Author: Институт перевода Библии
Date: 2023-06-09T04:23:23.985360+00:00

Лукала Гӏяхӏ Хабар

Лукала Гӏяхӏ Хабар

1. Гьалагъай

1. Лукали

1. Баяндарибти Дугьби (Лукала Гӏяхӏ Хабар)

2. Картаби (Гӏяхӏ Хабар)

Гьалагъай

Инжил: Лукала гӀяхӀ хабар

ГЬАЛАГЪАЙ

ХӀурматла учӀан!

ХӀела гьалаб Сагаси ВягӀзала ца табтар – Лукала «ГӀяхӀ хабар» саби. Сагаси ВягӀзали Эски ВягӀзаличил бархли Инжил – Жузала жуз алкӀахъуси саби, сабира даршдусмала бухӀнаб дунъяличиб бегӀлара бучӀуси жузли бируси ва илгъунали кавлуси.

«Инжил» ибси девли «ГӀяхӀ хабар» ибси мягӀна бухӀнабурцули саби. Илгъуна у бедибсири сунела белчӀудилис ГӀиса МасихӀли. Сагаси ВягӀзализир авал ГӀяхӀ хабар лер, сарира авал декӀар-декӀарти адамтани делкӀунти, Илди лерилра ГӀиса МасихӀла гӀямруличила, Илала балга-дугӀяличила, Илала белчӀуди-динничила, Илини чедаахъибти гӀяламатуначила, Ил вебкӀниличила ва мицӀириъниличила гъайдикӀули сари.

ГӀяхӀ хабарлизирти анцӀбукьуни кадиркули сари нушала манзилла цаибил даршдуслизир Палестинализир. ИтхӀели Палестина Римла пачнала арилиуб сабри. Амма Палестинализиб хӀербиубти жугьутӀунани чула дин бузахъулри, сунелара хьулчили сабси Муса идбагличил чус Аллагьли бедибси «Таврат». Муса идбаглис гӀергъити бахъал идбагунани гьалахили бурусири МасихӀ – Аллагьли чеввикӀибил – лявкьян или, Суненира адамтас бунагьла ва бебкӀала арилизибад берцуди лебхуси. Ва, хӀера, нушала манзилла бехӀбихьудлизив Палестинала Вифлеем бикӀуси биштӀаси шагьарлизив сунечи бахъхӀи хӀерси ГӀиса МасихӀ акӀуб. Ил вакӀибсири Ванзаличиб хӀербирути лебилра адамти берцахъес. Илбагьандан уцахъниличила «ГӀяхӀ хабар», сабира, Аллагьла Уршиличибли гӀяламлис бедибси, – ил цазаманализиб гьарил адамлисра ГӀяхӀ хабар саби, сай чинав хӀерирули ва чидил мезли гъайикӀули виалра.

Авалра ГӀяхӀ хабуртазибад Лукала «ГӀяхӀ хабар» бегӀлара бартакьурсилизи ва литературалашал балбушибсилизи халбируси саби. ЖагьхӀели Лукани гӀяхӀси багьуди касиб ва тухтур ветаур. Аллагьагартазивад (христиан динничи) шурватурси ил ГӀисала вакил Павеллис лерилра архӀябазив марси валликьяна сайри. Сунела ГӀяхӀ хабарла гьалагъайлизиб Лукани бурули сай сунес гьалар делкӀунти хабурти ва кадикибти анцӀбукьлумала бикьрумани дурибти пайдаладарниличила. ГӀяхӀ хабар грекунала мезли белкӀунси саби, амма христиан дин бузуси 20 даршдусла бухӀнаб ил дунъяла даршани мезаначи шурбатурсири. Гьанна Лукала «ГӀяхӀ хабар» бегӀгьалаб дарган мезли дурабулхъули саби.

2002 ибил дуслизиб дарган мезли дураибсири Маркла «ГӀяхӀ хабар». Ил жуз бучӀантани гӀяхӀил кьабулбариб ва илбагьандан 2008 ибил дуслизиб сагали дураибсири. Маркла «ГӀяхӀ хабар» балкьарахъули бузули калун тилмажуни Шамил ХӀясанов ва Ильяс ХӀясанов. Ил жуз редактироватьбариб МахӀяммадшапи ГӀисаевли.

Ильяс ХӀясановли Лукала «ГӀяхӀ хабарра» дарган мезличи шурбатурси саби. Ил хабар агарли гӀямрулизивад шалгӀевухъи гӀергъи хӀянчи даимбарибсири. Жузла текст редактироватьбариб Хизри Юсуповли. Динна гӀилмула шайчиб ил редактироватьбариб филологияла гӀилмуртала доктор, профессор Михаил Егорович Алексеевли.

Инжил шурбалтуси Институтли Лукала «ГӀяхӀ хабар» шурбатурти тилмажунас, редактортас ва ил балкьаахъесра дурабухъахъесра икьалабиубти лебтасалра баркалла балахъули саби. Нуша разилира ахирра-ахир Инжилла ил табтар нешла мезли белчӀес хӀушаб имкан бакӀниличи.

Библия шурбалтуси Институт

Лукали

Лукали

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

5. 5

6. 6

7. 7

8. 8

9. 9

10. 10

11. 11

12. 12

13. 13

14. 14

15. 15

16. 16

17. 17

18. 18

19. 19

20. 20

21. 21

22. 22

23. 23

24. 24

1

ГӀИСА МАСИХӀЛИЧИЛА ЛУКАЛА ГӀЯХӀ ХАБАР

Жузла мурад

1^1Нушачир детаурти анцӀбукьлумачила хабурти бахъли гьаларра цаладирхъутири. 2Илди секӀал илдани чейули детаурти диънира, саби илди Девла къуллукъчиби биънира ашкарси секӀал саби. 3Нунира, хӀурматчевси Феофил, гьар секӀал бекӀбархӀиличирадал ахтардидарили, гьабгӀергъили хабар белкӀес 4ва нуни белгили далути секӀал марти диъниличи хӀура таманни вирхаахъес кьасбарира.

Шизиб бизахъан ЯхӀъя алкӀниличила гьалахили бурни.

5Гьирад Иудеяла пачали вируси замана лебли буили саби: Авияла кьукьялизивадси, сунес Закария бикӀуси, ца кашишра; Гьарунна кьамлизирадси, сунес Елизавета бикӀуси, илала хьунулра+. 6Илди кӀелра Аричила амруби ва хъарбаркьуни дархьли тамандирути, Аллагьла гьалаб хӀялалти мухлисуни сабри. 7Илдала дурхӀни акӀубти ахӀенри, сенкӀун Елизавета жугъан сарри, илди кӀилалра гӀяхӀцад гӀямрура ардякьири. 8Ца гьачам, Закарияни Аллагьлис балга бирухӀели (ил барес кашишуналара сунелара яргала чебла сабри), 9Аллагьла хъулибси кашишунала ургаб бузуси гӀядат хӀясибли, Аллагьла хъули ацӀили, кьурбанбарибси секӀал кабирхьуйхӀир бизиси тӀемла гӀявадеш абалкахъи гавдушес илис чӀалабаиб. 10Илар гавдуршухӀели, лебил халкь булгули дураб тӀашлири. 11Хапли илис Аллагьла малаик гьалайзур – ил гавдушибси мерла балуй шайчив тӀашкайзурлири. 12Малаик чеили, Закария хӀяккайзур ва гӀур урухиуб. 13Амма малаикли илизи иб: «УрухмакӀуд, Закария, хӀела балга кьабулбариб, хӀела хьунул Елизаветани уршира виркьу, илис хӀуни ЯхӀъя ибси ура бирхьид. 14Илини хӀед халаси харидеш лебху ва ил акӀниличи бахъал разибирар. 15СенкӀун Аллагьли ил дебали чевяхӀиру. Илини я чягъир я держ хӀедужу ва акӀубхӀейчивадал ил ЧеряхӀти РухӀли давлачевиру+. 16Илини хӀекьли бахъал Израилла халкь чула Аричи Аллагьличи чарбиру. 17Ил Арикарличив гьавиубли вашар ва рухӀлара цӀакьлара шайчив Илиясгъуна вирар, илини дудешхъалара дурхӀналара уркӀби чула саби-ургар уржахъу, илини мутӀигӀхӀебиубтира хӀялалси гьуйчи дурайу, Арикар чучи вакӀибхӀейс, халкьра хӀядуркабиру»+. 18Закарияни малаиклизи иб: «Ил марси биъни нуни секьяйда багьес вирусу? Нура ухънаваилра, дила хьунулра жагьли ахӀен». 19Илис жаваблис малаикли буриб: «Ну Аллагьла мякьлавси Жабраил сайра. ИкӀини ну хӀези гъайикӀахъес ва хӀези ил разиси гӀяхӀ хабар бурахъес вархьибсира». 20Нуни хӀези бурибси секӀалра замана баили гӀергъи бетарар. Амма, хӀу дила гъайличи вирххӀеъни багьандан, хӀела гъай детихъур ва лерил илди мардируси замана сабаайчи хӀед лехӀкахъес чевкъар.

21Ил замана халкь Закариячи хӀерлири ва ил Аллагьла хъулив сен багьлакайубсира или пикрилизиахъилри. 22Дуравхъи хьалли, Закарияни гъайэс хӀейуб. Илдани багьур Аллагьла хъулиб илини чедибад гьалабизурси чебаъни. Закарияни илдази някъбачил лишанти дирули, баянбирулри, амма сай тилхъавли калун. 23Сунела къуллукъбируси замана ахъибхӀели, Закария хъайгӀи чариуб. 24Камси заманала гӀергъи илала хьунул дурхӀялисраиб ва шел баз юртларад дурахӀерухъи деркӀиб. 25Ил рикӀулри: «Халкьла гьалар набчила дурути дирглуми набчирадли черардукес багьандан, иш Аричини наб гибси сай, Сунени ишди бурхӀназиб уркӀецӀибарили».

ГӀиса МасихӀ алкӀниличила малаикли Мариямлизи бурибси гӀяхӀ хабар

26Урегэсил базличив Галилеялизибси Назарет бикӀуси шагьарлизи Аллагьли вархьибси Жабраил малаик+
27Даудлизивад акӀубси Юсуп ибси уличилси адамлис урарибси рурсиличи вакӀиб. Ил рурсилис Мариям бикӀусири. 28ВакӀили Жабраил, иличи дугьайзур: «ХӀези саламикӀулра, Аллагьли черрикӀибси адам! Аричира хӀечил сай!» 29Ил уркӀрухъи пикририкӀулри: «Ишини набзи дурибти сегъуна мягӀнала гъай сарира?» 30Малаикли иличи дугьайзурли иб: «ХӀу Аллагьла уркӀецӀилиур саррину, урухмакӀуд, Мариям! 31ХӀу дурхӀялисриуд, хӀуни Уршира виркьид, Илис ГӀиса ибси ура бирхьид+. 32Ил чевяхӀсили ветарар ва Илис ЧевяхӀсила Урши или бикӀар. ЧевяхӀси Аллагьли Илис Сунела минала хала дудеш Дауд пачала тахра бедлуга. 33Якьубла наслулис даимси пачали вирар ва Илала пачадеш ахир агартили дирар». 34Амма Мариямли малаиклизи хьарбаиб: «Ну шерир хӀериасли, ил секьяйда биэс бируси?» 35Малаикли илис жаваб бедиб: «Дурхъати РухӀ хӀези кадицӀур ва ЧевяхӀсила цӀакь дакӀубирар. Илбагьандан акӀубси Дурхъаси ДурхӀялис Аллагьла Урши сай илира бикӀар+. 36ГӀур, ХӀела тухум Елизаветара гьанрикахъа гьари: ил рухънараили риалра, дурхӀялисраили гьанна урегэсил баз риубли сари, илкӀун жугъан сарри. 37Аллагьли се-дигара барес вирар». 38ИлхӀели Мариямли иб: «Ну Аллагьла арилизир сарра. Гьар секӀал хӀуни бурибси тяхӀярли диаб».

Елизаветачи букьни

39Илала гӀергъи камси замана дикибхӀели, Мариям къалабарикили Иудеяла дубуртазибси шагьарлизи аррякьун. 40Закарияла юртлизи арацӀили, Илини Елизаветас салам бедиб. 41Сунези ибти Мариямла саламла гъай дакьибхӀели, Елизаветала канилавси дурхӀяра вяшухъун. Елизаветази Дурхъал РухӀ хьурадиуб. 42Ахъси тӀамаличил вявра или, Елизаветани иб: «Хьунул адамтазирад ХӀу сарри Аллагьли черрикӀибси! ХӀела канилавси дурхӀяра Аллагьли чеввикӀибси сай! 43Дила Арикарла Неш набчи ракӀес ну чи сарсира гъари?! 44ХӀела гъайла тӀама дила лихӀбани бакьибмадан, дила канилавси виштӀалра валли разили шикьикӀесвяхӀибгу. 45Сунези Аричини бурибсиличи рирхаурси, ил ирхӀилирси адам сари».

«Дила рухӀли Аричи
мубаракирули сай»

46ГӀур Мариямли иб: «Дила рухӀли Аричи мубаракирули сай, 47Берцудила ВегӀ Аллагьли дила рухӀ разидарили, 48ну гӀядатла адам чераира. Гьаннала гӀергъи лерил наслубала адамти наб талихӀчерси сари или бикӀар+. 49СенкӀун Кьудратла вегӀли наб барибси секӀал лебгӀебал халаси саби, Илала ура дурхъаси саби! 50Сунечи мутӀигӀтачи Илала уркӀецӀи наслубачибад наслубачи чеббашар. 51Илини Сунела цӀакьси някъли гьакӀбарили – чус гьандикибти пикрумира сабира уктемси агьлу гьабяхъиб. 52ЦӀакьла бегӀти къуллукъуначибад убасили, убяхӀти ахъбуциб. 53Гуштас лебдеш бедиб, давлачебти биалли селра хӀебедили бархьиб. 54-55Сунес къуллукъличибти израиллантас, нушала гьаб-убла бегӀтала, Ибрагьимла ва илдала наслула гьалаб даималлис чеасибси гьанбикили, Ил икьалакайуб. Иличила нушала дудешунази буриб».

56Елизаветачир хӀябал базцадхӀи кали, Мариям сунела хъайгӀи чаррухъун.

ЯхӀъя акӀни ва илис у бихьни

57ДурхӀя варкьес замана баибхӀели, Елизаветани урши варкьиб. 58Елизаветас Аричини барибси ряхӀмула анцӀбукьличила бакьили, илала унрубани ва узи-уршили ил мубаракрариб. 59ГехӀэсил бархӀи илди урши суннатварес бакӀиб ва дудешлис кьяйда илисра Закария ибси у бихьеслибариб. 60Амма нешли, иличи кьабулхӀерикили, иб: «ХӀебирхьехӀену, ЯхӀъя бирхьехӀе». 61Амма илдани иб: «Ил у хӀела агьлулизибалра агарагу». 62Ва, лишанти дирули, дудешлизи уршилис сегъуна у бихьес дигулрив или суалбухъун. 63Закарияни, биштӀаси уркьули гая или, тиладибарили, илизи белкӀун: «Илала у ЯхӀъя саби». Лебилра тамашакабиуб. 64Илмадан Закарияла гъай дакӀиб ва, гъайикӀесвяхӀибхӀели, ил Аллагьлис улгесвяхӀиб. 65Лебилра унруби урухбиуб ва Иудеяла лерилра дубуртала мераначир дурути гъай илди гӀяламатла анцӀбукьлумачилацун сарри. 66Иличила бакьибси гьарра адам сунези сай викӀусири: «Ит дурхӀялизивад чи ветаэсара?» Аричи иличил вархри.

«Аллагьли талихӀлис вархьибси Арикар» бикӀуси Закарияла далай

67Илала дудеш Закариязира Дурхъати РухӀ хьурадиуб. ГӀур илра караматти секӀал дурули гъайикӀесяхӀиб: 68«ЧевяхӀирехӀе Арикар – Израилла Аллагь! Илдас кумекбарес вакӀибсира, Сунела халкьлис азаддеш гибсира Ил сай; 69Сунела къуллукъчили сайси Даудла наслулизивад вархьибси ЧевяхӀси Берцуди Лебхан Ил сай. 70Жявси заманализибал Сунела дурхъати идбагунала мухӀлубачил Сунени чеасибсири, 71душмантазибадра, нушачи гьимикартили сабти леблизибадалра нушаб берцуди хес; 72Нушала дудешуначи ряхӀмучевсили виэс ва Сунела дурхъаси ВягӀда гьанбикахъес, 73нушала хала дудеш Ибрагьимла гьалаб барибси Сунела хъялис марли виэс 74-75уруххӀекӀули, нушала душмантазирад азадли нуша хӀердиахъес, нушала гӀямрула бурхӀни лералцадхӀи Сунела гьалар хӀялалтили ва диннис мартили диахъес. 76-77ХӀу, дила виштӀал, ЧевяхӀси Аллагьла идбаг ветаруд, сенкӀун Илис гьуни кабихьес багьандан ва халкьлизи саби берцесра биркур, илдала бунагьунира хасаркадалтути сари или, бурес багьандан хӀу Арикарлис гьалавад вашуд++. 78Нушачи чедивад кацӀибсини, нушала Аллагьла малхӀямси уркӀецӀили гьаббикӀуси берхӀиливан нуша шаладирура. 79Илини цӀябдешлизибти ва бебкӀала дяхӀцӀилиубти халкь шалабиру. Нушала кьяшми даршудешла гьуникад дашахъу»+.

80Урши биалли халакайулри, дагьрира чеимцӀадикӀулри. Израилла халкьла гьалав вагьариэси замана сабаайчи, чӀянкӀ авлахъличив хӀерирулри+.

2

ГӀиса акӀни

2^1•Ил замана лебил улкала халкьла лугӀи белкӀахъес Римла пача Августла хӀукму дурабухъун. 2Сириялис Квиринийли бекӀдеш дирес вехӀихьила илгъуна балбуц бегӀлара гьалаб дурабуркӀулри. 3Ил багьандан саби белкӀахъес халкь вегӀ-вегӀла шагьуртази чарбухъун. 4Галилеяла Назарет шагьарлизивадси Юсупра Даудла агьлула наслулизивадси виъни багьандан, Иудеялизибси сунес Вифлеем или бикӀуси Даудла шагьарлизи арякьун+. 5Сай велкӀахъес ил дурхӀялисраибси сунела гелешмеш Мариямличил вархли арякьун. 6Илди ВифлеемлизибхӀели, Мариямли дурхӀя варкьес дурусли замана баилри. 7Илини цаибси Урши варкьиб ва вергурли тӀенилизи кайхьиб, сенкӀун илдани гӀяхӀлала юртлизиб чус мер баргес хӀебиуб.

ХӀенкьулабачи малаик вакӀни

8Ил дуги чула хӀункьрас гузетчидеш дарахъес кабатурти адамтира лебри. 9Хапли илдала гьала Аллагьла малаикра гьаласайзур ва Аричи чевяхӀирули рурхӀути нурли илди лебилра шалабариб. 10Малаикли илдази буриб: «Урухмайрудая! Ну лебилра халкьлис чебяхӀси разидешла лебгӀебал халаси хабар хили сайра хӀушачи вакӀибси. 11ИшбархӀи Даудла шагьарлизив хӀушаб Берцудила вегӀ – МасихӀ, Арикар акӀубси бархӀи саби+. 12ХӀера хӀушаб лишанра: дукьядалли, руггурмазиуцили, тӀенила кайхьибси дурхӀя ургидая». 13Хапли малаикла мякьлаб Аллагьлис дезна биркьути зубрала агьлу багьарбиуб. 14Илди бикӀулри: «Деза биаб чихъ зубрачивси Аллагьлис, ванзаличир Илала дигилиубти адамтас даршути гӀямрура диаб!»+

15Малаикуни гӀелабяхӀ зубрачи чарбухъунхӀели, гузетчибани цализи-цали иб: «Даширая, Вифлеемлизи ардякьи, Аричили дурибтазирад се мардиублил балехӀену». 16Илди къалабали ила бакӀибхӀели, Юсупличил рархли Мариямра, тӀенила каркьибси ДурхӀяра баргиб. 17ДурхӀя чеибхӀели, илдани адамтази Ил дурхӀяла черкад чузи малаикли дурибти гьар секӀайчила буриб. 18Илди дакьибти лебил халкь хӀенкьулта бурибсиличи тамашабиуб. 19Мариямли лерил секӀал уркӀиладуциб ва илдачила пикририкӀесряхӀиб+. 20ХӀенкьулти биалли, чус чебаэсра бакьесра бикнилис Аллагьлис дезна биркьули, гӀелабяхӀ чарбухъун.

Аллагьла хъулив ВиштӀал Симеонничил ва Анначил гьуниваъни

21ГехӀел бархӀи дикили, ДурхӀя суннатлаварес замана баибхӀели, Илис, Сай канилав вагьариэс гьалабал Сунес Малаикли бедибси, ГӀиса ибси у бихьиб.

22Мусани кабихьибси Низам хӀясибли, умуирнила гӀядат дураберкӀес замана баибхӀели, Мариямлира Юсуплира чула Урши Аричис багъишлаварес Ярусалимлизи хиб. 23СенкӀун Аричила Низамлизиб бурили саби: «Гьарилра акӀубси мурул жинсла цаибил дурхӀя Аллагьлис багъишлаварили виэс гӀягӀниси сай». 24Аричила Низамлизиб гӀурра «КӀел улугь яра лагьала кӀел дурхӀя гьатӀи кьурбандарес чевкъар» илира бурили саби.

25Илзамана Ярусалимлизив левли сай сунес Симеон бикӀуси адам. Ил хӀялалси, диннис марси, Израиллис кумекличи хӀерси ва сунези Дурхъати РухӀ хьурадиубси адам сайри. 26Дурхъати РухӀли Симеоннизи гьалахили бурибсири Аллагьла МасихӀ чехӀеили левалцадхӀи хӀу убкӀхӀебкӀуд или. 27РухӀли чебурниличивли, ил Аллагьла хъули вакӀиб. Бузуси гӀядат хӀясибли, суннат барахъес кили чула дурхӀя ГӀисара сабира бегӀти ила бакӀибхӀели, 28Симеонни Ил някъбази сасиб ва, Аллагьлис дезара барили, иб: 29«Арила ВегӀ, ХӀела лагъ ХӀуни гьанна паргъатли ваткайулри, сенкӀун ХӀуни бурибси ХӀуни таманбирулри: 30-31Лебилра халкьанас Берцуди ХӀезибад биъни дила хӀулбани чебаира. 32Ил – Аллагь хӀелути агьлу шалабарес ухуси Шала сай ва ХӀела Израилла халкьла ЧевяхӀдеш сай». 33ГӀисачила Симеонни дурутачи дурхӀяла дудешра Илала нешра тамашакабирули лехӀихъутири. 34Симеонни илдас Аллагьла уркӀецӀи балгун, Илала неш Мариямлизи иб: «ХӀера, Ил кайхьунси багьандан Израилла бахъал халкь чула къуллукъуназибад булхъан, бахъла даража ахъбирар. 35ХӀела уркӀи турливан кӀибайбиру. ГӀур Ил Аллагьла лишан ветарар ва бахъал Иличи къаршили дурабулхъан ва илтяхӀярличил чула уркӀбазирти дигӀянати пикруми гьаргдиру».

36Илар Ашерала кьамлизирадси Фануилла рурси идбаг Аннара лерри. Ил дебали рухънараибси адам сарри, муруйчил верхӀел дус деркӀибси. 37Ил гамъали гехӀцӀану авра дус риублири. Дубра рурцули, Аллагьлис рулгра рулгули, ил Аллагьла хъулирад бекӀлил дурахӀерухъун. 38Илзамана илдачи гъамриубли, илра Аллагьлис дезарикӀес рехӀрихьиб. Ярусалимлис азаддеш биахъес хӀерти леблизилра илини виштӀалличила хабар буриб.

39Аричила Низамли хъардарибти гьар секӀалра дарили, илди Галилеялизи, чула шагьар Назаретлизи чарбухъун+.

«Дила Дудешла вегӀдеш»

40ДурхӀя халаикӀулри, Илала духудешра имцӀакабикӀулри. Ил Аллагьла дигили вицӀибсигъунари.

41ГӀисала бегӀти гьар дус Ярусалимлизи Пасхала байрамличи башутири. 42ГӀиса вецӀну кӀира дус виубхӀелира, гьалаб кьяйда, Илала бегӀти Ярусалимлизи байрамличи бакӀиб. 43Байрамла гӀергъи илди хъайгӀи чарбиуб, урши биалли илав Ярусалимлизив калун. 44Ил цархӀилти бархкьябачил вархли лявкьули ургар или, илдани урши илав кални хӀясибалра хӀебариб. Ца бархӀила гьуни ахъили гӀергъи, тухумлара тянишуналара ургаб ИлигӀиб умцӀесбяхӀиб. 45Илав хӀергибхӀели, илди Ярусалимлизи чарбиубли, илав варгес умцӀерилизиахъиб. 46ХӀябал бархӀила гӀергъицун сайри илдани Ил Аллагьла хъулив варгибси. Ил мугӀяллимтала урга кайили, илдачи лехӀра ихъулри, илдази суалра викӀулри. 47Иличи лехӀихъути лебилра Илала гӀякьлуличира жавабтачира тамашабирутири.

48Ил чеибхӀели, Илала бегӀтира тамашабиуб. Нешли Илизи иб: «Гьай дила урши, ХӀуни нушаб сен илгъуна бирусири? Нуша, ХӀела дудешра нура, хӀегӀир умцӀули, сецад инжитдиубрал балулрив?» 49Илини жаваб бедиб: «ХӀуша сен умцӀес гӀягӀнитирая? Ну Дила Дудешла хъайгӀив виэс гӀягӀниси биъни хӀушани хӀебагьуррав, гьатӀи?» 50Амма Илала гъайла мягӀна илдани хӀергъиб+. 51ГӀиса илдачил вархли арякьун. Назаретлизи вакӀибхӀели, ГӀиса гьар секӀайзив бегӀтачил валкайкили, мутигӀли вири. Илини дурибти гъай хъумхӀертурли, нешли уркӀиличир дихӀулри+. 52ГӀиса халакайулри, дусми имцӀадикӀуцад гӀякьлура Сунечи Аллагьла ва адамтала дигира имцӀадикӀулри.

3

ЯхӀъяни вягӀза бирули ва шизиб бизахъули сай

3^1•Ил бетаурсири вецӀну шура ибил дус Тиберийли императордеш дирухӀели, Понтий Пилат Иудеялизив вегӀбекӀ сайхӀели, Гьирадли Галилеялизир, илала узи Филиппли – Итурияла ва Трахонитидила ванзурбачир, Лисанийли биалли Абиленализир бекӀдеш дирухӀели,+
2Анналира Кайафлира хала кашишдеш дирухӀели, чӀянкӀ авлахъличиб Закарияла урши ЯхӀъячи Аллагьла гъай баиб+. 3ГӀур чула бунагьуни дерцахъес халкь Аллагьличи дугьабизахъес ва, илис лишан сабливан, шизиб бизахъес илди жибирули, ЯхӀъя Иорданна дубаникадти лерилра ванзурбачивад чедиверхур. 4ГӀисайя идбагла жузлизиб иличила белкӀи саби: «ЧӀянкӀ авлахъличиб вявикӀусила тӀама бикьули саби: „Арикарлис гьуни хӀядурбарая! Илис кьяшла дякь гьарбарая: 5гьарра шухӀяри гъягъяли бицӀахъаб, музурбира ванзаличил царугдушаб, кьячӀаълумира гьардараб, пукьнира лугӀяна гьуни кьяйдали кадизахъаб. 6ИлхӀели мицӀирси гьарра жаннис Аллагьла берцуди бирар“».

7Шизиб базахъес сунечи кьукья-кьукьяли башути адамтази ЯхӀъя викӀулри: «ЧӀичӀлумала къур! ХӀушачи челябкьуси Аллагьла гьимилизирад хӀушаб дерцес биркур ибси пикри хӀушази гьаналра чили бикахъибсив+? 8ХӀушала дугьабиз уркӀи-уркӀилабадсили биъни баркьудилизиб чебаахъаягу! Амма „Нушала дудеш – Ибрагьим сай!“ – ибси пикрира уркӀила мабурцидая. Нуни хӀушази бурулра, Аллагьли Ибрагьимлис дурхӀни ихди къаркъубазибадра барес вирар+. 9Галгубала арла мякьлаб бардара хӀядурли саби: гӀяхӀти цӀедеш хӀелугуси галга чеббяхъили цӀализи лайбикӀу»+. 10ИлхӀели халкь ЯхӀъязи хьарбикӀулри: «Нушани се барес гӀягӀнилив?» 11ЯхӀъяни илдас жаваб бедиб: «Сунела кӀел хӀева лерсини, ца бекӀлил агарсилис бедаб. Сунела беркала лебсинира, илтяхӀярли бараб»+. 12Шизиб базахъес бакӀибти хӀекь бурчантанира илизи иб: «МугӀяллим, нушани се бариша?» 13ЯхӀъяни жаваблис иб: «ХӀушаб лайикьбарибсиличиб имцӀаси тӀалабмабиридая». 14Бургъантани хьарбаиб: «ГьатӀи, нушани се бариша?» Илдас жаваб бедиб: «Чилра малутӀадая, бугьтан чемабирхьидая ва хӀушала алапаличирли хӀердиирая»+.

15Халкь лебгӀеб халал умутличил МасихӀ вакӀахъес хӀерлири ва, лебталалра уркӀиличи «МасихӀ – ит ЯхӀъя рахли ахӀенара?» – ибси пикрира башулри. 16Амма ЯхӀъяни лебталалра гьалаб буриб: «Нуни хӀуша шизир дизахъулрая, наб гӀелавадли лявкьуси, Ит набчив цӀакьси сай. Ну Итала сирхъикӀунала дабругуни арзесалра лайикьли хӀергус. Илини хӀуша Дурхъати рухӀлизир ва цӀализир дизахъурая. 17ДургӀибси дег биргӀубли бекӀбарес кура Сунела някъбазиб сабну, Итини анкӀи усила калкьа, нег биалли бекӀлилра хӀебилшуси цӀаличир игу»+. 18ГӀяхӀ хабар тӀинтӀбирули, ЯхӀъяни халкь руркъутири ва уркӀичеббирутири. 19Сунела узила хьунул Гьирадатличи хъайчикайъни багьандан ва цархӀилти дахъал такьсирти багьандан ЯхӀъяни Гьирад пужирулри. 20Лерти нукьсандешуначи че Гьирадли ЯхӀъя туснакъвариб+.

