунмин би йиче данлинди го:

25майи – мәю личиди хуәвар,

кәсы ба чыхә да щятян зу зантуәли;

26саншонди лочў – будади хуәвар,

кәсы ба гәҗяди җя зэ шыту саншон тодини;

27хуончун мәю хуоншон,

кәсы таму ду йигә гынди йигә фидини,

28ба шәчунзы нын на шу җуачўни,

кәсы зэ хуоншонди җинлу-бодянни та е юни.

29Сангәрниди шынзы дуан,

ди сыгә бу тын лў:

30есын җунҗянни җиндадисы сызы,

та ги сый ду бу тын лў;

31лин турди гунҗи, җүлү

зэмусы лин җүндуйди хуоншон.

32Дансы ви гәҗяди гуа ни ба гәҗя щяндали,

дансы ба ха сылён мусуанхали –

лян шу ба гәҗяди зуй вучў,

33йинцысы ба нэзы дансы җёли – ю чўлэни,

ба бизы дан дали – тон щени,

дансы чи шонлэли – зу маҗонни».


### 31


Лемуил хуоншонди хуа


1Җысы массаитжынди хуоншон Лемуилди хуа. Лян җыщезы хуа хуоншонди мучин зыҗёли тали:

2«Вәди эрзы-я, вәди дўлиди эрзы-я,

вәди вардэди эрзы-я!

3Ба ниди личи ги нүжынму бә гили,

ба гәҗяди лўфу ги хэ хуоншонмуди нүжынму бә фәли.

4Лемуил! Хуоншонму бу нын,

хуоншонму бу нын хә хунҗю,

вонзыму е бу нын ги гәҗя зо быйҗю,

5дансы таму зуйли – ба жынву зу вондёни

зэмусы ги шу зуйди жынму бу ги гундо.

6Ба быйҗю ги вучондыйди жын гиги,

ба хунҗю – ги щинни ножынди нэгә гиги;

7та хәшон – зу ба гәҗяди чүн вондёни,

ба гәҗяди кўнан е бу сылёнли.

8Ти нэгә жын фә, сый бу нын ви гәҗя фә,

ви нэ йиче жын, сый мәю харли;

9фәкэли җочў гундо фә,

каншу чүнхан дэ ёнетеди лийи».


Җыгўди щифузы


10Замуҗя ба җыгўди щифузы нын зоҗян?

Та би йичеди бошы гуйҗун,

11нанжынди щин щинфу тани,

лян та йидарни нанжын бу нын шәбын,

12зэ йиче хуәди жызы литу,

та бусы лян дэ, на хойи дощедини.

13Ба ёнмо хуэйҗәсы хўма нашон,

тади шуҗон фанчон зо хуәдини.

14Та, зулян мэмэди чуан йиён,

зэ йүанчўр зын чыхәдини.

15Хан хидини, та кәҗя челэли,

йинцысы ги җящя ё ги чыдини

зэмусы ги нүхуәҗиму ба хуә ё фынгини.

16Канха йикуэ ди, ба та мэшон,

на гәҗя зынхади чян ба путо зэшондини.

17Тади куазышонди җин да,

шуни ю личини.

18Дансы канҗян мэмэ зуди хо –

тади дынзан йиванщи бу сы;

19тади шу гынди нянпан,

зытузы ба гўлўр бу лё;

20тади шуҗон дуйчў чүнхан чынкэдини,

шу е дуйчў ёнэтэди чынкэдини.

21Тади җящя бу хэпа да щүә –

йиҗязы ду чуанди ху йишон;

22ги гәҗя та е фын йишондини,

чуанди лян хўма дэ зыхун янсыйди бу фынхади йишон,

23ба тади нанжын чынмын гынчян җыдони,

та лян бынди ложынму зэ йидарни зуәдини.

24Җыгўди щифузы вончў мэ фынхади санзыдини,

ба ёниди дэзы ги мэмэжынму мэдини.

25Тади дабансы җинҗон дэ миншын,

та ги минтян гощиндини;

26тади куни – цунмин хуа,

шәяншонди йифусы щин ванди.

27Кандини, җяниди сычин зуди замугә,

та быйкар мә чы мәмәди.

28Ваму челэ зу ги та панвон ходини,

нанжын е бу тын куадини:

29«Җыгўди щифузыму дуә,

кәсы ни ба таму йиман пингуәли!»

30Канфасы җяди, җүнмый есы кунди,

кәсы куаҗён нэгә щифузы, сый пащён Җўдини;

31җочў тади ганбан ги та ги шонхо,

зэ чынмын гынчян куа тади ганбан!


