# Марк Пасқан Ақ Тилаас, Ыйбан Пасқан Ақ Тилаас

Unknown

## Марк Пасқан Ақ Тилаас

### Библияны кежирчең институды Москва 2004


Сӧс алы


Қайран қыырчыған кижи!


Мна, сеең қолында Марк пасқан Ақ Тилаас номы. По ном пурунғу темде пас-салған полған, грек тилбе пас-салған. Пас-салғанынаң ала по номны қанче-қанче тиллерге кежиргеннер. Ам тезе пис аны пистиң тадар (шор) тилбе қыырар поларбыс. Ана ол наа-ла тадар тилбиске кежирген номы сеең қолында.

Ноо небе Ақ Тилаас? Пистиң тадар тилбе Ақ Тилаас теп, пурунғу грек тилбе Евангелие теп. Ээде Қудайдың Оғлу Иисус Христос Позының ӱргедийин адады: Ақ Тилаас теп.

Ол Иисус Христос пир темде по чарыққа келген полтыр. Ол келгенинең ала ийги муң чыл эрт-парды. Палестина теп черде туғып келтир. По чарыққа келип, кижилер аразында чӧрӱп, Ол Позының ӱргедийин чарлап чӧрген. Ана ол ӱргедийи по номда. Кижи позының сағыжынма, чӱрегинме Ааң Ақ Тилаазын алынып, қыйалдаң, ӧлӱмнең, қайдығ да қара небелердең арғаланар полар, қоралбас чадыға кирер полар. Иисустың Ақ Тилаазы – кижилерге Ааң ақкелип ысқан андығ арғаланарынаң ӱчӱн Ақ Тилаас полтыр. Ақ Тилаазоқ Иисус Христостың чарлап чӧргенинең ӱчӱн, қайғал эткенинең ӱчӱн, Ааң ӧлгенинең, анаң тирилип турғанынаң ӱчӱн айдылча.

Ноо кижи Марк? Марк теп адалған кижи олоқ темде олоқ Палестинада чатқан полтыр. Ол – Христос чолыба парған кижи полған, мында пасқанының қайзын позы кӧрген полтыр.

Марк пасқан Ақ Тилаас номы Наа Чӧп Пичигинге кирча. Олоқ Пичигинге: Матвей пасқан, Ыйбан пасқан, Лука пасқан Ақ Тилаас номнар кирча; мнаң пашқа: Апостоллар эт чӧргени номы, Апостоллардаң ысқан қаттар номнары, Қудайдың ажылынып айтқаны номы кирчалар.

Наа Чӧп Пичиги Пурунғу Чӧп Пичигинме Қудай Пичиги (Библия) теп, адалча. Ол Қудай Пичиги по чарықта най қыырчаң ном. Ол ном қалықтардың кӧп тиллерге кежирген, ноо да кижи Қудай сӧзин туған тилбе қыырып, сағыжынма Аны алзын теп.

Анаң-аара слер ам Марк пасқан Ақ Тилаасты туған тилбе қыырар полчызар. Алында пистиң тилге Қудай Пичиги кезектеп ле кежирген полған. Аны И.М. Штыгашев 1883 чылда кежирген. Ол темнең ала мна-по пистиң Марк пасқанын кежиргени ле шықча, пашқа кежиргени полбады.

Библияны кежирчең институды Марк пасқан Ақ Тилаасты тадар тилге шығарарға полушқан кижилерге: тилдең тилге кежирчиге, шынықтачыларға паза пашқа да кижилерге улуғ алғыжын четтирча.


Марк пасқан


Ақ Тилаас


Пӧлӱк 1


Ыйбан теп Крестеечи келди


1Қудайдың Оғлунаң Христос Иисустаң ӱчӱн Ақ Тилаас, кижилер аразынға чет-келип, мна пееде тарала-берди. 2Ол небе Исайя теп пророктың пичигинде пазылған ошқаш полды: «„Мна, Сеең алдында тилаасчымны Мен ысчам. Ол тилаасчым парып, Сеең чолың сала-берер“.

3Анаң, мна, ақ чалаңда тилаасчызының қыйғы-ӱнӱ уғул-партыр: „Улуғ Қаанға чӧрерге чолын пелнеп-салаар. Чолы тӱс ползын“ теп». 4Ол ақ чалаңда Ыйбан теп Крестеечи шық-келген полтыр. Шық-келип, қалық аразында чарлап чӧре-берди: «Қудайға айланып, крестенаар, – теди, – Қудай слердиң қыйалларың шығарып, таштазын». 5Иудея теп чердиң қалығы, анаң Иерусалим теп тураның кижилери қалбан, – парчазы Ыйбанға келтирлер. Ыйбанға келип, постарының қыйалларын ажып, Иордан теп суғда Ыйбаннаң ол қалық крестенди. 6Ыйбан позы чы шабыр кезинип, тере қурба қурчанып чӧрген кижи полтыр. Кескен шабыры тӧӧ-мал қылынаң пағлалтырған шабыр полтыр. Шарытқаш чиип, ачық мӧт чиип, – ээде азран-келип чӧртир. 7Ыйбан чарлап чӧрди: «Меең соонымда менең кӱштиғаарақ кижи келча-но, – теди, – келзе, Ааң азақ-кебин да мен шежип кӧрерге чарабас поларым. 8Мен слерди суғба крестепчам, Ол тезе слерди Ағарығ Тынынма крестер» – теди.


Ыйбан Иисусты крестепча


9Олоқ кӱннерде Галилея теп чердаа Назарет теп турадаң Иисус келтир. Ол келгенде, Ыйбан Аны Иордан-суғда крестеди. 10Иисус суғдаң шықчығанында, ӧреги тегри олоқ ажыл-партыр. Ажыл-парған тегридең Ағарығ Тын Иисустың ӱстӱнге қалабуқ чилеп учуғып тӱштир. 11Ағарығ Тын учуғып тӱшкенде, ӧреги тегридең ӱн уғулды: «Сен – Меең кӧӧленген Оғлумзың, Меең чақшы сананғаным Сенде» теп.


Иисус шайтанға шыңнаттырча


12Анаң соғада ол Ағарығ Тын Иисусты чалаң-черге аппартыр. 13Чалаң-черде Иисус қырық кӱн полтыр. Анда шайтан Аны шыңнап кӧртир. Иисус анда аңнар аразында чаттыр, ангеллар Аға полужып чӧртир.


Иисус Ақ Тилаазын чарлап чӧре-берди


14Пир темде Крестеечи Ыйбанны тӱрмеге одур-салтырлар. Андығ небе пол-парған соонда Иисус Галилея-черге келди. Келип, Қудайдың Ақ Тилаазын анда чарлап чӧре-берди. 15«Тем четти! – теди, – Қудайдың Паштағаны чағын! Қудайға айланып, Ааң ысқан Ақ Тилаазынға пӱдаар!» теп, айт чӧрди.


Паштапқы ӱргенчиктери


16Пир қада Галилея-талайының қажынча парып, Иисус ийги қарындашты – Симонма Андрейды кӧриб-алтыр. Лар, палық аңнарға ағларын алып, кебезинең аны суға суғыб-одурдылар. 17Иисус ларға айтты: «Мееңме пирге парааңнаар. Мееңме пирге парзаар, палыққа аңнаачы эбес, – қалыққа аңнаачы поларзар» – теди. 18Поны уғыб-алып, лар, ағларын таштап, Ааңма пирге олоқ пара-бердилер. 19Иисус, анаң чӱче парып, Зеведейдиң оолларын – Якуппа Ыйбанны кӧриб-алтыр. Лар, кебелериндоқ одур-келип, ағларын тағраптырлар. 20Кӧрӱпла-алып, Ол ларды Позыңма пирге парарғоқ қыыртыр. Лар, Зеведей-абазынма чалчы-кижилерин кебеде таштап, Иисуспоқ пирге пара-бердилер.


Иисус, кижилерди чазып, позының арығ кӱжин кӧргӱсча


21Лар, парып, Капернаум-тураға келдилер. Полған-на суббот кӱнде Иисус синагогаа келип, анда ӱргетти. 22Ааң айтчығанын уғып, қалық таңзынды: «Уқсаар, по кижи писти ӱргедип, қатчы-чозақчы кижи чилеп эбес, улуғ паш-пилеечи кижи чилеп ӱргетча-но» – тештилер. 23Ол темде олоқ синагогада айнаға туттырған пир кижи полған полтыр. Ол кижи қыйғырды: 24«Пистиң аразында Саға ноо керек, Назарет-тура кижизи Иисус?! Сен писти пожат-саларға келдиң-но! Сен кем поларын уңнапчам: Сен – Қудайдың Ағарығзың-но!» – теди. 25Иисус аға қадығ айтты: «Шым пол, тепчам, по кижидең шық-пар!» теп. 26Айтқан сӧзи эрткенче, айна, кижини силгида-берип, тың аақтағанче, ол кижидең олоқ шығара шық-партыр. 27Поны кӧриб-алып, кижилер қоруққанче қайғалдылар, ӧзере сураштылар: «По ноо полған, эзе? По қайдығ-қайдығ наа ӱргедиғ ба?! По кижи паш-пилеечи ошқаш, са: Ааң қолында, мна, айналар да чобаш полчаттыр-но?!» – тештилер. 28Иисустың ады-шабы Галилея иштинде ылтам чайылды.

29Синагогадаң шығала, Иисус Якуппа Ыйбанма қожа Симонма Андрейдың эминге келдилер. 30Анда Симонның қазнези, эди-чаны изип-кӧйӱп, ағрып чатчаттыр. Лар эмге киргеннери, ол эпчи-кижиниң ағрыпчығанын Иисусқа олоқ айттылар. 31Иисус соғада қазнезинге парып, аны қолынаң ал-келип, азаққа турғус-салды. Анаң кӧргеннери – эпчи-кижиниң изийи сраңай эрт-партыр. Чазыл-парып, ол эпчи-кижи келген кижилерге стол салып, чӧре-берди. 32Порас тӱже, иир киргенде, қалық парчын ағрығ, айнаға туттырған кижилерди Иисусқа, кӧрзин теп, ақкелиб-одурды. 33Турада кижи қалбан, – тӱгезе Ааң эжик-алында толдра чыылыш-партыр. 34Иисус кӧп ағрығ кижи чазып, айнаға туттырған кӧп кижидең айналарын шығара сӱрди. Сӱрген айналарға тезе, Ол шынап кем полғанын кемге да айтпасқа айттырды.

35Иисус пир кӱн эртен эрте, таң атқалақ темде тур-келди. Эмнең шығып, эн-черге парыбысты. Анда пашқойып турды. 36Симон чы ӧскелерибе Аны тилеп чӧртир. 37Аны таб-ал, Симон айтты: «Сени кижилер тилепчалар-но» – теди. 38Иисус аға айтты: «Пир ле по турада эбес, – парчын черлерде чарлап чӧрерге Мен по чарыққа келдим-но. Анаң-аара мынаң ырақ эбес туралардың, ааллардың кижилеринге парааңнаароқ» – теди. 39Ээде Иисус Галилеядаа парчын черде чӧрӱп, синагогаларда чарлап, айналарды шығара сӱрӱп чӧрди.

40Пир қада Аға чазылбас палығлығ кижи келди. Ааң алында тизеленип, чалғанып айтты: «Мени арығларға саназааң, арығлап-пер» – теди. 41Аға ачынып, Иисус аны қолынма тегип, айтты: «Санапчам, арығ пол-пар» – теди. 42Айтқан сӧзи эрткенче, ол кижиниң палығлары чазылып, кижи арығ пол-партыр. 43Анаң Иисус чазыл-парған кижини пожатчадып, аға қадығ айтты: 44«Меең сӧзим уқ, кемге да небе айтпа. Абысқа ам парып, ол ла сени кӧрзин. По сеең арығ пол-парғаныңнаң ӱчӱн алғыштап, Моисей сӧспегинде айтқан чозағыба Қудайға кӧдӱриғ кӧдӱр. Сеең кӧдӱриғ эткениң кижилерге кӧрее ползын» – теди. 45Ол кижи тезе парып, ааңма полғанын аара-пеере чооқтап чӧре-берди. Анаң-аара тураға чуққа кир полбан, Иисус эн-черде ле турды. Пилдирбен да турза, Аға парчын чердең кижилер келиб-одурды.