ГӀиса шизив вазахъни

21•Лебил халкь шизиб базахъили гӀергъи, ГӀисара шизив вазиб. Илини балга бирухӀели, зубри гьаргдиуб, 22ва лагьалагъуна куцличилти Дурхъати РухӀ Илизи хьурадиуб. ГӀур закибад тӀама абердиб: «ХӀу – Наб дигуси Урши сайри! Дила харидешра ХӀечи саби!»+

Илала насабла тарих

23•Сунела вазипа бехӀбихьибхӀели, ГӀиса хӀябцӀалицад дус виублири. ГӀиса, халкьла пикри хӀясибли, Илияла урши Юсупла урши сайри. Илала гьаб-убла бегӀти саби: 24Матат, Леви, Малхи, Янай, Юсуп, 25Матати, Амоц, Наум, Хесли, Наггай, 26Махат, Матати, Шими, Юсех, Ягьуд, 27Яханан, Реса, Зерубел, Шалатиэл, Нури, 28Малхи, Адда, Касам, Элмада, Эр, 29Яшуа, Элизер, Ирим, Матат, Леви, 30Симеон, Ягьуда, Юсуп, Янам, Элким, 31Малия, Минна, Мататай, Натан, Дауд,
32Исай, Овед, Бааз, Салман, Нахшон,+
33Аминадав, Админ, Арни, Хецрон, Перец, Ягьуда, 34Якьуб, ГӀисакь, Ибрагьим, Терах, Нахур, 35Серуг, Реу, Пелег, Эвер, Шалах, 36Кинан, Арпахшад, Сим, НухӀ, Ламех, Метушелах, 37Энах, Иред, Махалал, Кинан, 38Энаш, Сет, Адам, Аллагь.

4

ГӀиса къадагъасиличи
хьулирахъни

4^1•Дурхъати РухӀ сунези хьурадиубси ГӀиса Иорданничивад чарухъунхӀели, РухӀли чӀянкӀ авлахъличи арукиб. 2Ил авцӀали бархӀи илав илбисли къадагъасиличи хьулирахъули калун. Ил заманала бухӀнаб Илини селра хӀеберкун. БегӀла гӀергъира Ил гушиуб+. 3Илбисли ГӀисази иб: «Эгер ХӀу Аллагьла Урши виадли, их къаркъализи кьацӀ бетаахъес бура, гьари». 4ГӀисани илис жаваблис иб: «Дурхъаси жузлизиб белкӀи саби: „Адам ца кьацӀличивлицун ахӀен хӀерируси“». 5ГӀур илбисли Ил ахъихӀи арукиб ва ца гьигьла заманалис Илизи лебилра дунъяла пачалихъуни чедаахъиб. 6Илбисли Илизи иб: «Чула лебил кьуватра давлара сарира лерилра ихди пачалихъунас бекӀдеш дирахъес нуни ХӀези ари лугас. Лерилра ихди гьалар наб гибтири, гьанна наб дигусилис дедес ари набзиб саби. 7ХӀуни наб икрамбарадли – ихди гьар секӀал хӀела дирар». 8ГӀисани илизи иб: «Дурхъаси Жузлизибра иличила белкӀи саби: „ХӀела Аричи Аллагьлис икрамбирен, Илалацун хӀурматра бирен“». 9ИлхӀели илбисли ГӀиса Ярусалимлизи арухили, Аллагьла хъа ца къуббаличи тӀашатурли, Илизи иб: «Эгер ХӀу Аллагьла Урши виадли, ишадли уди тӀяхӀухъен. 10СенкӀун Дурхъаси Жузлизиб бурили саби: „Аллагьли Сунела малаикуначи ХӀу верцахъес хъарбиру; 11ХӀу илдани някъбачив аркури, ХӀела кьяшалра къаркъализи чехӀейгур“». 12ГӀисани илис жаваб бедиб: «Дурхъаси Жузлизиб гӀурра белкӀи саби: „ХӀела Аричи Аллагьла хӀялумцӀесра валмалзад“». 13Илала гӀергъи илбис, сунела лерилра хӀиллакар далдуцлумира керхурли, иладли арбякьун, кӀинайс чарбухъесли.

Галилеялизиб вягӀза

14•ЧебяхӀси РухӀла цӀакьлара вегӀкайубли, ГӀиса Галилеялизи чарухъун. Иличила хабар улкала лерилра мер-мусализи тӀинтӀбиуб. 15Киласабазиб Илини адамти руркъулри ва лебтанилра Ил чевяхӀирулри.

Назаретлизив кьабулхӀериб

16ГӀиса Сай халаваибси Назарет шагьарлизи вакӀиб ва сут бархӀи, Сунела гӀядатлибиубси барили, киласализиб Дурхъаси Жуз бучӀес вехӀихьиб+. 17-19Илизи ГӀисайя идбагла жуз бедиб. Жуз гьаргбарили, ГӀисани илаб ишгъуна белкӀунси мер баргиб: «Аричила РухӀ Набчил сари – ИкӀини Ну чевикӀира мискинтази ГӀяхӀ хабар бурахъес. Ясиртази саби азадли биъни багьахъесра, сукъуртази чула хӀулбала шала чарбирниличила багьахъесра вархьибсира. ИкӀини Ну гӀязабдешлиубти азадбарахъесра Аричила ряхӀмукардешла манзил сабаъниличила бурахъесра вархьибсира». 20КьяпӀбарили жуз къуллукъбирусилизи бедили, ГӀиса кайиб. Киласализибти лебталалра хӀулбала хӀер ИличибяхӀ сабри. 21ГӀисани, илдачи дугьайзурли, иб: «Жузлизиб гьалахили бурибси, хӀушанира бакьибси секӀал ишбархӀи маркабиуб». 22Илала гъай леблилра гӀердуциб ва Илала гъайла устадешличи тамашабирули, илдани хьарбиусири: «Рахли, Юсупла Урши Ит сай ахӀенара?» 23ГӀисани илдази иб: «Гьайгьайра, гьанна хӀушани набзи айту буридая: „Гьари, тухтур, хӀуни хӀу сагъварес дарман дара. Капернаумлизиб биубсиличила нушани бакьирану, илгъуна ишаб нушала ватӀайзибра бара“»+. 24ГӀисани Сунела гъай гӀурра даимбариб: «ХӀушази бархьли бурулра: сунела ватӀайзив марируси идбаг вируси ахӀен. 25ХӀушази бархьли бурулра: хӀябал дус байхъала ряхӀматра хӀебарили, лебил улкализи цӀакьти гашира дикибси, Илияс идбагла замана Израиллизиб бахъал гамъа хьунри бири. 26Амма Илияс илдазирадли цаличилра хӀерхьили, ил Сидонничи гъамихӀибси Сарептализирси гамъачи вархьибсири. 27Елисей идбагла замунтазиб Израиллизиб бахъал кьявга изайзи бикибти адамтира бирутири, амма цалра сагъварибси ахӀенри, ца сириялан Нааман ахӀенси». 28Илди гъай дакьили, киласализибти лебилра халкь лебгӀебал гӀясибиуб. 29Харчбизурли, илдани ГӀиса уцили, шагьарлизивадли хъусяхъили, сунечиб Назарет шагьар белшунси, дубурла ахъсигъуна мерличивад лайвакӀес арухиб. 30Амма ГӀиса илди халкьлизивад вердили арякьун.

Капернаумлизиб адамти излумазибад арабирахъули сай

31ГӀиса Галилеялизибси Капернаум шагьарлизи вакӀиб ва сут бархӀи халкь руркъес вехӀихьиб+. 32Илала гӀякьлула гъайличи лебилра тамашакабирутири, сенкӀун Илала гъай халаси цӀакьличил зайдикӀулри+. 33Илав киласализив жиндралаиубси илбисла гьигьли вяхъибси ца адамра леври. Ил ахъси тӀамаличил вявухъун: 34«Эй, Назаретлан ГӀиса, се саби ХӀед нушазибад гӀягӀниси? Нуша талапдаресрив ХӀу иша вакӀибси? Нуни ХӀу чи сайрил балулра. ХӀу – Аллагьли вархьибси Дурхъаси Адам сайри!»+
35ГӀисани жиндлизи буюрбариб: «ЛехӀахъину, ил адамлизибад дурабухъен!» Киласала байлав ил адамра кайкахъили, жинд илизибад дурабухъун. Адамлис сегъуналра заралра хӀебиублири+. 36Лебилра адамти тамашабиубли, цализи-ца бикӀулри: «Ишди се тамашала гъай сари? Илала цӀакь ва ари илцад халатигу, Илини буюрбаралли, жиндрира далли дурадулхъулигу!» 37Иличила хабар алавчарти лерилра мераначи тӀинтӀбиуб.

38•ГӀиса киласализивад дуравхъи Симонна юртлизи ацӀиб. Симонна хъубеш неш ил замана цӀакьти дуцӀари чедухъи карихьири. ГӀисази илис кумекбарахъес тиладибариб. 39Иличи ГӀиса гӀяшиуб ва иб: «Изала, бетахъи!» Хьунул адамла изала беткахъиб. Илмадан аризурли, ил илдас къуллукъбиресряхӀиб. 40БерхӀи гӀелабиркес бехӀбихьибси замана Иличи гьар журала излумани буцибти адамти бикесбяхӀиб. Гьарилличи някъ чебурцули, Илини лебилра сагъбариб. 41Бахълизирад илбисуни дурадухъи дубшутири: «ХӀу – Аллагьла Урши сайри!» – или, вявдикӀули. Илдани ГӀиса МасихӀ сайни балулри, амма Иличила чизилра хӀебурахъес Ил илдази чӀумали хъарикӀусири+.

42Савлила аргълис Ил шагьарлизивад дуравхъи, чилра агарси мерличи вяхӀиуб. Бахъал халкь ИлигӀиб умцӀес дурабухъун. ГӀур варгибхӀели, чучивад архӀявкьяхъес къайгъилизибикиб+. 43ГӀисани илдази буриб: «Нуни цархӀилти шагьуртазибра Аллагьла Низам-зегъала дунъяличила гӀяхӀ хабар бурес гӀягӀниси саби. Ил барахъес сайра Ну иша вархьибси». 44Ил Иудеяла киласабазир вягӀзурти дирес даимиуб.

5

Симон Петрра, Якьубра, ЯхӀъяра ГӀисани жибарни

5^1•Гьачам ГӀиса Геннисарет шараличи гъамси мерла хьурайуб. Илини дурути Аллагьла гъайличи лехӀахъес, халкьла халаси кьукьяли Ил алавуциб+. 2ГӀисани иладли гьарахъли декӀар ахӀи шарала дубла тӀашаибти кӀел къаякъ чедаиб. Бялихъчибани къаякъличибад кабацӀили, турани ицулри. 3Гъамиубли, илдазибад ца, Симонна бируси къаякъличи айили, ГӀисани дубличибад цигӀила тяйдибиахъесра тиладибарили, халкьлизи гӀевугьни даимбариб. 4Дурути тамандиубхӀели, Илини Симоннизи иб: «Къаякъ цакьадар мурхьихӀи букили, бялихъуни дурцути турани ита лайдакӀая». 5Симонни Илизи иб: «Арикар, абзур дуги дузули хьалли нушани селра хӀебуцира; ХӀуни хъарбирули гӀергъи, нуни тур иргьис». 6Илдани тур игьуб. Дуцибти бялихъунала дахъдешли туранира далли гъяркавдулри. 7ЦархӀил къаякъличибти юлдашуни кумекличи бакӀахъес илди някъба гьакӀбикӀесбяхӀиб. Илдани бакӀили кӀелра къаякъ дицӀибхӀели, илди шиннизи кайгӀесдяхӀиб. 8Ил чебаили, Симон Петр, ГӀисала гьалав кьукьмусра викили, тиладиухъун: «Дила Арикар, тиладибирулра, ну бунагькар адам сайрану, набчивад ХӀу арукьен!» 9-10Сай Симонра сунечил бархти юлдашуни – Заведейла уршби Якьубра ЯхӀъяра балли, дикибти илцад дахъал бялихъуни чедаили, дебали уркӀбухъун. Симоннизи ГӀисани иб: «УрухмакӀуд. Гьаннала гӀергъи хӀу адамти бурцан ветаруд»+. 11Илдани шарала дубла къаякъ дурасиб ва илар гьар секӀалра дархьдатурли Арикарлис гӀелабадли арбякьун.

Кьявгала изайзивсира кьаркьала буцибсира арабарни

12•Гьачам ГӀиса ца шагьарлизив левси замана, Иличи кьявгали лебил чарх кӀапӀбарибси ца адам гъамиуб. ГӀиса чеибхӀели, илала гьала вяхӀудиикили, бусравикӀескайиб: «Дила Арикар, эгер ХӀед дигадлири ХӀуни ну сагъварес виради». 13ГӀисани някъ гьабатур ва иличи гачикили иб: «Дигулрану, умуи». Илмадан илала кьявга бетахъиб. 14ГӀисани илизи биубсиличила чизилра хӀебурахъес буриб ва иб: «ХӀу сагъиъниличи адамти бирхаахъес багьандан кашишличи укьенну, хӀу сагъварнилис, Муса идбаглира хъарбариливан, садакьа беда»+. 15Аммаки ГӀисачила дурути хабурти челис че имцӀадикӀулри, Илала гъайличи лехӀбизес ва излумазибадли умубиахъес Илини чус кумек барили дигути халкь хӀункьрадли башулри. 16Сай ГӀиса биалли, гьаман чилра агарси мер баргили, улгулри+.

17•Гьачам, ГӀиса халкьлизи гӀевугьухӀели, Иличи лехӀихъутала ургаб Галилеялара Иудеялара лерил шимазибад ва Ярусалимлизибад бакӀибти фарисейтира Низамла гӀялимтира лебри. ГӀисазибси Аллагьли бедибси кьуват Илини зягӀипти сагъбирнилизиб дакӀубулхъусири+. 18Ца-чумал адамли, някъби-кьяшми хӀедузуси инсан ганзиличи кайхьили левхути ил хъули ухӀнайсули, ГӀисала гьала кайхьес къайгъилизибикиб. 19Чукурбикибти халкьла бахъдешли, илтяхӀярличил ил ухӀнасеси имкан хӀебаргили, илдани хъалчлизиб тӀярхъи бариб ва иладли ухӀнасили, ганзиличивси чула зягӀипкар хъа байла, ГӀисала гьала кайхьиб. 20Сунечи илди адамтала бирхауди чебиули, ГӀисани ил адамлизи иб: «ХӀела бунагьуни хасаркадатурти сари»+. 21Низамла гӀялимтира фарисейтира саби-бухӀнаб пикрилизиахъили, бикӀулри: «Чи сайсира Ит, Аллагь мучлахӀейран? Бунагьуни хасардалтес ца Аллагьли ахӀи, гӀур чили вируси?»+
22ГӀисани, илдала пикруми дучӀули, илдази жаваблис иб: «ХӀушала уркӀбази илдигъунти пикруми сен дашути? 23Бурая гьари, се эс гьамадлив: „ХӀела бунагьуни хасаркадатурти сари“ яра „Айзину ваткайхьи“? 24Ванзаличир бунагьуни хасардалтес ари Инсаниятла Уршилизибра лебси биъни гьанна бусягӀят хӀушанира баладая». ГӀур някъби-кьяшми хӀедузуси адамлизи Илини иб: «Нуни хӀези бурулра, касану хӀела бурушра хӀура, хӀела хъайгӀи арукьен». 25Лебтазилра чейахъули, ил харчизурли айзур ва сай кайхьунси бурушра касили, Аллагьлис дезаикӀули, хъайгӀи арякьун. 26Лебилра тамашабиубли, хӀяккабизур. Илди Аллагьлис дезабикӀули, уркӀбухъи бикӀутири: «ИшбархӀи нушани бекӀлил вирххӀеэсигъуна секӀал чебаира!»

Левий живарни

27•ГӀур ГӀиса иладли арякьун. Илини хӀекь бурчнав кайибси, сунес Левий бикӀуси хӀекь бурчан чеили, илизи иб: «Айзину, Наб гӀелавад ваши!» 28Ил, гьар секӀалра дархьдатурли, айзурли Илис гӀергъи гьайиуб. 29ГӀисала хӀурматлис Левийли, адамтира жибарили, гӀяхӀси сяхӀбат бариб. ГӀяхӀлала лугӀилизиб бахъал хӀекь бурчантира цархӀилти адамтира лебри+. 30Фарисейтира Низамла гӀялимтира, чула кьабулагри дакӀубирули, хъутурбикӀули, ГӀисала мутагӀялимтази бикӀулри: «Сен хӀуша хӀекь бурчантачилра цархӀилти бунагькартачилра дукутира ва дужутира?»+
31ГӀисани илдази иб: «Тухтур сагътас ахӀенну, зягӀиптас сай гӀягӀниси. 32Ну иша вакӀибси бунагькарти Аллагьличи чарбиахъес сайра, бирхаурти жибирес ахӀенрану»+.

Дуббуцарличила

33•ГӀур илдани ГӀисази иб: «ЯхӀъяла мутагӀялимти гьаман дуббурцар ва булган, фарисейтала мутагӀялимтанира илкьяйдали биру, ХӀела биалли – букра-букули, бужра-бужули саби!»+
34ГӀисани илдази иб: «ГьатӀи гелешмеш чучил виалли, мекъличибти гӀяхӀли чили дуббуцахъес вирара+? 35Аммаки илдазивад Ил кевкасибти бурхӀнира ляркьян, хӀера илхӀели илди дубра кабурцу»+. 36ИлхӀели илдази гӀурра ца гьатӀи буралара буриб: «Сагати палтарличибад чеббердили, дуркьа палтарличи чилилра декӀа чехӀебалта, сенкӀун ил баралли сагати палтар заядирар, дуркьа палтарличира сагаси чӀянкӀила декӀа балхӀебиркур. 37Дуркьа тӀагьнагӀи сагати чягъирра кахӀертӀу, сенкӀун сагати чягъирли тӀагьнира гъяркавдахъу, чягъирра чяхӀкадирар, тӀагьнира заяли аркьян. 38Сагати чягъирра сагати тӀагьнагӀи кертӀаб! 39ДахъхӀидиубти чягъир держибсилис сагати чягъирра хӀейгахъу. Ил викӀар: „ДахъхӀила гӀяхӀти сари“».

6

«Инсаниятла Урши – сут бархӀилара хужаим сай»

6^1•Гьачам сут бархӀи ГӀиса анкӀила хъу байбяхъили аркьухӀели, Илала мутагӀялимтани дердили лугни, някъба суркдарили дукулри. 2Фарисейтани илдази иб: «Се саби хӀушани бируси? Сут бархӀи ил бирес асубируси ахӀенгу!» 3ГӀисани илдас жаваб бедиб: «ХӀушани хӀебелчӀунрав гьатӀи, Даудли сайра гушли сунела адамтира гушбиубхӀели се барибал? 4Илини Аллагьла юртлизи ацӀили, кашишуна ахӀи, цархӀил адамли деркес асухӀебирусилизи халдирути кьуцӀри, суненира деркун сунела адамтасра дедиб». 5ГӀисани буруси даимбариб: «Инсаниятла Урши – сут бархӀилара хужаим сай».

6ЦархӀил сут бархӀира ГӀиса киласализи вякьун ва халкьлизи гӀевугьули калун. Илав сунела балуй някъ берубси ца адамра леври. 7ГӀисани ил сагъваралли, иличивли Ил гӀяйиблаварес багьандан, Низамла гӀялимтара фарисейтара Иличи дигӀянали хӀеруди бирулри+. 8Амма ГӀисани илдала кьас балулри ва берубси някъла вегӀлизи иб: «Айзи, иша, бегӀлара байла тӀашизи». Ил айзур ва лебталалра гьала тӀашизур. 9Илала гӀергъи, ГӀисани илдачи дугьайзурли, иб: «Нуни хӀушази хьарбиулра: сут бархӀи се барес асубирулира? ГӀяхӀдешу яра вайдешу? Жан дерцахънив яра илди харабдарнив?»+
10Илди лебличилра хӀерра чедиберхахъурли, Илини ил чулахълизи иб: «ХӀела някъ гьабати, гьари». Илини някъ чебаахъибхӀели, ил цархӀил някъван сагъсили уббухъун. 11ГӀисала къаршикарти, лебгӀеб дебали гӀясибиубли, ГӀисачил се баралли гӀяхӀсил чула саби-ургаб пикрилизиахъиб.

ВецӀну кӀира вакил чеббикӀни

12•Ца бархӀи ГӀиса балга барес дубурличи ацӀиб, абзур дуги Аллагьлис улгули, илаб беркӀиб. 13ГӀур шаладикибхӀели, Илини Сунела мутагӀялимти тӀалаббарили, илдазибад вецӀну кӀира чеббикӀили, вакилти бариб. 14Илди сабри: сунес Петр ибси чеура бедибси Симонра, илала узи Андрейра, Якьубра, ЯхӀъяра, Филиппра, Варфоломейра,+
15Матфейра, Фомара, Алфейла урши Якьубра, Вайерх ибси чеула вегӀ Симонра,+
16Якьубла урши Ягьудара, гӀур ГӀисас хаиндеш дарибси Ягьуда Искариотра+.

17•Вакилтачил вархли дубурличивад увяхӀухъи, ГӀиса диркьаличив тӀашизур. Илаб Сунела мутагӀялимтала ва лебил Иудеялизибадра, Ярусалимлизибадра, Тирла ва Сидонна дубаначирти шагьуртазибадра бакӀибти бахъал адамти лебри. 18Илди ГӀисала гъайличи лехӀахъес ва Илизи саби излумазибад сагъбарахъес бакӀилри. Жиндрала изай буцибтира илаб сагъбирутири. 19Илабти лебталалра къайгъи ГӀисачи гачбикес сабри, сенкӀун Илизиб лебилра сагъбируси цӀакь гьанарулри+.

Илини илди руркъули сай:
чи сая «талихӀчевси»?!

20МутагӀялимтачи хӀулбира ахьдуцили, ГӀиса гъайикӀесвяхӀиб: «ТалихӀчертирая хӀуша, мискинти! СенкӀун Аллагьла Низам-зегъала дунъя хӀушала саби. 21ТалихӀчертирая хӀуша, гьанна гушти! ХӀуша Аллагьли лукъахъурая. ИрхӀилиртирая хӀуша, гьанна дисути! ХӀуша дукаркӀудая+. 22ТалихӀчертирая хӀуша, адамти хӀушачи гьимикарли биалли ва хӀуша гьадирхъули, далтӀули диадалли, Инсаниятла Урши багьандан хӀушала уличи агруми чедирхьули диалли. 23Илгъуна бархӀи хӀуша шадли диреная ва разили тӀяхӀдикӀеная! Зубрачиб ХӀушачи лебгӀеб халаси шабагъат хӀерли бирар! Илди адамтала дудешхъаланира идбагунас тяп илгъуна сабри бируси. 24Амма хӀушаб, давлачерти, балагь-кьадар дирар! ХӀушани лигӀмат гьалабал чебаирая+. 25ХӀушаб балагь-кьадар дирар, гьанна делкъунти! ХӀушачи гашира чевкъар. Балагь-кьадар дирар хӀушаб, гьанна дукаркӀутас! ХӀуша кьудкьули агьидикӀули дисудая+. 26Лебилра адамти хӀушачила гапбикӀули биалли, хӀушабра балагь-кьадарра дирар: илди адамтала дудешхъаланира къалпти идбагуни тяп илкьяйдали гапбирутири.

27•Амма хӀушази, Набчи лехӀихъутази, Нуни бурулра: хӀушала душмантачи дигичерли диреная, хӀушачи гьимикартас гӀяхӀси биреная, 28хӀушачи лягӀнатбикӀутас талихӀ булгеная, хӀуша далтӀутас дулгеная+. 29ХӀела ца ляжилизи бяхъибсилис, итил ляжира кабуца. ХӀела чела палтар кебисусилис хӀева арбухахъесра диргаламалхъад. 30ХӀези тиладиухъунсира гӀелавяхӀ чармайрид, беда, ва, хӀела кебкайсули виалра, гӀелабяхӀ чарбара майкӀуд+. 31ХӀед цархӀилтани барили дигуси секӀал, хӀуни илдас бирен+. 32ХӀечи дигичевсиличи, иличи хӀура дигичевли виадли, илизиб хӀу гапвареси се леба? СенкӀун бунагькартасра чучи дигичебтицун дигахъу. 33ХӀушаб кумекбирутасцун хӀушанира кумекбирули диадалли, илис хӀушаб сегъуна баркалла биэса? СенкӀун ил бунагькартанира биру. 34Эгер хӀуни чеблалис арц, илди чардирниличи умут лебсилисцун дедлугули виадли, илизиб хӀу гапвареси се леба? Чебла чарбирни балухӀели сари бунагькартанира арц чеблалис лугути. 35ХӀушани илкьяйдали мабиридая! ХӀушала душмантачи дигичерли диреная, илдас кумекбиреная ва чеблалисра лугеная, ил чебихъниличи хьулра майкӀудая. ИлхӀели хӀушаб халаси шабагъат кьадарбирар: хӀуша ЧевяхӀсила уршбили дирудая, сенкӀун ИкӀ гӀяхӀбаркь хӀебалантачира гӀясикартачира валли ряхӀмукар сай. 36ХӀушала ряхӀмукар Дудешван хӀушара ряхӀмучертили диирая+.

37•Чилра судлизи марцид, хӀура хӀерцури. Чичилра гӀяйибти чехӀерхьадли – хӀечира чехӀерхьу. Чевурхен, хӀечибадра чебкабурхар. 38Лугеная – хӀушабра луга, чебчебли бицӀили луга: хъячӀкабарили, чӀяхӀ-чӀяхӀли калкьа. ХӀуни сегъуна умцлали умцадра, илгъуна умцлаличил хӀедра умцу». 39ГӀисани илдас ишгъуна буралара буриб: «Сукъурли сукъур гьавуцили викес вирару? Илди кӀелра курла бухӀна кахӀебиркуру, гьатӀи+? 40МутагӀялим сунела мугӀяллимличив чевли виэс хӀейрар, белчӀуди таманбарибси мугӀяллимгъуна ветарар+. 41Сен хӀуни хӀела узила хӀуйзибси пис чебиули, хӀела хӀуйзибси зехни чехӀебиусири? 42ХӀуни хӀела хӀуйзибси зехни чехӀебиули виадли, хӀела узизи: „Гьари, узи, хӀела хӀуйзибси пис дурайсисну“ – или, викӀес хӀу секьяйда вирусири? КӀибяхӀян сайри хӀу! ХӀуни гьаланачи хӀела хӀуйзибадли зехни дураса, хӀела узила хӀуйзибад пис секьяйда дурайсусил гӀур чебиидну.

43•ГӀяхӀси галгаличир вайти цӀедеш хӀедашар, вайси галгали гӀяхӀти цӀедеш хӀелуга. 44Гьарилра галгала хӀял иличирти цӀедешличибли саби балуси. Я занзиличирад инжир, я муръухьличирад тӀутӀи хӀедурчу. 45ГӀяхӀси адамли сунела уркӀила духӀнарти гӀяхӀдешлумала хазнализибад гӀяхӀси дурайсу. Вайси адамли сунела уркӀила вайдешла хазнализибад вайси дурайсу. Адамла уркӀилар лерти саргу мухӀлиларадра дурадиркути+.

46•Набчи: „Арикар, Арикар!“ – или, дугьадилзули, Нуни бурибси хӀушани сен хӀебирутирая+? 47Набчи вашуси, Дила гъайличи лехӀихъуси ва сунези бурибси бируси гьарил адам чичил мешууцес вирарал Нуни хӀушази буришав? 48Ил мешуси сай юрт барес кьасбарили, мурхьси хьулчира абитӀи, ил къаркъаличибси хьулчиличиб белшунси адамличи. Шин дахъдаили хӀеркӀ юртличи чедиберхурхӀелира ил юрт, гӀяхӀси хьулчиличиб белшунси биъни багьандан, шикьалра хӀебухъун+. 49Амма сай Дила гъайличи лехӀихъули, сунези бурибси хӀебируси мешууцес асубирар хьулчи ахӀебитӀи юрт тӀашбатурси адамличи. Шин чедидухъунхӀели, юрт илмадан гъятӀкабиуб. Илала мерлар урцӀницун сарри калунти».

7

Даршла бекӀла
къараваш араварни

7^1•Халкьлизи Сунени дурес пикридарибти гьар секӀалра дурили, ГӀиса Капернаумлизи чарухъун. 2Даршла бекӀла левли сай сунес дебали ахӀерси, бебкӀала урехилизивси къараваш. 3ГӀисачила хабар бакьили, ил хӀуребала бекӀли Иличи жугьутӀунала тямадаби бархьиб – вакӀили, сунела къараваш верцахъни тиладибарахъес. 4ГӀисачи бакӀили, илди халаси къайгъиличил тиладибухъун: «Ит даршла бекӀ ХӀуни сунес кумекбаресра лайикьси адам сай, 5итис нушала халкьра дигахъу, итини сабри нушаб киласара барахъибси». 6ГӀиса илдачил варх арякьун. Ил сунела юртличи гъамиубхӀели, даршла бекӀли сунела юлдашуни ГӀисас гьунибаахъес бархьили, Илизи бурахъиб: «Я Арикар! Къияйзимаркуд, ХӀу дила юртлизи ацӀили, ХӀуни дила хӀурматбарес ну лайикьлира хӀергус. 7ХӀера, илбагьандан ну ХӀед гьуниваэс хӀекӀира – дила пикрили, нуни илгъуна баресра лайикьли ахӀенри. Амма ХӀуни ца гъайадри – дила къараваш сагъкайри. 8Нура цархӀилла арилиувси адам сайра, амма дила арилиубти бургъантира леб. Илдазивад цализи „Укьен“ – или, бурасли, ил аркьян, цархӀиллизи „Иша ваши“ – или, бурасли, лявкьян. Къаравашлизира „Ит секӀал бара“ – или, хъарбарасли, илинира бирули сай». 9Илди гъай дакьили, ГӀиса тамашакайуб ва Сунес гӀелабадли лябкьути халкьличи дугьайзурли, иб: «Нуни хӀушази бурулра: Набчи ишабсигъуна бирхауди Израиллизибра чехӀебаира». 10ГӀисачи бархьибти чарбиубхӀели, къараваш сагъкайубли варгиб.

Наинлизирси гамъала
урши мицӀирварни

11Камси заманала гӀергъи ГӀиса Наин бикӀуси шагьарлизи арякьун. Иличил барх сунела мутагӀялимтира бахъал халкьра лебри. 12ГӀиса шагьарла къапуличи гъамируси замана, илаб бебкӀара сабра лябкьути къаршибикиб. Ил гамъаси нешла цайли-ца урши сайри. Нешлис гӀелабад шагьарлизибад лябкьути бахъал халкьра лебри. 13Ил чераили, язихъризурли, иличи дугьайзурли, ГӀисани иб: «Рисмарисуд»+. 14ГӀур гъамиубли, ГӀиса ганзиличи гачикиб. БебкӀа хъуцӀрумачиб архути тӀашбизур. ГӀисани иб: «Жагьил адам, хӀези викӀусира, айзи!»+
15ВебкӀибси ахъиубли кайиб, гъайикӀесвяхӀиб. ГӀисани ил гӀелавяхӀ чарварили, сунела нешличи вархьиб. 16Лебилра уркӀбухъун ва Аллагьлис дезабикӀесбяхӀиб: «ЧевяхӀси идбаг нушала ургав вагьариуб. Аллагь Сунела халкьлис кумекли виэс вакӀиб»+. 17ГӀисачила ил хабар лебилра Иудеялизира алавчарти мераначира тӀинтӀбиуб.