## ХУАДЯН


Ата-баба – җысы замуди зўщян.

Бими – җысы манцонхади, канбуҗянди, бусы миндаминди.

Бобый – жысы дин җун-ёди, дин гуйди дэ җылён годи дунщи.

Боҗын – җысы булүн ви данлинди сый дан җянзы.

Бу җючон – на данлин хуа фәчи – җысы бу чонйүанди, гуонйин дуанди.

Буҗянди жын – җысы мәю җин-янди, йиха щинфуди.

Бугундожын – җысы нэ гўнахарди, бу гў лянмянди, мәю щюди жын.

Бусўщин – на данлин хуа фәчи – җысы җё җонха, җё чигуэди чинха.

Быйён-вугў – на данлин хуа фәчи – җысы быйкар.

Бэрэкэти – Хўдасы щинходи дэ щиншанди. Та щинэ жынму, йинви нэгә ги таму е цымин Зыҗиди бэрэкэтидини. Гуонсы Хўда ги жынму нын цымин бэрэкэти: җы есы дунщи, цэбый, җяниди пиннан-вусы хансы йүнчи.

Вардэ – җысы ги Хўда гиди булүн зў сади щүян. Ги вардэди сыхур, читоди жын ба зыҗиди җыншы чито кангидини. Ви җё җыгә чын, та ги Хўда ба гәҗя хуэйҗәсы тади йилэзы дунщи щүдини.

Вонжын – җысы зудо нэгә дун-яшонди, дуанли чиди, вучонлиди жын.

Вуданщүан – җысы булүн да нагә хэпалалади, юхэди сышон хўди.

Гәшы-гәёнди – на данлин хуа фәчи – җысы заёнди.

Ги минди фу – тади йисысы цунминжын, да цунминшон нын дый чонмин.

Гоно – җы есы шоншы. На данлин хуа фәчи – тасы жындади, нэ зыҗиди, цынди.

Гуазы – җысы аргили шоди, бу минбыйди, мәнорди жын.

Гуанмо – җысы хуоншон тушон дэди йүан чүанчүанзы.

Гуйҗи – җысы буходи, сон жынди дуанбян лян ха мущён.

Гунзуәжын – җысы зэ булүн натар зў хуәди жын.

Гуэфонжын – җысы тин хуади, бу на җязыди, хо пичиди мяншан жын.

Гўдў – җысы жынмуди дэ сынлин шыншонди нин дунщи. Тасы гўдўҗяҗярди җун-ё буфын.

Гўнахар – җысы бу тин Хўдади минлинди, бу вонщён җочў Хўдади фынфу ганди.

Гўрбани – җысы ги Хўда җүхади сынлин, фичин дэ дунщи.

Гынчянди жын – җы есы чинчин-лўҗян, есы пын-юму, есы линҗүму.

Да банзы – тади йисысы лян җүә ба булүн са гушон ёбэйиха, мынмын занха.

Даву – җысы шынжын, Исраил гуйҗяди ди эргә хуоншон (та гуан гуйҗяди сыхур бонҗерсы замуди шыдэ зочянди 1010–970 няншон). Давусы щеха Зэбур Җинди шынжынму литуди йигә. Тасы Эрса Мэсихди зўщян.

Дапә – җысы щёмедё, йиҗыдё.

Дасуанди нэйитян – җысы нэгә жызы, җисы Хўда ги до нэгә дун-яшонди мый йигә жын җочў та зэ димяншон зўхади сычин дэ ганбан дин зуйни.

Дачуй – жысы йиҗя ба йиҗя зэ ляншон хуэйҗәсы шыншон лян чуйту дади.

Динчян – тади йисысы дан йигә жын вын данлин жын җе чян, та ё ги нэгә жын ба динчян люхани. Йиху дансы та ба чян хуанбушонли, динчян зу шындо гиха чянди жын гынчянни. Динчян җы есы булүн са гуй дунщи, есы йишон, есы тугў.

Донпан – җысы Хўдади хан йигә минзы, йинцысы Та, зулян җүнжынди донпан йиён, бохў жынмудини.

Дудушын – җысы бәзышон дэди йи чуанзы, җынҗў-мано хуэйҗәсы данлинди бошы.

Дуәтуә – на данлин хуа фәчи – җысы ба гәҗя да булүн са данщүан лян дэдў сышон фонгўха.

Дуйту – җысы нэгә жын, сый җянбудый, хэхын булүн нагә жындини, ги та мущён хадини. На данлин хуа фәчи – җы есы дўшман, дижын.

Дўлижын – җысы нэгә жын, сый щён замуҗя ган, зу нэмуҗя гандини.