Пӧлӱк 2


Қыйбран полбас кижини часқаны


1Қанче-қанче кӱн пажында Иисус пазоқ Капернаум-тураға парды. Анаара келгенде, табыш шықты: Ол эминде, теп. 2Анда сыраңай қалық толдра чыылыш-парды. Эм иштинде да, эжик-алында да чер пош қалбады. Иисус эмде сӧс айтты. 3Олоқ темде анаара тӧрт кижи пир кижини эңнеп ақкелтирлер. Ақкелген кижи, ағрып, қыйбран полбас полтыр. 4Қалық толдра, Иисусқа чағын ақкел полбассың. Анаң-аара лар, Иисус одурған черинең ӧре эм ӱстӱн ойуқтап, ойуқтаған тежикча қыйбран полбас кижини тӧжегинме пирге эм иштинге кире эндирдилер. 5Иисус, андығ Позыңа пӱткенин кӧриб-алып, эндирген қыйбран полбас кижиге айтты: «Қыйалларың таштал-парды, палам» – теди. 6Андоқ қанче-қанче қатчы-чозақчы кижи одурды. Иисустың по айтқан сӧсти уғыб-алып, санандылар: 7«Андығ сӧс кижи айтчаң ма, эзе?! Қудай айтчаң сӧзин айдып, по кижи Қудайды қаралап айтча-но! Қудайдаң пашқа кем қыйалды таштар полча, эзе?» 8Иисус, лардың ээде сананчығанын пилиб-алып, айтты: «Слер нӧӧре ээде сананчызар? – теди. – 9Мен по қыйбран полбас кижиге ноо да айтсам: „Қыйалларың таштал-парды“ теп, айтсам ма, эбезе: „Тур, тӧжегиң алып, пар“ теп, айтсам ма, – ноо да айдып эдерге Меең кӱжим чедер, – теди. – 10Кижиниң қыйалын таштарға по чарықта Кижи Оғлуның кӱжи пар полып чедерин мна кӧраар» – теди. Ээде айдып, ағрығ кижиге айтты: 11«Айтчам саға: тур, тӧжегиң алып, эмге пар» – теди. 12Айтқан сӧзи эрткенче, ол кижи позы азаққа турды. Тӧжегин алып, кижилер кӧзӱнче чӧрӱп, пара-берди. «Андығ небе по чашқа кӧрбедибис!» теп, кижилер, қайғалыжып, Қудайды алғап пақтадылар.


Иисус Левийды Позыңма пирге парарға қыырча


13Анаң Иисус пазоқ талай қажынға парды. Анаара Ааң сооба кӧп қалық парып, чыылыштыр. Ол ларды ӱргет чӧрди. 14Пир қада, албан тӧлепчең пир черин эртизип, Иисус Алфейдиң оғлун Левийды кӧриб-алтыр. Кӧриб-алып, аға айтты: «Мееңме пирге пар» теп. Левий, олоқ турып, ижин таштап, Иисуспа пирге пара-берди. 15Анаң пир қада Иисус Левийдиң эминде полды. Анда одурып, табақ чиип одурды. Андоқ Ааңма қожа Ааң ӱргенчиктери, кӧп албанчы-кижи, кӧп қыйаллығ да кижи полып, чиип одурдылар. Андығ қалық, эзе, Ааңма қожа кӧп чӧртир. 16Иисустың албанчы, қыйаллығ кижилербе қожа чиип одурғанын кӧриб-алып, қатчы-чозақчылар фарисейлербе, Ааң ӱргенчиктеринге келип, айттырлар: «Нӧӧре Ол, эзе, албанчыларба, қыйаллығ кижилербе пирге чиип одурча?» – тедилер. 17Поны уғыб-алып, Иисус ларға айтты: «Қазық кижиге эбес, ағрығ кижиге эмчи керек-но. Ақ-сағыштығ кижини эбес, қыйаллығ кижини Қудайға қыырарға Мен келдим-но» – теди.


Ураза керегинең ӱчӱн чооқ


18Пир темде Крестеечи Ыйбанның ӱргенчиктеринме фарисейлерураза туттылар. Ол темде пир кижилер, Иисусқа келип, сурадылар: «Ыйбаның ӱргенчиктеринме фарисейлердиң ӱргенчиктери ураза тутчаң темде Сеең ӱргенчиктери тезе нӧӧре ураза тутпан чӧрчалар?» – тедилер. 19Иисус ларға айтты: «Аймақчылар, тойға келип, кижи алған оол ларба пирге полғанче, ураза тутчаң-педи? Кижи алған оол ларба пирге полғанче, ларға ураза тударға керек чоқ-но, – теди. – 20Кижи алған оолды аймақчылар аразынаң алыбызар тем келероқ. Ана анда ла аймақчылар ураза тударлар, – теди. – 21Ӱреп-парған кепке наа набачы тигерге чарабас. Ээде этсең, наа тавар эски таварды чара талап, полған тежиктең улуғаарақ тежик полыбызар-но, – теди. – 22Наа сыра пожап-парған тере шапчаққа урып турғузарға чарабас. Ээде этсең, сыра, ачып-турып, эски тере шапчақты талабызар. Наа сыра наа шапчаққа ла урып турғузарға керек-но» – теди.


Суббот кӱн кижиге пӱдӱрген-но


23Иисус пир суббот кӱнде ӧскен қыра аразынча парды. Ааң ӱргенчиктери, аштап-парып, аш паштақтарын ӱзӱп, чиидилер. 24Фарисейлер, поны кӧриб-алып, Аға айттылар: «Ноо штепчалар, кӧр! Суббот кӱнде андығ небе штерге чарар-педи?!» – тедилер. 25Иисус ларға айтты: «Давид-қаан, позының кижилеринме қожа пир қада аштап чӧрӱп, ноо небе штегенин слер ноо, қыырбадаар ба? – теди. – 26Ол керек улуғ абыс Авиафар теминде полған, са? Давид, Қудай Ӧргезинге кирип, андағы ызық қалажын алып чииген-но, кижилеринге да перген. Ол ызық қалажын тезе абыстардаң пашқа кемге да чиирге чарабас полған, са?» – теди. – 27Анаң ларға айтты: «Эткенде, кижи субботқа пӱдӱрбеен, суббот кӱн кижиге пӱдӱрген-но, – теди. – 28Анаң аара Кижи Оғлу субботтың да Қааны полча-но» – теди.


Пӧлӱк 3


Қолы қур-парған кижини часқаны


1Олоқ кӱн Иисус пазоқ синагогаа келди. Анда қолы қур-парған пир кижи полтыр. 2Иисус ам ноо эдер теп, фарисейлер анда полып, маттап кӧртирлер. Субботта Иисус кижини часса, соонда Аға найнарға кӧрдилер. 3Иисус қолы қур-парған кижиге: «Пистиң ортазынға келип, тур» – теди. 4Фарисейлердең тезе сурады: «Субботта, эзе, ноо небе штерге чарар: чақшы небе штерге ба, чоқ чабал небе ба? Кижи қудын арғаларға ба, эбезе арығ тынын шығарарға ба?» – теди. Фарисейлер небе айтпан турдылар. 5Андығ полғанда, Иисус, ларға чақшы эбес кӧрӱп, лардың сағыштары қадыйынға ачығланып, пайағы кижиге айтты: «Қолыңны ӱдре тарт» – теди. Ол кижи қолын ӱдре тартты. Қолын тартқан темде қолы қазық пол-партыр. 6Фарисейлер тезе синагогадаң шығып ла, Ирод-қаан кижилеринме чӧптеш-келип, Иисусты ӧдӱрерге керек теп, чӧп шығардылар.


Айналар Ааң алдынға тӱшчалар


7Иисус чы ӱргенчиктеринме пирге мынаң талай қажынға пара-берди. Галилеядаң, Иудеядаң келген кӧп қалық Аны сӱрӱжип парды. 8Идумея-чердең да, Иерусалим-турадаң да, Иордан-суғдың ол чанынаң да, Тир, Сидон-туралар қыйзындағы черлердең да кӧп қалық, Ааң қайғал эткенин уғыб-алып, Аға келгилеп, чыылышты. 9Қалықтың андығ кӧбинге қыстатпасқа, «Маға кебе пелен полып турзын» теп, Иисус ӱргенчиктеринге айтты. 10Ааң кӧп кижи часқанын уғып, қалық, Аға қолба тегейин теп, санап, Аны наара пас-турды. 11Айналар, Аны кӧреле, Ааң алдынға тӱжип, «Сен Қудайдың Оғлузың!» теп, қыйғырыштылар. 12«Менең ӱчӱн ноо да айтпалаар» теп, айналарға Ол қадығ айт-турды.


Ӱргенчиктеринең он-ийги апостолды таллағаны


13Анаң Иисус, пир таға шығып, керек кижилерди Позыңа қыырды. Қыырған кижилер Аға келди. 14Келген ӱргенчиктеринең Ол он-ийги кижи таллаб-алды, таллаған кижилерди апостоллар теп, адады. «Мееңме пирге чӧрӱп поларға, чарлап ызарға Мен слерди талладым. 15Айналарды шығара сӱрерге кӱштиғ поларзар» – теди. 16Ол таллаған он-ийгидең ады-шолазы мна: прези – Симон, аны Пётр (Таш) теп, адады. 17Прелери – Зеведейдиң ооллары – Якуппа Ыйбан, ларды Боанергес (Кӱзрек ооллары) теп, адады. 18Ӧскелери – Андрей, Филипп, Варфоломей, Матвей, Фома, Алфейдиң оғлу Якуп, Фаддей, Симон Кананит, 19паза Иуда Искариот, – сонында Иисусты садып перген кижизи.


Ағарығ Тынынаң ӱчӱн чабал айтқаны ташталбас


20Анаң, тағдаң энип, эмге нан келдилер. Анда қалық эдоқ чыылыш-партыр, – чиирге да маң чоқ полды. 21Олоқ темде, Иисуспа андығ полчығанын уғала, Ааң чағын қарындаштары, Ааң сағыжы шық-партыр теп, сананыжып, Аны алып, аппарарға келген полтырлар. 22Олоқ темде Иерусалимнең қатчы-чозақчылар келди, айттылар: «Ол қайдаң кӱш алып, айналарды шығара сӱрча, эзе? Веельзевул теп айналардың қааны Ааң иштинде пар полтыр. Анчун айналарды Ол шығара сӱрча-но» – тедилер. 23Андығ небе уғыб-алып, Иисус қатчы-чозақчыларды Позыңа қыырып, ларға тӧӧйлеп айтты: «Шайтан, эзе, пос-позыңны шығара сӱрери полча ба? – теди. – 24Қаан тутчаң чери, позының иштинде шағланыжып, ийги чара пӧлӱн-парза, андығ қаан чери пек тур полбас, са? – теди. – 25Эм кижилери, ӧзере шағланыжып, ийги чара пӧлӱн-парзалар, андығ эм пек тур полбазоқ, са? – теди. – 26Шайтан, пос-позыңма шағланыжып, ийги чара пӧлӱн-парза, андығ шайтан эдоқ пек тур полбас: андығ пол-парғанда, ааң ӧлӱми келди, эткенде, – теди. – 27Кӱштиғ кижиниң эминге кир-келип, пурнада ээзин негип-пағлап, анаң на ааң небелерин позыңа аларзың, са? – теди. – 28Шын айтчам слерге: кижиниң қайдығ да қыйалы ташталар, ноодаң да ӱчӱн чабал айтқаны ташталар, – теди. – 29Чағыс ла Ағарығ Тынынаң ӱчӱн чабал айтқаны қачан-да ташталбас. Ол чабал айтқан кижиниң қыйалы по чашқа ташталбан қалар» – теди. 30Ааң иштинде қара айна пар полтыр теп, андығ айтқанын уғып, анаң-аара Иисус поны айттыр.


Иисустың ичезибе қарындаштары


31Иисустың ичезибе қарындаштары Аға келтирлер. Ташқарда турып, Аны қыырарға кижи ыстылар. 32Ысқан кижи келгенде, Иисустаң эбире кӧп қалық одурды. Ысқан кижи Аға айтты: «Ичезиңме эр-қыс қарындаштарың ташқарда турып, Сени сурапчалар» – теди. 33Поны уғыб-алып, Иисус айтты: «Меең ичем кем, қарындаштарым кем?» – теди. 34Эбире одурған кижилерди кӧрӱп, Позы айтты: «Мна мында одурчаң кижилер, слер ла Меең ичемзар, слер ла Меең қарындаштарымзар-но, – теди. – 35Қудай санапчаң небени эткен кижи Маға эр-қарындажым, Маға қыс-қарындажым да, Маға ичем да полар-но!» – теди.


Пӧлӱк 4


Ӱренчи ӱрен салғанынға тӧӧйлеп айтқаны


1Иисус пазоқ талай қажында кижилерди ӱргетти. Кӧп қалық чыылышқаннаң аара, Ол суғдағы кебеде айдып одурды, кижилер тезе талай қажында уғып турды. 2Ол кӧп небеге тӧӧйлеп айдып ӱргетти. Ӱргедип, айт чӧрди: « 3Уғаар Мени! Мна, ӱрен саларға ӱренчи шықтыр. 4Ӱреннеген ажынаң пир ӱрени чол қажынға тӱш-партыр. Қуштар учуқ келип, аны чиибистирлер, – теди. – 5Пашқа ӱрени ас тобрақтығ таштығ черге тӱш-партыр. Тобрағы қалын эбес полғанда, ол ӱрен, қылғалап, чердең қапчый шық-келтир, – теди. – 6Кӱн шығып шал-турғанда, ол шыққан ӱрен, тазылы терең эбестаң аара, кӱнге кӧйӱп, соғада қур-партыр, – теди. – 7Ӱреннериниң прези тезе қазалчық тылалығ черге тӱш-партыр. Қазалчық тыла ӧзеле, ол шықчыған ӱренни пазып, пасқан ӱрен кӱтпен қалтыр, – теди. – 8Ӧске ӱреннери тезе чақшы тобрақтығ черге тӱш-партырлар. Ӧскилеп, паштақ пӱт-келип, кӧп кӱткен ӱрен пертирлер, – черге салғанынаң прези одус қатнап кӧп, прези алтон қатнап кӧп, қайзы чӱс қатнап кӧп кӱткен ӱрен пертирлер», – теди. 9Иисус анаң айтты: «Қулақтығ кижи уғыб-алзын!» – теди.