Шизиб бизахъан ЯхӀъяс
ГӀисала жаваб

18•Сунела мутагӀялимтани лерилра илди анцӀбукьлумачила ЯхӀъязи буриб. 19ЯхӀъяни кӀел мутагӀялим сунечи тӀалаббарили, илди Арикарлизи «ВакӀес гӀягӀниси Баягъи ХӀу сайрив, яра нуша цархӀил вакӀахъес хӀердикӀес гӀягӀнилив?» – или, хьарбаахъес бархьиб. 20ГӀисачи бакӀили, илдани иб: «Нуша ЯхӀъяни дархьибтира ХӀези хьарбаахъес: „ВакӀес гӀягӀниси Баягъи ХӀурив, яра нуша цархӀил вакӀахъес хӀердикӀес гӀягӀнилив?“» 21Ил замана сабри ГӀисани бахъал халкь излумазибадра, гӀядабти зугӀлумазибадра, гӀясикар жиндразибадра сагъбарибти ва бахълис хӀулбала шала чарбарибси. 22Илдас жаваблис ГӀисани иб: «Дукьеная, хӀушани чедаибтачилара дакьибтачилара ЯхӀъязи бурая: „Сукъурти гӀурра чебианкабиублири, гӀяргаби аракабиублири, кьявгала изайзибти умукабиублири, гӀянцӀаби бикьанкабиублири, бебкӀибти мицӀиркабиублири, мискинтачи ГӀяхӀ хабарра биулри. 23Набчи васвасхӀейубси ирхӀиливси сай“ – или». 24ЯхӀъяни бархьибти арбякьунхӀели, ГӀиса халкьлизи ЯхӀъячила гъайикӀесвяхӀиб: «ЧӀянкӀ авлахъличи хӀуша селичи хӀердикӀес дякьунрая, дягӀли лавшарбируси чӀигӀяличив+? 25Гьу, чӀянкӀ авлахъличи селичи дякьунрая? Гьайбатти палтарла вегӀ адам чейэхӀе или гьанбикибу? Амма жагати палтарра челгьули, эркиндешлизиб хӀербирути, – илди кӀялгӀяла тавхунтазибгу бирути. 26ХӀушаб чи чейэхӀе или гьанбикиба? Идбагу? Идбаг хӀушани чеира, хӀушази бурулра, ЯхӀъя идбагличивра чевяхӀси сай+. 27Дурхъаси жузлизиб сунечила ишкьяйда белкӀунси: „ХӀера, Нуни ХӀечив гьалав Дила вакил урхьулра, илини ХӀед гьалаб гьунира хӀядурбируси“. 28Нуни хӀушази бурулра, адамтала кьамлизив цалра ЯхӀъячив чевяхӀсилизи халареси агара. Аммаки Аллагьла Низам-зегъала дунъяличив виштӀасира иличив чевяхӀси сай»+. 29ЯхӀъяни дурути дакьибти лебил халкьли, хӀекь бурчантанира балли, ЯхӀъязи саби базахъили, Аллагьла баркьудлуми дархьти диъни марбариб+. 30Амма фарисейтанира Низамла гӀялимтанира Аллагьли хъарбарибси чехӀесили, ЯхӀъязи саби базахъес кьабулхӀебикиб.

31ИлхӀели ГӀисани хьарбаиб: «Нушала заманала адамти Нуни чичил цугбуциша? Илди чичи мешулив? 32Илди мешути саби майдайчи кабиибти ва цабехӀлизи-цабехӀ ишкьяйда вявбикӀути дурхӀначи: „Нушани сяхӀбатла макьам бяхъилихьалли, хӀушани делхъ хӀедарра, нушани марайси макьам бяхъилихьалли, хӀуша дисихӀедиирая“. 33ЯхӀъя вакӀиб, ил я кьацӀли хӀевкун, я чягъирли хӀевжиб, амма хӀуша илис „Илизиб жинд леб!“ – или дикӀулрая+. 34Инсаниятла Урши вакӀиб. Ил укра укун, ужра ужиб – хӀуша биалли дикӀулрая: „ХӀердикӀеная, хӀекь бурчантала ва бунагькартала вархкья, канихъус ва держла тӀагьа – Ит сай!“+
35Амма Аллагьла пасихӀдеш лебилра илала дурхӀнани марбирули саби».

Хьунул адамли бизили тӀембикӀуси гӀявадешли ГӀисала кьяшми дакиб

36•Ца пулан фарисейли ГӀиса сунечил вархли кьацӀли укахъес живариб. Ил фарисейла хъайгӀи ацӀили, кьумурла мякьла кайиб. 37Ил замана шагьарлизир хӀеррируси, бунагькар сарливан ралуси ца хьунул адам, ГӀиса ил фарисейличив хӀерейс укес вакӀили левни багьурли, тӀемла гӀявадешличилси хъабара хили, ила ракӀиб. 38ГӀеларадли гъамриубли, рисули каризурхӀели, ГӀисала кьяшмачи каркути сунела нургъбира чурмачил душкили, байра рикӀули, гӀур гӀявадешра чертӀили, Илала кьяшми суркдиресряхӀиб. 39Ил чебаили, ГӀиса сунечи живарибси фарисейлис гьанбикиб: «Нагагь Ит идбаг виалри, сунечи гачриркуси бунагькар адам риънира бали»+. 40Амма ГӀисани илизи иб: «Симон, Наб хӀези бурес дигуси леб». Ил викӀар: «Бура, дила МугӀяллим».

ХӀялалдатурти чеблумачила бурала

41ГӀисани иб: «Ца адамла лебли саби чеблалиубти кӀел адам. Цаличибси чебла шударш динарла, цархӀилличибси биалли – шуцӀали динарла сабри+. 42Чеблуми ахъес хӀебирухӀели, илини илдала чеблуми хӀялалдатур. Бура, гьари, илдазивад чидилла диги иличи имцӀали бирара?»+
43Симонни жаваб бедиб: «Дила пикрили, сунес дахъал арц хӀялалдатурсила имцӀали бирар». ГӀисани илизи иб: «ХӀуни бархьли белгибарири». 44Хьунул адамличи ласяхъили, Илини Симоннизи иб: «ХӀуни иш хьунул адам чериулрив? Ну хӀела хъули вакӀира, хӀуни наб кьяшми дирцахъес шин хӀегири. Ишини биалли, сунела нургъбачил Дила кьяшми дирциб ва сунела чурма суркдариб. 45ХӀу набчи байхӀейкунри, иш биалли, Ну иша ацӀибхӀейчирад рехӀрихьили, гьаннара Дила кьяшмачи байрикӀули лерал. 46ХӀуни Дила бекӀ зайтун гӀявадешли хӀебакири, ишини биалли тӀемла гӀявадешличил Дила кьяшми булан дакиб. 47Сен барибсил Нуни хӀези бурис: ишала дахъал бунагьуни хасаркадатурти сари, илбагьандан ишала дигира цӀакьти сари. Сунела бунагьуни камли хасардатурсила цархӀилтачи дигира камли дирар». 48ГӀисани ил хьунул адамлизи иб: «ХӀела бунагьуни хасаркадатурти сари»+. 49ГӀурилти гӀяхӀли чузи саби бикӀутири: «Чи сайсира Иш бунагьунира далли хасардалтуси?» 50Амма ГӀисани хьунул адамлизи иб: «Аллагьличи хӀела рирхнили сарри хӀу рерцахъибси. Аррукьен паргъатли»+.

8

ГӀисани шагьуртикад гӀяхӀ хабар тӀинтӀбирули сай

8^1Илала гӀергъи камси замана арбякьунхӀели, ГӀиса Аллагьла Низам-зегъала дунъяличила бурули, шагьуртазира шимазира чедиверхур. Сунела вецӀну кӀира вакилра+
2вайти жиндразибадра излумазибадра сагъбарибти ца-чумал хьунул адамра Иличил бархли лебри. Илдала лугӀилизиб лебри: сунезирад ГӀисани верхӀел жинд дураибси ва сунес Магдалина бихьибси Марияра,+
3Гьирадла халалгъуна буюрчили сайси Хузла хьунул ИгӀяйнара, Сусаннара ва бахъал цархӀилтира. Илдани чула лебдешлизибад ГӀисара мутагӀялимтира хӀяжатти гьар секӀайчил гӀеббурцулри+.

Хъубзарличила ва гьеличила бурала

4•Иличи декӀар-декӀарти шагьуртазибадли халкь башутири. Цагьачам, бахъал халкь цалабикибхӀели, ГӀисани илдас ца бурала буриб: 5«Гье дегӀес хъубзар дуравхъун. Илини делгӀухӀели цацадехӀти гье гьунила дубла кадикиб. Илдазирад цацадехӀти ганзкадариб, цархӀилти биалли, дакӀили арцанта дергун. 6ЦархӀилти гье – къаркъубарси ванзаличи кадикиб, чедакӀиб, амма шин агни багьандан чедакӀибти деръуб. 7ЦархӀилти занзубала урга кадикили, эркинни дерхъибти занзубани илди гӀянддакӀиб. 8ЦархӀилти биалли, тухъси ванзаличи кадикили, чедакӀиб ва дегӀунти гьеличиб даршнали имцӀаси сабухъ гиб». Илди гъайра дурили, ГӀисани иб: «Бакьес лихӀби лерсини бакьаб!»+

9•МутагӀялимтани Илизи буралала мягӀна сегъуна саби или хьарбиэскабииб. 10Илини иб: «Аллагьла Низам-зегъала дунъяла анцӀбукьуни дагьахъес хӀушаб имкан гибси саби. ЦархӀилтас буралабазир кавлан, илбагьандан илдани хӀербикӀули чехӀебиу, лехӀихъули хӀебикьу+. 11Ил буралала мягӀна ишгъуна саби: гье – илди Аллагьла гъай сари; 12Гьунила дубла кадикибти ибси – илди гъайла бакьибти адамти саби; амма илбис бакӀили, бакьибси гъай илдала уркӀбазибад бигӀи арбухибти адамти саби, илди бирххӀеахъесра, хӀеберцахъесра багьандан. 13Къаркъубар ванзаличи кадикибти ибси – бакьибси гъай чули разидешличил кьабулбирути, амма чӀумаси кабизалачебдеш агарти адамти саби, ил багьандан цакамси манзиллис илди динничи бирхарар, амма къияндеш чучи чебуркъибихӀиб илдани гьандуцес хӀебирар ибси саби. 14Занзбази кадикибти гье ибси – илди чузи бурибси гъай бакьибти адамти саби; амма илдала гӀямру аркьули сари, чула къайгъназира, арцлизира, гӀямрула лазатуназира ахъили – илдала лугнира дикьхӀедикьурли кавлули сари ибси саби+. 15Тухъси ванзаличи кадикибти ибси – бакьибси гъай чула хӀялалси, умуси уркӀилизиб бихӀути, кабизалачебдешличибли чула сабухъ бурчути адамти саби ибси саби.

«ХӀуша цархӀилличи севан лехӀдилзулраял пикридухъеная»

16Алкахъунси шямличи чилилра вакъ чекахӀебирхьу яра тахла уди кахӀебирхьу, абицӀутани шала чебиэсли, сунела мерличи кабирхьу+. 17ЯкьинхӀебиубли калеси дигӀянасира лебси ахӀен, ашкархӀебиубли, чеди дакӀухӀебухъеси секӀалра лебси ахӀен+. 18Гьари, хӀуша цархӀилличи севан лехӀдилзулраял пикридухъеная. Сунела лебсилис гьатӀира луга, сунела агарсилизибад биалли, лебгу или гьанбиркусира балли кебкайсу»+.

19•Гьачам ГӀисачи нешра узбира бакӀиб, амма чукурбикибти халкьла бахъдешли, Иличи гъамбиэс хӀебиуб. 20Илизи багьахъур: «ХӀу чеэс дигули, ХӀела нешра узбира кьакьалаб тӀашли теб». 21ГӀисани илдази иб: «Дила нешра узбира – Аллагьла гъайличи лехӀихъанти ва ил бузахъути адамти саби».

Урхьначиб бурям тӀашаъни

22•Гьачам ГӀиса Сунела мутагӀялимтачил варх къаякъличи айиб ва илдази иб: «Даширая шарала итил дубличи детахъдулхъехӀену». Илди гьайбиуб+. 23Къаякъ батбихьибхӀели, ГӀиса ускаун. Хапли шараличиб бурям бехӀбихьиб ва къаякъ шинни бирцӀесбяхӀили, илди урехилизи бушиб. 24МутагӀялимтани гъамбиубли ГӀиса чеваргъахъиб ва иб: «Арикар! Арикар! Нуша улхулирагу!» Илини, чеваргъили, дягӀра рамчанира тӀашдизахъур. Илди ряхӀятдиуб ва лехӀдеш чебихьун. 25ГӀисани мутагӀялимтази иб: «ХӀушала дирхни чинаба?» Илди уркӀбухъи ва тамашакабиубли, цализи-ца бикӀулри: «Сунени буюрикӀули, дягӀра шинра далли мутӀигӀдируси, иш чи саяра?»

Жиндралаиубсилизирад
жиндри гьадяхъни

26•Илди Галилеяличи бяхӀчили кабизурси Герасинлантала ванзаличи хьурабиуб. 27ГӀиса шарала дубличи дуравхъунхӀели, Илис шагьарлизивадси сунези жиндри хьурадиубси адам къаршиикиб. Ил гьалавал палтар агарли вашулри ва хъайгӀив ахӀи хӀябрала хъулразив хӀерирулри. 28-29Ил илдани инжитирули вахъхӀи сайри. Някъбира кьяшмира рахажуначил дуцахъили вилгьули хьалли, жиндрани гьалакварибхӀели, рахажунира къябкаили, ил вебшили чилра агарихӀи арашусири. ГӀисани жиндрази ил адамлизирад дурадухъахъес буюрбариб. ГӀиса чеили, вявра или, Илала гьалав кьукьмусикиб ва ахъси тӀамаличил иб: «ГӀиса, ЧевяхӀси Аллагьла Урши, набзибад хӀед се саби гӀягӀниси? ХӀези нуни тиладибирулра инжитхӀерахъес!»+
30ГӀисани илизи хьарбаиб: «ХӀед чи бикӀара?» Илини жаваб бедиб: «ХӀуреба». СенкӀунал адамлизи дахъал жиндри хьурадиублири. 31ГӀисази жиндри тиладидухъун: «Нушази лутӀи агарси хандакьлизи дукьеная майкӀудгу» – или.

Цурмала хӀенкь

32Илаб, дубурличиб, гӀяйкабикӀули цурмала халаси хӀенкь лебри. Жиндрани ГӀисази ихди цурмази хьурадиахъес пурбанбарагу – или, тиладибариб. Илини ихтияр бедиб. 33Адамлизирад дурадухъи жиндри цурмази духӀнадерхур, амма лебил хӀенкь шарала ахъси дубличибад шиннизи тӀяхӀкабухъун ва алхун. 34Бетаурси анцӀбукь чебаили, цурмала хӀенкьулабани шагьарлизиб ва алавчарти мераначиб халкьлизи буриб. 35Биубси чебаэс халкь чукурбиркесбяхӀиб. ГӀисачи бакӀибхӀели, палтарра чекагьурли Илала гьала кайибси, духули гъайикӀуси адам чеили, илди урухбиуб+. 36Илизирад жиндри дурайули чебаибтани ГӀисани ил секьяйда сагъварибал илдази бурутири. 37Герасинна мерличибти лебилра халкь бахъ дебали урухбиубли, ГӀисази тиладибухъун, чула мер-муса дархьдатурли арукьяхъес. Ил къаякъличи ацӀиб ва чарухъун+. 38Сунезирад ГӀисани жиндри дураибси адам Илизи сайра вархли арукахъес тиладиухъун. Амма ГӀисани ил гӀелавяхӀ чарвариб, или: 39«ХӀела хъайгӀи чариину, Аллагьли хӀед барибсиличила халкьлизи бура». Ил адам чариуб ва сунес ГӀисани барибси чебяхӀси гӀяхӀличила лебилра шагьарлантази бурескайиб.

Яирла рурси мицӀиррарни
ва някъ гъамбарили хьунул адам сагъриахъни

40•ГӀиса Галилеялизи чариубхӀели, Иличил гьунибаэс бахъал халкь бакӀиб, сенкӀун лебилра Иличи хӀерлири. 41Тяп ил замана Иличи киласала бекӀ сайси, сунес Яир бикӀуси адам вакӀиб ва, Илала гьалав кьукьмусра икили, Илизи сунела хъайгӀи ацӀахъес тиладиухъун,+
42сенкӀун илала, вецӀну кӀира дуслацад гӀямрула, цайли-ца лерси рурси рубкӀулри. ГӀиса иличил ватихьиб; бахъал халкьли Ил алавкавцили гъяжвариб. 43Ца хьунул адам вецӀну кӀира дус хӀи дашнила изай руцилри. Илини сунела лебилра лебдеш тухтуртас харжбарили хьалли, ил чилилра сагърарес хӀебиуб. 44ГӀеларадли гъамриубли, ил ГӀисала пяляшла дубличи гачрикиб. Илмадан илала хӀи тӀашдизур. 45ГӀисани хьарбаиб: «Набчи чи гачикиба?» Амма лебилра гачхӀедикира или хъяма биркьулри. ИлхӀели Петрли иб: «Арикар, ХӀукӀун чукурбикибти халкьли алавкавцили гъяжварилри». 46Амма ГӀисани гӀурра иб: «Юх, Набчи чирил гачикиб. СенкӀун Набзибад цӀакь дурабухънира балли гьанаур»+. 47ИлхӀели, дигӀянрикили калес имканхӀебикӀни багьурли, гьала дурарухъи ва кьукьмусра рикили, хьунул адамли се сабабли Иличи гачрикибал ва секьяйда илмадан сари сагъриубал лебилра халкьла гьалаб буриб. 48ГӀисани илизи иб: «ХӀу, Дила рурси, хӀела рирхнили саррину сагъриахъубси, паргъатли аррукьен»+.

49ГӀисани илди гъай дурили бекӀхӀейубли левалли, киласала бекӀла юртлавад вакӀибси ца адамли иб: «ХӀела рурси ребкӀиб. Гьанна МугӀяллимлис бекӀмахмалхъад». 50Илди гъай дакьили, ГӀисани илизи иб: «УрухмакӀуд. ЧӀянкӀли вирхен, рурси сагъкарирар». 51Юртла ухӀна айцӀухӀели, Илини, Петрра, ЯхӀъяра, Якьубра, рурсила неш-дудешра ахӀенти, сунечил бакӀахъес хӀебатур+. 52Юртлабти лебилра ребкӀибсила чебкад бисулри, агьибикӀулри. ГӀисани илдази иб: «Дисмадисудая, рурси ребкӀили ахӀенну, русаи сари». 53Рурси ребкӀни балули, Иличи лебилра дукарбяхӀиб. 54Амма ГӀисани, илала някъра буцили, тӀамадариб: «Рурси, аризи!»+
55Ил мицӀиркариуб ва харчризурли аризур. ГӀисани бегӀтази рурси кьацӀли рахахъес буриб. 56Рурсила бегӀти тамашакабиуб. ГӀисани илдази бетаурсиличила чизилра хӀебурахъес хъарбариб.

9

ВягӀза бирахъес ва
адамти сагъбирахъес вецӀну кӀира бархьни

9^1•ГӀисани вецӀну кӀиралра вакил тӀалаббарили, адамтазирад лерилра жиндри дурайахъес ва излумазибад илди сагъбирахъес ари-цӀакь дедиб+. 2Илини илди Аллагьла Низам-зегъала дунъяличила халкьлизи бурахъесра, излумазибад адамти сагъбирахъесра бархьиб. 3Илдази иб: «АрхӀяли дурадулхъухӀели селра камайсидая: я тӀерхьа, я тавра, я кьацӀ, я арц, я дарс чегьес кӀидехӀэсти палтар. 4Чидил юртлизи адацӀадалра, ардукьеси замана сабаайчи илар каленая. 5Нагагьла чинар-биалра хӀуша хьурахӀедарадалли, ил шагьарлизирад аркьухӀели, хӀушани чучи се хӀерлил багьахъес багьандан, хӀушала кьяшмачи илар чеакунти хясара далли пяхӀдарая». 6МутагӀялимти арбякьун ва, гьар мерлаб ГӀяхӀ хабарра бурули, зягӀиптира сагъбирули, шимазибад чедиберхур.

ГӀиса улгнили Гьирад вачаирхахъули сай

7•Лерилра илди секӀайчила бакьили, мер-мусала халал бекӀ Гьирад вачавархиб, сенкӀун цацабехӀти бикӀулри: «ЯхӀъя мицӀиркайубли сай»,+
8цархӀилти биалли, «ЯхӀъя вакӀили сай», хӀябэстира – «Гьалабла жявси заманала идбагуназивад чидил-саял ца идбаг мицӀириубли сай». 9Амма Гьирадли иб: «Нуни ЯхӀъяла бекӀ чеббяхъяхъирагу, чи сайсира сунечила набзи ил хабар бакьахъибси?» Илис ГӀиса чеэс дигулиахъиб+.

Шел азир кьацӀли бахни

10•ЧарбиубхӀели, вакилтани бякьунихӀир лерилра чули дарибтачила ГӀисази буриб. Ил, сунечил бархли илдира арбукили, Сай мутагӀялимтачил илав цайухъесиэси, Вифсаида бикӀуси шагьарличи гъамихӀибси адамти агарси мерличи арякьун+. 11Амма иличила багьурли, бахъал халкь Илис гӀелабад арбякьун. Илини илди разили кьабулбариб ва илдази Аллагьла Низам-зегъала дунъяличила хабуртира дурули, зягӀипкардеш лерти сагъбирули, калун. 12БархӀехъла замана гъамбиубхӀели, вецӀну кӀира вакил Иличи дугьабизур: «Ишди халкь чус хьурабиэси мерра, сегъуна-биалра беркалара баргахъес алавчарти шимази бархьагу, сенкӀун иш адам хӀерхӀейруси мер сабину». 13ГӀисани илдази иб: «ХӀушани бахеная». Илдани иб: «Нушала лерал-лерти шел кьацӀра, кӀел бялихъра сарну, хӀебиалли, ардякьи лебил халкьлис даэстицад берклуми асалли ахӀенси?» 14Илаб шел азирцад адам лебри. ГӀисани Сунела мутагӀялимтази иб: «ХӀушани илди гьар кьукьялизиб шуцӀали адам биэсли бутӀили кабатирая». 15Ил викӀуси барили, лебилра кабиахъиб. 16ГӀур касили шел кьацӀра кӀел бялихъра, ГӀисани, закибяхӀ хӀеръили, баркатладарнила балгара белчӀи, бутӀнаддариб ва илабти адамтас дутӀахъес Сунела мутагӀялимтази дедиб. 17Лебилра букули белкъун; калунти бутӀнани вецӀну кӀира чӀап дицӀахъиб.

Петрли ГӀиса МасихӀ сайливан кьабулбирули сай

18•Цагьачам, ГӀисани, сайцун кайили балга бируйхӀиб, чебакӀибти Сунела мутагӀялимтази хьарбаиб: «Чи сай бикӀули Наб адамти?» 19Илдани жаваб бедиб: «ЦабехӀ ХӀу – Шизиб бизахъан ЯхӀъя сай, цархӀилти – Илияс идбаг сай, цацабехӀти биалли, ит вебкӀибихӀивад айзурси, жяв заманала идбагуназивад ца сай бикӀули саби»+. 20Илини хьарбаиб: «ХӀушала пикрили, Ну чи сайра?» Петрли жаваб бедиб: «ХӀу – Аллагьла МасихӀ сайри»+.

ГӀисани Сунела ажайчила гьалахили бурни

21•Амма ГӀисани, чизилра хӀебурахъес чӀумали хъарбарили, 22илизи иб: «Инсаниятла Уршиличи дахъал къиянти чевкъар. Киласала хала тямадабани, хала кашишунани, Низамла гӀялимтани Ил бекӀлилра мучлахӀейру ва каршу. Амма хӀябэсил бархӀи Ил мицӀирирар»+.

ГӀямру сен-сен детахъахъес ва мяхӀкамдарес вирарал

23ГӀур ГӀисани, лебтачилра дугьайзурли, иб: «Сунени сунела жан кадихьили, Набчил варх вакӀес дигуси левиалли, ил Наб гӀелавад вакӀаб ва гьарилли сунечи чебуркъибси дехра бихаб – сай наб гӀелавад вашес кьасбарибхӀели+. 24Сунела гӀямру дерцахъес дигусини илди детихъахъу. Амма Ну багьандан сунела жайзивад ухъунсини биалли, илди уцахъу. 25Лебил дунъя сунела бетааллира, адамлис се гӀяхӀдеша, эгер сунени сай заявиралли яра каршалли+? 26Набзивадра Дила девлизивадра чи уруз-гӀелумиаллира, Сунела, Дудешла ва Аллагьла дурхъати малаикунала чебяхӀдешла рурхӀнилизив вакӀибхӀели, илизивад Инсаниятла Уршира уруз-гӀелумирар. 27ХӀекьдеш бурулра, Ишаб тӀаштазибад цацабехӀли бебкӀала хӀял багьес гьалабал Аллагьла Низамла-зегъала дунъя чебиу»+.

28•Илди дурибхӀейчирад гехӀел бархӀи ардякьунхӀели, Сунечил бархли арбукили Петрра, ЯхӀъяра, Якьубра сайра, ГӀиса балга барес дубурличи арякьун+. 29УлгухӀели, Илала дяхӀла сипат хапли барсбиуб, палтарра дяхӀиван цӀубли лямцӀдикӀесдяхӀиб. 30-31Иличил кӀел адам ихтилатбикӀулри. Илди зубрала пархли-рявли шалабарибти ва Ярусалимлизиб ГӀисас кьадарбирусиличила гъайбикӀути Мусара Илиясра сабри. 32Петрра илала бархкьябира цӀакьли бусулри. ЧебаргъибхӀели ГӀисала асилдешла шалара, Илала мякьлаб тӀашти кӀел адамра чебаиб. 33Илди ГӀисачибад арбукьес балбизурхӀели, Илизи Петрли иб: «Арикар, нушаб ишаб лебгӀеб гӀяхӀил саби! Дашираягу, ишар хӀябал чятир дирехӀе, ца ХӀед, ца Мусас, ца Илияслис». Петрли сай сейкӀулилра балули ахӀенри. 34Илини ил бурухӀели, багьарбиубли гъагулли, илди сунела дяхӀцӀили кӀапӀбариб. Саби хапли гъагуллиуб багьарбиубти мутагӀялимти уркӀбухъун. 35Илдани гъагуллизибад тӀама бакьиб: «Ил сай Дила черикӀла Урши. Иличи лехӀдилзеная!»+
36Ил тӀама хӀебикьанбиубмад, илдани сайцун ГӀиса чеиб. ИлхӀели чули чедаибтачила мутагӀялимтани чизилра хӀебуриб.

Жиндралаиубси дурхӀя сагъварни

37•ГӀергъила бархӀи, саби дубурличибад чарбирухӀели, ГӀисас бахъал халкь гьунибаиб. 38-40Илдазивад ца адамли вявбяхъиб: «МугӀяллим! Нуни ХӀези дила левси цайли-ца уршиличи хӀеръахъес дебали тиладибирулра. Жиндри дяхӀили, урши чӀярикӀесирхӀяхъу, туми дуцили левил дянгкалзахъу, хьулухьма тӀутӀуикӀахъу ва вахъхӀи вархьхӀелтули, гӀязабуркӀу. Нуни ХӀела мутагӀялимтазира уршилизирад жиндри дураахъес тиладибаррагу, илданира селра барес хӀебиуб». 41Илис жаваблис ГӀисани иб: «Агь, ишди адамтала кабизалаагриличи ва бирхаудиагриличи хӀеръаягу! Ну сецадхӀи хӀушачил варх виэс ва хӀушани дирутачи Нуни гӀурра сецадхӀи сабурбарес вирусира? Гьари, хӀела урши иша ка!» 42Лявкьули левли урши жиндли, хӀялбакӀахъили, ванзаличи кайкахъиб. ГӀисани жиндри дугӀаиб ва сагъварили урши сунела дудешлизи ведиб+. 43•Аллагьла ахъриличи лебил тамашабиуб. Сунени дирутачи тамашабирни чебаили, ГӀисани мутагӀялимтази иб: 44«ХӀушала лихӀба бакьаб ва хъумра мартаб: Инсаниятла Урши адамтала някъбази ведлуга»+. 45Илди гъайла мягӀна илдани хӀергъиб. Илди дигӀянаси мягӀна лебти гъай сарри, илбагьандан илдани ил багьесра хӀебири. Амма Илизи чузи бурибсила мягӀна се сабил хьарбаэсра илди урухкӀулри+.

46•Илаб саби мутагӀялимтазивад чидил халасил белгибирули жал бетаур. 47ГӀисани, илдала уркӀбазибси пикри багьурли, ахъуцили виштӀаси дурхӀя Сунела мякьла катур 48ва илдази иб: «Ну багьандан иш дурхӀя кьабулварибсини, Нура кьабулирулра. Ну кьабулварни, Ну иша Вархьибси кьабулварни саби. ХӀушазивад бегӀлара виштӀал халасили вирар»+.

Чихъали бахъалу?

49ГӀисала гъайлис жаваблис ЯхӀъяни иб: «НасихӀятчи, нушани ХӀела у гьанбушили, адамтазирад жиндри дурайуси ца адам чеира. Ил нушачил вархли вашхӀешни багьандан, нушани илис къадагъабарира»+. 50ГӀисани илизи иб: «ХӀушачи къаршили ахӀенси, ил хӀушагӀевли сай, къадагъамабиридая»+.

51Иш дунъяра батурли, Сай зубрачи айсуси замана чесабиули биъни багьандан, ГӀиса Ярусалимлизи вяхӀиуб+. 52Сунес гьалаб Илини Сунела кумекчиби бархьиб. Илис гӀягӀнити гьар секӀал хӀядурдарес багьандан илди самариялантала шилизи арбякьун+. 53Амма ГӀиса Ярусалимлизи аркьуси виъни балули, шантани Ил хьурахӀериб. 54Ил чебиули, ГӀисала мутагӀялимти Якьублира ЯхӀъянира иб: «Арикар, дигадли, нушани закибад цӀа кабацӀахъили, ихди талапбарахъес бурехӀе?» 55ГӀисани, илдачи гӀелавяхӀ ласяхъили, къадагъабариб. 56ГӀур илди цархӀил шилизи арбякьун.