Дэ гомозы – җысы куа жынди, ба та вон гони цуди хуа.

Дэдў – җысы булүн са буходи, бухоканди, җы есы зэҗы, хухуэй, ниннин гў данлин жынди ха ганбан.

Езекия – җысы Яхўти дифоншонди йигә хуоншон.

Етиму – җысы мәю нёнлозыди ваму.

Жәно – җысы хунхуә, гощин.

Җанҗан-папа – на данлин хуа фәчи – җысы хэпади.

Җён пичи – җысы нюнёр-мадиди, щён замуҗя ган, зу нэмуҗя ганди бинщин.

Җёфә – җысы ги жынму гиди җётё хуа, замуҗя җё таму зэ җыгә сынхуәшон ё ган булүн нагә сыюрни.

Җёщүә – на данлин хуа фәчи, та зусы щүә, щүәщи.

Җи чуди – җысы нэгә, сый бу вондё дэ бу фоншә шонцунха тади жын.

Җинвын – җысы буҗыншы дыйхади чян дэ данлинди дунщи.

Җинлу-бодян – җысы хуоншон дэ тади җящя җўди фонзы.

Җуа чир – ю йибян фәдисы җуа җир. Ви җешу булүн са җүәдин, ю йибян җуа чирдини. Чир ю җигә ёнзыни; җы есы шыту, есы бонбонзы. Зу җымуҗя фәдини – җы зусы җочў Хўдади вонщён йүхади сычин.

Җун данзы – җысы пинчон җунди, чылиди, данбучеди йигә куннан чинкуон хуэйҗәсы сычин.

Җў – җысы Хўдади йигә минзы, йинцысы Та гуан йиче дун-я дэ жынмудини.

Җўжын – җысы ю булүн сади жын

Җўйи – җысы ги жынму гиди, замуҗя җё таму ганди җёфә хуэйҗәсы минлин.

Җүлүгәр – җысы муҗүлүди вавазы.

Җыншы – җысы зэ җин-яншон дэ гуонйин жызышон цаканхади җын йиҗян.

Җышы – җысы нянли фу дыйхади җегуә, куәщүәди бодо.

Җюгуанзы – ба нэ хә җюди жынму җымуҗя җёдини.

Җян – җысы щищирди, чончорди гунгунзы, тади тутузысы җянди. Ба та зэ хэ минди сышон сыйүндини.

Шы җян – җысы ба җян вончў фон.

Җянчё – җысы хун жынди заён гуэ чичир дэ ганбан.

Җяншы – җысы җё жын нын дуйдур сыщёнди. На данлин хуа фәчи та хансы аргили, нолиди фаҗон.

Зуйпизы – җысы зуй бянбянзыди шон-хади лёнгә хуәдунди җәҗәзы. Нүжынму ба та лян заён янсыйди жан зуйди ю мәдини.

Зуәзоҗя – җысы Хўдади хан йигә минзы, йинцысы Та ба йиче дун-я, жынму, димяншонди хуәвар дэ цому зохали.

Зўфан – чәхуонди вон бухони, вон будуйни фә.

Зыян – җысы зэ хуәшон дэ җин-яшон цаканди йинщён.

Зэчы – җысы буходи пәфан сычин. Та җё жын юцудини, шу җинкундини.

Йиҗыди лўфу – җысы дуан лўфу.

Йиҗян – җысы сылёнхади хуа.

Йин – тади йисысы вон дуәни зў, вон куанни зў.

Йитуәги – җысы ги булүн сый ба сыюр җёдэги.

Йифу – җыгә хуа щён җёфә, җётё, минлин. Җысы ю ёчуди дэ панвонди витуә.

Киннамон – җысы ю цуан видоди фупи.

Куә тади бянзы – тади йисысы җымуҗяди; дансы фә щянхуа – нэгә жын гәҗя хэ гәҗядини, зущён лян бянзы да тади йиён, шу кўни.

Куйвон – җысы байир вон бухони фә, бян щянхуа, дэцэ, мущён ха сыди.

Куян – җысы зуй.

Кўхо – җысы ю суй хуахуазыди, зущён куонкуонзы йиёнди, цо. Тади видо дадихын, чычи кўдихын.

Ланганшу – ба та хан җёдисы ланжын, ланвон. Җысы мәщин зў сысади, бу нэ гункўди жын.

Ландый – җысы бу чищинди, бу нэ зў сысади, җянбудый гункўди. Ландыйсы жынди дин буходи бинщин.

Линфан – җысы ба са сы зозор нын канчўлэди, йиха минбыйди.

Лошы – на данлин хуа фәчи тасы җёйүан, тёёнҗя дэ линшу.