10Соонда, Иисус ӱргенчиктеринме чағысқа қалғанда, он-ийги ӱргенчиги тӧӧй сӧзи керегин сурадылар. 11Иисус ларға айтты: «Қудайдың Паштағанының чажыт небелери слерге кӧрӱнча, пашқа кижилерге тезе ол небени тӧӧй сӧстер ле уңнаттырча, – теди. – 12Пашқа кижилер чы, лардың қарақтары да пар полза, – кӧрбенчалар, қулақтары да пар полза, – уқпанчалар. Лар Қудайға айланманчалар, қыйалларын Қудай таштазын теп» – теди.

13Анаң сурады: «Слер ноо, – тӧӧй сӧстиң тилаазын пил полбадаар ба?! Андығ полза, парчын тӧӧйлеп айтқанымны, эзе, қай пилерзар? – теди. – 14Ӱренчи, ол – Қудай сӧзин кижиниң сағыштарынға ӱреннеп чӧрча, – теди. 15Чол қажында тӱшкен ӱрен – ол миндиғ кижидең ӱчӱн айтқаны: ааң сағыжынға сӧс салған темде шайтан аға келип, ӱреннеген сӧзин соғада оорлап парыбысча, – теди. – 16Таштығ черге тӱшкен ӱрен – ол миндиғ кижидең ӱчӱн айтқаны: сӧсти уғала, аны, ӧргӱнип, позыңа алыбысча. 17Позының иштинде тезе сӧске ӧзерге пербен, аны ӱр тем шығара тут полбанча. Соонда, ачығлар тӱшкенде, эбезе ол сӧстең ӱчӱн қыстағаннарында, алған сӧсти олоқ таштабысча, – теди. – 18Қазалчық тылалығ черге тӱшкен ӱрен – ол миндиғ кижидең ӱчӱн айтқаны: кижи сӧсти уғып, позыңа алды. 19Кӱн-сайа сағыжынға тӱшкени-қалғаны тезе, пайлап киченгени тезе, пашқа да қычағлары андығ кижиниң иштинге кирип, ааң алған сӧсти пазып, чоқ этчалар. Анаң-аара ааң алған сӧс ӱренин четтирбен қалча, – теди. – 20Чақшы черге тӱшкен ӱрен, ол – миндиғ кижидең ӱчӱн айтқаны: кижи, сӧсти уғып, аны позының иштинге алын-салып, маттап тутча. Анаң-аара андығ кижилер ол сӧс алып, алған сӧстең прези одус қатнап кӧп, прези алтон қатнап кӧп, қайзы чӱс қатнап кӧп постарыңа ӱрен четтирчалар» – теди.


Чажынған қайдығ да небе, шығып, кижиге кӧрӱнер


21Анаң Иисус ларға айтты: «Чарытқыш алып, аны эмге нооға ақкирчалар, эзе? Пре айақ алтынға, эбезе пре орун алтынға суқсаларға ба аны ақкирчалар? Чоқ, аны пре небениң ӱстӱнге турғузарға, чарытсын теп, ақкирчалар-но! – теди. 22Чажынған қайдығ да небе, шығып, кижиге кӧрӱнер. Таштына шықпас чажыт небе полбанча, – теди. 23Қулақтығ кижи уғыб-алзын!» – теди.

24Анаң айтты: «По уқчығанын пилинип уғаар: кижини темнеп олоқ шенмоқ слер постарың темнеттирерзар. Слерге, поны уқчыған кижилерге, артығы да қожулар, – теди. – 25Кемниң пре небе пар полза, аға кӧп перилер, кемниң пирда небе чоқ полза, ол кижидең қалғаны да алылар» – теди.


Ӱренни чер позы ӧстӱрча


26Анаң айтты: «Қудайдың Паштағаны, ол – по небе ошқаш: кижи, қыразынға парып, черге ӱрен сал-салды, – теди. – 27Ӱрен сал-салып, кижи қараа узуп, кӱндӱс штеп чӧрӱп, салған ӱренни тегбенча, ӱрен тобрақтаң шыққанын, ӧзӱп турғанын кижи пирда пилбен қалча, – теди. – 28Салған ӱренин чер позы ӧстӱрча: паштап ӧлең шығарча, анаң паштақ пӱтча, эңне соонында паштақты ашпа толдырып, пыштырча, – теди. – 29Аш ла пыш-парғанда, кижи, орғағын тут-келип, қыраға парча: аш кезер тужы келе-бертир» – теди.


Горчицаң ӱренинге тӧӧйлеп айтқаны


30Анаң айтты: «Қудайдың Паштағаны, ол – ноо небе ошқаш? Ноо небеге тӧӧйлеп айтқан сӧспе аны пилдирип кӧргӱзерге? – теди. – 31Қудайдың Паштағаны, ол – горчицаң ӱренинге тӧӧй. Горчицаң ӱрени, аны черге салғанында, по чер ӱстӱ ӱреннердең эңне аақ ӱрен полча ол, – теди. – 32Анаң тезе ол ӱрен чердең шығып ӧзе-бергенде, по чер ӱстӱ ӧзӱмнердең эңне улуғ ӧзӱм пол-парча ол: ааң поғда салалар кӧлегинде полып, тегри қуштар постарының уйаларын штепчалар» – теди.

33Ээде кӧп тӧӧйлеп айдып, қалық уғар шени, аға чарлап чӧрди. 34Қалыққа Иисус тӧӧй сӧстең пашқа сӧс айтпады. Ӱргенчиктеринме чағысқа қалғанда, ларға парчын тӧӧйлеп айтқанын шежип пилдирди.


Иисус талайда салғын тоқтатча


35Олоқ кӱнниң ииринде Иисус ӱргенчиктеринге айтты: «Талайдың ол чанынға кежееңнер» теп. 36Лар, қалық таралып парыбысқанда, Ол одурған кебеге кирип, Ааңма пирге ығып пара-бердилер. Анда мынаң пашқа да кебелер полды. 37Талайды кешчиғаннарында, улуғ салғын шап шықтыр. Суғ толқуғлары кебе ажыра шап, кебени суғба толдыра-берди. 38Иисус тезе кебезиниң соо чанында абыр узуп чаттыр. Пораан шабысқанда, Аны усқадып, айттылар: «Ӱргедигчи! Пис суға тӱшчабыс-но, Саға парчын пир-педи?» теп. 39Ол олоқ тур-келди, салғын тоқтадып, талайға айтты: «Абыр полып, тоқтап тур!» теп. Салғын олоқ тоқтап, улуғ шым-шырық тӱш-парды. 40«Слер ноо андығ қортуқ кижилерзар? Слер ноо, Қудайға пӱтпенчизар ба?» теп, Иисус ӱргенчиктеринге айтты. 41Ӱргенчиктери тезе қоруқпаны қоруқ-пардылар. Аақ-теек пол-парып, ӧзере сураштылар: «Ол шынап кем, эзе? Салғын да, талай да Ааң сӧзин уқчаттыр» – тештилер.


Пӧлӱк 5


Шериғ шен айналарға туттырған кижини часқаны


1Талайдың ол чанынға кежип, лар Гадара теп черге кирдилер. 2Иисус кебезинең шықчығанда, айнаға туттырған пир кижи Аға ӱдре келди. 3Ол кижи кижи сӧӧктерин чығчаң черде чаттыр. Айназы пасқанда, ол кижини кем да, илчербебе да пағлап, тут полбандыр. 4Кижилер аны кӧп қада илчербебе пағлап, қолын-азағын тебирбе пектептирлер, ол тезе илчербе ӱзе тартып, пектеген тебирди чара шап-салчаң. Кем да аны абыттыр полбады. 5Кижи сӧӧктерин чығчаң черде да, тағдың пағрыларында да ол кӱндӱс-қараа қыйғырып-шақтап, ташқа шабынып чӧрди. 6Ол кижи Иисусты ырақтаң кӧреле, ӱдре чӱгӱр келип, Ааң азағынға тизелен тӱшти. 7Тӱш-келип, тың қыйғырып айтты: «Саға менең ноо керек, эзе, ӧре турған Қудайдың Оғлу Иисус?! Қудай адынаң чалғанчам: моғатпа мени!» – теди. 8Иисус тезе кижидағы айнаға: «По кижидең шық-пар, айна!» – айт-турды. 9Анаң айнаның адын сурағанда, айна айтты: «Пис кӧппис, анаң-аара адым шериғ» – теди. 10«Писти по чердең сӱрбезең» теп, айналар Аға чалғана-берди.

11Андағы тағ пағрында шошқалардың улуғ ӧӧр оттап чӧртир. 12«Писти по шошқаларға ыза-бер, лардың иштинге киргейбис» теп, айналар сурандылар. 13Иисус ларба чӧпке кирди. Чӧпке киргенде ле, айналар, кижидең шығыбыза-берип, парып, шошқалардың иштинге кирбистилер. Айналар кирбискенде, ийги муң шени шошқа ӧӧри чӱгӱр-келип, чар пажынаң талайдың суға тӱжип, пурлуқ-парды. 14Поны кӧриб-алып, қадаачылар қоруққан озыба тезип, чағын тура-аалларға тестилер, кӧргеннерин анда қалыққа айттылар. Қалық ноо пол-парғанын кӧрерге мынаара келди. 15Иисусқа келип, анаң кӧргеннери – шериғ шен айналарға туттырған полған кижи ам сағыжы чарық пол-партыр: кеп кезинип, абыр одурчаттыр. Андығ небе кӧриб-алып, кижилер қоруқпаны-қоруқтылар. 16Айналығ кижибе, шошқаларба ноо полғанын кӧрген кижилер келген қалыққа парчын айттылар. 17«Пистиң черибистең шығып, пара-бер» теп, лар Иисусты сурап-киченип келдилер. 18Иисус парарға чепсенди. Парып, кебеге кирчиғанда, пайағы айналарға туттырған полған кижи: «Сееңме пирге мен парайын ма?» теп, суранды. 19Иисус тезе, ааңма чағдабан, айтты: «Мееңме эбес, – эмиңе пар. Эмге келип, саға Улуғ-Қаан по чақшы эткенин эмдегилерге айда-бер» – теди. 20Аанзы тезе Он-Туралығ черге парды. Аға Иисус чақшы эткенин кижилерге анда чооқтап чӧрди. Уққан кижи қайғалып турды.


Иаирдың қызычағын часқаны


21Иисус чы кебебе пазоқ талайдың ол чанынға кешти. Кежип чеделе, Аға ӱдре кӧп қалық чыылыш-парды. Ол талай қажында қалды. 22Анаң Аға Иаир теп пир синагогаң пажаачызы келди. Келип, Ааң азағынға тӱшти, 23киченип айтты: «Қызычағым ӧлча! Парааң, аны алғап, аға қолың салзааң, қазықтап, ол тириғ қалар» – теди. 24Иисус Иаирба пирге пара-берди. Ларба қожа, Аны қыстағанче, қалық кӧп пардоқ.

25Парчаң қалық аразында анда пир эпчи-кижи полтыр. Қаны ағып тоқтабас ағрығба ол пре он-ийги чыл ағрыптыр. 26Эмчилерге кӧп чӧртир. Парчын пар небелерин қорадып, пирда чазылбан қалды. Аға чабалаарақ та пол-партыр. 27Иисустаң ӱчӱн табыш уғала, мынаара четти. Қалық аразынға кирип, кести чанынаң Ааң кебин тегибисти. 28«Ааң кебин тегзеем, чазыл-парарым» теп, ол позыңа айдынған полды. 29Иисусқа тегип ле, сраңай қан аққаны тоқтап, ағрыйынаң чазылғанын эди-чаныба пилинди. 30Иисус Позыңның кӱжи шықчығанын олоқ пилинип, кижилерге айланғанче сурады: «Кебимни кем тегди?» теп. 31Ӱргенчиктери тезе Аға айттылар: «Қалық Сени қыстап турчығанын кӧрӱп, кебимни кем тегди теп, нӧӧре сурапчаң» – тедилер. 32Ээде да айтсалар, Иисус, эбире кӧрӱп, Аны теген кижини тилеп ле кӧрди. 33Қоруқ-парып пырлашқан эпчи-кижи, ааңма ноо пола-бергенин пилип, Иисусқа пазып келди. Ааң алынға олоқ тизеленип, шынын айт-перди. 34Иисус аға айтты: «Қызым! Қудайға пӱдӱжиң сени арғалады. Абыр-қазық полып, пар» – теди.

35Иисус поны айтчығанда, синагогаң пажаачызының кижилери келип, пажаачыға айттылар: «Қызың ӧл-парды. Ӱргедигчини аарыштырарға ам керек пе?» – тедилер. 36Иисус, по айтқанын уғыб-алып, синагогаң пажаачызынға айтты: «Қоруқпа, Қудайға ла пӱт» – теди. 37Пётрды, Якупты, Якуптың қарындажы Ыйбанны ла Позыңма алып, ӧскелерин артызып, Иаирға пара-берди. 38Синагогаң пажаачызының эминге келдилер. Иисус эмге киргени, – кижилер, кӧңнӱлери пулғанып, ылғап сықташчалар. 39Иисус ларға айтты: «Нооға, пулғанып, ылғапчызар? Қысчақ ӧлбеди-но, ол узуб-одурча» – теди. 40Ааң по айтқанын уғып, қатқырдылар. Иисус тезе парчазын ташынға сӱрди. Қысчақтың абазы-ичезин, Позыңма полған кижилерин алып, қысчақ чатқан черинге кирди. 41Қысчақты қолынаң алып, айтты: «Талита, кум!» теп. По сӧс: «Айтчам, тур, қысчақ!» – тегени. 42Айтқан сӧзи эрткенче, қысчақ тур-келип, чӧр шықты. Қысчақ пре он-ийги чаштығ полтыр. Парчын кижи, ааң по қазық турғанын кӧрӱп, найле таңзынды. 43«Меең по эткеним пир да кижи уңнабазын» теп, Иисус кижилерге қадығланып айтты, абазы-ичезинге тезе теди: «Палларыңа чииш пераар» теп.