57•Илдани чула архӀя даимбариб ва гьуйчив къаршиикибси ца адамли ГӀисази иб: «Арикар! ХӀу чина аркьядлира, ну ХӀечил вархли лявкьяс». 58ГӀисани илизи иб: «Гурднас тӀярхъубира, арцантас пукьнира лер, амма Инсаниятла Уршилис бекӀ кабихьесалра мер агара». 59ЦархӀиллизи биалли ГӀисани иб: «Наб гӀелавад ваши». ГӀисачи дугьайзурли, ил тиладиухъун: «Дила Арикар, гьаланачи ну дила хъайгӀи чариубли, дила дудеш хӀяриихьахъес пурбанбара». 60ГӀисани илизи иб: «БебкӀибти илабтани хӀярибихьаб, хӀуни арякьи, Аллагьла Низам-зегъала дунъяличила гӀяхӀ хабар бура». 61ГӀисази цархӀиллира иб: «Арикар, нура ХӀед гӀелавад лявкьясну, гьаланачи дила хъайгӀибтачи вякьи, гӀяхӀил каленая или бурахъес пурбанбара». 62Илизи ГӀисани иб: «Сунела някъбани дураз буцили гӀергъи, гӀур гӀелавяхӀ ласяхъили хӀерикӀуси чилра Аллагьла Низам-зегъала дунъяличи хьуликӀес хӀейрар».

10

ВерхӀцӀану кӀира мутагӀялим булгахъес бархьили саби

10^1•Илала гӀергъи Арикарли гӀурра верхӀцӀану кӀира мутагӀялим чеббикӀиб, кӀи-кӀили бутӀиб ва Сай укьес кьасбарибти лерилра шагьуртазира шимазира сунес гьалаб бархьиб. 2ГӀисани илдази иб: «Диршес арши дахъли, бузести камлину, хӀушани аршила вегӀлизи гӀурра аршикьянаби бархьахъес тиладибарая+. 3Дукьеная: Нуни хӀуша буцӀала хӀенкьлизи мукьриван дурхьулрая+. 4Я тавра, я гавлаг, я дабруми камайсидая ва гьуйчиб чисалра салам малугадая. 5Чила-биалра юртлизи адацӀибхӀели, хӀушани гьаланачи „Иш юртлис балгундеш!“ – илира ая. 6Эгер ил юртлизив балгундешличи лайикьси адам къаршиикалли, хӀела балгунси салам илис бирар, амма илгъуна адам хӀейалли, хӀуни илис бедибси саламра хӀечи гӀелабяхӀ чаркабирар. 7ХӀуша илдала лебсигъунси секӀал букули, бужули, ил юртлизир каленая, сенкӀун хӀянчизарлис хӀекь бедни – чебла саби. ХӀуша хъали-хъайгӀи мадашудая. 8Эгер хӀуша чидил-биалра шагьарлизи дакӀибхӀели, хӀуша илар хьурадарадалли, хӀушаб гибси секӀалра букеная; 9илдала изутира сагъбиреная ва илдази дикӀеная: „Аллагьла Низам-зегъала дунъя хӀушачи гъамбиубли саби!“ 10Нагагьладан дякьунси шагьарлизир хьурахӀерадалли, кьакьала дурадухъи, бурая: 11„ХӀушала шагьарлизир нушала кьяшмачи чеакунти хясара далли пяхӀкадарили хӀушаб далтулра. Амма Аллагьла Низам-зегъала дунъя сабиули биънира хӀушани хъуммартидая“. 12ХӀушази бурулра, баягъи БархӀи сабаибхӀели, ил шагьарлисичиб Содомлис кункли бирар.

13•Балагьуни хӀед, Хоразин шагьар! Балагьуни хӀед, Вифсаида шагьар! Нуни хӀушази чедаахъибтигъунти итди гӀяламатла анцӀбукьуни Тирлизирра Сидоннизирра чедаахъибти диаллири, сиркьнира чекагьурли, палдара чекьурли, илди жявлил Аллагьлис мукӀурбикӀи. 14Кьиямала бархӀи Тирлисра Сидоннисра хӀушаблисичиб къулайли бирар. 15ХӀура, Капернаум, зубрачи ахъбурцури или гьанбиркулив? Юх, хӀу жагьаннабла бухӀна кабиахъури! 16ХӀушачи лехӀилзан Набчи лехӀилзанра сай. ХӀуша кьабулхӀейран, Ну кьабулхӀейранра сай. Ну кьабулхӀейруси Ну иша Вархьибсира кьабулхӀейран сай»+.

17ГӀисани бархьибти верхӀцӀану кӀира мутагӀялим шаддешли бицӀили чарбиуб. ГӀисачи дугьабизурли, илди бикӀулри: «Арикар! Нушани ХӀела у гьанбушили, буюрбарибхӀели, илбисунира далли нушачи лехӀихъули сари!» 18ГӀисани илдази иб: «Закибад лямцӀван кабиркуси илбис Нунира чебаира! 19Чебиулраягу, Нуни хӀушаб чӀичӀлуми ва гӀякьрабти кьяшмачил ганздирахъесра, душманна лебил цӀакьличир чедидиркахъесра хӀушаб ари гира – хӀушаб селра диргалара хӀебулхъан. 20Амма жиндри лехӀихъниличи разидеш мабиридаяну, зубрачир хӀушала уми делкӀниличи разидеш барая».

ГӀисани Дудеш чевяхӀирули сай

21•Илмадан Дурхъати РухӀли ГӀисара харидешли вицӀахъиб ва Илини иб: «Дудеш, зубралара ванзалара арила ВегӀ! ГӀякьлула бегӀтазибадра духутазибадра дигӀянбарибси секӀал ХӀуни гӀядатла адамтасра биштӀати дурхӀначи мешутасра дакӀубарни багьандан ХӀези шукруикӀулра! ГӀе, ХӀела гӀяхӀси кьасра илгъуна сабри! 22Дила Дудешли Наб гьар секӀал гиб. Дудешли ахӀи, Урши чи саял чилилра хӀебала. Сай Уршинира ва Сай гьаргиубсинира ахӀи, Дудеш чи саял хӀебала». 23ГӀур мутагӀялимтачивяхӀ шурухъи, ГӀисани илдазицун иб: «ХӀушани чедиути чунира чейути хӀулби талихӀчерти сари+. 24Набчи дирхаирая, хӀушани чедиути чедаэс дигути, амма чехӀедаибти, гӀур, хӀушани дикьути чулира дакьес дигути, амма хӀедакьибти идбагунира пачнира бахъал саби».

УркӀецӀила вегӀ самарияланничила бурала

25Илав ГӀисала хӀялумцӀес дигуси ца Низамла гӀялимли, айзурли, Илизи хьарбаиб: «МугӀяллим, даимти гӀямру кьадардиахъес багьандан, нуни се барес гӀягӀниси?»+
26ГӀисани илизи иб: «Низамлизиб иличила се бурилив? ХӀуни илаб бучӀуси се саби?» 27Илини жаваб бедиб: «Ишаб белкӀи саби: „УркӀи-уркӀилавад, лерил жанничилра лебил цӀакьличилра, хӀела лерил пикрумачилра таманни Аричи дигахъен, хӀела Аллагь сайси. ХӀечи гъамсиличира хӀечи хӀуван дигичевли вирен“»+. 28ГӀисани илизи иб: «ХӀуни бархьли жаваб гири. Илкьяйда бирадли, хӀед даимти гӀямру дирар». 29Амма Низамла гӀялимли, сунела кабизахъес дигули, ГӀисази иб: «Дила гъамси чи сая?» 30ГӀисани ишгъуна жаваб бедиб: «Ярусалимлизивад Ерихоннизи аркьуси ца адам къачагъуна уциб. Илала палтарра керасили, витили, вебкӀес ветикахъиб, лайвакӀили арбякьун. 31Баягъи ил гьуникад аркьуси ца кашиш, ил адам чеили хьалли, илис икьалабарес тӀашалра хӀейзурли, гьунила итил шайчи арякьун. 32Левитлира дурусли ил бариб: вяхъибси адам чеили, ил цархӀил дубкаб викили арякьун. 33Ил гьуникад аркьуси ца самарияланни, ил чеибхӀели, ил язихъизур 34ва иличи гъамиубли, илала дяхъурби, гьаланачи гӀявадешлира чягъирлира дакили, дигьун, гӀур сунела эмхӀечи мурдаватурли карбансарайлизи киб ва илаб иличи хӀерудибариб. 35ГӀергъила бархӀи, сай арукьяйчи, илини карбансарайла хужаимлис кӀел динар дедили, илизи иб: „Ишичи хӀерудибирен. Рахли харжлис гибти даъхӀедаалли, чариубхӀели гӀуррара лугас“». 36ГӀур ГӀисани Низамла гӀялимлизи иб: «ХӀела пикрили, къачагъунази викибсилис илди хӀяблизивад чидил гъамлив?» 37Илини иб: «УркӀецӀила вегӀ». ИлхӀели ГӀисани илизи иб: «Укьенну, хӀунира илкьяйдали бирен».

Мариямра Марфара

38АрхӀя даимбарили, ГӀиса сунела мутагӀялимтачил ца шилизи вакӀиб. Илав Ил Марфа бикӀуси ца хьунул адамли хьуравариб. 39Илала Мариям бикӀуси рузи лерри. Ил Аричила кьяшмала гьала кариили, Илала гъайличи лехӀихъулри+. 40Сари Марфа биалли гӀяхӀси беркала барили гӀяхӀяйс къуллукъбарес къайгъилизир сарри. ГӀисачи гъамриубли, илини иб: «Арикар! Дила рузини лерилра хӀянчи набчицун хъардарниличи ХӀу тамашахӀейрулрив? Илизи наб кумекбарахъес бурагу». 41ГӀисани илис жаваблис иб: «Агь, Марфа! Марфа! ХӀу дахъал секӀайчила къайгъназирри,+
42амма барес гӀягӀниси ца секӀал саби. Мариямли сунес гӀяхӀси чеббикӀили сари, илизибад ил чилилра кебра хӀейсу».

11

Секьяйда улгуси?

11^1•Гьачам ГӀисани чинабрил бируси балга таманбарибхӀели, ца мутагӀялимли Илизи иб: «Арикар! Дулгахъес ХӀуни нушара бурсидарабагу, ЯхӀъяни сунела мутагӀялимти бурсибариливан»+. 2ГӀисани илдази иб: «ДулгухӀели, дикӀеная:

„Дудеш! ХӀела Ура даимал дурхъали бираб! ХӀела Низам-зегъала дунъяра сабааб! 3Гьар бархӀилис гӀягӀниси кьацӀра ХӀуни нушаб га;+
4Нушала бунагьуни ХӀуни хасардати, нушаб вай бирутачирад нушара черкадурхулрану; нуша гьанагарсиличи хьулмадирахъаба, бунагьлизира мадиркахъаба“»+.

«Тиладибарая, ва хӀушаб гили бирар»

5ГӀисани буруси даимбариб: «Мисаллис биабну, хӀушазивадли цала юлдаш левли сай. Ил юлдашличи байдугила замана арякьи, хӀу илизи тиладиулхъулри: „Юлдаш, хӀуни чеблалис хӀябал кьацӀ диха. 6Гьанна набчи архӀяличивад юлдаш вакӀили сай, илис кабихьес селра агара“. 7ГьатӀи илини, унзара ахӀебхьили, хӀед жаваб лугав: „Ну паргъатли ватаба! Унзара гӀекакӀили, дурхӀнира нура кайхьирану, гьанна айзурли, нуни хӀед селра гес хӀейрусра“. 8Юлдаш виъни багьандан ил ахӀейзесра ва кьацӀ хӀегесра асубирар, амма хӀуни къайгъибарадли, ил алзан ва хӀед дигуси луга. 9Нуни хӀушази бурулра: Тиладибиреная, хӀушаб луга, умцӀеная, хӀушани бургидая, кьутӀдирхъеная, хӀушаб ибхьу. 10СенкӀун гьарилра тиладиикӀусилис саби лугуси, умцӀусини саби бургуси, кьутӀдирхъусилис саби ибхьуси+. 11-12ХӀушазив левара сунези уршили бялихъ тиладибарибхӀели, бялихъла мерлаб илис чӀичӀала бедес виэси, яра уршили гидгари тиладибарибхӀели, илис гӀякьраб бедес виэси дудеш? 13Эгер хӀуша – гӀясикар адамтани хӀушала дурхӀнази гӀяхӀси секӀал гӀебасахъес балули диадалли, гьайгьайра, Сунези тиладибикӀутас Дурхъати РухӀ дедес зубрачивси Дудешра гӀелахӀелзан»+.

Жиндла цӀакьличилу яра Аллагьла кьудратличилу?

14•Гьачам ГӀисани адамлизибад жинд дураиб. Ил адам тилхъавирахъуси жинд сабри. Жинд дурабухъунхӀели, тилхъавси гъайикӀескяхӀиб. Халкь тамашакабиуб. 15Илдазибад цацабехӀти бикӀулри: «Адамтазирад жиндри дурайахъес Итис цӀакь жиндрала талхъан Белзибулли бедибси саби»+. 16ЦархӀилти биалли, ГӀисала хӀялумцӀес кьасли, Илизибад зубрала гӀяламатла анцӀбукь тӀалаббирулри. 17ГӀисани, илдала пикруми далули, иб: «Саби бухӀнаб бутӀибси пачалихъра агарбирар, цабалгундеш агарси хъалибаргра тӀутӀукабирар. 18Эгер илбисра сунечи саби кӀиуркӀли биалли, илала пачалихъли секьяйда гьандуцеса? ХӀуша биалли илбисуни адамтазирад дурайахъес Набзи цӀакь Белзибулли саби гибси или дикӀулрая. 19Эгер Нуни жиндрала талхъа цӀакьличил жиндри дурайули виасли, хӀушала агьлули чила цӀакьличил дурайулив? Илбагьандан хӀушаб илди судьябилира биаб+. 20Эгер Нуни Аллагьли гибси кьудратличил жиндри дурайули виасли, илини Аллагьла Низам-зегъала дунъя бакӀниличила бурули саби. 21Эгер сунела юртлис цӀакьси ва ярагъличилси адамли къараул бирули виалли, илхӀели илала лебдешлис урехи хӀебирар. 22Аммаки иличи сунечив гьатӀира цӀакьси адам чевхъи, иличив чедиикалли, илхӀели цӀакьла вегӀли ил увиубсилизирад лерилра сай хъарихъути ярагъра керису, сунес дигуливан илала лебдешлара вегӀирар. 23Набчил ахӀенси – Набчи къаршиси сай. Набчил дарх дурчхӀедурчусира – ил хӀяздан харждиран сай+.

24Адамлизибад дурабухъунси жиндли, саби хьурабиэси мер баргес умцӀули, чӀянкӀ авлахъ къяйцӀбиру ва баргхӀебаргили, сунези саби бикӀар: „Гьари, дила гьалабла хъайгӀи чаркабирус“. 25ЧарбиубхӀели, сунела гьалабла мер бушкили, ибгили баргили саби. 26ИлхӀели арбякьи, илини сунечир гьатӀира вайти цархӀилти верхӀел жиндра сабра бакӀили, ил мерла хьуракабиуб. Ва илди адамлизи кадицӀур, илар дарх хӀеркадирар, ил адамлис гьалабичибра жапали бирар».

ИрхӀилибти саби бикьанти ва къелгӀеббикибти

27ГӀисани илди гъай дурухӀели, адамтазирадли ца хьунул адамли ахъси тӀамаличил Илизи иб: «ТалихӀчерси сари ХӀу канилав халаваахъибси ва ХӀези михъири берхъахъибси!»+
28ГӀисани жаваб бедиб: «ГьатӀиралра талихӀчебти саби чули Аллагьла гъай дикьути ва илини бурибси бирути».

Юнна гӀяламат

29•ГӀиса-алав гьачамичиб-гьачам бахъал халкь цалабиркулри. ГӀисани илдачи дугьайзурли, иб: «ХӀябра вайбухъбиубси наслу бетаурли леб! Илисра гӀяламатла лишан гӀягӀнили балан, амма илдас Юн идбагла гӀяламат ахӀенси, цархӀил сегъуналра гӀяламат бирхӀебирар. 30Ниневияла халкьлис Юн гӀяламат ветаурливан, илкьяйдали гьаннала наслулис Инсаниятла Уршира илгъуна лишанни ветарар. 31Югла шайчиб хӀербирантала пача (хьунул адам) Кьиямала бархӀи ишхӀелла наслуличи къаршили рирар ва илди гӀяйиблабиру. Ил Сулайба пасихӀси гъайличи лехӀахъес дунъяла дубларад ракӀибси сарри. ХӀушачил вархси Сулайбайчив имцӀали чевяхӀси сай!+
32Кьиямала бархӀи Ниневияла халкьра, ишхӀелла наслуличи къаршили бирар ва илди гӀяйиблабиру. Юнни барибси вягӀза бакьили, илди чула бунагьличи пашманбиуб ва Аллагьличи дугьабизур. ХӀушачил вархси Юнничив имцӀали чевяхӀси сай!+

Чархла чирагъ

33•Алкахъунси чирагъ чилилра дигӀянси мерла яра вакъла уди кахӀебирхьуну, ила абицӀутани шала чебиэси кьасиличи кабирхьу+. 34ХӀулби – чархла чиргъми сари. Эгер хӀулби ара-сагъли диалли, лебил хӀела чархра шалали бицӀибсиван бирар. Эгер хӀулби вайдиубли диалли, чархра цӀябли бирар. 35Вари, хӀушала бухӀнабси шала цӀябдешличи шурхӀебухъахъес хӀерудибарая! 36Илкьяйдаличил, эгер хӀу шалали вицӀили виадли, ва, хӀезиб селра цӀябсира агара биалли, хӀу тяп шалали ухуси чирагъли шалаварибсиван, хӀела лебил чархра шалали бирар».

37•ГӀисала гъай тамандиубмадан, ца фарисейли Ил сунечи вахес живариб. ГӀиса хъули ацӀиб, кьумурла мякьла кайиб. 38Укес вехӀихьайчи ГӀисани някъби хӀедирцни чебаили, фарисей дебали тамашаиуб. 39Амма Арикарли илизи иб: «ХӀера хӀушани, фарисейтанира, хӀушала халдуртала чедилацун сабгу ицуси, амма духӀнарадли хӀуша лерилра кьиркьирдешлира гьимикардешлира дицӀилрая. 40Абдулти! Дурала шали барибсини ахӀену, гьатӀи, бухӀналара барибси? 41Кьямларти ва халдарларти мискинтас дедадалли – хӀушала гьар секӀал умукадирар!

Фарисейтас балагь-кьадар

42Балагь-кьадар хӀушаб, фарисейти! Шумерилара, хъалталара, гьар журала духълумалара вецӀал бутӀала ца бутӀа Аллагьлис закатли лугухӀели. ХӀушани илра бирули, Аллагьла дигиличилара судличилара хъумхӀертес гӀягӀнисири. ХӀушани ца бирухӀели, итилра хъумхӀертес чебсири+. 43Киласуназир гьаларти мерани дуцесра, майдайчи чукурбиубти халкь хӀушази хӀурматличил саламбикӀахъесра дигахъни багьандан, фарисейти, хӀушачи балагь-кьадар чевкъар+. 44ХӀушаб балагь-кьадар! ХӀуша, хӀясибалра хӀерили адамтани ганзкадирути, цӀелда агарти хӀябригъунти саррая»+.

45Илис жаваблис Низамла гӀялимтазивад цали ГӀисази иб: «МугӀяллим, илдигъунти гъайличил ХӀуни нушаб хӀейгибилзахъулригу». 46ГӀисани илдази иб: «ХӀушабра балагь-кьадар, Низамла гӀялимти! ХӀушани икьалалис ца тӀулалра вяшхӀебарили, бихес хӀейэсигъуна дех, цархӀилтачи хъаркабирулраяну. 47ХӀушабра балагь-кьадар! ХӀушани идбагунас цӀелдуби калтӀулрая. Илди хӀушала дудешхъалани сабгу кабушибти! 48ХӀушала дудешхъала баркьуди гӀеббурцули диъни хӀушанира марбирулрая: хӀушала бегӀтани идбагуни кабуршули буили саби, хӀушани биалли, идбагунас цӀелдуби калтӀулрая. 49Илбагьандан сабгу гьатӀи, Аллагьла пасихӀси девлизиб бурибси: „Нуни итдачи идбагуни ва вакилти бурхьис. Илдани цабехӀ кабуршу, цархӀилти биалли дугӀиу+. 50Илбагьандан иш дунъя акӀубхӀейчирадли кертӀибти лебилра идбагунала хӀила жавабкардешра иш наслуличир дирар: 51Гьабилла хӀиличирад дехӀдихьили, Аллагьла хъалила кьурбанбарибси кабирхьуси дурхъаси мерлара ургав Закария кавшибхӀейчи бикайчи“. Нуни хӀушази бурулра: гьаннала кьамлис лерилра чеблуми ахъес чевкъар. 52ХӀушабра балагь-кьадар, Низамла гӀялимти! Багьудила унзала умхьу касили, я хӀуша духӀна ахӀедацӀили, я абацӀес дигути цархӀилти абацӀахъес хӀебатни багьандан». 53ГӀиса арякьун. Илала гӀергъи Низамла гӀялимтира фарисейтира Иличи гӀясибиубли, дахъал хӀисаб-суалтачил Илис гӀелабадкабирки. 54Илала мухӀлилабад сай гӀяйиблаварес хьулчилибиэси гъай дурабикайчи илди хӀерлири+.

12

ДигӀянаси гьаргбиубли бирар

12^1Азирти адамти чукурбикили, барцдешли цали-ца ганзкабирулри. ГӀиса гьаланачи Сунела мутагӀялимтачи дугьайзур: «Фарисейтала хамирдайзирад, цархӀилгӀебли буралли, кӀибяхӀяндешлизирад мяхӀкамли диирая!+
2Чеди дакӀухӀебиэси селра уббихьибсира лебси ахӀен, гӀур гӀячихъхӀебиэси селра дигӀянасира лебси ахӀен+. 3ХӀушани цӀябихӀиб бурибсира берхӀили шалалиуб бикьидая. ГӀямзилаб хӀушани шивкӀивбарибсира, хъулчрачибад бакьаябушили балахъа.

Чизивад урухкӀуси?

4•Дила юлдашуни, хӀушази бурулра: чули чарх кабушес бирули, гьатӀи селра барес хӀебирутагӀир урухмакӀудая+. 5ХӀуша чигӀир урухкӀес гӀягӀнитирал Нуни хӀушази бурис: чарх кабушили гӀергъи, ил жагьаннабла цӀализи бархьесра вируси кьудратла ВегӀлигӀир урухкӀеная. Ну марли викӀулра, хӀуша илигӀир урухкӀеная. 6Шел чяка кӀел къарапуллис ахӀену гьатӀи дирцути? Амма Аллагьли илдазибад цалра хъумхӀерту. 7ХӀушала бургачирти лерил гъезра далли цацали дейгӀунти сари. Лерилра чякналайчиб хӀушала багьа дурхъасину, урухмайрудая!+

8Нуни хӀушази бурулра, халкьла гьалав дакӀу-гьаргли Ну чили кьабулварасра, Аллагьла малаикунала гьалав Инсаниятла Уршили ил сайра кьабулиру. 9Адамтала гьалав Ну чили кьабулхӀерасра, Аллагьла малаикунала гьалав Инсаниятла Уршили сайра кьабулхӀейру+. 10Инсаниятла Уршиличила вайси бурибсиличивад чевверхес асубирар. Амма ЧеряхӀти РухӀ далтӀусилис чевверхни хӀебирар+. 11ХӀуша киласабази кили хала хӀякимталара арила бегӀталара гьала тӀашдатурхӀели, хӀушала гъай кабизахъес се буришара или шишимайзира мадиркудая. 12СенкӀун хӀушани бурес гӀягӀниси Дурхъати РухӀли хӀушаб гӀеббуру»+.

Давлачевла мехӀурдешличила бурала

13•Илабти халкьла кьукьялизивад цали ГӀисази иб: «МугӀяллим! Дудешла калунси мас набчил бутӀахъес узизи бурагу». 14ГӀисани илизи иб: «Бура, гьари, ХӀушаб суд барахъес яра хӀушала гъай-мез бекӀдирахъес Набчи чили хъарбарибси?» 15ГӀур лебтачилра дугьайзурли, Илини иб: «Вари, адамла гӀямру, сунела гьар секӀал имцӀадухъарицад лерли диалра, давлали ахӀенну белгидирути, тамяхӀкардешлизирад хӀуша мяхӀкамли диирая». 16ГӀисани илдас ишгъуна буралара буриб: «Ца давлачев адамла хъуми гӀяхӀил дерхъили дакӀили сари. 17Ил сай ухӀнав пикриухъун: „Нуни се барасли гӀяхӀсира? ДакӀибти ризкьи какьеси мералра агарагу“. 18ва илхӀели иб: „Гьари, дила ризкьи калкьути усурби дехъубли, урасили, лерил ризкьилисра цархӀил маслисра даарицад сагати, халати дирис, ила лерилра кадирхьис. 19Илала гӀергъи набзи ну викӀус: ‘гьанна хӀела дахъал дусмас баари давлара лебну, укули, ужули лигӀматлизир гӀямру деркӀа!’“ 20Амма илизи Аллагьли хьарбаиб: „Абдал! Ишдугил бакӀили, хӀела жан асалли, хӀуни баргъибси мас чис биркура?“+
21Аллагьличивли давлачевхӀейрули, сунесцун давла бурчуси гьариллис ил бетарар».

«Къайгъназимадиркудая»

22ГӀисани сунела мутагӀялимтази иб: «ХӀера илбагьандан хӀушази викӀулра: жаннис беркайчилара, чархлис палтарличилара къайгъназимадиркудая. 23СенкӀун беркайчир жанра, палтарличиб чархра имцӀали мягӀничерти сари. 24ХӀеръая цӀудара къянбачи: илдани я делгӀули ахӀен, я иршули ахӀен. Илдала я хазнала хъулри, я усурби агара, амма Аллагьли илди далхули сай. Арцантачир хӀуша сецадла дурхъатирал багьадалри!+
25Сунела къайгъиличирли сунела гӀямру ца сягӀятлалра духъяндиахъес хӀушазивадли чили вирара?! 26Эгер хӀушани ил бегӀлара биштӀаси секӀалалра барес хӀедирули диадалли, цархӀил секӀлачила къайгънадиркьес селис гӀягӀниси?

Лилия вавначи хӀердизирая

27ХӀеръая, гьари, лилия вавни секьяйда духъулил: илди я дузули ахӀен, я чус палтар душули ахӀен. Амма Нуни хӀушази бурулра, сунела хабарла замана пача Сулайбанра валли, илдазибадли цалраван вегӀиэс хӀейуб. 28ИшбархӀи лебси, жягӀял пичлаб цӀали игуси кьар Аллагьли илкьяйда бегӀбирули виалли, Илини хӀуша, камли дирхаранти, гьатӀиралра гӀяхӀил дегӀдирура!+
29Илкьяйда хӀушара се букутирая, се дужутирая или умцӀра мамцӀудая ва къайгъилизимадиркудая, 30сенкӀун иш дунъяличибти лебил аллагьагартала бекӀлибиубсигъуна къайгъи тяп ил саби. Илди лерилра хӀушаб гӀягӀнити диъни хӀушала зубрачивси Дудешлира балуси сай.

«Аллагьла Низам-зегъала дунъя
баргес умцӀеная»

31ХӀуша Аллагьла Низам-зегъала дунъя баргес умцӀеная, гӀурилти лерилра хӀушаб ИкӀ Суненира луга. 32УрухмакӀуд, камси кьукья! Дудешла кьас – ХӀушаб Низам-зегъала дунъя пешкешбарни саби+. 33ХӀушала лебдеш бицили, мискинтас кумекбиреная, удхӀевдути тавруми тӀалабдарая, зубрачиб кахӀеберхеси, сунечи хъулки гъамиэс хӀейэси ва имсли хӀебергеси давлара цалабирхъеная+. 34СенкӀун давла лебихӀиб сабну, хӀушала уркӀира бируси.

Дусмадусадая

35•Мурталра таманни хӀядурли – палтарла чебкад вайлиу ирира бигьи, чиргъмира адалкахъи – диреная. 36ХӀуша, хужаим мекъличивад чариубли, кьутӀдяхъибмадан илис унза абхьес хӀерти къаравашуни кьяйда, хӀядурли диреная. 37ТалихӀчебти саби, хъайгӀи чариубси чула хужаимли, хӀянчилизиахъили баргибти къаравашуни. ХӀушази бархьли бурулра, ил хужаимли, къаравашла палтарра чегьурли, кьумурличи жибарили, илдас сунени къуллукъбиру. 38ТалихӀчебти саби, чула хужаим мурт чариалра, дигалли байдуги, дигалли шаладиркухӀели виаб, хӀядурли тӀашли баргибти къаравашуни. 39Багьурли диирая, нагагьладан сунечи хъулкни мурт лябкьянал юртла вегӀли балалри, илини хъулки сунела юрт бигӀяхъес хӀелти. 40Инсаниятла Урши хӀушаб гьаналра агарси замана сайну лявкьуси, хӀушара хӀядурли диирая».

41Петрли Илизи хьарбаиб: «Арикар, ХӀуни ил бурала нушабцун бурибсив яра лебтасалра бурибсив?» 42ГӀисани илис жаваб бедиб: «Сунела лебилра къаравашуначи хӀеруди бирахъес ва заманаличиб илди берк-бержличил гӀеббурцахъес юртла вегӀли катурси халал буюрчи сегъуна вирара. 43ЧариубхӀели хужаимли хӀянчилизиахъили варгибси къаравашра талихӀчевси сай+. 44ХӀушази бархьли бурулра, хужаимли илгъуна къаравашличи сунела лебил давла-хазналичи хӀерудибарахъесра хъарбиру. 45Эгер ил къараваш сунези сай: „Дила хужаим жявли-декӀар чархӀейрар“ – викӀули, цархӀилти къаравашуни итули, укули ужули кепкайралли,+
46гьаналра агарси замана ил къаравашла хужаим лявкьян, ил иту ва сунечи лехӀхӀейхъантачи бирхауди агарти адамтачи ватиу. 47Сунела хужаимла хӀялра балули, иличи мутигӀвакӀес валалра хӀелзуси халахар левгӀев дебали танбихӀлаиру. 48Амма халахарли сай витес лайикьси баркьуди хӀебагьурли бирули виалли, илис танбихӀ камси бирар. Сунес дахъал дедибсилизибад, тӀалабра халаси бирар. Сунечи халаси бирхауди бихьибсилизибад халати жавабкардешра тӀалабдиру.