Лян эрлин җе чин – тади йисысы ё дый эрлинни, щищүә тани.

Мәйирди – җысы тэ чонди, йинаварди.

Мәлёнщин – җысы бу цощин сади, бу гуанщян сысади.

Мәю харли – җысы мәю җин, мәю лилён, фадихын.

Ми лў – җысы зобуҗуә лўли, ба лў хундёли.

Минйүн – на данлин хуа фәчи – җысы гуонйин жызыди зушу, бу ю жынди зыю гуәди чинкуон.

Мэфу – җысы ги җуа чёр лян есын байир шелүхади дунщи.

Нобон – җысы маҗон, шу фәди хў хан.

Нун – җысы жынди дэ сынлинди шыншон дэхади шон литу хуэйҗәсы куәкуәзышон фухади хуонлю-мыйсыйди чу фифизы.

Нүгуафу – җысы нэгә нүжын, сыйди нанжын вучонли.

Нын ганлё – җыгә хуади гынсы ган. Тади йисысы нын зўдё, нын чын.

Нэгә дун-я – жынму вучонлиди йиху до җыгә вәршонни, та зэ димянди дин шынчўрни. «Нэгә дун-я» бущён дуәзэхэ. Дансы зэ дуәзэхэ литу Хўда ги ю гўнахарди жынму динли зуйлиди йиху таму ду шу кўнанни, кәсы вон нэгә дун-я литу йиче жын дочидини – есы гундожын, есы ю гўнахарди.

Нянпан – җысы җы щянди җичи.

Нянщифур – җысы нянҗин донҗун литуди беберди йигә йүан дунщи. Ба та ё цощинди, щищирди кангўни, були нянҗин нын мадё.

Пащён Җў – җысы җочў Хўдади лўфу зу, зунхў Тади йиче фынфу.

Пипин – җысы ги булүн нагә жын фәди та цуәди, бу занчынди, бу йүанйиди хуа.

Сан – жысы ги зуәнанди жынму ги чян хуэйҗәсы сун данлин лищин.

Санкын – тади йисысы зэ натар нын шәдёди данщүан вәр.

Сон – җысы байир зўди җё булүн сый щюха, дэцэ, вон бухони фә.

Суйфу – җысы жынму хуәхади сыхур.

Сульманэ – җысы Даву шынжынди эрзы, Исраил гуйҗяди ди сангә хуоншон (замуди шыдэ зочянди 970–930 няншон).

Сусугуй – җысы шу җинди жын. Да та гынчян ба сыса ду ёбучўлэ.

Сынза-кәвуди – җысы дин буходи, җянбудый жынди ганбан хуэйҗәсы дунщи.

Туту-мәмә – тади йисысы бу җё сысый җыдоди.

Тэпин – җысы пиннан-вусы.

Тэтэ – җысы нэгә нүжын, сый гуан булүн садини хуэйҗәсы сыйди шу диха жынму зў хуәдини.

Тян бу шу, ди бу ё – җыгә кугәр чүанпин ги нэщэ жын фәдини, сый бу хэпа сысади данзы фонда хў гандини, таму е бу зун гуйҗяди фалү, җящяди лўфу, тамуди гўнахар тэ дадихын. Хўда лян жынму җянбудый та.

Фалү – җысы гуйҗя динхади җүәдин, ба та йиче жынму ё зунни.

Фанпанжын – җысы бу җё нанвынди, чи сыфиди, кобучўди жын.

Фихади гункў – на данлин хуа фәчи – җысы зўха хуәди җегуә.

Фуҗү – җысы дый заён цэбыйди, сысашон ду мәю дуанбянди, ючянди, гуә хо гуонйин жызыди.

Фухан – җысы ю бушо чян дэ данлин цэбыйди жын. На данлин хуа фәчи, тасы ючянхан.

Фынфу – җысы гиди хын җигә сынхуәди җёмынди дэ жынйи-лийиди лўфу; вәё гуә хо, пиннан-вусыди дэ фуҗү гуонйин жызы, ё ган сани.

Хәтун – җысы зэ зышон щехади вардэ, замуҗя йидарни ё гунзуәни. Зэ җыгә фубынзы литу хәтунди йисысы җымуҗяди: Хўда лян жынму зўли лянщили; Хўда ё каншу жынмуни, жынму ё бэвон дэ зунхў Тани.

Хуачүан – җысы на заён хуар дэ еезы бянхади, тушон дэди йигә йүан чүанзы.

Хуәҗян – җысы дянҗуәди щи гунгунзы. Дансы хуәҗян нондо жынди шыншон хуэйҗәсы булүн данлин сашон, та зу җуәтуәни.