Пӧлӱк 6


Туған черинде пророкты пирда тоолабанчалар


1Анаартын шығала, Иисус Позының туған черинге кирди. Ааңма пирге Ааң ӱргенчиктери парды. 2Суббот кӱн чет келгенде, Ол, синагогаа парып, анда ӱргеде-берди. Аны уққан қалықтың кӧбизи, найле таңзынып, айдыштылар: «По айтқаны Ол қайдаң тапты-не?! Аға қайдығ, эзе, терең сағыш перилген, са?! Ааң қолы миндиғ қайғалларды қай этча, эзе?! 3Ол мындағы ағаш-ус кижи эбес-педи? Ол пистиң Марияң оғлу эбес пе? Ол пистиң Якуптың, Иосеттың, Иудааң, Симонның қарындажы эбес пе? Ааң қыс-қарындаштары мына, пистиң арабыста, эбес пе?» – тештилер. Ээде айдыжып, Аны чаратпан-салдылар. 4Иисус тезе ларға айтты: «Пророкты қайда-да улуғ тоолапчалар. Ааң туған черинде ле, ааң қарындаштар аразында ла, ааң позының эминде ле аны тоолабанчаңнар» – теди. 5Андығ полғанда, Ол туған черинде пир да қайғал небе эдип полбады, қайы ағрығ кижилерди ле часты, ларға қолын салып. 6Кижилердиң пӱтпенчиғанға таңзын-турды. Кедре турған аалларға соонда парып, андағы кижилерди ӱргедип чӧрди.


Иисус он-ийги апостолын кижи аразынға ысча


7Анаң Иисус, он-ийги ӱргенчигин Позыңа қыырыб-алып, айналарды шығара сӱрерге кӱш ларға перип, қалық аразынға ларды ийгидең ысты. 8Ызып, Иисус ларға айтты: «Тайақтаң артық пир да небе: қап та, азық та, ақча да албан, 9теген ле ӧдӱк кезинип, ийги кеп кеспен параар, – теди. – 10Қайда да турған эмге кирип, анда керек темнериң қалаар, – теди. – 11Пре кижилер, слерди кирдирбен, уқпаза, слер, лардың черинең шықчадып, азақтарың силгинаар, – тоозыннары тӱшсин. Аанзы лардаң тоғра кӧрее ползын. Шын слерге айтчам: чарғы кӱнинде Содом, Гоморра теп тураларға обал тӱшкенинең андығ штеген кижилердиң черинге улуғаарақ обал тӱжер» – теди[1]. 12Ӱргенчиктери парып: «Қудайға айланып, Ааң ағынға кираар» теп, кижилерге чарлап чӧрдилер. 13Кӧп айналарды шығара сӱрип, ағрығ кижилерди қайақпа шылап-келип, частылар.


Ыйбан теп Крестеечиниң ӧлӱми


14Иисус аттығ-шаптығ пола чӧр. Иисустаң ӱчӱн уғыб-алып, Ирод-қаан айттыр: «Ол – тирилип турған Крестеечи Ыйбан, полар. Анчун қайғаллығ небе ол эдип чӧрча» – тептир. 15Пашқа кижилер тезе айттырлар: «Ол – Илия» теп. Қайзы тезе: «Ол – пророк, эбезе пророктардаң прези» теп. 16Ирод тезе позының сананғанынаң шықпан, айт чӧрди: «Ол – мен пажын кестирген Крестеечи Ыйбан-но. Ол тирилип турған полтыр-но» – теди.

17Қанче-қанче темниң алында миндиғ небе полған полтыр: ол Ирод, Ыйбаны туттырып, тӱрмеге одурт-салған полтыр. Ол темде Ирод, Филипп-қарындажының эпчини – Иродиаданы алып, ааңма чатқан полтыр. 18Ыйбан, андығ керекти уғыб-алып, Иродқа: «Қарындажыңның эпчини аларға чақшы эбес-но!» – теген полтыр. 19Иродиада, ааң андығ айтқанын уғып, Ыйбанға ӧчештир. Аны ӧдӱрерге санап, ағлақ тилептир. Ана Иродиадааң сӧзин уғып, Ирод Ыйбанны тӱрмеге одурт-салған полтыр. 20Ирод позы тезе Ыйбанны ақ-сағыштығ, ағарығ кижиге тоолап, аны тегбеди, қоруққанче шеберлептир. Ыйбан айтқанын тың аарынып уқса да, аны қын-кел уқтыр.

21Иродтың туған кӱнинде Иродиадаға қара керегин штеп-саларға ағлақ келишти. Улуғ пийлерин, шериғдиң пашчыларын, позының Галилея-чердиң улуғларын Ирод позыңа қыырып, пайрамнарға пай стол салтыр. 22Иродиадааң қызы шығып, Иродтың, аймақчыларының алында чараш серкиш серкип, лардың кӧңнӱнге четкен полтыр. Ирод-қаан аға: «Нооны да суразаң, – перерим саға» теп, айтқан полтыр. 23Аймақчылар кӧзӱнче қарғанып, Иродиадааң қызынға айтқан полтыр: «Нооны да суразаң, парчын перерим саға, меең қаан черимниң чардығы да суразаң, саға перерим» теп. 24Қыс, ичезинге парып: «Ноо небе сурайын?» теп, чӧптешкен полтыр. Ичези аға: «Крестеечи Ыйбанның пажын сура» теп, айтқан полтыр. 25Ол қыс, Иродқа олоқ нанып: «Крестеечи Ыйбанның пажын айаққа салып, олоқ маға пер» теп, айтқан полтыр. 26Поны уғыб-алып, Ирод-қаан улуғ ачыға тӱштир. Ачыға да тӱшсе, аймақчылар кӧзӱнче қарғанып перген сӧзинең шықпан-салды, қыс сурағанын штеп-салтыр. 27Шериғ-кижини олоқ тӱрмеге ызып, Ыйбанның пажын ақкелерге айтқан полтыр. Аанзы парып, Ыйбанның пажын кести. 28Кескен пажын айаққа салып, қысқа ақкелип, пер-салды. Ол қыс тезе аны ичезинге аппарып пертир. 29Ыйбанның ӱргенчиктери, ӱргедигчилери ӧлгенин уғыб-алып, ааң ӧлген сӧӧгин алыб-алып, чығ-салтырлар.


Пеш муң эр-кижини пеш қалашпа тоостырғаны


30Тем пажында апостоллары Иисусқа нанқылап келди. Лар ноо қалық араларында эткенин, кижилерди ноо небеге ӱргеткенин Аға парчазын айдып пилдирдилер. 31Иисус ларға айтты: «Ам эн-черге слер ӧзалынаң парып, арий тынаныб-алаар» – теди. Қалық кӱн-сайа кӧп келип-полып, ларға чииш та чиирге маң чоқ полды-но. 32Эткенде, лар ӧзалынаң пир эн-чер саара кебебе ыға-бердилер. 33Парчын чердең келген кӧп қалық, лардың по кедре парғанын кӧриб-алып, ларды таныб-алтырлар. Кижилер, суғ қажынча чӱгӱрип, лардың ықчаң черинге пурнада келтир, анда чыылыш-партыр. 34Черинге чедип, Иисус кебезинең шыққанда, кӧп қалық чыылыш-парғанын кӧрди. По чыылышқан кижилер қадаачы чоқ қойларға тӧӧй теп, сананып, ларға ачынды. Олоқ ларды кӧп ӱргетти. 35Кӧп тем эрткен соонда ӱргенчиктери, Аға келип, айттылар: «Мында кижи чатпанчыған чер-но, тем да айбын, – тедилер. – 36Ам қалықты пожат, ол чағын аалларға парзын. Анда чииш-табақ постарыңа алып, чииб-алзын» – тедилер. 37Иисус ларға айтты: «Қалыққа чиишти слер перзар» – теди. Ӱргенчиктери Аға айттылар: «Писке ноо, – парып, пре ийги чӱс, полар, динарий-ақчаға чииш алып, қалық азырарға ба?» – тедилер. 38Иисус сурады: «Слердиң қанче қалаш пар? Парып, кӧраар» – теди. Лар, кӧр-келип: «Пеш қалаш пар, ийги палық пароқ» – тедилер. 39Андығ полғанда, Ол ларға: «Қалықты пӧлеп, кӧк ӧлең черге пӧлӱктербе аны одурттаар», – теди. 40Ӱргенчиктери қалықтың прелерин чӱстең, қайзыларын элиғдең пӧлеп одурттылар. 41Иисус, пеш қалаш ийги палық алып, тегриге кӧр-келип, алғады. Қалаштарды ӱлӱштеп сындыр-келип, ӱргенчиктеринге перди, парчын кижиге пераар теп, айдып. Ийги палықты ээдоқ парчын кижиге ӱлӱштирди. 42Қалық чиип, тоосқанче чииб-алтыр. 43Қалаштың, палықтың артық қалғаны он-ийги тӱӱс толдра қалтыр. 44Чииген кижи – пре пеш муң эр-кижи полған полтыр.


Иисус суғ ӱстӱнче алтап парча


45Анаң Иисус ӱргенчиктеринге айтты: «Мен қалықты пожатқамче, слер, кебеге кирип, талайдың ол чанынға, – Вифсаида теп черге, кежаар» – теди. Лар кеже-бердилер. 46Қалықты пожат-келип, Иисус таға шықты, анда Қудайға пашқойып турды. 47Порас тӱшкен темде ӱргенчиктериниң кебези талайдың ортазында ығып парды, Иисус Позы тезе суғ қажында чағысқа қалған полтыр. 48Иисус анаң кӧргени – Ааң ӱргенчиктери кебелеринме, ӱдре салғынға алылып, аара ық полбан моғапчалар. Таң атчыған темде суғ ӱстӱнче Ол алтап пар шықты, олоқ ларға четти. Ларды эртеп парып, аара парарға да санаптыр. 49Ааң суғ ӱстӱбе алтап келчиғанын кӧриб-алып, ӱргенчиктери, Аны танып полбан, по сӱрне келча теп, сананып, кебезинде шақтажа одурдылар. 50Ааң андығ этчиғанын кӧриб-алып, лар тың қоруқ-партырлар. Иисус, лардың андығ полғанын кӧрӱп, олоқ ларға айтты: «По Менбин, матыр полаар, қоруқпалаар» – теди. 51Анаң Ол лардың кебеге кирип одурды. Кирчиған темде салғын олоқ тоқтап-парды. Лар таңзынманы таңзынды. 52Иисустың пайа қалашпа қайғал эткени лардың пилинмес сағыштарыңа ам даа четпен қалған полтыр.


Ааң кебинге тегип, чазыл-парчалар


53Талайдың ол чанынға кежип, Генисарет теп чер саара чағынадылар. 54Анда кебезинең шыққаннарында, суғ қажында полған кижилер Иисусты олоқ таныб-алтырлар. 55Соғада чӱгӱр парып, Ааң келгенин андағы парчын кижиге уғустылар. Ааң келгенин уғып, қалық соғада ағрығ кижилерин тӧжектеринме пирге Ол полған черлерге эңнеп ақкелгиледи. 56Ол қайдығ ла аалға, тураға, чуртқа парып киргени, – парчын черде Аға ағрығ кижилерин ақкелдилер. Сеең кебиңе тегзиннер теп, кичендирлер. Иисустың кебинге тегибискен ағрығ кижи сраңай чазыл-парчаттыр.


Пӧлӱк 7


Қудай перген сӧспегин ундударға чарар ба?


1Пир қада фарисейлербе Иерусалим-турадаң келген қатчы-чозақчылар Иисусқа келип, чыылыштылар. 2Кӧргеннери – Иисустың ӱргенчиктеринең прелери арығ эбес, – чунман қолба табақ чиипчаттырлар. Андығ небе кӧриб-алып, фарисейлербе қатчы-чозақчылар ларға қанықтылар. 3Абаларының пурунғу чозағын тудып, фарисейлер постары, эзе, парчын иудейлер чилеп, – қолларын маттап чунманче, чиирге одурбачаң. 4Мазардаң нан келип, маттап та чунунманче, чиибенчаңнар. Понаң да артық кӧп небе тутқаннар: айақтарын, чырчыларын, чес қазан-айақтарын, оруннарын маттап чунчаңнар. 5Анаң фарисейлербе қатчы-чозақчылар Иисустаң сурадылар: «Сеең ӱргенчиктериң, эзе, абаларыбыс пурунғуда салған чозағын нӧӧре тутпанчалар? Нӧӧре арығ эбес қолларынма табақ чиипчалар?» – тедилер.