Юртлизиб декӀарбикни ва челябкьлала суд

49•Ну иш дунъяличи цӀа хили сайра вакӀибси ва ил жявли пархбухъи дигулра! 50Шизив визуливан, наб гӀязабтазив вазес чеблира саби. Ил бетаайчи, ну дебали децӀлизивра! 51Ну иш дунъяличи даршудеш хили вакӀибсира или гьанбиркулив? АхӀенра, Ну вакӀилра дунъяличи хӀебалгундеш хили. 52ИшхӀейчибад, ца юртлаб шел леббиалли, илди декӀарбиркур: хӀябал кӀиличи къаршили ва кӀел хӀябличи къаршили бирар. 53Дудеш уршиличи, урши дудешличи къаршили бирар. Неш рурсиличи, рурси нешличи къаршили бирар. Хъубеш неш сунела уршила хьунуйчи, ил биалли хъубеш нешличи къаршили бирар».

54•ГӀисани илди адамтазира иб: «ХӀушани машрикьлизиб дакӀубиубси гъагул чебаибхӀели, илмадан дикӀулра: „БусягӀят ургьесбирхӀур“ ва илкьяйда бирар. 55Кьиблала шайчибад дягӀ бухъунхӀели, дикӀулра: „Дебали ванабирар“ ва илкьяйда бирар. 56КӀибяхӀянти! ХӀушани ванзаличира зубрачира хӀеръили, сегъуна аргъ бирарал бурес балули, гьанна сегъуна замана сабил бурес хӀебалулрая?

57ХӀушаб чидил гӀяхӀсил белгибарес сен хӀейрутирая? 58Масала, хӀела къаршикарра хӀура судличи аркьухӀели, ита детаайчи хӀушани гьар секӀайчила маслигӀятбарес къайгъибарая. Ил хӀебарадли, хӀу илини судьячи арукили, илав туснакъкайрахъури+. 59ХӀези марли викӀулра, бегӀла гӀергъисигъуна къарапулличи бикайчи хӀечибси лебилра чебла ахӀехъили лебалцадхӀи, хӀу итадли дурахӀелхъад».

13

ГӀяйибличи мукӀурвакӀи яра вебкӀи

13^1Ил замана Аллагьла хъули кьурбаннис делгьестира кили бякьунти галилеяланти Пилатли кабушниличила ва илдала хӀи кьурбандарибти хӀяйвантала хӀилизи дархдикниличила ГӀисази буриб+. 2ГӀисани илдас жаваблис иб: «Итди галилеялантас илгъуна биубхӀели, илди лебилра цархӀилти галилеялантачиб имцӀякь бунагькарти сабри или рахли хӀушаб гьанбиркулив? 3Юх, ахӀен викӀулра, Ну хӀушази! Амма мукӀурра дакӀили, гӀямру дарсхӀедарадалли, хӀуша лерилра итди кьяйда улхадая! 4Яра итди, чучи Силоамла кӀялгӀя кабикили бебкӀибтиван, хӀушара Ярусалимла лебил халкьличиб итди гьатӀиралра гӀяйибкарти саби или дикӀулрав? 5АхӀен викӀулра Ну хӀушази! Амма мукӀурра дакӀили, гӀямру дарсхӀедарадалли, хӀуша лерилра итди кьяйда улхадая!»

Инжирла галгаличила бурала

6ГӀур ГӀисани ишгъуна бурала буриб: «Ца адамла тӀутӀила анхълаб инжирла галга лебли саби. Ил вакӀили, иличир цӀедеш даргес умцӀули хьалли, цалра баргили ахӀен+. 7ИлхӀели илини анхъчизи иб: „ХӀера, хӀябал дус иша вашули, инжирла иш галгаличир цӀедеш даргес умцӀули хьалли, хӀедаргира. Бяхъили убаса. Мерра бурцахъули се бируси?“+
8Амма анхъчини иб: „Хужаим, ца гьатӀи дус батигу. Нуни алавчар ванзара буркъили, декра калкьас. 9Белики, цӀедеш гӀур дусалра дакӀес? ДакӀхӀедакӀалли, гӀур бяхъишину“».

ГӀемсни дуцибси хьунул адам сут бархӀи арарарни

10Цагьачам сут бархӀи ГӀиса киласалав гӀякьлума угьулри+. 11Илар рархьриэс хӀерируси, къакъуй хьунул адам лерри: илизи жинд хьурабиубли, изай руцили, вецӀну гехӀра дус риублири. 12Ил чераили, ГӀисани ил Сунечи жирариб ва илизи иб: «ХӀу хӀела изайзирад сагъкариубри». 13ГӀисани иличи някъби чедуциб ва ил, рархькариубли, Аллагьлис дезарикӀесряхӀиб. 14Ил сут бархӀи сагърарни багьандан ГӀисачи гьимукӀибси киласала хала кашишли халкьличи дугьайзурли иб: «ХӀянчи бирес чедаахъибти урегал бархӀи сари. Сагъдирахъес хӀуша сут бархӀи ахӀи, илди бурхӀназир дашеная»+. 15Амма Арикарли илис жаваб бедиб: «КӀибяхӀянти! ХӀушазивадли гьариллира сут бархӀи ахӀену гьатӀи, тӀенилизибад арзили, унц яра эмхӀе шинни бахес бикуси+? 16Гьанна вецӀну гехӀра дус Илбисли руцибси ишис, Ибрагьимла рурсилис, сут бархӀи сагъриэс пайдахӀебирулив, гьатӀи?»

Къаршикартала кьабулагардеш

17ГӀисала илди гъайли лебилра Илала къаршикарти урузбиахъуб, лебил халкь биалли, Илини дирути гӀяжаибдешунани разибариб.

Гьела кьякьличила ва хамирдайчила бурала

18•ГӀур ГӀисани, илдачи дугьайзурли, иб: «Аллагьла Низам-зегъала дунъя селичил цугбуцес вирара? Нуни ил селичил цугбуциша? 19Гьари, хӀера, адамли, касили гьела кьякь, сунела хъучи бегӀи сай. Ил чебакӀили, халабаили галгацад баибхӀели, илала кьялубачир арцанта пукьнира далли дарили сари»+.

20ГӀисани гъай даимдарили, иб: «Аллагьла Низам-зегъала дунъя Нуни селичил цугбуциша? 21Гьари, хӀера: кьацӀ берцӀес багьандан хьунул адамли касили хӀябал умцла декьлизи хамирданра кабихьили башунси лебил башни чеахъбиуб».

Кьакьати къапу гӀекӀибхӀели

22•Ярусалимлизи гьуни буцили, шагьуртазира шимазира виули, ГӀиса халкьлизи гӀякьлума угьулри. 23Ца адамли, Иличи дугьайзурли, иб: «Арикар, камтасцун берцес биркни марсив?» 24ГӀисани илизи иб: «Кьакьати унзаларад духӀна адацӀес къайгъибарая, амма, дирхаирая, илад абацӀес бахъал балбизурли хьалли, бирхӀебирар. 25Хъа вегӀли айзурли унза гӀекакӀалли, хӀуша дурар кавладая ва, унзализи кьутӀдикӀули, дикӀудая: „Хужаим, нушаб абхьагу!“ Илини хӀушази иру: „Нуни хӀуша чинарад дакӀибти чихъали сарралра хӀедаларая“+. 26ИлхӀели хӀуша Илизи дикӀудая: „Нуша ХӀечил дарх дукулира-дужулира калунрагу, ХӀу нушази гӀякьлумара угьади“. 27Амма илини жаваб луга: „ХӀушази бурулрагу, Нуни хӀуша чинарад дакӀибти, чихъали сарралра хӀедаларая. Вайдеш биранти лерилра набчирадли ардукьеная!“ 28Аллагьла Низам-зегъала дунъялизиб хӀушани Ибрагьимра, ГӀисакьра, Якьубра, цархӀилти идбагунира чебаибхӀели, дисидирудая ва цулба кьяржардикӀудая, сепайда иларад хӀуша дугӀаили дирудая!+
29Магърибла ва машрикьла, хьанила ва кьиблала шайчибад бакӀибти Аллагьла Низам-зегъала дунъялизиб лигӀматла кьумурла мякьлаб цалабиркур+. 30БегӀлара гӀелабтили сабти, илди цаибтили бирар. Саби цаибтили сабти биалли, илди бегӀлара гӀергъитили бирар»+.

Гьирадлис ГӀисала жаваб

31•ГӀисачи ца-чумал фарисей бакӀили, Илизи иб: «ХӀед ишадли арукьес гӀягӀнибиркур. Гьирадлис ХӀу кавшес дигули сай»+. 32ГӀисани илдази иб: «Дукьеная, ит гурдази бурая: „ишбархӀира жягӀялра жиндри гьадирхъули Ну узус, хӀябэсил бархӀи Дила хӀянчи таманбирис“. 33ИшбархӀира, жягӀялра, гӀергъила бархӀира Нуни Дила архӀя даимбарес гӀягӀнибиркур, сенкӀун идбаг Ярусалимлизив ахӀи, цархӀиллав кавшили виэс бируси анцӀбукь ахӀен.

Ярусалим! Ярусалим!

34Агь, Ярусалим! Идбагунира кабуршуси, хӀечи бархьибтира къаркъуба итули кабуркӀуси, Ярусалим! ГӀяргӀянира сунела жибхӀни дуклумау дурчуливан, хӀела дурхӀни бучес Нуни чуйнара кьасбарили хьалли, хӀу кьабулхӀебикири!+
35ХӀера гьанна хӀела юрт бацӀкабухъи саби! Нуни хӀушази бурулра: „Арикар багьандан Лявкьуси Аллагьли мубаракварибси сай!“ – или дикӀуси замана сабаайчи, хӀушани Ну чехӀейура!»+

14

Сут бархӀи инсанти сагъбирни

14^1Цагьачам сут бархӀи ГӀиса фарисейтала бегӀлара халалгъуна хӀякимтазивад цаличи хӀерикунничи вакӀиб. Илини се бирул или адамти хӀербикӀулри+. 2ГӀисачи дяхӀ-дяхӀли кайили, шиндикили зягӀипси адам леври. 3Низамла гӀялимтачира фарисейтачира дугьайзурли, ГӀисани хьарбаиб: «Сут бархӀи сагъбирес асубирусив?»+
4-5Илдани жаваб хӀегиб. ГӀисани, зягӀипсиличи гачикили, ил сагъвариб. Илдази биалли иб: «Нагагьладан хӀушазивад чила-биалра урши яра унц сут бархӀи къуюла бухӀнакабикалли, хӀушани илмадан ил дурахӀейсидав гьатӀи?»+
6Илдани ГӀисала ил суаллисра жаваб гес хӀебиуб.

Цаибти мерани чердикӀни

7Жибарибтани гӀяхӀти мерани даргес къайгъилизиб биъни чебаили, ГӀисани илдас ца бурала буриб:+
8«ХӀу мекъличи живарибхӀели, хӀу бегӀлара хӀурматла мерличи камайруд, сенкӀун цархӀил, хӀечивра хӀурматчевси адам живарили виэс асубирар+. 9ХӀура итра сунечи жидарибси хужаимли хӀези иру: „ХӀела мерличи иш кайахъа, гьари“. ИлхӀели хӀед бегӀлара вайсигъуна мерличи кайэс чевкъар. 10ЖиварибхӀели, хӀу арякьи бегӀла гӀелабси мерличи кайи. ИлхӀели хӀу живарибсини, вакӀили хӀези викӀар: „Юлдаш, хӀу иша, ахъихӀи кайи!“ ИлхӀели цархӀилтала гьалаб хӀела хӀурмат ахъбирар. 11СенкӀун сунени сай чевяхӀируси увяхӀварили вирар, сунени сай увяхӀируси чевяхӀварили вирар»+. 12Сай живарибси фарисейлизи ГӀисани иб: «Савли яра хӀерейс букахъес гӀяхӀли жибирухӀели, я юлдашуни, я узби, я тухумти, я давлачебти унруби жимабирид, сенкӀун илдани хӀура живарили, хӀуша лебтанилра чебла чебкайхъидая. 13ГӀяхӀли хурегличи жибирухӀели, мискинтира, чулахъунира, балкӀабира, сукъуртира жибирен. 14ХӀера, илхӀели хӀу харили виэс вируд: сенкӀун илдани хӀела гьалаб чула ламус бекӀлил ахъес хӀебирар ва илбагьандан хӀялалси бебкӀала агьлу мицӀирбирухӀели, хӀед керира биур».

15•Илди гъай дакьили, гӀяхӀлазивад цали ГӀисази иб: «ТалихӀкар сай Аллагьла Низам-зегъала дунъялизиб сунес укесра ужесра кьадарбиубси адам!»

Халаси беркайчи жибарни ва жибарибти хӀебакӀни

16ГӀисани илис жаваблис ца бурала буриб: «Ца адамли сяхӀбат барес кьасбарили, бахъал гӀяхӀли жибарили сай. 17Кьумурла мякьла кабиэс замана баибхӀели, „Гьар секӀал жявлил хӀядурлину, даширая“ – или, жибарибтази бурахъес сунела къараваш вархьили сай. 18Лебилра гӀяхӀли вягӀдалабиубтиван, „гӀяйиб мабиридая, имкан агара“ – или, бикӀесбяхӀиб. Цаибилли иб: „Нуни хъу асили, ил чебаэс хӀякьи гӀямал хӀебирарну, чевверхи“. 19КӀиибилли иб: „Нуни шел унц асили, илди пайдалати сарил ахтардидарес гӀягӀнилину, набчи гӀяйиб мабирид“. 20ХӀябэсиллира иб: „Дила мекъ сабину, ну вакӀес хӀейрус“. 21Къаравашли чариубли вакӀили, иличила буриб. ИлхӀели гӀясивиубси хужаимли сунела къаравашлизи буюрбариб: „Укьенну, шагьарла лерил кьакьурбази алавиубли, иша лебил садакьачибира, чулахъунира, сукъуртира бучили ка“. 22Къаравашли илизи иб: „Хужаим, хӀуни хъарбарибси нуни барира, амма акьути мерани гӀуррара лерал“. 23ИлхӀели хужаимли къаравашлизи иб: „Гьундурачибтира кьакьурбазибтира бучили, леблизилра бакӀахъес гӀяхӀил тиладибара. Наб гӀяхӀлани хъали бицӀахъес дигулра“. 24ХӀушази бурулра: Жибарили хӀебакӀибтазивад цалра гӀур дила кьумурла мякьла кахӀейрар!»

ГӀисас гӀелавад арукьнила багьа

25•ГӀисачил барх башути бахъал адамти лебри. Илини гӀелавяхӀ ласяхъили, илдази иб: 26«Набчи вашуси, ил сунела дудешличира, нешличира, хьунуйчира, дурхӀначира, узбачира, рузбачира, сунела гӀямруличираван ахӀи, Набчи имцӀали дигичевсили хӀейалли, ил Дила мутагӀялимли виэс вирхӀейрар. 27Чедуркъибтира чекахӀейсуси, Наб гӀелавадра хӀешуси, илра Дила мутагӀялимли виэс вирхӀейрар+. 28Эгер хӀушазивад чили-биалра кӀялгӀя белшес кьасбаралли, илини, гьар секӀал къелгӀердушес сунес сецад арц гӀягӀнидиркурал багьес багьандан, гьаланачи кайили, сунени дарес гӀягӀнити лерил харжани хӀясибхӀейрув, гьатӀи? 29Рахли илини илра хӀебарили, хьулчи белшалли, илини сунела кӀялгӀя хъараахъес хӀейрар. ГӀур, илала баркьудиличиб лебилра дукаркабирхӀур 30ва илис гӀелабадли бикӀар: „Лушес вехӀихьили, бируси таманбарес хӀейубси адам ит сай!“ 31ЦархӀил пачачи къаршили дяви бехӀбихьес кьасбарибси пачанира, гьаланачи сунечи къаршиси гъал азирла гӀяскарличил, сунела лебси вецӀал азирла гӀяскар дявлизиахъес бирарал хӀясиббарес гӀягӀнибиркур. 32Рахли хӀебиралли, даршудеш тиладибарахъес вакилти бурхьу. 33Илкьяйда хӀушара: эгер хӀушала лебдешлизирад духъес хӀейрадалли, хӀуша Дила мутагӀялимтили диэсра хӀейрудая.

34Зе – гӀяхӀти секӀал сари, амма зелизибад зукьидеш бегъалли, зе селис багаладирара+? 35Илди я ванза, я гъягъя гӀявадаресалра какьес хӀейрар, касили лайдакӀалли ахӀенси! Бакьес лихӀби лерсини бакьаб!»+

15

Бетахъибси мазачила бурала

15^1•ГӀисачи лехӀбизес цагьачам бахъал хӀекь бурчантира цархӀилти бунагькар агьлура бакӀиб. 2Фарисейтира Низамла гӀялимтира, дебали гӀясибиубли, бикӀулри: «Итини бунагькарти кьабулбирули, илдачил варх укесра кайрули сай!»+
3ГӀур ГӀисани илдас ца бурала буриб: 4«Масала, даршал маза лерси хӀушазивадли цала, ца чебкабалкӀи бетахъили саби. Ил сунела гӀелар калунти урчӀемцӀанну урчӀемра мазара авлахъличир датурли, илигӀив умцӀес архӀякьяну, гьатӀи? 5-6БаргибхӀели разииубли, ил сунела хъуцӀрумачи гӀелакахъили хъайгӀи вакӀили, юлдашунира унрубира бучили, илдази хӀебурув: „Бетахъибси дила маза баргирану, набчил дарх хӀушара разидиирая!“ 7Бархьли бурулра, илкьяйда зубрачибра ца бунагьуни тавбадарибсиличи имцӀали харидеш биру, тавбадарес хӀяжатдеш агарти урчӀемцӀанну урчӀемра гӀябидличиван ахӀи+.

Бетахъибси арцличила бурала

8Яра сунела вецӀал къуруш лерли, ца бетахъалли, хьунул адам алкахъи чирагъра, хъалира лерил гӀямзурбира душкили, ил баргес умцӀхӀемцӀару, гьатӀи? 9Ил баргибхӀели, сунела юлдашунира унраличибти хьунул адамтира цалабяхъили, илдази хӀебурув: „Бетахъибси къуруш нуни баргилрану, набчил дарх разидиирая“. 10Дирхаирая, бунагьуни тавбадарибси ца бунагькар багьандан Аллагьла малаикуна илгъуна разидеш биру».

ЧеввалкӀунси уршиличилара, илала узиличилара, илдала дудешличилара бурала

11ГӀисани, гъай даимдарили, иб: «Ца адамла кӀел урши лебри. 12Дудешлизи виштӀалгъунани иб: „Наб биркуси секӀал га“. Илини лебдеш кӀелра уршилис бутӀиб. 13Ца-кӀел бархӀила гӀергъи виштӀал урши, гьар секӀалра дицили, арцра ардухили цархӀил улкализи арякьи сай. Илав саяхъ гӀямрулизи ахъили, ил лебилра лебдешлизивад ухъун. 14Илини гьар секӀал харждарили тамандиубхӀели, ил улкализир цӀакьти гаши дехӀдихьили, илис дахъал агруми кьяраэсра чебуркъуб. 15Ил арякьи, илав хӀерируси минала ца адамличив узесвяхӀиб. Илини ил цурми дихӀяхъес авлахъличи вархьиб. 16Сунес беркеси хӀелугни багьандан, ил цурми далхути секӀли дукесра валли хӀядурлири. 17БегӀла гӀергъира, ил пикриухъун: „Дила дудешличиб бузути бахъал адамтас белкъра белкъи имцӀара бухъеси беркала камхӀебири, ну биалли ишав гаша убкӀулра. 18Арякьи дудешлизи бурис: ‘Ну зубралара хӀелара гьалав гӀяйибла вегӀ сайра. 19Илбагьандан ну хӀела урши сайра или викӀес набзиб ихтияр агара, ну хӀечив узахъесалра пурбанбара’“. 20Илмаданал ил сунела дудешличи арякьун. Ил гьарахъли левалли чеили, дудешла дебали уркӀецӀидухъун ва дуцӀли ветаили, хъябрусра викили, уршиличи байикун. 21Уршили илизи иб: „Дудеш! Ну зубралара хӀелара гьалав гӀяйибла вегӀ сайра. Илбагьандан ну хӀела урши сайра или викӀес набзиб ихтияр агара“. 22Дудешли сунела къаравашунази иб: „Къалабали дукьенаяну, дегӀлара гӀяхӀти палтар хили, илизи чегьахъая. Илала тӀуйс тӀулекара, кьяшмас дабрумира хая. 23Кили цӀерхьси къачара белгьеная; кадиили, шадлихъ бирехӀе. 24СенкӀун дила иш урши вебкӀилри – мицӀиркайуб, ветахъилри – дакӀуиуб“. Илдани сяхӀбат бариб.

25Халалгъуна урши ил замана авлахъличив сайри. ХъайгӀи чарируси халалгъуна уршили далуйталара делхълара агурби дакьиб. 26Чула къаравашуназивад цализи хьарбаиб: „Се бетаурлив?“ 27Илини иб: „ХӀела узи хъайгӀи чариуб. Ит ара-сагъли чариънила хӀурматлис хӀела дудешли цӀерхьси къачара белгьахъун“. 28Ил гьимукӀиб ва хъайгӀира валли ахӀецӀеслибариб. Дуравхъунси дудешли илизи хъайгӀи ацӀахъес тиладибариб. 29Амма илини дудешлис жаваб бедиб: „Ну хӀед лагъ кьяйда узули, чум дус ардякьи диалра, нуни хӀед ца гъайалра гӀелабяхӀ чархӀебатурра. Амма юлдашуначил барх шадлихъ барахъес хӀуни наб ца гӀежалра гес лайикьхӀебарири. 30ХӀела лебил масра шаддикь хьунрачил бергунси хӀела урши вакӀибхӀели, цӀерхьси къача ит уршилис белгьахъунри!“+
31Дудешли илизи иб: „Дила урши! ХӀу мурталра набчил варх сайри, дила лебдешра хӀела саби. 32Ит, хӀела вебкӀибси узи мицӀиркайубли вакӀниличи хӀуни харидеш барес гӀягӀнисири“».

16

Марли ахӀенси буюрчичила бурала

16^1ГӀисани сунела мутагӀялимтази ишгъуна гьатӀи бурала буриб: «Ца давлачевси адамла левли сай сунела хӀянчизартас бекӀдеш дирахъес катурси буюрчи. Хужаимлизи багьахъурли саби, сунела буюрчили лебдеш пулкӀуцӀбирули или. 2Хужаимли ил тӀалабварили, иб: „ХӀечила набчи дашути се хабурти сари? ХӀуни барибси хӀянчила баянти ха. ГьатӀи хӀу буюрчили виэс хӀейруд“. 3Илди гъайла гӀергъи буюрчили, пикриухъи, сунези сунени иб: „Нуни се баришара? Хужаимли ну хӀянчилавад дуракайулрагу. Ванза укъес гьанна дила цӀакь агара, садакьалигӀив вашесра – цӀахли саби... 4Се барес гӀягӀнисил нуни балас! Ну хӀянчилизивад ухъунхӀели, чили-биалра сунечи хъайгӀи арукишагу“. 5ГӀур илини хужаимлис чеблалиубти адамти цалис гӀергъи ца жибиресвяхӀиб. Цаибиллизи хьарбаиб: „ХӀечибси дила хужаимла сецадла чебла сабри?“ 6Илини жаваб чарбатур: „Зайтун гӀявадешла даршал чармала“. Буюрчили илизи иб: „Ма хӀела чеблала кагъар, къалабали кайили, ‘ШуцӀали’ – или, белкӀен“. 7ГӀур цархӀиллизира хьарбаиб: „ХӀечибси чебла сецадла саби?“ Илини иб: „АнкӀила даршал гавлаг“. Илизира иб: „Ма иш чеблала кагъар, ‘ГехӀцӀали’ – или, белкӀен“. 8Сунела хӀиллакар буюрчи хужаимлира валли гапвариб, хӀилла устадешличил барни багьандан. Марлира, гьаннала адамти, иман бухибтиван ахӀи, цархӀилтачилси чула бархбаслизиб имцӀали сакӀубти саби. 9Нуни хӀушази бурулра: иш дунъяличиб хӀушаб гибсиличирли пайдаладиреная, гьалмагъуни имцӀабиахъес багьандан. Ишабси лебдешлизирад духъунси сягӀят даимси хъули хьурадирура. 10Камси секӀайзив марси, ил халасилизивра марли вирар. Камсилизив хӀялалагарси халасилизивра хӀялалли хӀейрар+. 11Эгер хӀуша дунъяла давла бихӀяхъес игьдибарбихьес лайикьли хӀейадалли, хӀекьси секӀал бихӀяхъес хӀушачи чили игьдибар бирхьув+? 12Нагагьладан цархӀилла мас бихӀяхъес хӀушачи игьдибарбихьес асухӀебирули гӀергъи, хӀушаб хӀуша дегӀси-декӀар чили лугав? 13Ца къаравашра цагьакӀли кӀел хужаимлис къуллукъли кайзес хӀейрар: цаличи ил дигичевли вирар, цархӀил биалли дигхӀейгахъу; цалис марли вирар, цархӀиллис биалли багиагарли вирар. ХӀушанира кӀилис – Аллагьлисра арцлисра къуллукъбирес хӀейрудая!»+

14•Арц дебали диганти фарисейти, ГӀисала илди гъай дакьили, Иличиб дукарбяхӀиб. 15ГӀисани илдази иб: «Халкьла гьалар хӀушани хӀялалталадирули хьалли, Аллагьли хӀушала уркӀбала хӀял бала. Адамтани бегӀлара кьиматласилизи буйгӀуси, ил Аллагьлис бегӀлара хӀейгуси секӀал саби+. 16ЯхӀъя вакӀес гьалабал Низамра лебсири, идбагунира бирутири. Илис гӀергъи сабри Аллагьла Низам-зегъала дунъяличила хабар бурес ва лебтазилра ила абацӀес къайгъибирахъес гӀеббугьес бехӀбихьибти+. 17Мусни-зубри пяхӀли дуаллира, Низамлизиб хӀярпла бутӀалра бетхӀейхъур+.

Мурул-хьунул декӀарбиркниличила

18Сунела хьунуйзивад декӀарикили, цархӀил карируси, ил сунела хъалибарглис мардеш булъан сай. Муруйзирад декӀаррикибсиличи хъайчикайрусира хъалибарглис мардеш булъан сай+.

Давлачевличила ва мискин Лазарличила бурала

19Муртрил давлачев адам леври. Ил пачналагъуна палтарра челгьули, даимси байрамличив кьяйда хӀеркайрулри. 20Левил дяхъурбани уцибси, сунес Лазар бикӀуси ца садакьачира леври. Ил давлала вегӀла къапула гьалав кайхьири. 21Кьумурличир калунти кьацӀла кесекуни лайдакӀибхӀели, сунес дикахъес хӀерлири. ДуцӀли дакӀили хурани илала дяхъурбира ижулри. 22ХӀера, ил садакьачи вебкӀиб. Малаикунани ил заки, Ибрагьимла мякьла арухиб. Давлала вегӀра вебкӀибхӀели арухили хӀяриихьиб+. 23Жагьаннаблизив, цӀакьти гӀязабтазивси илини хӀеръибхӀели, гьарахъихӀиб Ибрагьимра илала мякьлав Лазарра чебаиб+. 24Ибрагьимличи дугьайзурли, илини вявъиб: „Ибрагьим-дудеш! Набчира уркӀецӀибарагу. ЦӀала иш гӀязаблизив дебали инжитлирану, шинни бемхӀехъурси тӀуйчил дила лезми шинкӀабарахъесалра набчи Лазар вархьагу!“+
25Амма Ибрагьимли илизи иб: „ХӀуни, дила урши, гьандикахъа гьари, гӀямрулизир хӀед гӀяхӀдешуницун дирухӀели, Лазарлис – лерилра вайдешуни кьадар диъни. Гьанна иш ишав лигӀматлизив сай, хӀу – гӀязабтазив сайри. 26Илала дурабад, чи-биалра ишадли хӀушачи ветахъухъес кьасбаралли, ил барес виъхӀейэси, хӀушара нушара декӀардируси, лутӀи агарси хандакь леб“. 27ИлхӀели давлала вегӀли иб: „ХӀебиалли, дудеш, хӀези тилади саби, хӀуни Лазар дила дудешличи хъайгӀи вархьа. 28Итаб дила шел узи тебтину, илдира иш гӀязабтала мерличи хӀебикахъес къайгъибарая или чӀумали бураб“. 29Ибрагьимли илизи иб: „Итдала Мусара цархӀилти идбагунира тебтину, илдани чузи дурутачи лехӀбилзаб“. 30Давлала вегӀли илизи иб: „Юх, Ибрагьим-дудеш, бебкӀибтазивад ца чи-биалра укьялри, илди чула бунагьуначи мукӀурбикӀи“. 31Ибрагьимли иб: „Эгер Мусачи ва идбагуначи итди лехӀхӀебилзули биалли, бебкӀибихӀибад мицӀирбиубтачира бирххӀерар“»+.

17

Бунагьличила, вирхниличила ва чеблаличила

17^1•ГӀисани Сунела мутагӀялимтази иб: «Инсан бунагьличи гьуцӀирути дахъал секӀал лер. Амма сай цархӀилла бунагьла сабабчи сайсилис халаси балагь гӀеббиур!+
2Илди гӀядатла адамтазивадра биштӀалтазивадра цализи сунени бунагь барахъниличиб, хъябличи шинкьала урхамра чекахъили, урхьнази лайвакӀни гьалаб сабри. 3Вари, мяхӀкамли диирая! Эгер хӀела узи хатӀаикалли, илизи уркъубяхъя, мукӀурвакӀалли, чевкерхи+. 4Ил хӀечил жаляхъили, ца бархӀи верхӀна хатӀара икили, гӀур шурухъи верхӀна „гӀяйибмабирид“ алли, иличивад чевкерхи»+.

5Арикарлизи вакилтани иб: «Нушала дирхни имцӀабиахъа!» 6Арикарли илдази иб: «Эгер хӀушазиб гьела кьякьцадалра дирхни леббиалли, хӀушани ит инжирла галгализи „хӀячмира айтӀенну, хӀу урхьулизи убатурли багьарбии“ адалра, ил хӀушала гъайличи мутӀигӀбикӀур+.