Хуон җин – җысы дин ходи, ю җылёнди җинзы.

Хўдади щянҗи – җысы Хўда ги жынму кангиди булүн са. Җы бусы вуҗин йүди сычин. Җысы җочў Хўдади вонщён йүхади сычин; данпа зэ фимындини жын мынҗянди, данпа быйтян-еванни жын канҗянди.

Хўшанҗя – җысы Хўдади йигә минзы, йинцысы Хўда бохў жынмудини.

Цохуазы – җысы мәю җяшәди, юҗуанди йигә жын.

Цунмин – җысы сынхуәди, йиче дунщи дэ щянҗиди годын минбый. Ба зыҗиди сынхуә лян җыгә минбый нын зў лянщи. Цунминсы җышыди зунхә.

Цў – җысы суан видоди фи, ба та, зулян суан-ла тёлё йиён, чы чыдиди сыхур сыйүндини.

Цўлўжын – җысы бущянхуэйди, бумяншанди, вынмин диди бынжын.

Цынзы – җысы хў чуонзы чянтуди бонбонзы.

Цыщёжын – җысы манхын вулиди, мәю щюди, җён зуйди, фә янчи хуади данда жын.

Чёнба – җысы бу чинйүан, гуэ зуй.

Чёхуа – на данлин хуа фәчи җы есы чёйү. Җысы вон минни фәхади хуэйҗәсы щехади җедуанди цунминйиҗян.

Чәхуонки, чәхуонжын – җысы нэ бянхуади, бу фә шыхуади жын.

Чунйү – җысы чунтян санйүә до вуйүәни щяхади йү.

Чынмын – җы бусы җянданди мынку. Җысы нэгә вәр, зэ натар чынпуниди ложынму шудини. Зэ чынмын гынчян гуә заён банфадини: дин хәтун дэ бан мэмэ сычиндини, зуә хуэйдини, кан фагуанди сыюрдини.

Чынчён – җысы щюгэ ходи, лошыди вәр лян заён бохў гәҗяди гуншы.

Шәбын – җысы ба булүн са лёдё.

Шонхо – җысы ви булүн ганхади са хо сычин доще, дуан лищин.

Шонцун – җы есы нанви, шонщин, хэчи.

Шоншы – җы есы гоно. На данлин хуа фәчи – тасы жындади, нэ зыҗиди, цынди.

Шонян – җыгә хуади йисысы нянчинди сыхур хуэйҗәсы нянчинди жын.

Шызыкур – җысы нэгә вәр, зэ натар лёнгә лў ляншонди йиху, санкэ зудини.

Шыкан – җысы бу кан сыса нан вончян зу, зўди җё зыжиди вонщён чын.

Шын Җин — III-I – на данлин хуа фәчи – җысы Китабу. Җысы Хўда ги жынму дафахалэди Зыҗиди Хуа. Ба Тади Хуа щедо фушонли. Щянзэ ба җыгә чынгәхади фу җёдисы Шын Җин. Зэ та литу ю лёнгә буфынни: Җю Хәтун дэ Щин Хәтунни. Җю Хәтун литу ю Торати, Лисы фу, Зэбур дэ Шынжынму щехади фуни. Щин Хәтун литу ю Инҗил лян манламу щехади фуни.

Шынди — III-I – җысы Хўдади хан йигә минзы. Тади йисысы зэ данлин җунҗянни фынчўлэди, мәю гўнахарди. Билүн, шынву*III-III.

Шыщинжын – җысы мәю гуә чичирди, шылэ-шычиди жын.

Щемизы дыннянди – җысы ба нянҗин зў суй, ба нянҗин мичў кан жынди бинщин.

Щёме – җыгә хуади йисысы җё зэ буҗян, җё йинавар мәюдё.

Щитын бянзы – тади йисысы хэ эрзыдини, йинцысы ю йибян дансы вава бу тин хуали, ба та лян бянзы ё куәйихарни. Зу җымуҗя та зу җыдо ха-хони, дый җыгўди тёённи.

Щүанфыр – җысы мынмын фишон лэди, йиҗынзы-йиҗынзыди йүанчүанзыди фын.

Щүншу – җысы нэщему, сый хэ жынмуди миндини, ба таму вон сыни дадини.

Эрлин – җысы дый җышыди, ба саду щён җыдоди.

Юцу – җысы пәфан.

Яхўти – җысы Исраил гуйҗяди данлин минзы.

[1]

22:28 - Җыще хуа зэ яхўти йүянди «Сульманэди цунмин хуа фу» литу мәюди, зэ данлинди фубынзы «Чунфу фалү» литу юни: 19:14.