6Иисус ларға айтты: «Слердең, ийги сағыштығ кижилердең ӱчӱн пророк Исайя шын айтқан полған. Ол пророк позының пичигинде пасқан: „По қалық, – пасқан, – Мени тилбе ле тоолапча, сағыштары тезе Менең ырақ, – теди. – 7Лар, – пасқан, – Мени тоолап та, лардың тоолағаны тезе шын эбес. Лар кижи салған чозақтарынға ӱргетчалар-но“ – теди. – 8Шынап, слер, Қудай перген сӧспегин таштап, кижи чозағын ла тутчызар-но» – теди. – 9Анаң Ол айтты: «Қудай перген сӧспегин чоқ эдип, слер позының чозағын тудар керегин ла чақшы пилчизар. Миндиғ небе чарар ба? – теди. – 10„Аба-ичезиңни тоолап чӧр“, „Абазынаң, ичезинең ӱчӱн чабал айт-турған кижи ӧл-парзын“ теп, Моисей айтқан, са? – теди. – 11Слер тезе айтчызар: позының абазынға, эбезе ичезинге: мен саға полужар эдим, полужар небелеримге тезе – „корван“ (Қудайға сый) теп, кижи айтса, 12ээде айдып, кижи аба-ичезинге ам полушпан чат-турчаттыр. Слер-но аға ээде чадарға чаратчызар, – теди. – 13Эткенде, слер постарыңның чозағың эдип, Қудай айтқанын кедре этчизар. Поға да тӧӧй пашқа кӧп чарар эбес небе штепчизар» – теди.


Ноо небе кижини арығ эбес этча?


14Анаң Иисус, парчын қалықты Позыңа қыырып, айтты: «Парчазы Мени уғып, сағыштарынға алынаар, – теди. – 15Кижиге таштынаң қайдығ да кирген небе аны арығ эбес этпенча, кижи иштинең ле шыққаны аны арығ эбес этча-но» – теди. [2]17Иисус, қалықты артызып, эмге кир-парғанда, ӱргенчиктери по тӧӧй сӧс керегин сурадылар. 18Ол ларға айтты: «Слер да айтқанымны пилбен қалдаар ба? Слер ноо, – кижиге таштынаң кирген небе аны арығ эбес этпенчиғанын пилбенчизар ба? – теди. – 19Кижиге таштынаң кирген небе ааң сағыжынға эбес, ааң қарнынға ла кирча-но, соонда таштынғоқ қарчы шық-парча» – теди (ээде айдып, парчын чииш-табақ арығ теп, чарлады). 20Анаң айтты: «Иштинең ле шыққан небе кижини арығ эбес этча-но, – теди. – 21Кижи иштинең, ааң сағыжынаң кӧп чақшы эбес небе шықча-но: чабал сағыштар шықча, шайғақ чӧргени, оорлар, кижи ӧдӱрер керектер, – теди. – 22Чӧйге чӧргени, кемчиленгени шықча, кижиге чабаланғаны, кижини меккелеткени, уйады чоқ полғаны, қара сананғаны, чабалап айтқаны, улуғ сананғаны, алынып чӧргени да шықча, – теди. – 23Ана по чабал небелер, кижи иштинең шығып, аны арығ эбес эт-турча-но» – теди.


Пир иудей эбес эпчи-кижиниң пӱткени


24Анаартын шығып, Иисус Тир, паза Сидон теп черлерге парды. Анаара келип, эмде одур-кел, пилдирбен қаларға санады. Ээде да саназа, чажынып чадарға Ааң шықпан қалды. 25Иисустың келгенин уғала, айнаға туттырған пир қыстың ичези келип, Ааң азағынға тӱшти. 26Ол эпчи-кижи иудей эбес, Сирофиникия теп чердең шыққан кижизи полтыр. «Қызымнаң айназын шығарып сӱрзең» теп, Аны киченип сурады. 27Иисус аға айтты: «Пурнада паллар чиип тооссыннар. Паллардың табағын адайларға таштарға чақшы-педи?» – теди. 28Эпчи-кижи Аға айтты: «Шын айттың, Қаным. Адайлар тезе, стол алтында полып, паллардаң тӱшкен улчақтарын да алып, тоос-парчалар» – теди. 29Иисус аға айтты: «Ээде айтқаңда, эмиңе нан, қызыңнаң айназы шық-парғанын кӧрерзиң» – теди. 30Эпчи-кижи эминге нанып, кӧргени – қызы тӧжегинде чатча, айназы шық-партыр.


Тили аар, ӱскер кижини часқаны


31Анаң Тир-чердең шығып, Сидон-чердиң иштибе пар-кел, Иисус пазоқ Галилея-талайы қажынға Он-Туралығ теп чери чанынаң шық келди. 32Анда пир қада ӱскер, тили аар кижини Аға ақкелдилер. Ақкелип: «Аға қолың салзаң» теп, Аанаң сурадылар. 33Ақкелген кижини анда турған қалықтаң кедре аппарып, Иисус Позының падырбаштарын ийги қулағынға кире салды. Анаң тӱкӱр-келип, падырбаштарынма тилин тегди. 34Тегриге кӧрӱп, улуғ тынып: «Эффата» (ажыл-парзаң), – теди. 35Айтқан сӧзи эрткенче, ол кижиниң қулағы ажыл-парып, тили шежил-парды, сраңай ол кижи чақшы эрбектене-берди. « 36По эткенимни кемге да айтпалаар» теп, Иисус қадығ айтты. Ол, эзе, қалыққа қанче сайа по ошқаш айтпасқа айтса да, анче сайа кижилер, парып, кӧргенин тӱгезе чооқтачаңнар. 37Найле таңзынып, қалық ӧзере айдышты: «Ол штеп, парчын небе чақшы штепча-но: ӱскерлерди қулақтығ этча, тили чоқтарды тиллиғ этча!» – тештилер.


Пӧлӱк 8


Тӧрт муң кижини четти қалашпа тоостырғаны


1Пир кӱн қалық пазоқ кӧп чыылыш-партыр. Тем пажында кижилердиң чииш-табақ чоқ пол-парғанын кӧрӱп, Иисус, ӱргенчиктерин қыырыб-ал, ларға айтты: « 2Маға қалықты ачығ, – теди. – Ӱш кӱн шығара Мееңме полып, азықтары лардың пайоқ тӱген-парды, – теди. – 3Мен аштап-парған кижилерди эмнеринге пожатсам, лар, эзе, чолларында мӧңӱсреп чығыларлар: қайы кижи ырақтаң келген кижи-но» – теди. 4Ӱргенчиктери Аға айттылар: «Мында, кижи чатпанчыған черде, анче қалыққа чииш қайдаң алыб-аларға, эзе?» – тедилер. 5Иисус: «Слердиң қанче қалаш пар?» теп, сурағанда, «Четти» теп, айттылар. 6Иисус қалықты черге одуртты. Четти қалаш алып, алғыш четтирди. Алған қалашты сындыр-келип, ӱргенчиктеринге перди: «Ӱлеп пераар», – теди. Сындырған қалашты лар қалыққа ӱлӱштеп пердилер. 7Лардың кӧп чоқ палық полдоқ. Аны алғап, айттоқ: «Поны эдоқ ӱлеп пераар» теп. 8Қалық чиип, тоосқанче чииди. Қалаштаң-палықтаң артық қалғаны четти тӱӱс терилген полтыр. 9Чииген қалық чы пре тӧрт муң кижи полған полтыр. Анаң ла Ол қалықты пожатты. 10Анаң соғада кебезинге кирип, ӱргенчиктеринме пирге Далмануфа теп черге ығып парды.


Тегридағы таңмазын кӧргӱзерге киченчалар


11Анда Иисусқа фарисейлер келип, Ааңма талажып эрбектештилер. Талажып, тегридағы таңмазын кӧргӱзерге кичендилер. 12Иисус тезе, улуғ тынып, айтты: «Нӧӧре по тӧл тегридағы таңмазын тилеп чӧрча? Шын слерге айтчам: пир да таңма по тӧлге кӧргӱзилбес» – теди. 13Фарисейлерди олоқ таштап, кебезинге қада одурып, талайдың ол чанынға кеже-берди.


Лардың ишти ачытқазынаң шеберленип чӧраар


14Ӱргенчиктери, қалаш аларын ундудып, анаң кӧргеннери – кебеде пир ле қалаш полтыр. 15Ол темде Иисус, ларды ӱргедип, айт-турды: «Фарисейлердиң, Иродтың ишти ачытқазынаң шеберленип чӧраар» – теди. 16Ӱргенчиктери тезе ӧзере эрбектештилер: «Пистиң қалаш чоғулдаң аара Ол ээде айтча-не?» – тештилер. 17Иисус, лардың эрбектешкенин пилиниб-алып, айтты: «Слердиң қалаш чоқтаң ӱчӱн ноо керек эрбектешчизар? Ам да тӧӧнче чединмен қалдаар ба? Сағыштарың ам да пилинмен қалды ба? – теди. – 18Кӧрӱп та, кӧр полбанчызар ба? Уғып та, уқ полбанчызар ба? Сағыштарыңда пир-да небе қалбанча ба? – теди. – 19Пайа пеш муң кижиге пеш қалаш сындырып пергемде, слер чииген чииштең қалғанын соонда терип, қанче тӱӱс толдырдаар?» – теди. Лар айттылар: «Он-ийги тӱӱс» теп. 20«Пайа тӧрт муң кижиге тезе четти қалаш пергемде, слер чииген чииштең қалғанын соонда терип, қанче тӱӱс толдырдаар?» – тегенде, ӱргенчиктери: «Четти тӱӱс» теп, тедилер. 21Анаң Иисус айтты: «Ам даа слерге пилиштиғ эбес пе?» – теди.


Қарағы чоқ кижини часқаны


22Тем пажында лар Вифсаида-аалға кирдилер. Анда Иисусқа пир қарағы чоқ кижини ақкелип: «Аға қолыңма тегзең» теп, Аанаң сурадылар. 23Қарағы чоқ кижини қолынаң алып, аны аалдаң шығара аппарды. Анда қарақтарынға тӱкӱрип, аға қолын салып: «Пре ноо кӧрӱнча ба?» – сурады. 24Аанзы, эбре кӧрӱп, айтты: «Кижилерди кӧрчам, лар ағаштар ошқаштар, – аара-пеере чӧрчаттырлар» – теди. 25Анаң Иисус ааң қарақтарынға пазоқ қолын сала-бергенде, ол кижи, маттап кӧрӱп, олоқ чазыл-парды: мағат чақшы кӧре-бертир. 26Иисус, аны эминге ысчадып, айтты: «По аалға кирбен, сраңай эмиңе пар» – теди.


Слер Мени кемге тоолапчызар?


27Анаң Иисус ӱргенчиктеринме пирге Филипптың Кесария теп чердиң аалларынға парды. Парчадып, лардаң сурады: «Қалық Мени кемге тоолапча?» теп. 28Лар айттылар: «Прелери айтчалар: „Сен – Крестеечи Ыйбанзың“ теп. Прелери: „Сен – Илиязың“ теп. Қайзылар тезе: „Сен – пророктардаң пирси поларзың“ теп» – тедилер. 29Иисус сурады: «Слер чы Мени кемге тоолапчызар?» – теди. «Сен – Христоссың» теп, Пётр Аға айтты. 30Пётрдың айтқанын уғыб-алып, Иисус: «Мен кем полғанымны кемге да айтпалаар» теп, ларға қадығ айтты.


Иисус Позының қыйналып чӧрерин айтча


31Анаң ларды ӱргедип айда-берди: «Кижи Оғлу кӧп қыйналып чӧрер. Чон-қалықтың улуғлары, улуғ абыстар, қатчы-чозақчылар Аны чаратпан-саларлар. Ол ӧдӱрӱлер. Ӱш кӱнниң пажында тезе Ол тирилип турар» – теди. 32Поны айдып, Иисус Позыңма ноо поларын чажырбан, – ажылдыра айтты. Пётр тезе, Аны кедре аппарып, Ааң айтқанынға чағдабан, талажа-берди. 33Анаң ӱргенчиктеринге қарчыйлан кӧрӱп, Иисус, Пётрға шалчығанче, айтты: «Менең кедре пар, шайтан! Қудайдың эбес, кижиниң керегин сананчаттырзың!» – теди. 34Анаң анда турған қалықты ӱргенчиктеринме қожа Позыңа қыырыб-алып, ларға айтты: «Мееңме пирге парар этчаң кижи позыңның керектеринме пос-позыңны ундудып таштабыссын. Мени сӱрӱжип, Мееңме пирге парып, позының крес-ағажын аппарзын, – теди. – 35Позының тынын арғаланарға санапчаң кижи, қайде да этсе, тынын ӱзӱттирер. Менең ӱчӱн, Ақ Тилаастаң ӱчӱн тынын ӱзӱттирген кижи, ээде штеп ле, позының тынын арғаланар, – теди. – 36Кижи, по чер-чарықты қолынға алчадып, позының тынын қорат-салза, ол алған чер-чарықтаң аға ноо туза полар? – теди. – 37Андығ кижи позының қоратқан тынын арғаланарға қайдығ да шен ақча-небе тӧлер, са? – теди. – 38Кем да, амдығы қыйаллығ-чудаң қалықтың кӧзӱнче Мени, Меең сӧстеримни уйадынып, Менең кедре чӧрзе, соонда, – Позының Абазының пағынға шығып, ағарығ ангеллар аразында полып турғанда, Кижи Оғлу андығ кижини эдоқ уйадынып, кедре чӧрер» – теди.


Пӧлӱк 9


1Анаң Иисус ларға айтты: «Шын слерге айтчам: мында турчыған слердең прелериң кӱштиғ Қудайдың Паштағаны келерин ӧлгенинче кӧрер» – теди.