7Масала, хӀушала хъу балцуси яра дуки вашуси ца къараваш левли сай. Гьари бура, ургубалавад чариубхӀели, хӀуни илизи ириду: „Къалабали вашину кьумурла мякьла кайи!“ 8ХӀуни или хӀейридну, гьаланачи илизи ирид: „Укьенну хӀядурбарили, иша наб беркала ха, ну укухӀели къуллукъбара, гӀур вякьи, хӀура укен“. 9Сунечи хъарси барибси къаравашлис баркалла икӀару? 10Илкьяйда хӀушара: хӀушачи хъарти дарибхӀели, дикӀеная: „Нуша гӀядатла къаравашуни сарра. Лерилра нушани дарибтира, илди нушачи хъарти секӀал сарри“».

ГӀяхӀбаркь балуси кьявгала изайзивси самариялан ва гӀяхӀбаркь хӀебалути урчӀемал

11ГӀиса Самариялара Галилеялара ургабси дазукад ватихьили, Ярусалимлизи вяхӀиуб. 12Гьачам ца шила дубла ветаибхӀели, Илис кьявгала изай буцибти вецӀал адам къаршибикиб+. 13Гьарахъ-гьарахъли тӀашбизурли, илди ахъли вявбикӀули, тиладибухъун: «ГӀиса, Ахърила ВегӀ, нушачи уркӀецӀибарагу!» 14Илди чебаили, ГӀисани иб: «Кашишуначи дукьеная, хӀушачи итдани хӀеркайруну». Илди гьуникад аркьуйхӀиб сагъкабиуб+. 15Илдазивадли ца, сай сагъкайъни чебаили, ахъси тӀамаличил Аллагь чевяхӀирули, гӀелавяхӀ чариуб 16ва ГӀисала гьала ветаили, кьукьмусра викили, Илис баркаллаикӀесвяхӀиб. Ил Самариялизивадси адам сайри+. 17ИлхӀели ГӀисани илизи иб: «Изайзибад умубиубти вецӀал ахӀенрив, гьатӀи? ЦархӀилти урчӀемал чинаба? 18Аллагьлис баркаллала деза барес, цархӀил миллатлан иш ца адам ахӀи, цархӀил чилра вакӀхӀекӀибу?» 19ГӀисани илизи иб: «Айзину, арукьен. Вирхнили сайри хӀу верцахъибси»+.

«Аллагьла Низам-зегъала дунъя
мурт бирусив?»

20•Фарисейтани цагьачам ГӀисази хьарбаиб: «Аллагьла Низам-зегъала дунъя мурт бирусив?» Илини иб: «Аллагьла Низам-зегъала дунъя хӀулбани чебаэсли лябкьуси ахӀен+. 21Я чилилра хӀейру: „ХӀердикӀеная, иш Аллагьла Низам-зегъала дунъя бакӀили леб!“ яра „ХӀера ит!“ СенкӀун Аллагьла Низам-зегъала дунъя гьанналаубал хӀушала ургаб саби». 22Сунела мутагӀялимтази биалли ГӀисани иб: «Инсаниятла Урши чеваэсси ца бархӀилра бакӀахъес хӀуша иштяхӀдиубси замана лябкьян. Амма хӀушани Ил чехӀейидая+. 23ХӀушази адамти бикӀар: „ХӀера итав!“ яра „ХӀера ишав!“ БекӀлил къалабамадикӀудая ва гӀеларад дуцӀмадикӀудая+. 24Сай чариубси бархӀи Инсаниятла Урши лебилра зак ца дублабад цархӀил дубла бикайчи пархбухъи шалабируси лямцӀгъунсили вирар! 25Амма Илис гьаланачи дахъал къияндешунира, гьаннала наслула адамтани сай хӀейгиварнира дяхӀяэс чевкъар+. 26НухӀ идбагла замана диубти Инсаниятла Уршила заманара дирар. 27НухӀ идбаг гамиличи ацӀибси бархӀи сабаэс гьалабра адамти букулира, бужулира, хьунрира кабирули, шерира башули калунти саби. ГӀур шин чедидерхурли, гьар секӀал гъаркькадарибти сари. 28Тяп илкьяйда Лотла заманара биубси саби: адамти букулира, бужулира, дирцу-исулира, делгӀулира, лушулира калунти саби. 29Амма Содомлизивад Лот дуравхъунси бархӀи зубразирад цӀалара алтӀлара заб дарили, илди лебилра къирбариб. 30Илгъуна секӀал бетарар Инсаниятла Урши дакӀуиубси бархӀира! 31Сай ил бархӀи хъалчличив къаршиикили, сунела ваяхӀ хъулир калунси адам, илди касес уди камацӀаб! Сай дурав къаршиикибси адамра гӀелавяхӀ чармайаб. 32Лотла хьунуйчилара хъуммартидая! 33Сунела жан дерцахъес къайгъилизивси, ил сунела жаннизивад улхъан, илизивад ухъунсини – даимти гӀямрура дургу+. 34Нуни хӀушази бархьли бурулра, ил дуги ца ухьалаб кӀел бирар: ца арку, цархӀил валта; 35Ца шинкьалар ризкьи лукьути кӀел хьунул адам бирар. Илдазирадли ца арку, цархӀил ралта. [ 36Хъучиб кӀел бирар. Илдазивад ца арку, цархӀил кавлан]». 37Илизи мутагӀялимтани хьарбаиб: «Арикар, лерилра илди секӀал чинар детарутив?» ГӀисани жаваб бедиб: «Алхунси лебихӀир чӀакни чукурдирар».

18

Бунагькар судьяличила бурала

18^1ГӀисани мутагӀялимтази, саби мурталра Аллагьлис булгес ва бекӀлилра умутагархӀебирес гӀягӀнили биъни аргъахъес багьандан, ишгъуна бурала буриб:+
2«Ца шагьарлизив я АллагьлигӀив уруххӀекӀуси, я адамтазибад цӀаххӀебилзуси судья леври. 3Ил шагьарлизир мурталра ил судьячи рашули, илизи „Бархьдеш кабизахъес наб икьалабарили, дила гӀярза бекӀличибушагу“ – или, тиладирикӀуси ца гамъа хьунул адамра лерри. 4Ил вахъхӀи кьабулхӀеркулира кали, гӀур сунези сунени иб: „Ну я АллагьлигӀив уруххӀекӀули, я халкьла гьалаб цӀаххӀебилзули виасра, 5ит хьунул адам наб ретӀили сари. Гьари, набчи гӀур хӀерашахъес ва инжитхӀейэс багьандан, итала мурад бирис“». 6Арикарли илдачи дугьайзурли, иб: «Ит хӀярамзада судья сейкӀулил хӀушани бикьулраяв? 7Марлира, Сунени чеббикӀибти ва дугелира хӀерелира Сунес булгути адамтас Аллагь икьала хӀейэсара? Илини итдас Сунела кумек кьанхӀебирахъугу, гьатӀи? 8Нуни хӀушази бурулра, Илала хӀукму къалабасили ва бархьсили бирар. Амма Сай вакӀибхӀели, Инсаниятла Уршили ванзаличир бирхни баргесара?»

Фарисейла ва хӀекь бурчанна балга

9Чули саби бунагьагартази халбирутас ва цархӀилти лебтачилра гьимикартас ГӀисани ишгъуна гьатӀи буралара буриб:+
10«Балга барес Аллагьла хъули кӀел адам бакӀиб: ца – фарисей, цархӀил – хӀекь бурчан. 11Фарисей тӀашкайзурли, сунези сай ишкьяйда улгесвяхӀиб: „Я дила Аллагь! ЦархӀилти адамтачи: тамяхӀкартачи, къалптачи, къехӀбадешлизи ахъибтачи, ит хӀекь бурчайчира валли, ну мешули хӀейънилис ХӀед баркалла биаб+. 12Ну ца жумягӀли кӀийна дубурцулра, нуни тӀалаббарибсила вецӀал бутӀала ца бутӀа закатлис бедлугулра“+. 13Тяйдили кайзурси хӀекь бурчанни биалли, закибяхӀ хӀерэсалра хӀейрулри. Ил, сунела михъирлизи хункӀра бирхъули, викӀулри: „Я Аллагь, ну бунагькарси виаслира, ХӀуни набчи уркӀецӀи бара!“ 14Нуни хӀушази бурулра, фарисей ахӀи, хӀекь бурчан сунела балгара таманбарили, Аллагьла гьалав маркайубли сунела хъайгӀи арякьун. СенкӀун сунени сай халаиран, ил увяхӀварили вирар, сунени сай увяхӀируси чевяхӀварили вирар»+.

«ДурхӀни Набчи башахъес балтеная»

15•ГӀиса гачикахъес, халкьли Иличи биштӀати дурхӀни бихулри. Ил чебаили, мутагӀялимтани къадагъабирулри. 16ГӀисани дурхӀни Сунечи жибарили, мутагӀялимтази иб: «ДурхӀни Набчи бакӀахъес батирая, илдас диргаламадулхъадая. Аллагьла Низам-зегъала дунъя илдигъунтас саби кьадарси. 17ХӀушази бурулра, виштӀаси дурхӀяливан Аллагьла Низам-зегъала дунъя кьабулхӀебарибсилис илала ухӀна ацӀес хӀебиркур»+.

Даимти гӀямру

18•Ца хӀякимли ГӀисази хьарбаиб: «ГӀяхӀси мугӀяллим, даимти гӀямру диахъес се баришал бурагу?»+
19ГӀисани илизи иб: «ХӀу Набзи „ГӀяхӀси“ или сен викӀусири? ХӀуни багьи, цайли ца Аллагь ахӀи, цархӀил чилра гӀяхӀси левси ахӀен». 20Илала амруби хӀунира далулри: «Хъалибарглис мардеш мабулъад; инсан камаршид; хъулкидеш мадирид; къянати бикьридеш мадирид; хӀела неш-дудешла хӀурмат бирен». 21Илини жаваб бедиб: «Нуни илди дурхӀяхӀейчирадал дузахъулра». 22Ил бакьили, ГӀисани илизи иб: «ХӀела камси ца секӀал леб: хӀела лебилра лебсигъуна секӀал бицану, мискинтас бутӀа. ИлхӀели зубрачибра хӀела давла бирар. Илала гӀергъи хӀу Наб гӀелавад вакӀи»+. 23Амма илди гъай дакьили, ил левгӀевал марайиуб, сенкӀун ил халаси давлала адам сайри.

24Ил марайиъни чебаили, ГӀисани илизи иб: «ХӀерагу, давлала вегӀлис Аллагьла Низам-зегъала дунъялизи ацӀес сецад къияннил! 25Давлачевсилис Аллагьла Низам-зегъала дунъялизи ацӀесичиб, валрилис буребала тӀярхъилабад бетацӀес гьамадли бириб». 26Ил бакьибтани ГӀисази хьарбаиб: «Чи верцес вируси гьатӀи?» 27ГӀисани илдас жаваб бедиб: «Адамтас ахърихӀебикӀуси Сай Аллагьли барес вирар». 28Петрли Илизи иб: «ХӀера нушала лебсигъунара бархькабатурли, нуша ХӀед гӀеларадли дакӀира»+. 29ГӀисани илдази иб: «Нуни бархьли бурулра, Аллагьла Низам-зегъала дунъя багьандан сунени сай вегӀси юрт, яра хьунул, яра узби, яра бегӀти, яра дурхӀни бархьбатурси гьарилли,+
30гьаннала манзиллизир хӀекьли дахъал кайсу, гӀурла манзиллизир биалли – даимти гӀямрура кайсу».

Сунела бебкӀаличила ГӀисани
гьалахили бурни

31•Сунела вецӀну кӀира мутагӀялим ца шайчибяхӀ букили, ГӀисани илдази иб: «ХӀера, гьанна нуша Ярусалимлизи аркьулра. Инсаниятла Уршиличила идбагунала жузази делкӀунти лерилра илар маркадирар. 32Илав ГӀиса аллагьагартази ведлуга, илдани Иличир къугъни диру, Ил валтӀа, Иличи тубикӀар, 33витра витили, гӀур каршу. ХӀябэсил бархӀи Ил мицӀиркайрар»+. 34Амма бархтани селра хӀергъиб. Илди гъайла мягӀна илдас якьинхӀебиуб ва ГӀиса селичила гъайикӀулил илдани багьес хӀебиуб+.

Сукъур сагъварни

35•ГӀиса Ерихоннизи гъамиубхӀели, гьунила дубла кайили, садакьа тиладибируси ца сукъур адам леври. 36Сунела мякьлабад аркьути бахъал адамтала тӀама бакьили, илини хьарбаиб: «Се бетаурлив?» 37Илизи иб: «Лявкьуси Назаретлан ГӀиса сай». 38Илини вявъиб: «ГӀиса, Даудла урши, набчи уркӀецӀибарагу!»+
39Гьалаб башути мутагӀялимтас ил лехӀахъахъес дигули хьалли, гьатӀилра ахъси тӀамара каили, вявикӀесяхӀиб: «Даудла Урши! Набчи уркӀецӀибарагу!» 40ГӀисани, тӀашизурли, сукъур сунечи кахъес хъарбариб. Сукъур Сунечи кибхӀели, ГӀисани илизи хьарбаиб: 41«ХӀед се барили диги? ХӀед дигуси се саби?» Илини жаваб бедиб: «Арикар, чебианиэс дигулра!» 42ГӀисани иб: «ХӀу чебианкайруд! ХӀела вирхнили хӀу сагъкайахъубри»+. 43Сукъур илмадан чебианкайуб ва, Аллагьлис дезаикӀули, ГӀисас гӀелавад арякьун. Ил анцӀбукь чебаибти лебилра адамтани Аллагьлис деза бариб.

19

ХӀекь бурчан Закхейла берцуди

19^1ГӀур ГӀиса Ерихонна кьакьурбикадикили арякьун. 2Ил шагьарлизив хӀекь бурчантала бекӀ сайси, сунес Закхей бикӀуси, ца давлачев адам хӀерирусири. 3Илис ГӀиса чеэс ва сегъуна саял багьес дигули хьалли, халкьла бахъдешли ва сай алаша виъни багьандан, Ил чеэс виъхӀейуб. 4ИлхӀели, ГӀиса чеэс багьандан, ил гьалаухъи, инжирла галгаличи ацӀиб, сенкӀун иладли шалгӀевулхъуси сайри ГӀиса. 5Ил мерличи саили, ГӀисани лагбяхӀра хӀеръили, иб: «Закхей! Гьари, къалабали кацӀи! Ну ишбархӀи хӀечив хьуравиэс гӀягӀнисира». 6Къалабали кацӀили, илини халаси харидешличил ГӀиса сунечи хьуравариб. 7Ил чебаили, лебилра цализи-ца хъутурбикӀутири: «ХӀера, итгъуна бунагькар адамличи хьуракайубгу?!»+
8Закхей айзур ва ГӀисачи дугьайзурли буриб: «Арикар! Дила байхъала лебдеш мискинтас бедес нуни чейсулра. Рахли нуни чизибад-биалра имцӀали сасили виасли, илис авнали имцӀали чарра кабирис»+. 9ГӀисани иб: «Иш Ибрагьимла урши виъни багьандан, ишбархӀи иш юртлизи берцуди хьурабиубли саби+. 10Гьалаб бетахъибси баргесра берцахъесра сай Инсаниятла Урши вакӀибси».

ВецӀал къурушличила бурала

11•Ил бакьибтази ГӀисани ца гьатӀи бурала буриб. СенкӀун илди Ярусалимличи гъамли сабаилри ва илдазибад цацабехӀлис Аллагьла Низам-зегъала дунъяличи детиулра или гьанбиркулри+. 12ГӀисани илдази буриб: «Ца хала хӀяким гьарахъси улкализи аркьулри, илаб пачадешла ихтияр кабизахъурли, гӀелавяхӀ вакӀес. 13Илини гьаланачи сунечи вецӀал къараваш жибарили, илдази мургьила вецӀал къурушра дедили, буриб: „Ну чариайчи хайри бакӀесли харждарая“. 14Амма сунела улкала халкь иличи гьимилири ва „Нушаб илини пачадеш дирули дигули ахӀенра“ – или, бурахъес, илис гӀелабад вакилти бархьиб. 15Ил пачадешра дикахъили чариубхӀели, чузи арц дедибти къаравашуни тӀалаббарахъес хъарбариб, сецадла хайри барибал хьарбаэс багьандан. 16Цаибилли вакӀили, иб: „Хужаим! ХӀела ца къурушли вецӀал къуруш дариб“. 17Илини иб: „Гьей багьадур, хӀу асилси къараваш сайри. Камси секӀайзив марли кални багьандан, хӀуни бекӀдеш дирахъес нуни хӀела арилизи вецӀал шагьар лугулра“+. 18КӀиэсил вакӀили, иб: „Хужаим, хӀела ца къурушли шел къуруш дариб“. 19Пачани илизира иб: „ХӀура шел шагьарла бекӀли вируд“. 20ХӀябэсиллира вакӀили, иб: „Ма, дила хужаим, хӀела иш къуруш. Нуни ил, явлухъла бухӀна бигьи, бихӀира, 21сенкӀун хӀу кьяркьси, кахӀебихьибси кайсуси, хӀебегӀунси иршуси виъни балули, ну хӀегӀив урухиубра“. 22Пачани илизи иб: „ХӀу вайси къараваш сайри! ХӀуни хӀед танбихӀра белгикабарири! Ну кьяркьси сайнира, кахӀебихьибси кайсан виънира, хӀедегӀунти иршан виънира хӀуни балухӀели, 23дила арц сен бузахъес хӀегири? Ну чариубли вакӀибхӀели, наб хайрилра бикишигу!“ 24Илини сунела кумекчибази иб: „Итизибад ит къуруш сасили, сунела вецӀал лерсилис бедая“. 25Илизи иб: „Хужаим! ИталакӀун иш хӀебедалра вецӀал тер!“ 26Пачани илдас жаваблис иб: „Амма Нуни хӀушази бурулра, лебсилис гили бирар, сунела агарсилизибад лебсира кебасили бирар+. 27Нуни чус пачадеш дирниличи къаршити дила душманти биалли иша кили, дила гьалаб кабушая“»+.

Ярусалимлизи гьайбатли бухӀнаахъни

28•Ил бурала бурили гӀергъи, ГӀисани Ярусалимлизи Сунела архӀя даимбариб. 29Елеон дубурла хьарличирти Вифагия ва Вифания шимачи гъамихӀи ветиэсяхӀибхӀели, ГӀисани Сунела кӀел мутагӀялим ила бархьиб 30ва илдази иб: «Ит бяхӀчиси шилизи дукьеная. Шилизи духӀнадухъунхӀели, хӀушани сунечи адам бекӀлил мурдахӀейибси, гьаялизи бигьунси жагьил эмхӀе чебиидая. Гьаялизибад арзили, хӀушани иша кая. 31Эгер чили-биалра хӀушази хьарбаалли: „Сен ирзулрая?“ – или, илизи бурая: „Иш Арикарлис гӀягӀнибикили саби“ – или». 32Арикарли бархьибти мутагӀялимтани арбякьи, гьар секӀал Илини чучи хъарбарибси тяхӀярли дариб. 33Илдани эмхӀе ирзухӀели, илала бегӀтани хьарбаиб: «ХӀушани эмхӀе сен ирзулрая?» 34Илдани буриб: «Иш Арикарлис гӀягӀнибикили саби». 35Илдани эмхӀе ГӀисачи киб. ГӀур иличи чула палтар чедушили, ГӀиса мурдайахъиб. 36Ил ватихьибхӀели, илдани чула палтар ГӀиса аркьуси гьуйчи удуршутири.

37Ил Елеон дубурличивад кайцӀуси катхӀейчи гъамиубхӀели, ила цалабикибти мутагӀялимтала лебил кьукья чули чедаибти гӀяламатла анцӀбукьуни багьандан Аллагьлис дезабикӀесбииб, 38шадси тӀамаличил вявбикӀули: «Арикарла уличил лявкьуси Пачара баракатла сай! Зубрачиб даршудеш, чихъ зубрас чебяхӀдеш дираб!» 39Халкьличил бархти фарисейти ГӀисачи дугьабизур: «МугӀяллим, илди ХӀела мутагӀялимтази селра хӀебикӀахъес бурагу!»+
40Амма Илини илдала гъай чехӀесиб: «ХӀуша дирхаирая, эгер итди лехӀахъалли, къаркъуби вявдикӀесдирхӀур».

Ярусалимличила Илала децӀ-биса

41ГьатӀиралра гъамбиубли шагьар чебаили, илис кьадарбируси кьисматличи ГӀиса висивииб 42ва иб: «Агь, хӀуни ишбархӀила бархӀилра даршудешличи гьуни чебаадлири! Амма ил гьанна хӀела хӀулбани чебаэсливан ахӀен. 43Душманта хӀед алавчарли сангурти тӀашдалтути, лерил шалубачибад алавбурцути, хӀу кьакьабакӀахъибти бурхӀнира ляркьян. 44Аллагьли маслигӀятбируси, хӀу берцнилис къулайсили биэси замана хӀебагьни багьанданцун, хӀура хӀела халкьра къирдарили детихъахъурая ва къаркъаличиб къаркъалра кахӀевлан»+.

Вачар-чакарлизи ахъибти Аллагьла хъулибад дурабяхъни

45•ГӀур ГӀисани, Аллагьла хъули ацӀили, иладли бирцанти ва исанти дурабуршес вехӀихьиб. 46Илини иб: «Дурхъаси жузлизи белкӀи саби: „Дила хъали – балгала хъали саби“ – или, хӀушани биалли, иш къачагъунала къушличи шуркабатурлирая».

47ГӀиса Аллагьла хъулив гьар бархӀи халкьлизи гӀякьлума угьулри. Хала кашишунасра, Низамла гӀялимтасра, халкьла халалгъунтасра Ил ветахъахъес дигулри. 48Амма ГӀисала гьар гъайличи лехӀихъули, лебил халкь мурталра Иличил барх бирни багьандан, ил секьяйда бирусилра хӀебалулри.

20

ГӀисала ари-ихтиярличила суал

20^1•ГӀиса ца гьачам Аллагьла хъулив халкьлизи гӀякьлума угьуси ва гӀяхӀ хабар буруси замана, хала кашишунира, Низамла гӀялимтира, халкьла тямадабира къаршили кабизур 2ва хьарбаиб: «ХӀуни илди лерилра секӀал чила ихтиярличил дирусири? ХӀед илгъуна ихтияр чили гибси?» 3ГӀисани илдази иб: «Гьари, Нунира хӀушази ца суал хьарбиисну, хӀушани Набзира бурая: 4ЯхӀъяни шиннизи бизахъни чили барахъибсири? Зубразибадли хъарбарили барахъибсив яра адамлив?»+
5Илди чула саби ургаб жалбухъун: «Эгер нушани „зубразибадли“ – или, бурахӀелли, ГӀисани гӀурра хьарбиу: „ХӀуша иличи сен дирххӀеуррая, гьатӀи?“+
6Амма нушани „адамли“ – или, бурахӀелли, лебил халкьли, хӀятта ЯхӀъя идбаг виъниличи саби бирхаъни багьанданра, нуша къаркъубаудурцура»+. 7ГӀур илдани жаваб чарбатур: «Нушани хӀебалехӀе». 8ГӀисани илдази иб: «ХӀебиалли чила ариличи хъарахъили дирулрал хӀушази Нунира хӀебурис».

Гьимикар тӀутӀи дашахъантачила бурала

9•ГӀур ГӀисани халкьлизи ишгъуна бурала буриб: «Ца адам, тӀутӀира удатурли, анхъличи хӀерудибирахъес анхъчибачи хъарбарили, сай биалли вахъхӀилис дура арякьун. 10ТӀутӀи дилкьуси замана сабаибхӀели, илини анхъчибачи сунес биркуси сабухъ сасахъес къараваш вархьиб. Амма ил анхъчибани витили ва селра хӀебедили гӀелавяхӀ чарвариб. 11Илини гӀурра цархӀил къараваш вархьиб. Илра селра хӀебедили, витра витили, цӀахварили вархьиб. 12ГӀур хӀябэсил къараваш вархьиб. Илра дяхъурбаркарили, анхъла дура лайвакӀиб+. 13ГӀур анхъла вегӀ пикриухъун: „Нуни се барасли гӀяхӀсира? Гьари, дигуси дила урши урхьис, белики, илигӀибалра урузбиэс“+. 14Амма анхъчиба, ил чеили, чула ургаб пикрибариб: „Ит букьурла вегӀ сайну, даширая итра кавшили, гьар секӀайчи дегӀкайрехӀе!“ 15Анхъчибани ил, анхъла дура арукили, кавшиб. ТӀутӀила анхъла вегӀли илдас се бирув гьатӀи? 16Ил чарухъунхӀели, анхъчибира кабуршу, анхъра цархӀилтази бедлуга». Иличи лехӀахъибтани иб: «Аллагьли илгъунара кьадармабараб». 17ГӀисани, илдачи чекайзурли хӀерра или, хьарбаиб: «„Лац лушантани хӀейгибарибси къаркъара, хъинжлизиб бегӀлара хӀяжатсили бетаур“ – или, Дурхъаси жузлизиб белкӀунсила се мягӀна сабира? 18Ил къаркъализи чегибсира къардиубли кайкили тӀутӀуирар, ил саби сунечи кабикибси адамра пӀянчӀкайу». 19•Ил бурала чузи аргъахъес бурибси биъниличи шакбикили, Низамла гӀялимтасра хала кашишунасра ГӀиса уцес дигули хьалли, халкьлигӀиб урухбиуб.

20Илбагьандан илдани ГӀисас гӀелабад дигӀянали хӀерудибирес бехӀбихьиб. Дебали хӀялалтази буйгӀути ца-чумал адам баргили, ГӀисани бурибси, васвасиэсигъуна мягӀнала гъай пайдалабарили, илди Иличиб гӀяйиб кабилзахъути бикьрумили биахъес ва Римла хӀякимла арилизи ведили, илаб ГӀисас диван барахъес кьасбариб+.

«Пачала пачас бедая...»

21Илди цагьачам ГӀисази суравбухъун: «МугӀяллим, бархьдеш бирахъес ва чисалра гӀяхӀулахӀейрули, лебтазилра дакӀу-гьаргли Аллагьла бархьси гьуникад башахъес ХӀу гӀевугьни нушани балулрану, 22бурагу, Римла пачас хӀекь бедлугес нушачиб чебсив ахӀену?»+
23Илдала суалла вайси мягӀналичи шакикили, ГӀисани илдази+
24иб: «Гьари, Набзи динарий чебаахъая, илизир чила суратра ура лерал хӀерэс дигулрану». Илдани жаваб бедиб: «Римла пачала». 25ГӀисани илдази иб: «Пачас – пачала, Аллагьлис – Аллагьла». 26Илини халкьлизи дурибтазибад илдани чула вайти кьасанас пайдабиэсигъуна селра баргес хӀебиубли, ва, Илала жавабтачи тамашабиубли, илди лехӀкахъиб.

Магьарличила ва зубрачила саддукейтала суал

27•ГӀисачи гъамбиубли, ца-чумал саддукейли (бебкӀибти гӀур мицӀирбирниличи илди бирхарути ахӀенри) Илизи ишгъуна суал хьарбаиб: 28«МугӀяллим, Низамлизиб Мусани нушаб белкӀи саби: „Хьунул кариибси узи, сунезибад дурхӀни ахӀекӀубли нагагь вебкӀалли, илала хьунул цархӀил узини сунес кариаб ва узис дурхӀни абикьаб“. 29ХӀера, лебли саби верхӀел узи: цаибил, хьунулра кариили, сунезивад дурхӀя ахӀекӀубли вебкӀили сай. 30КӀиэсиллира ил кариили, дурхӀя ахӀекӀубли вебкӀили сай, 31хӀябэсиллира ил хьунул адам кариили сари ва илкьяйдаличил ил верхӀелра узини кариили сари. Илди верхӀелра узи дурхӀни ахӀекӀубли бебкӀили саби. 32-33Илди мицӀирбиубхӀели, ил чидил узила хьунулли риэсара? Ил верхӀелра узичир хьунулли калунси риалли?!» 34ГӀисани илдас жаваблис иб: «Гьаннала дунъяличиб хӀербирутани хьунрира кабиръу, шерира арбашар. 35Амма саби хӀяблабад абизес ва челябкьуси дунъялизибра хӀеркабирес лайикьтази халбарибтани я хьунри кахӀебиръу, я шери архӀякьян. 36Илди бебкӀесра хӀебирар, илди малаикунигъунтили бирар. Илди Аллагьла дурхӀни саби, сенкӀун Аллагьли саби илди хӀяблабадли ахъбуцибти. 37БебкӀибти хӀяблабад абилзни сай Мусанира марбирули сай. Алкунси цӀализи гӀелабикибси муръухьла кьадаличила хабарлизиб илини ишкьяйда бурили: „Аричи – ил Ибрагьимлара, ГӀисакьлара, Якьублара Аллагь сай“. 38Амма Аллагь – ил алхунтас ахӀенну Аллагьли сайси, мицӀиртас сай. Аллагьлис лебилра мицӀирти саби».

Низамла гӀялимти Илизи суалбикӀес бирули ахӀен

39ИлхӀели цацабехӀти Низамла гӀялимтани иб: «МугӀяллим, валлагь, хӀуни гӀяхӀил бурири». 40Илала гӀергъи ГӀисази чилра суаликӀес валхӀейзур+.

41•Амма сай ГӀисани илдази иб: «Сен гьатӀи, МасихӀ Даудла наслулизивад сай или бикӀутив+? 42Тулкнала Жузлизив сай Даудра ахӀену гьатӀи викӀуси: „Аричини дила Арикарлизи иб: ‘Дила балуй някъла шайчи кайи, 43Нуни ХӀела душманти ХӀела кьяшмауб багьарбиахъайчи’“? 44Эгер Даудра Илис „Арикар“ – или, викӀули виалли, секьяйда МасихӀ Даудла наслулизивад виэс вирусив?»

45Лебил халкь Сунечи лехӀихъуси замана, ГӀисани Сунела мутагӀялимтази иб: 46«Низамла гӀялимтачил хӀуша мяхӀкамли диирая. Итдас духъяна палтар челгьесра, майдунтачиб чузи хӀурматличил саламбикӀахъесра, киласабазибра шадлихъла сяхӀбатуначибра бегӀла гьала кабиресра дебали дигахъу+. 47Илдани саби гамъа хьунрала лебдеш бугуси, илала гӀергъи чебаълис духъяндитӀахъи балгнира дучӀути. Илдани чучи чекайсу бегӀлара халаси гӀяйиб».

21

Гамъала кӀел къарапул ва илис гап

21^1ГӀисани, алавчарли хӀеръили, садакьа кабирхьуси тӀакьала чула савгъатуни кадирхьути давлачебти чебаиб+. 2Илини сунела лерти дубсила кӀел къарапул кадирхьуси мискин гамъара чераиб 3ва иб: «ХӀуша дирхаирая, ит мискин гамъали цархӀилтачир дахъал кадихьиб. 4СенкӀун лебтанилра савгъатлис чула имцӀабухъ секӀал кабихьиб, иткьяйда мискинси итини биалли, сунела яшавлис хӀяжатсира балли кабихьиб».