Иисустың қубулып кӧрӱнгени


2Алты кӱнниң пажында Иисус Пётрды, Якупты паза Ыйбаны ла алып, ларба мӧзӱк таға шықты. Таға шыққаннарында, Иисус лардың алында қубул-парды: 3Ааң кеби, – қар чилеп ақ чылтрақ кеп пол-партыр, кижи пилбес ақ кеп пол-партыр. 4Анаң Илияба Моисей кӧрӱнип келтирлер. Келип, Иисуспа эрбектештилер. 5Поны кӧрӱп, Пётр Иисусқа айттыр: «Ӱргедигчи! Мында писке чақшы! Ӱш одағ штебизеең: презин – Саға, презин – Моисейге, презин – Илияға» – теди. 6Пётр, по айдып, ноо айдарға уңнабан айтқан полтыр. Поны кӧрӱп, эзе, ӱш ӱргенчиги тыңоқ қоруқ-партырлар. 7Пётр ла ээде айтқанда, пулут шық-келип, ларды кӧлектеп келтир. Келген пулут иштинең: «По Меең кӧӧленген Оғлум! Ааң сӧзин уғаар!» теп, ӱн уғулды. 8Анаң ӱргенчиктери эбире кӧргеннери – лардың қыйзында Иисустаң пашқа кижи чоқ полтыр.

9Тағдаң энчиғаннарында, Иисус ларға қадығ айтты: «По мында кӧргеннериңни, Кижи Оғлу ӧлген соонда тирилип турғанче, кемге да айтпалаар» – теди. 10Лар по сӧстерин сағыштарыңа салынып та, тирилип турған тегени ноо небези? теп, тештилер. 11Анаң сурадылар: «Ноодаң аара қатчы-чозақчылар айтчалар, пурнада Илия келер, теп?» – тедилер. 12Ол ларға айтты: «Илия пурнада келери, парчын небе пелнери шын. Пичиктоқ пазылғанынча Кижи Оғлу найле қыйнаттырып чадар, аны ақтап та тоолабастар, – теди. – 13Мынаң да артығын айдайын: Пичикте пазылған Илия пайоқ келе-берген-но. Ааңма эт-саларға санағанын кижилер пайоқ эт-салдылар-но» – теди.


Айнаға туттырған оолақты часқаны


14Анаң Ол артысқан ӱргенчиктеринге энип келди. Кӧргени – лар қалық аразында қатчы-чозақчыларба ноо-ноо талажып эрбектешчалар. 15Иисусты кӧреле, қалық таңзынды. Чӱгӱр келип, Аны улуғладылар. 16«Ларба ноодаң ӱчӱн талажып эрбектешчизар?» теп, қатчы-чозақчылардаң Ол сурады. 17Қалық аразынаң пир кижи Аға айтты: «Ӱргедигчи! Мен Саға оғлумны пайа ақкелдим. Оғлум тили чоқ айнаға туттырча, – теди. – 18Айна аны қайда ла тутса, андоқ соғада черге тӱжӱрча. Ақсынаң кӧбӱк ағып, тижин қағжыратқан темде оғлумның сыны қат-парча. Айназын шығара сӱрзаар теп, мен ӱргенчиктериңе пайа айттым, лар тезе айназын шығара сӱр полбадылар» – теди. 19Иисус айтты: «Э-э, пӱтпес қалық! Слербе қайа четтире чӧрейин? Слерге қайа четтире полып, шыдайын? Оолақты Маға ақкеляяр» – теди. 20Айналығ оолақты Аға ақкелдилер. Иисусты кӧреле, айназы оолақты тың қалтрада-берди. Оолақ, черге тӱжип, ақсынаң кӧбӱк ағып, тоғлана-берди. 21Иисус ааң абазынаң: «Қайы темнең ала по пееде полча?» теп, сурады. Абазы: «Кичиғдең ала, – теди. – 22Айназы, аны ӧдӱр-саларға санап, отқа, суға кӧп қада таштаған. Сен пре небе штеп уңназаң, писке ачынып, полужа-бер!» – теди. 23Иисус тезе аға айтты: «Сен тедиң: пре небе штеп уңназаң теп. Қудайға тезе пӱтчиған кижиниң штеп уңнабас небе чоқ-но» – теди. 24Поны уғыб-алып, оолақтың абазы, ылғаған позы, кенетки қыйғырып айтты: «Пӱтчам, Қаным! Четтире пӱтпенимге полужып, – пӱттир!» – теди. 25Қалық ларға чылышчығанын кӧрӱп, Иисус айнаға қадығ айтты: «Ӱскер айна, тили чоқ айна! Сеең пажын пил-кел айтчам: по кижидең шық-пар, паза қарчы кирбе!» – теди. 26Айтқан сӧзи эрткенче, айна, оолақты қыйғыртып, силгит-келип, шығара шығыбысты. Айназы шық-парғанда, оолақ ӧл-парған чилеп чаттыр. Ол шынап ӧл-парды теп, кӧп кижи, аға кӧрӱп, санаптырлар. 27Иисус тезе, оолақты қолынаң тудып, азағынға турғусқанда, оолақ турыбысты. 28Ааң соонда, эмде полғаннарында, ӱргенчиктери Иисустаң сурадылар: «Пис ноодаң аара айназын сӱр полбадыбыс-не?» – тедилер. 29Ол ларға айтты: «Пашқой-сӧс ла чақшы айтқаңда, по айна шығара сӱрӱлча-но» – теди.


Иисус пазоқ Позының қыйналарын-ӧлерин айтча


30Анаартын шығала, Галилея-чердиң иштинче пардылар. Иисус, Мени мында таныб-албазыннар теп, санады. 31Ӱргенчиктерин ле ӱргедер этти. Ларды ӱргедип, айт чӧрген: «Кижи Оғлу кижилердиң қолынға перилер, ӧдӱрӱлер. Ӧл-парып, ӱш кӱнниң пажында тезе тирилип турар» – теди. 32Ӱргенчиктери чы по сӧстерин четтире пилбен қалдылар. Сурарға тезе сурабадылар, – қоруқтылар.


Улуйы-кичийи кем?


33Копернаум-тураға парып, келдилер. Эмге кирип одурғаннарында, Иисус ӱргенчиктеринең сурады: «Пайа, чолба парғанмыста, слер ноодаң ӱчӱн эрбектештаар?» – теди. 34Ӱргенчиктери ӱн шығарбан турдылар: пайа чолда, лардаң улуйы кем, кичийи кем теп, талажып партырлар. 35Иисус одурып, Позыңа он-ийги ӱргенчигин қыырыб-алып, ларға айтты: «Паштапқы поларға санапчаң кижи қалғанчы кижи ползын, парчазынға қул ползын» – теди. 36Анаң анда полған кичиғ паланы қолынға алып, лардың ортазынға турғусты. Аны қучақтанып, айтты: 37«Мени улуғ тоолап, мна миндиғ кичиғ пала ошқашты улуғлап позыңа алған кижи, эткенде, позыңа Мени улуғлап алар. Мени улуғлап алған кижи, эткенде, Мени эбес, Мени Ысқанын улуғлап алар» – теди.


Иисустаң тоғра парчаң, эбезе Ааң чандағы кижи


38Анаң Ыйбан Аға айтты: «Ӱргедигчи! Пис пайа пир кижини кӧрдибис. Ол кижи, писпе пирге чӧрбес позы, Сеең адыңма кижи айналарын шығара сӱрген полды. „Писпе пирге чӧрбенчаң, анаң-аара паза андығ небе штебе“ теп, аға қадығ айттыбыс» – теди. 39Иисус айтты: «Аны паза тоқтатпалаар. Кижи, Меең адымма қайғал этчадып, Мени қаралабас, – теди. – 40Пистең тоғра парбачаң кижи, эткенде, ол пистиң чандағы кижи полча, – теди. – 41Меең адымны улуғ тоолап, слерге, Христостыйылар теп, изиғ кӱнде суғ перген кижи, – шын слерге айтчам, – соонда улуғ қайралар, – теди. – 42Маға пӱт-турған кичиғлердең презин чабалға кӧңдӱрген кижиге тың чабал полар. Ааң мойнынға тербеен таш азып, талайға тӱжӱргени ол кижиге чақшаарақ полар эди, – теди. – 43Қолың сени қыйалға тӱжӱрер этсе, ол қолыңны ачынман кезибис. Геенна теп адалчаң ӱчӱрбес отқа ийги қоллығ киргенинең, эрт полбас чадыға пир қоллығ кирери чақшы, – теди. – [3]45Азағың сени қыйалға тӱжӱрер этсе, ол азағыңны ачынман кезибис. Гееннаға ийги азақтығ киргенинең, эрт полбас чадыға ақсақ полып, кирери чақшы, – теди. [4]46 – 47Қарағың сени қыйалға тӱжӱрер этсе, қарағыңны шурып, шелибис. Қудайдың Паштағанынға пир қарақтығ чедери чақшы, гееннаға ийги қарақтығ киргенинең, – теди. – 48Гееннада қурты ӧлбен қалча, ӧртти ӱчӱрбен кӧйча, – теди. – 49Қудайға ноо ла ӧртепчең кӧдӱриғ туспа тузанча, олоқ ошқаш ноо ла кижи отпа арығланып, тузанар – теди. – 50Тус, ол – чақшы небе. Тус тамы чоқ пол-парза, тусты тустығ штеп-саларзың ма? Слер постары тустығоқ полып, ӧзере ынағ полаар» – теди.


Пӧлӱк 10


Эр-кижиге эпчизинме чарылыжарға чарар ба?


1Иисус, анаартын шығала, Иордан-суғдың ол чандағы Иудея теп черге парды. Пазоқ Аға кӧп қалық чыылышты. Полған сайа чилеп, Ол ларды ӱргедип чӧрди. 2Пир қада фарисейлер келип, Иисусты шыңнап кӧрӱп, сурадылар: «Эр-кижиге эпчизинме чарылыжарға чарар ба?» – тедилер. 3Иисус айтты: «Мынаң ӱчӱн Моисей слерге ноо сӧспектеди?» – теди. 4Лар айттылар: «Эр-кижиге, ол чарылышчаң қат пас-салған соонда, эпчизинме чарылыжарға Моисей чаратқан» – тедилер. 5Иисус айтты: «Слердиң сағыштарың қадығ пол-парғанынға кӧре, ол андығ сӧспек пас-салған-но, – теди. – 6Шынап тезе, – эңне паштапқызында, парчын небе чайап, Қудай „ларды эр-кижи эт-келип, тижи-кижи эдип чайаған“, – теди. – 7Анаң аара кижи, аба-ичезин преде артыс-келип, эпчизинге чапшын-парча, – теди. – 8Ийги паш қожылғанда, лар ам ийги кижи эбес, лар ам пир эди-чан, пир сағыш пол-парчалар, – теди. – 9Андығ полғанда, Қудайдың пирге қошқан кижилерди кижи чарылышпазын» – теди. 10Соонда, эмге нанғаннарында, ӱргенчиктери Ааң по чооқташқан эрбегинең ӱчӱн сурадылар. 11Иисус ларға айтты: «Эпчизинме чарылыш-келип, пашқа қаат алып, ээде штеп-салған эр-кижи наа алған тижи-кижибе чӧйге чӧрча-но, қыйалға тӱшча, – теди. – 12Эринме чарылыш-келип, пашқа кижиге парып, ээде штеп-салған эпчи-кижи олоқ чӧйге чӧрча-но, олоқ қыйалға тӱшча» – теди.


Иисус палларды алғапча


13Анаң пир қада улуғ кижилер постарының палларын Иисусқа ақкелдилер, – қолынма тегип алғазын теп. Ӱргенчиктери тезе ол ақкелген палларын Аға пожатпан-салдылар. 14Андығды кӧриб-алып, Иисустың қаны қурды. Ӱргенчиктеринге Ол айтты: «Палларды пожадаар. Маға келгеннеринде, ларды тоқтатпалаар. По паллар ошқаш кижилер Қудайдың Паштағанының кижилери-но! – теди. – 15Шын слерге айтчам: пала чилеп сағыжынма Қудайдың Паштағанын албаан кижи, Қудайдың Паштағанынға четпес» – теди. 16Иисус келген палларды қучақтанып, ларға қолын салып, алғады.


Пай кижиниң сананғаны


17Анаң Иисус, парар эдип, чолынға шықчығанында, Аға пир кижи чӱгӱр келтир. Ааң алында тизеленип, сурады: «Чақшылығ ӱргедигчи! Эрт полбас чадыға кирерге ноо этсем чарар-не?» – теди. 18Иисус аға айтты: «Нӧӧре „чақшылығ“ теп, Мени ададың? Кем да чақшылығ эбес, чағыс Қудай ла чақшылығ» – теди. 19Анаң аға айтты: «Қудай сӧспектерин сен пилчаң-са: кижи ӧдӱрбе теп, чӧйге чӧрбе теп, оорлаба, чойлаған кӧреечи полба, кижиге чойлаба, аба-ичезин улуғлап тоола теп» – теди. 20Ол кижи Иисусқа айтты: «Ӱргедигчи! По Қудай сӧспектерин мен кичиғдең ала шебер тудуп, чӧрчам» – теди. 21Иисус, аға кӧрӱп, кӧӧлене айтты: «Эткенде, пир ле небе саға четпенча. Парып, парчын позының небелериң садып, алған ақчаны чоқ-кижилерге ӱлеп пер. Ээде мында штеп-салзаң, тегриде пайлығ поларзың. Анаң-на, Маға келип, Мееңме пирге пар» – теди. 22Ол кижи тезе, по Иисустың айтқанын уғыб-одурып, шырайын қубулды. Сағыжы чақшы эбес пол-парып, кедре пара-берди. Ноодаң ӱчӱн тезе, – ол, эзе, тың пай кижи полған полтыр.