Ярусалим тӀутӀу-кьякьябирниличила бурала

5•Ила цалабикибти адамти Аллагьла хъайчила, ил белшес кадихьибти къаркъубала ва ил баршес хибти ваяхӀла жагадешличила гъайбикӀули бакьили, ГӀисани илдази иб: 6«ХӀушани ишар чедиути гьар секӀал тӀутӀу-кьякьядирар. Ишаб къаркъаличиб къаркъалра кахӀелунти бурхӀнира ляркьян»+.

7МутагӀялимтани, Иличи дугьабизурли, хьарбаиб: «МугӀяллим! Илди лерилра мурт сари детарути? Ил сецад жявли бирарал секьяйда багьес вирусив ва ил биэс гьалаб сегъуна лишан дакӀубиэсара?» 8ГӀисани иб: «Вари, хӀушани чисалра диргӀяхӀейэс къайгъибарая. Дила У пайдалабарили, „МасихӀ – ну сайра!“ ва „Замана баили саби!“ – или, бикӀули башутира бахъал бирар. ХӀуша илдас гӀеларадли армякьядая! 9Дургъбачилара пунтчидешличилара бакьибхӀели, уркӀмадулхъадая. Гьаланачи илди лерилра диэс гӀягӀнити сари, амма ил гьачамлис ахир ахӀен». 10ГӀур ГӀисани илдази иб: «Халкьличи халкь, пачалихъличи пачалихъ къаршили ахъдирар. 11Гьар чинаралра цӀакьли мерсра далкьан, гашира диркур, бахъал адамтира улхан ва зубрачирад тамашала кахти лишантира дирар. 12Амма лерилра илди детаайчи, хӀуша дуцили гӀязабдуркӀурая, гӀелабадкабиркули, паргъатдеш хӀелуга, киласабазиб танбихӀбиру, туснакъла духӀнайурая, Ну багьандан пачналара хала хӀякимталара гьалар хӀушазирад жавабкардешра тӀалабдиру. 13ХӀера, илар хӀушани набчила бикьридешдаресра дирудая. 14Амма хӀуша умудиэс или гьалакдиубли, пикрумазира майхъудая. 15Нуни хӀушаб гъайдикӀахъес пагьра гӀякьлура лугас. ИлхӀели хӀушала къаршикартазивадли цалилра хӀушачи къаршили я гьандуцес, я хӀушала гъай уббяхъес хӀейрар. 16ХӀуша удедес хӀушала бегӀтани, узбани, гъамтани ва юлдашунанира балли, кьасбиру. ХӀушазибад цацабехӀти кара кабуршу. 17Ну багьандан хӀушачи лебилра гьими-кьяслира бирар. 18Амма хӀушала бекӀличибад ца гъезалра убяхӀхӀебиркур. 19ХӀушала сабурла чӀумадеш – ил саби хӀушала рухӀла берцуди.

20•ГӀяскуртани алавкабуцибси Ярусалим чебаибхӀели, багьирая: ил хараббируси замана гъамли саби. 21ИлхӀели Иудеялизибти лебилра дубуртази бебшаб; Ярусалимлизибти, ил бархьбатурли, арбукьяб; илала дуба-карчӀализибти шагьарлизи амабацӀаб. 22Илди – ляркьян или Дурхъаси Жузлизиб бурибси марбирути, мусибатла бурхӀни сари. 23ДурхӀялис баибтас ва михъирличивси дурхӀяличилти хьунул адамтас илди агри-балагьла бурхӀни сари! Ил ванзаличи цӀакьти балагьуни, илабти халкьличи Аллагьла гьимидухъни чевкъар:+
24цабехӀ бугаси турлизибад улхан, цархӀилти ясирбуцили, декӀар-декӀарти улкнази арку. Ярусалим биалли, аллагьагартас ахир сахӀебаили лебалцадхӀи, илдала кьяшмауб кавлан.

25•БерхӀиличир, бацличир ва зубартачир гӀяламатла анцӀбукьла лишантира дирар, ванзаличибти халкь биалли, урхьула ва дургъути рамчанала кахси тӀамали урехила ружерилизибуршу. 26Дунъяличи челябкьуси бурули бурес хӀейэсигъуна балагьлигӀиб урухбиубли халкьра гьигь буцили, къагъбиубли кабиркур. 27ГӀур илдани чебяхӀси цӀакьличилра пагьличилра машгьурси Инсаниятла Урши гъагулличи айили лявкьули чейу. 28Лерилра илди мардирес дехӀдихьибхӀели, къукърира дархьдарили, бурги ахъдуцили хӀеръая – азаддеш гъамли саби!»

29•ГӀисани илдас ишгъуна бурала буриб: «ХӀушани инжирла ва цархӀилти галгубачи хӀеръая. 30Илди кӀапӀразир дузесдяхӀибхӀели, илдачи хӀеръили, дуцӀрум гъамли диъни баладая. 31Тяп илкьяйдали хӀушанира ил марбирни чебаибхӀели, багьирая, ил Аллагьла Низам-зегъала дунъя гъамли саби ибси биъни. 32ХӀушази бурулра: илди лерилра иш гьаннала кьам мицӀирли лебаллил маркадирар+. 33Зубрира ванзара къел-хӀерзи агарли дегъаллира, Дила гъай детхӀейхъур.

«ХӀерудибарая»

34ХӀерудибарая, илбархӀи бирни хӀушаб гьаналра агарсиван хӀебиахъес багьандан хӀуша шадлихъуназирад, держлукьдешлизирад, хъали-яшавла шикьатӀализирад гӀелумли дуэная. 35Ванзаличиб хӀербирути леблисалра ил гьанагарсили бирар. 36ХӀушаб кьадарти лерил къияндешлумазирад зарал хӀебиахъубли дерцес баарицад цӀакь биахъес ва Инсаниятла Уршилис гьунидаэс багьандан, хӀуша мурталра хӀуруцӀли диреная ва Аллагьлис дулгеная»+.

37ХӀерели ГӀиса Аллагьла хъулив халкьлизи гӀякьлума угьи, бархӀехъла замана биалли, арякьи, дуги Елеон дубурличиб буркӀи+. 38Савли жявли лебил халкь Илала вягӀзуртачи лехӀахъес багьандан Аллагьла хъули башутири.

22

Ягьудала хаиндешла кьасани

22^1•Абиъ-бехӀцӀурала, сунес Пасха или бикӀуси, байрам гъамбикӀулри. 2Хала кашишунасра Низамла гӀялимтасра ГӀиса агарварес дигулри, илди халкьлигӀиб урухкӀни багьандан. 3ХӀера, вецӀну кӀирализивадли ца, Искариот ибси че уличилси, Ягьудази Илбис бухӀнаберхур. 4Ягьуда арякьи хала кашишуначил ва Аллагьла хъа къараултала халалгъунабачил ГӀиса уведеси тяхӀярличила вягӀдалакайуб. 5Илди дебали разибиуб ва илис арц дедесра чесиб. 6Ягьуда кьабулкайкиб ва ГӀиса уведес мякьлаб цархӀилти адамти агарси замана бикахъес хӀерликайиб.

БегӀ гӀергъиси гьунибаъни

7•БехӀцӀурала – Пасхала бархӀи сабаиб. Ил бархӀи пасхала мукьарара белгьес гӀягӀнисири. 8ГӀисани Петрра ЯхӀъяра бархьили, илдачи хъарбариб: «Дукьенаяну, нушаб бархӀехълис пасхала беркала хӀядурбарая». 9Илдани хьарбаиб: «Нушани чинаб хӀядурбарили дигулри?» 10ГӀисани илдази иб: «Шагьарлизи духӀнадухъунхӀели, хӀушани шинна хъабара сайра ца адам чейидая. Илис гӀеларад ардякьи, ил ацӀибси юртлизи хӀушара адацӀирая. 11Юртла вегӀлизи бурая: „МугӀяллимли хӀези хьарбаахъес хъарбариб: ‘МутагӀялимтачил варх кайили, Нуни Пасха беркеси хъали чидил сабив?’“ 12Ил адамли хӀушази чедибси, царкнира удушибси халаси хъали чебиахъу. Илаб беркесира хӀядурбарая». 13Илди арбякьун ва гьар секӀал ГӀисани бурибси кьяйда даргили, пасхала беркала хӀядурбариб.

14•Замана баибхӀели, вакилти ГӀисачил барх кьумурла мякьла кабииб. 15ГӀисани илдази иб: «Дила гӀязабти дехӀдихьайчи, Наб хӀушачил варх кайили, иш Пасха беркес дебали дигусири! 16Ну хӀушази викӀулра, Нуни Пасха гӀур хӀебукас, ил барес Аллагьла Низам-зегъала дунъялизибцун бикалли ахӀенси». 17ГӀур Илини хъаба касиб ва, Аллагьлис баракатла балгара барили, иб: «Касая иш, хӀушала ургар дутӀая. 18Нуни хӀушази бурулра, Аллагьла Низам-зегъала дунъяла замана сабаили гӀергъи ахӀенси, Нуни гӀур ишди тӀутӀила шинра хӀедужис». 19ГӀур Илини, касили кьацӀ, баракатла балгара барили, кӀибайбарили, илди леблисалра бутӀиб ва илдази иб: «Ил хӀуша багьандан кьурбанбируси Дила чарх саби. Илкьяйда биреная, Ну гьаниркахъес». 20Илкьяйдали бархӀехъла хурегла гӀергъира, хъаба касили, илдази иб: «Ил хъаба Нуни хӀуша багьандан кертӀути Дила хӀиличил бигьунси Сагаси ВягӀда саби». 21Амма хӀердикӀеная! Ну уведлуганна някъра Дилайчил барх ишаб кьумурлаб леб! 22ГӀе, Сунес кьадарси гьуни Инсаниятла Уршилисра ахъес чевкъар. Амма Ил уведлугайчира балагь-кьадар чевкъар! 23Илди, «Илгъуна бареси чузивад чи саяра?» – или, цализи-ца суалбикӀесбяхӀиб.

Чили имцӀали?

24•ГӀур мутагӀялимтала ургаб чузивадли халалгъунази вейгӀеси чидил саял белгибирули жал бетаур. 25ГӀисани илдази иб: «Аллагьагартачир пачнани сари халкьлис бекӀдеш дирути. Илдала хӀякимти чус саби „халкьлис гӀяхӀдеш биранти сарра“ – или бикӀар! 26ХӀушала илгъуна тяхӀяр биэс асухӀебирар! ХӀушазивад вегӀла халалгъунсили сайси, ил, вегӀлара виштӀалгъуна сайсиван вираб, вегӀлара халалгъуна биалли – сай къараваш сайсиван вираб+. 27ГьатӀи, чи сая халаси? Кьумурла мякьла кайибсив яра илис къуллукъбирули кайзурсив? Кьумурла мякьла кайибси саяра?! ХӀера, хӀушала ургав Нура къуллукъчиван сайра!+
28Лерил имтихӀянти хӀушанира Набчил далли дяхӀаирая. 29Дила Дудешли Наб пешкешбарибси Аллагьла Низам-зегъала дунъя, Нуни ил хӀушабра пешкешбирулра+. 30ХӀуша Дила Низам-зегъала дунъялизир Дила кьумурларад кьацӀли дукудая, Израилла вецӀну кӀира кьамлис бекӀдешра диридая+.

31•Симон, ва Симон, хӀу сахъли вии! ХӀушала хӀялумцӀахъес ва неглизирадли анкӀи декӀардарахъес илбислис ихтияр бедибсину. 32ХӀела вирхни бетмахъаб или Ну улгира. ХӀунира, гӀур Набчи чариубхӀели, хӀела узбала бирхни дебабирен». 33Петрли ГӀисази иб: «Арикар! Ну ХӀед гӀелавад туснакъла вакӀес ва бебкӀа чекасес хӀядурлира». 34«Петр, Нуни хӀези бурулра, – иб ГӀисани, – ишбархӀи дагъа белхӀайчи, нуни Ит валуси ахӀен или хӀяйна ирид».

КӀел тур

35ГӀисани илдази хьарбаиб: «Нуни хӀуша я арц, я тавра, я дабруми агарли дархьили хьалли, хӀушала селичилра хӀяжатдеш лебрив?» Илдани жаваб чарбатур: «Аги»+. 36ГӀисани илдази иб: «Амма гьанна сунела арц лерсини, илдира касили, таврара касаб, арц агарсини биалли, палтарра дицили, тур асаб. 37Нуни хӀушази бурулра, Дурхъаси Жузлизиб Набчила белкӀунси бетарар: „Ил такьсирчизи халвариб“. СенкӀун Набчила дурибти лерилра детарути сари». 38ГӀисази илдани иб: «Арикар, хӀера, ишар кӀел тур лер!» Илдас Илини жаваб бедиб: «Диур!»

Елеон дубурличибси балга

39•ГӀиса хъайгӀивадли дуравхъи, гӀядатлибиубливан, Елеон дубурличивяхӀ ватихьиб. МутагӀялимтира Илис гӀелабадли арбякьун. 40Сай вашуйхӀи аибхӀели, ГӀисани илдази иб: «ХӀялумцӀлалис гьандуцес дулгеная»+. 41ГӀур, игьубси къаркъала гьарахъдешличи тяйдииубли, кьукьмусикили, улгесяхӀиб: 42«Ва Дудеш! ХӀези тилади саби, Набчибад иш гӀязабтала хъаба чебарбука! Амма Дила ният ахӀи, ХӀела бартааб»+. 43Зубрачивадли вакӀили, малаикра ГӀиса уркӀичевварес къайгънаиркьусири+. 44ХӀяшкьлавиубли, ил иштяхӀли улгусири, Илала чяхӀдикӀути майъа ванзаличи хӀила кӀунтӀриван кадиркутири. 45Балгаличивад айзурли, чариубли, мутагӀялимтачи вакӀибхӀели, илди, шишимайли бамсахъурли, бусули баргиб. 46ГӀисани илдази иб: «ХӀуша сен дусутирая? Айзираяну, хӀушала хӀялумцӀухӀели гьандуцес багьандан дулгеная».

ГӀиса уведиб

47•Илини илди гъай дурухӀели, халкьла кьукья багьарбиуб. Илдала гьабкьябазив баягъи вецӀну кӀирализивад цали сайси, сунес Ягьуда бикӀуси гьавиубли вашулри, ГӀисачи байикес ветухъун. 48ГӀисани илизи хьарбаиб: «Ягьуда! Байикниличил саю хӀуни Инсаниятла Урши уведлугуси?» 49ИлхӀели Илала мякьлабти мутагӀялимтани, илаб бусягӀят се бетарарал чебаили, ГӀисази хьарбаиб: «Арикар! Нушани турани айтӀес замана баилив?»+
50Илдазивадли цали, тур чегахъили, хала кашишла къаравашла балуй лихӀи чеббушиб. 51ГӀисани иб: «Диур, ватирая!» ГӀур илала лихӀиличи гачикили, къараваш сагъвариб. 52Илини Сай арукес бакӀибти хала кашишуназира, Аллагьла хъа къараултазира, тямадабазира иб: «Туранира тӀерхьубира касили, уцес хӀуша дурадухъес, Ну къачагъ секӀал сайрав? 53Ну гьар бархӀи хӀушачил варх Аллагьла хъулив вирира, хӀуша Набчи гачхӀедикира. Гьанна биалли, хӀушала замана саби – цӀябдешла ариличилси»+.

54•Илдани ГӀиса уцили, гьайварили, хала кашишла юртлизи киб. Петр илдачив цакьадар тяйдили, илдас гӀелавадли вашулри.

«Нуни Ит валуси ахӀен»

55Азбарла байлаб цӀара бикьурли, адамти цӀалис алавчар кабииб. Илдачил варх кайили Петрра леври. 56Ил цӀала мякьла кайили чеили, ца къараваш хьунул адамли иличира хӀеръили, иб: «ГӀисачил вархли илра левригу». 57Амма Петрли, илала гъай чехӀесили, иб: «Хьунул адам, нуни Ит валуси ахӀен». 58Камси заманала гӀергъи цархӀил адамлира, ил чеили, иб: «ХӀура итдазивад ца сайригу». Амма Петрли илизира иб: «АхӀенра». 59ГӀурра сягӀятцад замана арбякьи гӀергъи, ца адамли гӀячихъли иб: «Валлагь, ил адам ГӀисачил вархли леври, ил галилеяланра сай». 60Амма Петрли илизира иб: «Нуни хӀу сейкӀулрил балули ахӀенра!» Илини илди гъай дурухӀели, дагъа белхӀун. 61ИлхӀели Арикарли, шуряхъили, Петрличи хӀеръиб. Петрлис сунези Арикарли дурибти гъай гьандикиб: «Дагъа белхӀайчи хӀу Наб хӀяйна марли кахӀелад»+. 62Азбарла дура арякьи, Петр кьутӀкьули висивииб.

63•ГӀисас къараул биранти Иличиб къугънара бикьутири, дебали итра итутири. 64Илала хӀулбира дигьи, илди хьарбикӀутири: «Идбаг, гьари, багьи ХӀед чили бяхъибал?» 65Илдани Илизи дахъал цархӀилтира валтӀути гъай дурутири.

66•Савли шаладикибхӀели, халкьла хӀяким-тямадаби, хала кашишуни ва Низамла гӀялимти чукурбикибхӀели, ГӀиса чула диванханала гьала кили, тӀашатур. 67Илизи хьарбаиб: «Бура, ХӀу – МасихӀ сайрив?» Илини илдази иб: «Нуни бурили хьалли, хӀуша Набчи дирххӀерудая, 68Нуни хӀушази хьарбааслира, хӀушани Наб я жаваб хӀелугадая, я Ну хӀушани ваткахӀейура. 69Гьаннала гӀергъи Инсаниятла Урши ЧевяхӀси Аллагьла тахличив балуй някъла шайчи кайили вирар». 70Илди леблилра хьарбаиб: «ХӀебиалли, ХӀу Аллагьла Урши сайрив?» Илини жаваб бедиб: «Ну чи сайрал, хӀушанира бурирая». 71ИлхӀели илдани иб: «Нушаб гӀур сегъунти бикьридеш гӀягӀнитив? Сунела мухӀлили дурути нушани дакьирагу»+.

23

ГӀиса Пилатла гьалав

23^1•Илала гӀергъи лебил халкь абизур, ГӀиса Пилатличи арукиб+. 2Иличирти гӀяйибти кадизахъес багьандан, илдани буриб: «Иш адамли нушала халкь чеббулкӀахъули виъни, пачас хӀекь хӀебедахъес гӀевугьни ва сай МасихӀ, цараван буралли, пача сайра или викӀни, нушани кабизахъурра»+. 3Пилатли Илизи хьарбаиб: «ХӀу – жугьутӀла пача сайрив?» Илини жаваб бедиб: «ХӀуни буриригу, Ну чи сайрал»+. 4Пилатли хала кашишуназира халкьлизира буриб: «Нуни иш адамличиб сегъуналра гӀяйиб чебиули ахӀенра». 5Илди бикӀулри: «Илини, вягӀзурти дирули лебил Иудеякад вашули, халкьлизиб кьабулагардеш алкӀахъули сай. Галилеялизивад вехӀихьили, хӀера, гьанна ишара саили сай».

6Галилеяличила бакьили, Пилатли хьарбаиб: «ГӀиса Галилеялизивадси саю, гьатӀи?» 7ГӀиса Гьирадла арилиубси ванзаличивадси виъни багьурли, Пилатли ГӀиса, илди бурхӀназив Ярусалимлизи вакӀибси Гьирадличи укахъес хъарбариб+. 8ГӀиса чеили, Гьирад дебали разииуб: Иличила дурути хабурти дакьили, Ил чеэс иштяхӀли ил вахъхӀи сайри. Илала дуравад, ГӀисани сегъуна-биалра гӀяламатла анцӀбукьра чебаахъесгу или хьуллири+. 9ГӀисази илини дахъал суалти хьардаили хьалли, Илини илала суалтас жаваб чархӀебатур. 10Ил замана илаб тӀашти хала кашишунанира, Низамла гӀялимтанира ГӀисачила чула гӀяйибти дурни даимбирулри. 11Гьирадра илала бургъантира Иличиб къугънабиркьиб ва Ил увяхӀвариб. ГӀур, Иличи жагати палтарра чегьахъурли, гӀелавяхӀ Пилатличи чарариб. 12Ил бархӀила гӀергъи гьалаб цаличи-ца къаршикартили бирути Гьирадра Пилатра юлдашуни бетаур.

Иудеялантала тӀалаб

13-14•Хала кашишунира, тямадабира, халкьра сунечи тӀалаббарили, Пилатли илдази иб: «ХӀушани иш адам халкь гьирбиран сай или гӀяйиблаварили, набчи кирая. ХӀушара лерли нуни ахтардиварили хьалли, ишала черкад хӀушани дурутазибад нуни ишичи сегъуналра гӀяйиббареси секӀал хӀебаргира. 15Тяп илкьяйда Гьирадлира, нуни Иш сунечи вархьили хьалли, Ишис кавшеси хӀукму барес лайикьсили биэси сегъуналра багьана хӀебаргили чарвариб. 16-17Илбагьандан витахъесра бурили, нуни иш ваткайис». [*]

18Илзамана лебил халкьли ца мухӀлилабад кьяйда вявъиб: «Нушаб ГӀиса гӀягӀнили ахӀен! Варавва азадвара!» 19Варавва – ил шагьарлизиб бетаурси пунтла замана адам кавшни багьандан туснакъварибсири. 20Туснакълавад ГӀиса дураэс пикрибарибси Пилат халкьличил гӀурра ихтилатикӀес вализур. 21Амма илдани вявъиб: «Ил хӀябтӀерхьаличи чеветяхъая, хӀябтӀерхьаличи!» 22Пилатли хӀяйнайсра илдази иб: «Итини се вайси бариба? Ит кавшес хӀукму баресси нуни чебиули ахӀенра. Нуни Ит витахъесра бурили, ваткайахъис». 23Амма ГӀиса чеветяхъни тӀалаббирули, биругӀеб вявбикӀутала тӀама Пилатлайчиб чедибикиб. 24Илини халкьли тӀалаббируси хӀукму дурасиб. 25Пунтлизир бутӀакьянчидеш дарни ва адам кавшни багьандан туснакъварибси адам, ил ватаахъес дигутала мурад барили, ваткаиб. ГӀиса биалли, чус дигуси барахъес халкьла арилизи ведиб.

Голгофаличи аркьукад

26•ГӀиса чеветяхъес арукиб. Илис гӀелабад архуси къанч сунела хъучивад чариубли, шагьарлизи лявкьуси, Киренализивадси Симон бикӀуси адамлизи гӀелахъахъиб. 27ГӀисас гӀелабад лябкьути бахъал халкь, илдачил барх хьунул адамтира, лебри. Илди чучи саби бирхъули, ГӀисас яс бирулри. 28Илдачи шуряхъили, ГӀисани иб: «Ярусалимланти! Ну багьандан мадисудаяну, хӀуша ва хӀушала дурхӀни багьандан дисеная! 29„Жугъантира, дурхӀни хӀебаркьибтира, дурхӀни хӀебухъахъибтира талихӀчебти саби!“ – или, адамти бикӀести бурхӀни чесадиули сари:+
30ИлхӀели дубуртачи дугьабизурли, бикӀар: „Нушачи гъятӀдухъеная!“, музурбази бикӀар: „Нуша дигӀяндарабая!“ 31Эгер ара-сагъси галгалис илгъуна биралли, берубси галгалис се баресара?»

ГӀиса хӀябтӀерхьаличив

32ГӀисачил барх кабушес аркути кӀел гьатӀи къачагъ лебри. 33Илди Голгофа бикӀуси мерличи сабаибхӀели, ГӀиса илав хӀябтӀерхьаличи чеветяхъиб. Къачагъунира – ца Илала балуй шайчи, цархӀил – алгъай шайчи чебетяхъиб. 34ГӀисани, лаг зубрачибяхӀра хӀеръили, иб: «Дудеш! Ишдани чули се бирулилра балули ахӀенну, ишдачивад ХӀу чевверхи!» Бургъантани биалли, Илала палтар, чӀалабушили, чула ургар дуртӀулри. 35Халкь тӀашкабизурли илдачи хӀербикӀулри. Тямадаби биалли, ГӀисачира хӀербикӀули, Иличиб дукарбирхӀулри: «Сунени цархӀилтира уцахъули вирину, эгер Сай Аллагьли чеввикӀибси МасихӀ виалли, виралли, гьанна Сунени Сайра верцахъабгу»+. 36Гъамбиубли, цӀикӀти чягъирра гьадурцули, бургъанти ГӀисачиб къугънабиркьулри ва 37Илизи бикӀулри: «Нагагьла ХӀу жугьутӀунала пача виадли, ХӀуни ХӀура верцахъес виигу». 38ГӀисала бекӀла чедиб «ИШ ЖУГЬУТӀУНАЛА ПАЧА САЙ» – ибси белкӀра лебри.

39ХӀябтӀерхьаличи чебетяхъибтазивад ца къачагъ, Иличи вайтӀа вехӀра вилзули, викӀулри: «Марлира, ХӀу МасихӀ сайрив? ХӀебиалли, ХӀура нушара дерцахъаба!» 40ЦархӀил биалли, илис виргулри: «АллагьлигӀивалра хӀу уруххӀекӀулрив? ХӀедгъуна танбихӀ Илисра барилигу? 41Нушаб барибси танбихӀ – бархьси саби. Иличиб буресигъуна гӀяйибалра агара»+. 42ГӀур ГӀисачи дугьайзур: «Арикар! Пача ветаурли вакӀибхӀели, ХӀуни нура гьаникахъаба». 43ГӀисани жаваб чарбатур: «ХӀу ишбархӀил Набчил варх алжайзив вируд».

44•ХӀерейсла замана биалра, лебил дунъяличи цӀябдеш чебакӀиб. Ил цӀябдеш хӀери гӀергъи сягӀят хӀябал дикайчи калун. 45СенкӀун берхӀиличи дяхӀцӀи чебихьун. Аллагьла хъулибси пардав гъярбердили кӀибайкабиуб. 46ГӀисани ахъси тӀамаличил вявъиб: «Дила жан ХӀела арилизи лугулра!» Илди гъайра дурили, ГӀиса таманкайуб. 47Илаб бетаурси чебаили, бургъантала даршла бекӀли, Аллагьлис дезабарили, иб: «Иш адам гьарли-марли сегъуналра гӀяйиб агарси адам сайри!» 48ХӀябтӀерхьаличи чебетяхъибтачи хӀербикӀес бакӀибти лебил халкь чус саби хункӀара бирхъули, хъали-хъайгӀи арбякьун+. 49Амма ГӀиса валути, тяйдили кабизурли, Иличи хӀербикӀулри, илдала ургаб Иличил барх Галилеялизибад бакӀибти хьунул адамтира лебри+.

Юсупли ГӀиса хӀяблизи мерлаварни

50-51•Иудеяла Аримапея бикӀуси шагьарлизивадси, сунес Юсуп бикӀуси адамра вакӀиб. Ил гӀяхӀси табигӀятла, бархьдеш дигуси ва Аллагьла Низам-зегъала дунъяличи хӀерси адам сайри. Ил диванханализив чеввикӀибси адам сайли хьалли, илаб ГӀисас барес пикрибарибси танбихӀ илини гӀебхӀебуциб. 52-53Юсуп, Пилатличи вякьи, ГӀисала жаназа арбухахъес ихтияр га или тиладиухъун. Илини жаназа убяхӀасиб ва, капайзира бергурли, шурмазиб биркъубси, сунези гьалав чилра кахӀейхьибси хӀябла ухӀна кайхьиб. 54ЖумягӀ бархӀира ахъили, сут бархӀила бархӀехъла замана бехӀбирхьулри. 55Галилеялизибад ГӀисачил бархли бакӀибти хьунул адамтани Юсуплис гӀелабад арбякьи гьар секӀал – шурмазибси хӀябра, ГӀиса ила хӀяриирхьуси тяхӀярра чедаиб. 56ХъайгӀи чарбиубли, илдани гӀяхӀси тӀемла гӀявадешра, цархӀил секӀалра хӀядурдариб. Сут бархӀи, Дурхъаси Жузлизибра маслигӀятбариливан, илди паргъатли хъайгӀиб калун.

24

БацӀси хӀябличи хьунул адамти ва Петр бакӀни

24^1•ЖумягӀла цаибил бархӀи савли шала шикьлис абизурли, хӀядурти чула ваяхӀра касили, хӀябличи арбякьун. 2Ила бакӀибхӀели, хӀяб гьабарес кабихьибси къаркъала гӀена ца шайчибяхӀ убкасилри. 3БухӀна абацӀибхӀели, илаб Арикар ГӀисала жаназа хӀебаргиб. 4Биубсиличи тамашакабирули, хьунул адамти тӀашбизурхӀели, хапли илдала гьалаб шалали ухути палтарличилти кӀел адам багьарбиуб. 5УркӀкабухъи, бургира къухӀдуцили, ванзаличи хӀулби вякьаибти хьунул адамтачи илди дугьабизур: «ХӀуша бебкӀибтала ургав мицӀирси варгес умцӀутирав? 6Ил ишав агара. Ил хӀяблавад айзурли арякьун. Галилеялизив вирухӀели Илини хӀушази се бурибал гьанбикахъая, гьари. 7„Инсаниятла Урши уцили бунагькартала някъла ведлуга. Илдани Ил хӀябтӀерхьаличи чеветирхъу, хӀябэсил бархӀи Ил мицӀирра кайрар“ – или, ахӀенрив Илини хӀушази бурибси»+. 8Илдас ГӀисани чузи дурибти гъай гьандикиб. 9ХӀябличибад чарбиубхӀели, илдани гьар секӀайчила вецӀну цара вакиллизира цархӀилтазира буриб. 10Илди хьунул адамти, хӀера, ишди сабри: Мария Магдалина, ИгӀяйна ва Якьубла неш Мария. Илдачил бархли калунти цархӀилти хьунул адамтанира тяп илкьяйдали сабри бурибси+. 11Амма вакилтас илдани дурибти мехӀурти гъай сартиван дизур, хьунул адамтачи бирххӀеур. 12Бархьси секӀал, Петр илмадан дуцӀли хӀябличи вякьун. БухӀна хӀеръибхӀели, илар мер-мерла лайдакӀибти жулгьала бутӀницун сарри чедаибти. Биубси анцӀбукьличи тамашакайубли, ил хъайгӀи чариуб.