23Иисус, эбирелеп кӧрӱп, ӱргенчиктеринге айтты: «Пай кижиге Қудайдың Паштағанынға чедерге тың шедик!» – теди. 24По сӧс уғыб-алып, ӱргенчиктери ӱрӱк-келип қайғаштылар. Иисус тезе қада айтты: «Палларым! Пай кижиге Қудайдың Паштағанынға чедерге тың шедик-но! – теди. – 25Пай кижи Қудайдың Паштағанынға четкенинең, тӧӧ-мал инге кӧзӱнге ӧдӱп кирери ныңнақ» – теди. 26Ӱргенчиктери, тың қайғажып, ӧзере сураштылар: «Андығ полғанда, эзе, кем арғаланыб-алар?» – тештилер. 27Иисус, ларға кӧрӱп, айтты: «Арғалатчаң кереги – кижи кереги эбес, чағыс ла Қудай ол небе этча. Қудай тезе эт полбас небе чоқ» – теди. 28Анаң Пётр айт шықты: «Ана, пис-но, позының парчын небелерибисти таштап, Сееңме пирге пара-бердибис, эзе» – теди. 29Иисус айтты: «Шын айтчам слерге: Менең ӱчӱн, Ақ Тилаастаң ӱчӱн позының эмин, эр-қарындаштарын, қыс-қарындаштарын, ичезин, абазын, эбезе палларын, эбезе черин-қыразын таштаған кижи, 30по амдығы темде таштағанынаң чӱс қада артық алар: эмнерди да, эр-қарындаштарды да, қыс-қарындаштарды да, ичелерди да, палларды да, чер-қыраларды да. Полчаң темде тезе ол кижи эрт полбас чадыйын алароқ, – теди. – 31Ам паштапқы полчаң кӧп кижилер ол темде эң соонында қалар. Ам эң соонында қалған кӧп кижилер ол темде паштапқы кижи поларлар» – теди.


Иисустың Иерусалимға парғаны


32Анаң лар чолба Иерусалим-тураға шығып пардылар. Иисус эңне пурнада парды. Ӱргенчиктери, Ааң соонда парып, қоруққанче таңзынып пардылар. Иисус, он-ийги ӱргенчигин кедре қыырып, Ааңма ноо поларын пазоқ ларға айда-берди: « 33Мна, пис Иерусалимға шығып келчабыс. Анда Кижи Оғлу улуғ абыстардың, қатчы-чозақчылардың қолынға перилер. Ааннар Кижи Оғлун ӧдӱрерге чарғылап, Аны пашқа чозақтығ кижилерге перибизерлер, – теди. – 34Пашқа чозақтығ кижилер тезе Аны асқайлап, Аны шап, Аға тӱкӱрип, ӧдӱрерлер. Ӱш кӱнниң пажында тезе Ол тирилип турар» – теди.


Якуппа Ыйбаның сурағаны


35Анаң Зеведейдиң ийги оғлу – Якуппа Ыйбан, Аға келип, айттылар: «Ӱргедигчи! Сураған небебисти писке эдерзиң теп, санапчабыс» – тедилер. 36Ол ларға айтты: «Мен слерге ноо эдейин теп, санапчызар?» – теди. 37Лар айттылар: «Сен, Позының пағыңа шыққаңда, пистең презибисти оң чаныңнаң, презибисти сол чаныңнаң одурт» – тедилер. 38Иисус чы ларға айтты: «Слер мыны сурап, сурағаннарыңны пилбен сурапчызар. Меең айағымнаң слер ижер поларзар ба? Меең чолымма слер парар поларзар ба?» – теди. 39Лар: «Эзе, ижер да, парар да поларбыс» – тедилер. Иисус анаң айтты: «Меең айағымнаң слер ижерзар, Меең чолымма слер парарзар, – теди. – 40Меең тезе оң чанымнаң, эбезе сол чанымнаң одурары Меең керегим эбес. Ол чери кемге пелнеген, ол ла одурар» – теди. 41По эрбектешкенин уғып, он ӱргенчиги Якуппа Ыйбанға қыртыжа тарындылар. 42Иисус тезе, ларды парчазын Позыңа қыырыб-алып, айтты: «Қааннар теп адалчаң кижилер позының қалығының пажын пилчиғанын слер уңнапчызар. Пийлер позының қалығын қолында тутчығанын слер уңнапчызар, – теди. – 43Слердиң тезе араларыңда андығ полбазын. Слердиң араларыңда улуғ поларға санапчаң кижи, слердиң парчаларыңа чалчы ползын, – теди. – 44Слердиң араларыңда эңне паштапқы поларға санапчаң кижи, парчаларыңа қул ползын, – теди. – 45Кижи Оғлу да қалықты қул эдерге эбес, Позы лардың қул поларға по чарыққа келди-но. По чарыққа келип, кӧп кижидең ӱчӱн Позының тынын ӱзӱттирип ӧлерге келди-но» – теди.


Қарағы чоқ Вартимейды часқаны


46Анаң Иерихон-тураға кирдилер. Иисус ӱргенчиктеринме, кӧп қалықпа анаартын шықчығанда, чолында Тимейдиң оғлу қарағы чоқ Вартимей небе суранып одурчаттыр. 47Назареттиң кижизи Иисус парчығанын уғала, ол қыйғырып айтты: «Давид Тӧлӱ! Маға ачынзаң» – теди. 48Қалықтың кӧбизи аны шым полдырды. Ол тезе тыңаарақ та қыйғыра-берди: «Давидтың Тӧлӱ Иисус, маға ачынзаң!» – теди. 49Иисус тоқтап турып: «Аны Маға қыыраар», – теди. Кижилер, Вартимейге келип, айттылар: «Ол сени Позыңа қыырча. Қоруқпан пар» – тедилер. 50Вартимей, азағынға турып, ӱстӱнги кебин шурун-келип, Иисусқа келди. 51Иисус сурады: «Мен ноо эдейин теп, санапчаң?» – теди. Қарағы чоқ кижи айтты: «Ӱргедигчи! Қарақтығ поларға санапчам!» теп. 52Иисус аға айтты: «Пар, Қудайға пӱткениң сени арғалады» теп. Айтқан сӧзи эрткенче, ол кижиниң қарақтары кӧре-бертир. Анаң ол, Иисусты сӱрӱжип, Ааңма пирге чолба пара-берди.


Пӧлӱк 11


Иисустың шаптығ-алғыштығ Иерусалимға киргени


1Иерусалимға парчадып, Элеон-тағдың тӧзӱнде турған Виффагия, Вифания теп ааллардаң ырақ эбесте полчығанда, Иисус ийги ӱргенчигин Позыңа қыырды. 2Қыырып, айтты: «Ана ӱдре турчаң аалға параар. Ол аалға кир-келип, анда пир паратаға пағлап-салған мӱнмен полған иштек-малды кӧрерзар. Аны шежип, Маға ақкеляяр, – теди. – 3Кем сураза: „Ноо этчизар?“ теп, слер айдаар: „По иштек-мал Улуғ-Қаанға керек. Улуғ-Қаан аны олоқ нандра ыза-берер“ теп» – теди. 4Лар парып, паратағы таштында пағлап-салған иштек-малды тап, аны шежиб-алдылар. 5Анда турған кижилердиң прелери ларға айттылар: «Нӧӧре иштекти шежип аппарчызар?» – тедилер. 6Лар Иисустың айт-салған сӧзинме айттылар. Анаң аара кижилер ларды тутпан пожаттылар. 7Ол иштекти Иисусқа ақкелдилер. Иштек-малдың ӱстӱнге кептер сал-салдылар. Анаң Иисус, иштекке мӱн-келип, пара-берди. 8Ол мӱнип парчығанда, кӧп кижи позының кептерин Ааң чолынға чайды. Қайы кижи, ағаштаң пӱрлиғ салаларын кезип, Ааң чолынғоқ чайды. 9Алдында – соонында парчыған қалық, Иисусты улуғлап, қыйғырышты: «Осанна![5] Улуғ-Қаанның ады-шабын алып келчиғаны алғыштығ ползын! – тедилер. – 10Абабыс Давидтың келчиған Паштағаны алғыштығ ползын! Тегриде осанна!» – тештилер. 11Иисус, Иерусалимға чедип, Қудай Ӧргезинге кирди. Анда парчазын кӧр чӧрӱп, айбын полғаннаң аара, он ийги ӱргенчигин алып, Вифания теп аалға қонарға парды.


Честеги чоқ смоква-ағаш


12Пазағы кӱнде, Вифаниядаң шығып парғаннарында, Иисус аштап-партыр. 13Ырақтаң пӱрлиғ смоква теп ағашты кӧреле, ааң честегин тапқайын-не теп, соғада аға парды. Че аға келеле, пӱрдең пашқа небе таппады. Ноодаң ӱчӱн тезе, – смоква-честеги пӱдер теми четкелек полған полтыр. 14Иисус ағашқа айтты: «Кижи мынаң ала по чашқа сеең честегиң чиибезин» – теди. По Ааң айтқанын ӱргенчиктери уғып турдылар.


Иисустың Қудай Ӧргезинге келгени


15Анаң Иерусалимға келдилер. Иисус Қудай Ӧргезинге кирип, анда садышчаң қалықты шығара сӱре-берди. Ақча орнашчаң кижи столларын, қалабуқ сатчаң кижи орунаштарын аңдарып чӧрди. 16Қудай Ӧргезиниң эжик-алынче небе тажыпчаң-аппарчаң кижилерди тоқтатты. 17Қалықты ӱргедип, айт чӧрди: «Пичикте пееде пазылған: „Меең эмим, ол – парчын қалықтардың пашқойчаң эми теп, адалар“. Слер тезе пашқойчаң эмин уйады чоқ кижилер чыылышчаң уйазы штеп-салдаар» – теди. 18Улуғ абыстарба қатчы-чозақчылар по Ааң айтқанын уғып, Аны қоруғып чӧрдилер. Қоруғып, Аны ӧдӱрерге ағлақ тиледилер. Лар артық та кӧрбен қайтсыннар: қалық парчазы Иисустың ӱргедийинге қайғап-турды. 19Айбын полыбысқанда, Ол турадаң шық-парды.


Кижи ийгиленмен пӱтсе, ааң парчын небе шығар


20Анаң эртен чолба тураға парчадып, пайағы смоква-ағаштың ақтап қур-парғанын кӧриб-алдылар. 21Смоква-ағашты кӧриб-алып, Пётр Аға айтты: «Ӱргедигчи! Кӧрзең, Сен пайа қарғаған смоква-ағаш қур-партыр» – теди. 22Иисус ларға айтты: «Қудайға пӱдаар! – теди. – 23Шын айтчам слерге: кижи, сӧс айдып, айтқан сӧзинге ийгиленмен пӱтсе, парчын айтқаны пӱт-парар. По таға: „Қодырынып, талайға тӱш“ теп, андығ кижи айтса, ааң айтқанынча пол-парар, – теди. – 24Анаң аара Мен слерге айтчам: пашқойып, сурағаным шынап пӱт-парды теп, пӱт-келип пашқойаар. Ээде пашқойзаар, парчын сураған небе слерге полар, – теди. – 25Пашқойып, сағыштарыңа кижиге чабал сананғаны пар полза, ол сананғанын таштазар. Ээде этсаар, Тегридағы Аба слердиң қыйалларың эдоқ таштар, – теди. – 26Слер кижи эткен қыйалларын сағыштарыңнаң таштабазаар, Тегридағы Аба слердиң қыйалларың эдоқ таштабас» – теди.


«Сеең эткенин кем чаратқан?»


27Лар Иерусалимға пазоқ кирдилер. Қудай Ӧргезинде Иисус пазып чӧргенде, улуғ абыстар, қатчы-чозақчылар, чон-қалықтың улуғлары Иисусқа келип, 28айттылар: «Сеең эткенин кем чаратқан? Кемниң чаратқанын алып, Сен ээде штепчаң?» – тедилер. 29Иисус ларға айтты: «Мен слердең пир ле небе сурайын. Сурағанымны айтсаар, пееде эдерге кем Мени чаратқанын слерге айдарымоқ, – теди. – 30Ыйбан крестеп чӧрӱп, Қудайдаң ма, эбезе кижидең ма чаратқанын алып, крестеди? Маға шынны айдаар» – теди. 31Лар ӧзере айдыштылар: «„Қудайдаң“ теп, айтсабыс, Ол ноо теер? „Нӧӧре слер аға пӱтпен қалдаар“ теп, айдар-но, – тештилер. – 32„Кижидең“ теп, айдарға қоруқчабыс-но, – қалық Ыйбанны пророкқа тоолапча» – тештилер. 33Ноо айдарға? – «Уңнабанчабыс» теп, Иисусқа айттылар. Иисус ларға айтты: «Андығ полғанда, Меең эткенимни кем чаратқанын слерге эдоқ айтпассым» – теди.