Еммауслизи аркьуси гьуникад

13ХӀера, баягъи ил бархӀи Ярусалимличибад вецӀну цара версла гьарахъси Еммаус бикӀуси шилизи гьуникад хьурали аркьути кӀел мутагӀялим 14детаурти лерилра илди анцӀбукьлумачила гъайкабикӀулри. 15Илдала гъайра жалра демжурхӀели, ГӀиса илдачи гъамиубли, илдачил вархли ватихьиб. 16Амма илдала хӀулби сукъуркайубтиван, илдани Ил вагьхӀегьур. 17ГӀисани илдази иб: «Гьуни-гьуникад хӀушала се ихтилата?» Илди хумарти дяхӀ-сипатра кадуцили тӀашбизур. 18Илдазивадли ца, сунес Клеопа бикӀусини, ГӀисас жаваблис иб: «Ишаб цабархӀи бетаурси секӀайчила селра хӀебалуси, марлира, лебилра Ярусалимлизив ца хӀуцун ургуд?» 19ГӀисани хьарбаиб: «Гъай селичилав?» Илдани иб: «Назаретлан ГӀисас биубсиличила сари. Ит баркьудилизив ва Сунела гӀилмулизив Аллагьлара халкьлара гьалав асилси идбаг сайри, 20Амма хала кашишунанира халкьла тямадабанира Ит кавшахъес ведиб. Ил арукили хӀябтӀерхьаличи чеветяхъиб. 21Ил Израиллис сунени берцудира хили вакӀес гӀягӀниси Баягъи Ит Арикар сай ибси нушала умутра балли лебсири. Амма гьачам илди лерилра иличирли таманхӀедиуб: ил бетаурхӀейчибад гьанна хӀябэсил бархӀи бехӀбихьили саби. 22ГӀурра нушала хьунул адамтанира нуша тамашадиахъубра. Савли шала шикьлис илди хӀябличи арбякьи уббухъун. 23Илаб ГӀисала жаназа баргхӀебаргили чарбиубхӀели, валлагь, чус малаикунира гьаласабизур, чузи Ил мицӀирли виънира бурибти хабуртира адердахъиб. 24Нушала адамтазибад цацабехӀли, ила хӀябличи хӀерэс бякьунтанира, гьар секӀал дурусли хьунул адамтани бурибси тяхӀярли даргиб. Амма илдани сай ГӀиса чехӀеиб». 25ГӀисани илдази иб: «ХӀябра духудеш камти адамти дуили леррая! Идбагунани дурибти гьар секӀайчи дирхаэс илцадра дебали къиянни балан! 26Сунела ахъси даражаличи аэс багьандан ахӀенрив, гьатӀи, МасихӀли лерилра илди къияндешуни дяхӀаэс гӀягӀнити?» 27Дурхъаси Жузлизир Сунечила бурути лерил мерани ГӀисани Мусачивад вехӀкайхьили лебилра идбагуначила илдас баяндариб.

28Саби букьес кьасбарибси шилизи бетиэсбяхӀибхӀели, ГӀисани вашес дигусиладариб. 29Амма илди чучил варх калахъес Илизи тиладибикӀесбяхӀиб ва «БархӀехъла замана гъамбикӀулину, нушачил варх кален» – или, дугьабизур. ГӀиса юртлизи ацӀиб, илдачил калун. 30Илдачил варх кьумурла мякьла кайибхӀели, ГӀисани касили кьацӀ, баркатлабариб ва кӀибайбарили илдази бедиб+. 31ИлхӀели илдала хӀулби гьаргдиуб, илдани ГӀиса вагьур. Амма илдани Ил чехӀейулри. 32ГӀур илдани цализи-цали иб: «Ишини нушачил вархли гьуникадли вашухӀели ва нушази Дурхъаси Жузла белкӀани баяндирухӀели, нушала уркӀбас буцӀархӀейгив, гьатӀи?!» 33Илди илмадан абизур, Ярусалимлизи чарбиуб. Шагьарлизи бухӀнабухъунхӀели, илаб баягъи вецӀну цараличил барх цархӀилти мутагӀялимтира цалабикили баргиб. 34Илдачи дугьабизурли, цалабикибтани иб: «Арикар хӀяблавад айзни марси саби. Ил сунес гьаласайзурли Симоннира чеили сай». 35ГӀур илдани гьуйчиб бетаурсиличила ва кьацӀ кӀибайбирухӀели чули ГӀиса вагьниличила буриб.

ГӀиса вецӀну цараличи вакӀиб

36•Илдани ил бурухӀели, хапли ГӀиса илдала ургав вагьариубли, илдази иб: «ХӀуша даршули дирабая!» 37Чус гьаласабизурси рухӀла къаралди саби или гьанбикили, илди уркӀбухъи хӀяккабизур+. 38ГӀисани илдази иб: «ХӀуша илцад дебали сен уркӀдулхъутирая? ХӀушала уркӀби гьаннара васваслив? 39Дила някъбачира кьяшмачира хӀеръая, иш – Ну сайра. Набчи гачдикеная, хӀеръая: Ну – мицӀирси Жан сайра. РухӀла Дилагъуна я кьаркьала, я лигуби дирхӀерни хӀушанира баладая». 40Илира или, ГӀисани илдази Сунела някъби-кьяшми чедаахъиб. 41Бахъ разибиубдешли, илди бирхаэс хӀебирулри ва тамашакабиублири. ИлхӀели ГӀисани илдази хьарбаиб: «Ишаб хӀушала беркеси секӀал лебу?» 42Илдани Илис берцӀибси бялихъла кесек бедиб. 43Илини сасили, илдира хӀеркабикӀахъули, ил беркун.

44ГӀур илдачи дугьайзурли, ГӀисани хьарбаиб: «Нуни хӀушази Мусала Низамлизиб Набчила белкӀунсира, идбагунала жузазир ва Забурлизир дурибтира мардиэс гӀягӀнити диъниличила бурни гьанбиркуру?» 45ГӀисани мутагӀялимтас лебилра Дурхъаси Жузла мягӀна баянбариб. 46Илдази Илини иб: «МасихӀличи гӀязабтира чевкъар, вебкӀили гӀергъи Ил хӀябэсил бархӀи мицӀирра кайрар+. 47Илала Ула хӀурматлис Ярусалимличибадли бехӀбихьили, лебилра халкьани чула гӀямрура дарсдарили, бунагьуни хасардатахъес багьандан Аллагьличи дугьабизахъес жибарес гӀягӀнибиркур. 48Илди лерилра секӀал хӀушала хӀулбала гьалар детра детаур. 49Дила Дудешли хӀушаб чесибти секӀал Нуни гьанна дурхьулра, хӀушаб чедибадли бархьибси кьуват хӀушази кабацӀайчи шагьарлизир каленая».

Зубрази арукни

50ГӀисани илди шагьарлизибад гьунибатурли, Вифаниялизи бикайчи вякьун. Някъбира ахъдуцили, ГӀисани илди баракатлабариб+. 51Илди баракатлабирухӀели, Ил илдачивад гьарахъиркес ва зубрачи арцурли чевяхӀихъесяхӀиб. 52Илдани Илис икрамбариб. ГӀур илди лебгӀеб харидешличил Ярусалимлизи чарбиуб+
53ва Аллагьла хъулиб мурталра Аллагьлис дезабикӀи.

* 23:17 ЦацадехӀти белкӀаназиб бурили кьяйда, Пасхала хӀурматлис туснакълавси ца адам азадвирнила гӀядат хӀясибли, Пилатли ил секӀал барес гӀягӀнисири.

+ 1:5 Матфейли 2:1,
+ 1:15 Лукали 7:28, Лукали 7:33,
+ 1:17 Матфейли 11:14, Матфейли 17:12-13,
+ 1:26 Матфейли 2:23, Матфейли 1:16
+ 1:31 Матфейли 1:20
+ 1:35 Матфейли 18:20, Матфейли 14:33
+ 1:48 Лукали 11:27

+ 1:76 Лукали 7:26, Лукали 20:6, Матфейли 3:3,

+ 1:77 Лукали 3:3
+ 1:79 Матфейли 4:16
+ 1:80 Лукали 3:2
• 2:1 Матфейли 1:18-25
+ 2:4 Лукали 1:26-27,
+ 2:11 Матфейли 1:21,
+ 2:14 Лукали 19:38
+ 2:19 Лукали 2:51
+ 2:39 Матфейли 2:23, Лукали 1:26-27
+ 2:50 Лукали 9:45, Лукали 18:34
+ 2:51 Лукали 2:19
• 3:1 Матфейли 3:1-12,
+ 3:1 Лукали 13:1, Лукали 23:1, Лукали 9:7

+ 3:2 Матфейли 26:3, Лукали 1:63, Лукали 1:80,

+ 3:7 Матфейли 12:34, Матфейли 23:33
+ 3:8 Лукали 16:24,
+ 3:9 Лукали 13:9, Матфейли 7:19
+ 3:11 Матфейли 25:35,
+ 3:14 Лукали 19:8
+ 3:17 Матфейли 13:30
+ 3:20 Матфейли 11:2, Матфейли 14:1-12,
• 3:21 Матфейли 3:13-17,
+ 3:22 Лукали 9:35,
• 3:23 Матфейли 1:1-17
+ 3:32 Рут 4:18-22
• 4:1 Матфейли 4:1-11,
+ 4:2 Матфейли 21:18
• 4:14 Матфейли 13:53-58,
+ 4:16 Матфейли 2:23, Лукали 2:39
+ 4:23 Матфейли 11:23,
+ 4:31 Матфейли 4:13
+ 4:32 Матфейли 7:28-29
+ 4:34 Матфейли 8:29, Лукали 8:28,
+ 4:35 Лукали 9:42,
• 4:38 Матфейли 8:14-17,
+ 4:41 Матфейли 12:16,
+ 4:42 Лукали 5:16
• 5:1 Матфейли 4:18-22,
+ 5:1 Матфейли 14:34,
+ 5:10 Матфейли 13:47
• 5:12 Матфейли 8:1-4,

+ 5:14 Матфейли 9:30, Матфейли 17:9, Лукали 17:14

+ 5:16 Матфейли 14:23, Лукали 4:42
• 5:17 Матфейли 9:1-8,
+ 5:17 Лукали 6:19, Лукали 8:46
+ 5:20 Матфейли 8:10, Лукали 7:48
+ 5:21 Матфейли 26:65,
• 5:27 Матфейли 9:9-17,
+ 5:29 Лукали 19:6
+ 5:30 Лукали 15:2
+ 5:32 Лукали 15:7,
• 5:33 Матфейли 9:14-17,

+ 5:33 Матфейли 11:2, Лукали 11:1, Лукали 18:12

+ 5:34 Матфейли 25:1-13,
+ 5:35 Лукали 17:22
• 6:1 Матфейли 12:1-14,
+ 6:7 Лукали 14:1, Лукали 20:20
+ 6:9 Лукали 14:3
• 6:12 Матфейли 10:1-4,
+ 6:14 Матфейли 16:18,
+ 6:15 Матфейли 9:9
+ 6:16 Лукали 22:47
• 6:17 Матфейли 4:23
+ 6:19 Лукали 5:17, Лукали 8:46
+ 6:21 Кахелет 7:3,
+ 6:24 Матфейли 6:2,
+ 6:25 Сулайба буралаби 14:13,
• 6:27 Матфейли 5:38-48
+ 6:28 Лукали 23:34,
+ 6:30 Сулайба буралаби 21:26
+ 6:31 Матфейли 7:12
+ 6:36 Матфейли 5:7
• 6:37 Матфейли 7:1-5
+ 6:39 Матфейли 15:14
+ 6:40 Матфейли 10:24,
• 6:43 Матфейли 7:17-20, Матфейли 12:33-35
+ 6:45 Сулайба буралаби 12:5, Матфейли 15:18,
• 6:46 Матфейли 7:24-27
+ 6:46 Матфейли 7:22, Матфейли 25:11,

+ 6:48 Сулайба буралаби 10:25, Сулайба буралаби 12:3

• 7:1 Матфейли 8:5-13
+ 7:13 Матфейли 20:34
+ 7:14 Лукали 8:54
+ 7:16 Матфейли 21:11
• 7:18 Матфейли 11:2-19
+ 7:24 Лукали 3:2
+ 7:26 Матфейли 14:5, Матфейли 21:26
+ 7:28 Лукали 1:15
+ 7:29 Лукали 3:12
+ 7:33 Матфейли 3:4, Лукали 1:15
+ 7:34 Лукали 5:30
• 7:36 Матфейли 26:6-13,
+ 7:39 Лукали 15:2
+ 7:41 Матфейли 18:28
+ 7:42 Матфейли 6:14,
+ 7:48 Лукали 5:20

+ 7:50 Лукали 8:48, Лукали 17:19, Лукали 18:42,

+ 8:1 Лукали 4:43

+ 8:2 Лукали 23:49, Матфейли 27:56, Лукали 24:10,

+ 8:3 Лукали 24:10
• 8:4 Матфейли 13:1-9,
+ 8:8 Матфейли 11:15,
• 8:9 Матфейли 13:10-23,
+ 8:10 Матфейли 19:11,
+ 8:14 Матфейли 6:25,
+ 8:16 Матфейли 5:15, Лукали 11:33
+ 8:17 Матфейли 10:26, Лукали 12:2
+ 8:18 Сулайба буралаби 9:9
• 8:19 Матфейли 12:46-50,
• 8:22 Матфейли 8:23-27,
+ 8:22 Матфейли 8:18,
• 8:26 Матфейли 8:28-34,
+ 8:28 Лукали 4:34
+ 8:35 Лукали 10:39
+ 8:37 Лукали 5:8,
• 8:40 Матфейли 9:18-26,
+ 8:41 Лукали 13:14,
+ 8:46 Лукали 5:17, Лукали 6:19
+ 8:48 Лукали 7:50,
+ 8:51 Лукали 9:28
+ 8:54 Лукали 7:14
• 9:1 Матфейли 10:5-15,
+ 9:1 Лукали 6:12-16
• 9:7 Матфейли 14:1-12,
+ 9:7 Лукали 3:1, Лукали 9:19
+ 9:9 Лукали 3:19-20, Лукали 23:8
• 9:10 Матфейли 14:13-21,
+ 9:10 Лукали 9:2
• 9:18 Матфейли 16:13-19,
+ 9:19 Лукали 9:7,
+ 9:20 Лукали 22:67,
• 9:21 Матфейли 16:20-28,

+ 9:22 Лукали 17:25, Лукали 18:33, Лукали 24:7,

+ 9:23 Матфейли 10:38-39, Лукали 14:27
+ 9:25 Лукали 12:20
+ 9:27 Лукали 21:32,
• 9:28 Матфейли 17:1-8,
+ 9:28 Лукали 8:51
+ 9:35 Лукали 23:35,
• 9:37 Матфейли 17:14-18,
+ 9:42 Лукали 4:35
• 9:43 Матфейли 17:22-23,
+ 9:44 Лукали 9:22, Лукали 18:32-33
+ 9:45 Лукали 2:50, Лукали 18:34
• 9:46 Матфейли 18:1-5,
+ 9:48 Матфейли 10:40, Лукали 10:16,
+ 9:49 Матфейли 7:22, Матфейли 12:27,
+ 9:50 Лукали 11:23
+ 9:51 Лукали 24:51,
+ 9:52 Матфейли 10:5
• 9:57 Матфейли 8:19-22
• 10:1 Матфейли 10:7-16
+ 10:2 Матфейли 9:37-38,
+ 10:3 Матфейли 10:16
• 10:13 Матфейли 11:20-24
+ 10:16 Матфейли 10:40, Матфейли 25:45,
• 10:21 Матфейли 11:25-27, Матфейли 13:16-17
+ 10:23 Матфейли 13:16-17
+ 10:25 Лукали 18:18
+ 10:27 Матфейли 22:37,
+ 10:39 Лукали 8:35
+ 10:41 Лукали 12:25
• 11:1 Матфейли 6:9-15, Матфейли 7:7-11
+ 11:1 Матфейли 11:2,
+ 11:3 Сулайба буралаби 30:8
+ 11:4 Матфейли 26:41

+ 11:10 Сулайба буралаби 8:17, Матфейли 18:19, Матфейли 21:22,

+ 11:13 Матфейли 12:34,
• 11:14 Матфейли 12:22-30, Матфейли 12:43-45,
+ 11:15 Матфейли 9:34, Матфейли 10:25
+ 11:19 Лукали 9:49,
+ 11:23 Лукали 9:50
+ 11:27 Лукали 1:48
• 11:29 Матфейли 12:38-42, Матфейли 16:1-4,
+ 11:31 Матфейли 12:6
+ 11:32 Юнус 3:5
• 11:33 Матфейли 6:22-23
+ 11:33 Матфейли 5:15, Лукали 8:16
• 11:37 Матфейли 23:1-36, Лукали 20:45-47
+ 11:42 Лукали 18:12
+ 11:43 Лукали 14:7, Лукали 20:46
+ 11:44 Сулайба буралаби 26:23
+ 11:49 Матфейли 21:35
+ 11:54 Лукали 20:20
+ 12:1 Матфейли 16:6,
+ 12:2 Матфейли 10:26, Лукали 8:17
• 12:4 Матфейли 10:17-20, Матфейли 10:28-33
+ 12:4 Сулайба буралаби 29:25,
+ 12:7 Матфейли 6:26, Матфейли 12:12
+ 12:9 Матфейли 25:12,
+ 12:10 Матфейли 12:31-32,
+ 12:12 Сулайба буралаби 16:1
• 12:13 Матфейли 6:19-21, Матфейли 6:25-34
+ 12:20 Кахелет 2:18, Кахелет 6:2
+ 12:24 Матфейли 10:31, Матфейли 12:12

+ 12:28 Матфейли 8:26, Матфейли 14:31, Матфейли 16:8

+ 12:32 Лукали 22:29
+ 12:33 Матфейли 19:21, Лукали 18:22
• 12:35 Матфейли 24:45-51
+ 12:43 Матфейли 25:21,
+ 12:45 Матфейли 25:5
• 12:49 Матфейли 10:34-36
• 12:54 Матфейли 5:25-26, Матфейли 16:2-3
+ 12:58 Сулайба буралаби 25:8
+ 13:1 Лукали 3:1, Лукали 23:1
+ 13:6 Матфейли 21:19,
+ 13:7 Матфейли 7:19, Лукали 3:9
+ 13:10 Матфейли 4:23,
+ 13:14 Лукали 8:41,
+ 13:15 Лукали 14:5
• 13:18 Матфейли 13:31-33,
+ 13:19 Матфейли 17:20, Лукали 17:6,
• 13:22 Матфейли 7:13-14, Матфейли 7:21-23
+ 13:25 Матфейли 25:11-12
+ 13:28 Матфейли 8:12
+ 13:29 Матфейли 8:11,
+ 13:30 Матфейли 19:30, Матфейли 20:16,
• 13:31 Матфейли 23:37-39
+ 13:31 Лукали 3:1, Лукали 9:7
+ 13:34 Рут 2:12,
+ 13:35 Лукали 19:38
+ 14:1 Лукали 6:7, Лукали 20:20
+ 14:3 Матфейли 12:10,
+ 14:5 Лукали 13:15
+ 14:7 Лукали 11:43
+ 14:8 Сулайба буралаби 25:6-7
+ 14:11 Матфейли 23:12, Лукали 18:14
• 14:15 Матфейли 22:1-10
• 14:25 Матфейли 10:37-38
+ 14:27 Матфейли 16:24, Лукали 9:23
+ 14:34 Матфейли 5:13,
+ 14:35 Матфейли 11:15, Лукали 8:8,
• 15:1 Матфейли 18:12-14
+ 15:2 Лукали 5:30, Лукали 19:7
+ 15:7 Лукали 5:31-32
+ 15:30 Сулайба буралаби 29:3
+ 16:10 Матфейли 25:21, Лукали 19:17
+ 16:11 Сулайба буралаби 24:4
+ 16:13 Матфейли 6:24
• 16:14 Матфейли 11:12-13
+ 16:15 Сулайба буралаби 21:2,

+ 16:16 Матфейли 3:2, Лукали 4:43, Матфейли 11:12-13

+ 16:17 Матфейли 5:18
+ 16:18 Матфейли 5:32, Матфейли 19:19
+ 16:22 Матфейли 18:10,
+ 16:23 Матфейли 11:23, Матфейли 8:11
+ 16:24 Лукали 3:8
+ 16:31 Матфейли 28:11-15,
• 17:1 Матфейли 18:6-7, Матфейли 18:21-22
+ 17:1 Лукали 22:22
+ 17:3 Матфейли 18:15
+ 17:4 Матфейли 6:14
+ 17:6 Матфейли 17:20, Лукали 13:19
+ 17:12 Лукали 5:11,
+ 17:14 Матфейли 8:4, Лукали 5:14
+ 17:16 Лукали 5:12,
+ 17:19 Лукали 7:50,
• 17:20 Матфейли 24:23-28, Матфейли 24:37-41
+ 17:20 Лукали 19:11,
+ 17:22 Лукали 5:35,
+ 17:23 Лукали 21:28
+ 17:25 Лукали 9:22
+ 17:33 Матфейли 10:39
+ 18:1 Лукали 21:36,
+ 18:9 Лукали 16:15
+ 18:11 Матфейли 6:5
+ 18:12 Лукали 5:33, Лукали 11:42
+ 18:14 Матфейли 23:12, Лукали 14:11
• 18:15 Матфейли 19:13-15,
+ 18:17 Матфейли 18:3
• 18:18 Матфейли 19:16-30,
+ 18:18 Лукали 10:25
+ 18:22 Лукали 12:33
+ 18:28 Лукали 5:11
+ 18:29 Лукали 14:26
• 18:31 Матфейли 20:17-19,
+ 18:33 Лукали 9:22, Лукали 24:7,
+ 18:34 Лукали 2:50, Лукали 9:45
• 18:35 Матфейли 20:29-34,
+ 18:38 Матфейли 22:42, Лукали 1:32
+ 18:42 Лукали 7:50,
+ 19:7 Лукали 5:30, Лукали 15:2
+ 19:8 Лукали 3:14
+ 19:9 Лукали 3:8,
• 19:11 Матфейли 25:14-30
+ 19:11 Лукали 17:20,
+ 19:17 Лукали 16:10
+ 19:26 Матфейли 13:12
+ 19:27 Матфейли 22:7, Лукали 20:16
• 19:28 Матфейли 21:1-11,
+ 19:39 Матфейли 21:15-16
+ 19:44 Лукали 21:6
• 19:45 Матфейли 21:12-17,
• 20:1 Матфейли 21:23-27,
+ 20:4 Лукали 3:3
+ 20:5 Лукали 7:30
+ 20:6 Лукали 7:26, Лукали 9:8
• 20:9 Матфейли 21:33-46,
+ 20:12 Лукали 11:48-49
+ 20:13 Матфейли 3:17,
• 20:19 Матфейли 22:15-22,
+ 20:20 Лукали 6:7, Лукали 14:1, Лукали 11:54
+ 20:22 Матфейли 17:24-25
+ 20:23 Лукали 12:1
• 20:27 Матфейли 22:23-33,
+ 20:40 Матфейли 22:46
• 20:41 Матфейли 22:41-46,
+ 20:41 Лукали 1:32, Лукали 18:38
+ 20:46 Лукали 11:43
+ 21:1 Матфейли 27:6,
• 21:5 Матфейли 24:1-14,
+ 21:6 Лукали 19:44
• 21:20 Матфейли 24:15-21,
+ 21:23 Матфейли 27:25,
• 21:25 Матфейли 24:29-31,
• 21:29 Матфейли 24:32-35,
+ 21:32 Лукали 9:27
+ 21:36 Матфейли 25:13, Лукали 18:1,
+ 21:37 Матфейли 21:23, Матфейли 26:55
• 22:1 Матфейли 26:1-5, Матфейли 26:14-16,
• 22:7 Матфейли 26:17-25,
• 22:14 Матфейли 26:26-30,
• 22:24 Матфейли 18:1-5, Лукали 9:46-50
+ 22:26 Матфейли 20:26,
+ 22:27 Матфейли 20:28,
+ 22:29 Лукали 12:32
+ 22:30 Матфейли 19:28,
• 22:31 Матфейли 26:31-35,
+ 22:35 Лукали 9:3, Лукали 10:4
• 22:39 Матфейли 26:36-46,
+ 22:40 Матфейли 6:13
+ 22:42 Матфейли 6:10
+ 22:43 Матфейли 4:11,
• 22:47 Матфейли 26:47-56,
+ 22:49 Лукали 22:38
+ 22:53 Лукали 20:1,
• 22:54 Матфейли 26:57-58, Матфейли 26:69-75,
+ 22:61 Лукали 22:34
• 22:63 Матфейли 26:67-68,
• 22:66 Матфейли 26:59-66,
+ 22:71 Матфейли 9:3,
• 23:1 Матфейли 27:1-2, Матфейли 27:11-14,
+ 23:1 Лукали 3:1, Лукали 13:1,
+ 23:2 Лукали 20:25
+ 23:3 Матфейли 2:2
+ 23:7 Лукали 3:1, Лукали 9:7
+ 23:8 Лукали 9:9
• 23:13 Матфейли 27:15-26,
• 23:26 Матфейли 27:32-44,
+ 23:29 Лукали 21:23
+ 23:35 Лукали 9:35,
+ 23:41 Лукали 23:4,
• 23:44 Матфейли 27:45-56,
+ 23:48 Лукали 18:13
+ 23:49 Лукали 8:2
• 23:50 Матфейли 27:57-61,
• 24:1 Матфейли 28:1-10,
+ 24:7 Лукали 9:22, Лукали 18:33,
+ 24:10 Лукали 8:2-3
+ 24:30 Лукали 9:16
• 24:36 Матфейли 28:16-20,
+ 24:37 Матфейли 14:26,
+ 24:46 Лукали 24:27
+ 24:50 Матфейли 21:17, Лукали 19:29,
+ 24:52 Матфейли 28:9

+ https://ibt.org.ru/ebook?id=DRG

Баяндарибти Дугьби (Лукала Гӏяхӏ Хабар)

Баяндарибти Дугьби (Лукала Гӏяхӏ Хабар)

Лукала ГӀяхӀ Хабар

1. А

2. В

3. Д

4. З

5. И

6. К

7. М

8. Н

9. П

10. С

11. Т

12. Ф

13. Х

14. ХӀ

15. Ш

Баяндарибти дугьби

Абиъ-бехӀцӀурала байрам – Пасхалис гӀергъи 7 бархӀи бухъянбилтӀуси динна гӀядат.

Аллагьагарти – жявхӀелла жугьутӀуни илкьяйда бикӀутири цархӀилти халкьанас – илдала цаси Аллагь агни багьандан.

Аллагьла Низам-зегъала дунъя – Аллагьли кабизахъурси ари. Низам-зегъала дунъялизи ацӀни – ил Аллагьла ари марбарни саби.

Аллагьла хъали – Ярусалимлизибси балга-дугӀя ва кьурбунти дируси динна дурхъаси кӀалгӀя.

Вакил – ГӀиса МасихӀла мутагӀялимтазивад ца.

ВягӀза – ишаб: Аллагьла ва адамтала ургабси вягӀда. Эски ВягӀза Муса идбагличил бигьунсири, Сагаси ВягӀза – ГӀиса МасихӀличил.

Дауд – ГӀиса дакӀувиэс азир дусличивра имцӀали гьалав хӀериубси жугьутӀунала пача. Бахъал идбагунани гьалахили бурусири, дудешгӀевли МасихӀ Даудла тухумлизивад вирар или.

Дурхъати жузи – Аллагьла амрула табтурти (Таврат, Забур, Къанчав ва цархӀилти).

Зайтун – гӀявадеш бирути духълумачилси цӀедешла галга ва илала цӀедеш.

Инжил – Аллагьла дурхъати жузи (хӀ. Дурхъати жузи).

Инсаниятла Урши – илкьяйда викӀусири ГӀиса сунес сай.

Киласа (жугьутӀунала) – табтурти дучӀес ва балгни дирес жугьутӀуни учибиркуси юрт.

МасихӀ – Аллагьли чеввикӀибси, Аллагьла вакил. Идбагунала жузазиб Ил лявкьниличила ва Сунени жугьутӀуни Римла арилиубад азадбалтниличила гьалахили бурибсири.

Низам (Мусала) – Муса идбаглис Аллагьли бедибси Тавратличила.

Низамла гӀялимти – Таврат баянбиранти. Тавратла табтурти ункъли дяркъурти ва халкьлис илди баяндиранти динна гӀялимти. ГӀисала замана илди бахъал-декӀар хӀебири ва илдала халаси хӀурмат бирусири.

Пасха – жугьутӀунала динна байрам.

Понтий Пилат – Римли катурси Иудеяла бекӀ.

Сут – жугьутӀуна ил бархӀи Аллагьлис булгули буркӀусири, бузути ахӀенри.

Таврат – Инжилла гьалар-гьаларти шел табтар (Мусала Низам). Илдазир Аллагьли жугьутӀунас жявлил чедаахъибти 10 амруличил дархдасунти жамигӀятла гӀямрула дахъал кьяйдурти ва гӀядатуни баяндарили сари.

Тямадаби – хӀурматла адамтазибад ГӀисала замана жугьутӀунала ургаб чеббиркӀути пасихӀкар адамти. Илдани динна ва гӀямру-яшавла гӀядатуначира, низам-кьяйда дузахъниличира хӀеруди бирусири.

Фарисейти – жугьутӀунала дин къелгӀеббиканти. Халкьла бухӀнаб илдала халаси хӀурмат бирусири.

Хала кашиш – ца дуслис виркӀуси жугьутӀунала кашишунала бекӀ.

ХӀекь бурчанти – Палестинализиб хӀекь (налог) бурчахъес Римли кабатурти хӀянчизарти.

Шизиб бизахъни – христиан динна мягӀничебси гӀядат: адам бунагьуназивад умувиъни ва Аллагьла гьуйчи кайзни иргъахъуси.

Картаби (Гӏяхӏ Хабар)

Картаби (Гӏяхӏ Хабар)

1. Гӏиса Масихӏ Хӏерируси Заманала Ярусалим

2. Гӏиса Масихӏла Заманала Палестина

ГӀиса МасихӀ хӀерируси заманала Ярусалим

ГӀиса МасихӀла заманала Палестина

Table of Contents

- Лукала Гӏяхӏ Хабар

- Гьалагъай

- Лукали

- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24

- Баяндарибти Дугьби (Лукала Гӏяхӏ Хабар)

- Абиъ-бехӀцӀурала байрам
- Аллагьагарти
- Аллагьла Низам-зегъала дунъя
- Аллагьла хъали
- Вакил
- ВягӀза
- Дауд
- Дурхъати жузи
- Зайтун
- Инжил
- Инсаниятла Урши
- Киласа (жугьутӀунала)
- МасихӀ
- Низам (Мусала)
- Низамла гӀялимти
- Пасха
- Понтий Пилат
- Сут
- Таврат
- Тямадаби
- Фарисейти
- Хала кашиш
- ХӀекь бурчанти
- Шизиб бизахъни

- Картаби (Гӏяхӏ Хабар)

- ГӀиса МасихӀ хӀерируси заманала Ярусалим

- ГӀиса МасихӀла заманала Палестина