Пӧлӱк 12


Чалчыларға тӧӧйлеп айтқаны


1Иисус ларға тӧӧйлеп айда-берди: «Пир кижи виноград-ағаш ӧстӱрди. Виноград-ағаш аразын айландыра шеденнеп, честек нанчып-кел ағысчаң чер штеп-салып, қадаачылар одурар черин кӧдӱрди. Анаң по пелнеп-салған виноград-ағаш аразын чалчыларының қолынға перип, позы чоруқтап парыбыстыр, – теди. – 2Честек сағар тушта виноград честегинең позының ӱлӱжин аларға пир қулын чалчыларынға ыстыр, – теди. – 3Чалчылары тезе, ысқан қулын тудыб-алып, шап-салып, аны қуруғ нандырдылар, – теди. – 4Ээзи ӱр эбес тем соонда пашқа қулын ыстыр. Аанзының пажын чара шап-салып, асқайлат-кел пожаттылар, – теди. – 5Пазоқ пашқа қулын ысқанда, аны ӧдӱр-салтырлар. Кӧп пашқа ысқан қулларын қайзын шаптылар, қайзын ӧдӱрдилер, – теди. – 6Ээзилериниң кӧӧленген чағыс оғлу полған полтыр. Эңне полбаста, ол аны ыстыр. Ызып, пееде айдынды: оғлумны тоолап, тегбестер аны теп, – теди. – 7Чалчылары тезе, ээзилериниң оғлуны кӧриб-алып, ӧзере айдыштылар: „По оол – абазының чағыс ла оғлу. Ол ла по черин энчиленер. Аны ӧдӱр-салзабыс, ээзибистиң виноград ӧсчең чери пистийи полар-но“ теп, тештирлер, – теди. – 8Ээзилериниң оғлуны тудыб-алып, ӧдӱр-салдылар. Ӧлген сӧӧгин тезе виноград-ағаш черинең ажыра таштабыстырлар, – теди. – 9Андығ полғанда, виноград ӧсчең чериниң ээзи чалчыларынға ноо штеп-салар? Ноо штезин, – позы келип, чалчыларын ӧдӱр-салар-но. Виноград ӧсчең черин тезе пашқа чалчыларынға перибизер, – теди. – 10Пичигинде слер қыырдаар, са? „Пӱдӱрчилер пӱдӱрерге албан-салған таш, соонда ол таш эм тӧзӱн тутчыған таш пол-парча, – теди. – 11Андығ небени Улуғ-Қаан этча, андығ қайғал эткенинге таңзынып кӧрчабыс“» – теди.

12По сӧс айдып, Иисус пистең ӱчӱн айтты теп, улуғ абыстарба қатчы-чозақчылар пилиб-алдылар. Қалық полбаза, Аны тудар эдилер. Турған қалықты тезе қоруғып, Иисусты артызып, пара-бердилер.


Императорға албан тӧлерге чарар ба, чарабас па?


13Тем пажында лар, Иисусты сӧзинең тудыб-аларға, фарисейлерди Ирод кижилеринме ыстылар. 14Ысқан кижилер, Аға келип, айттылар: «Ӱргедигчи! Сен шынық полчығаныңны, парчын кижиге тең кӧрчиғаныңны пис чақшы уңнапчабыс. Кижиниң улуйынға-кичийинге кӧрбен, Қудай чолынма парар керегинге Сен шын ӱргетчаң. Анаң аара писке айт-пер: Римның императорынға албан тӧлерге чарар ба, чарабас па? Аға албан тӧлерге писке керек па, эбезе керегибис чоқ па?» – тедилер. 15Иисус, лардың ийги сағыштығ полчығанын пилип, айтты: «Нӧӧре Мени шыңнап кӧрчизар? Маға динарий-ақчаны ақкелип пераар» – теди. 16Лар ақкелдилер. «По кемниң сомы, кемниң пасқаны?» теп, сурады. Лар: «Императордың», – тедилер. 17Иисус айтты: «Императордыйын императорға пераар, Қудайдыйын тезе Қудайға пераар» теп. Ааң по айтқанын уғыб-алып, таңзынып турдылар.


Кижи тирилип турғаны керегинең ӱчӱн эрбек


18Ӧл-парып, кижи ақтап тирилип турбас теп, айтчаң саддукейлер келди. Келип, Иисустаң сурадылар: « 19Ӱргедигчи! Моисей писке сӧспеқ пасқан: „Ача, кижи алып, пала таппан ӧл-парза, ӧксӱс қалған эпчизин туңмазы алыб-алзын. Ачазының тӧлин қада пӱдӱрзин“ теп, – тедилер. – 20Четти қарындаш полған полтыр. Паштапқы ачалары қыс алып, пала таппан, пир темде ӧл-парған полтыр, – тедилер. – 21Ӧксӱс қалған эпчизин туңмазы алды. Пала эдоқ таппан, пирде ӧл-партыроқ. Ийгинчи туңмазы эдоқ пала таппан, ӧл-партыр, – тедилер. – 22Ээде четти қарындаш парчазы ол эпчи-кижи алғылап, пала таппандырлар. Эңне қалғанында эпчи-кижи да ӧл-партыр, – тедилер. – 23Ээде полғанда, парчын кижи тирилер кӱнде ол эпчи-кижи қайы қарындаштың эпчизи полар? Ол, эзе, четтилезиниң эпчизи полған-но» – тедилер. 24Иисус ларға айтты: «Пичигин, Қудай кӱжин четтире уңнабан, слер ээде айтчызар-не. Ээде айт-келип, слер алақчызар, – теди. – 25Кижи, тирилип турып, эзе, кижи да албас, кижиге да парбас, тегридағы ангел чилеп полар-но, – теди. – 26Ӧлген кижи тирилип турарынаң ӱчӱн Моисей Пичигинде қыырбадаар ба? Кӧйген ағажақтаң Қудай Моисейге айтқан: „Мен Авраамның Қудайыбын, Мен Исаактың Қудайыбын, Мен Якуптың Қудайыбын“ теп, са? – теди. – 27Эткенде, Қудай, Ол – ӧл-парған кижилердиң Қудайы полчаң-педи, Ол тириғ кижилердиң ла Қудайы-но. Анаң аара слер тың алақчызар» – теди.


Эңне паштапқы Қудайдың сӧспеги


28Қатчы-чозақчылардаң пирси ларға келип, по талажып эрбектешкенин уғып турды. Иисустың мна-по чақшы айтқанын уғыб-алып, ол Аанаң сурады: «Айт-перзең, Қудай сӧспектеринең эңне паштапқы сӧспеги қайдығ?» теп. 29Иисус айтты: «Эңне паштапқы сӧспеги по: „Израиль, уқ! Улуғ-Қаан Қудайыбыс, Ол – чағыс ла Улуғ-Қаан. 30Улуғ-Қаан Қудайыбысты парчын чӱрегиңме, парчын паарыңма, парчын сағыжыңма, парчын кӱжиңме кӧӧлен“ – теди. – 31Ийгинчи сӧспеги андығоқ: „Қоштағы кижини, позыңны чилеп, кӧӧлен“. По сӧспектеринең артық улуғ сӧспек чоқ» – теди. 32Қатчы-чозақчы кижи айтты: «Чақшы тедиң, Ӱргедигчи! Шынны айттың: „Чағыс ла Қудай пар, Аанаң пашқа Қудай чоқ“ теп. 33Парчын чӱрегиңме, парчын сағыжыңма, парчын кӱжиңме Қудайды кӧӧлен. Ол кӧӧленгени Қудайға ӧртеп-кел ноо да кӧдӱриғ кӧдӱргенинең улуғаарақ. Қоштағы кижини, позыңны чилеп, кӧӧлен. Ол қоштағы кижини кӧӧленгени Қудайға ӧртеп-кел ноо да кӧдӱриғ кӧдӱргенинең эдоқ улуғаарақ» – теди. 34Иисус, по керсе сӧс уғып, айтты: «Сен Қудайдың Паштағанынаң ырақ эбессиң» – теди. Ааң по айтқан соонда кем да, ноо да сурар этпеди.


Христос Давидтың Улуғ-Қааны ба, чоқ ааң Оғлу ба?


35Анаң Қудай Ӧргезинде пазоқ ӱргедип, Иисус айтты: «Қатчы-чозақчылар нӧӧре айтчалар: „Христос – Давид тӧлӱ“ теп? – теди. – 36Давид позы, эзе, Ағарығ Тынынма айтқан эбес-педи: „Улуғ-Қаан Қудай меең Улуғ-Қаанымға айтқан: Сеең ӧштӱғлерин негиб-алып, ларды азағың алынға салғанымче, сен оң чанымнаң одур“ теп, – теди. – 37Давид позы Аны Улуғ-Қааным теп, адапчығанда, Христос Давид тӧлӱ полар-педи?» – теди. Кӧп қалық Аны қын-келип уғып турды.


«Қатчы-чозақчылардаң шеберленип чӧраар»


38Ӱргет чӧрӱп, Иисус айдып чӧрди: «Қатчы-чозақчылардаң шеберленип чӧраар. Лар узун кеп кезерге тың қынчалар. Мазарда чӧрчиғаннарында, кижидең эзен-менчи аларға тың кӧӧленчалар. 39Лар синагогада эңне алында одурарға, кижи той салғанда, тӧр черинде одурарға тың кӧӧленчалар, – теди. – 40Қатчы-чозақчы кижилер – ӧксӱс қалған эпчи-кижиниң қалғанын чиип-кел, олоқ темде қалық кӧзӱнче кӧргӱзее ӱр пашқойып турчаң кижилери. Анаң-аара лар соонда қадығ чарғыға тӱжерлер» – теди.


Ӧксӱс қалған эпчи-кижи ақчачағын салғаны


41Анаң Иисус ақча саларға турған қарчақ чанында одурып, қалық ақчалары салчығанын кӧрди. Кӧп пай кижи келип, кӧптең салды. 42Пир ӧксӱс қалған чоқ эпчи-кижи келип, ийги аақ чес ақчачағын сал-салды. 43Иисус ӱргенчиктерин қыырыб-алып, ларға айтты: «Шын айтчам слерге: по ӧксӱс қалған чоқ эпчи-кижи кемнең да кӧп ақча сал-салды, – теди. – 44Парчазы артығынаң салдылар, по ӧксӱс қалған эпчи-кижи тезе, чоқ-кижи позы, позының пары-чоғын, чииш-чадыйы ақчазын сал-салды» – теди.


Пӧлӱк 13


Улуғ шедиктер полар, сӱрӱп-қачырарлар слерди


1Иисус Қудай Ӧргезинең шықчығанда, ӱргенчиктеринең пирси Аға айтты: «Ӱргедигчи! Кӧр, қайдығ чақшы таштар, қайдығ чақшы пӱдӱрген эмнер, са!» – теди. 2Иисус аға айтты: «По поғда эмнерге кӧрӱп айтчаң ма? Мында, эзе, таш ӱстӱнде таш та қалбас, – парчын небе аңдарылып-сайалар-но» – теди.

3Анаң Иисус Қудай Ӧргезинең ӱдре турчыған Елеон теп тағдың пағрында одурчығанда, Пётр, Якуп, Ыйбан, паза Андрей Иисусқа ӧзалынаң келип, Аанаң сурадылар: 4«Сеең пайа айтқан небе қачан поларын писке айт-перзең? Ол тем келди теп, ноо кӧрӱп пилербис?» – тедилер. 5Иисус айтты: «Шеберленаар, слерди кем да меккеге кирдирбезин! – теди. – 6Кӧп кижи Меең адымма аданып, „По Менбин“ теп, кӧп кижини алақтырарлар, – теди. – 7Чағын-ырақта шағлар шығып полчығанын уғып, қоруқпалаар: полчаң темде андығ полары керек. Андығ да полза, ол – темнердиң ужы эбес, – теди. – 8Ол тушта пир қалық пашқа қалықпа, пир қаан пашқа қаанма шағлажыбыза-берер. Қайы черлерде чер силгилина-берер. Қалықтарға аштағ-ӧлӱм тӱжер. По парчын полары – туғар алында келген ағрыйлар-но, – теди. – 9Слер тезе постарың қай поларын кӧраар: слерди синагогаларда чарғылап, андоқ шабарлар. Қааннардың, улуғ пийлердиң алдында слерди турғузып, Менең аара кӧрее эдип айдарға турғузарлар, – теди. – 10Эңне паштап тезе қалық қалбан – парчын қалық аразында Ақ Тилаас чарлалзын, – теди. – 11Слерди тудып аппарғаннарында, анда ноо айдарым теп, сананмалаар. Ол тушта слерге ноо айдылза, аны ла айдаар. Слер постарың эбес, Ағарығ Тын айдар-но, – теди. – 12Қарындаш позының қарындажын, абазы позының палазын ӧлӱмге перибизер. Паллар тезе аба-ичелеринең тоғра шығып, ларды ӧдӱрерлер, – теди. – 13Слер Меең адымны алғаннарың ӱчӱн слерге чабал кӧрерлер. Ол тӱшкен обал эртизип, четтире шыдаған кижи ле арғаланар» – теди.

14Анаң Иисус айтты: «Чудаң небе полбачаң черде чудаң небе шыққанын кӧрзаар, – мна поны қыырып кижи пилгей, – андығ небе полғанда, Иудей теп чердиң кижилери тағларға тессиннер, – теди. – 15Эмниң ӱстӱнде полған кижи, эмге, небе аларға теп, кирбен тессин, – теди. – 16Қыразында полған кижи, эминге, кебин аларға теп, нанман тессин, – теди. – 17Қурсақтығ тижи-кижиге, пала эмисчиған эпчи-кижиге улуғ шедик тӱжер! – теди. – 18Ол шедик керектери қышқыда ла полбазын теп, пашқойзаар, – теди. – 19Ол темде тӱшкен ачығ Қудайдың ноо ла чайаған туштаң ала полбаан, соонда да полбас, – теди. – 20Ол ачығ темни Улуғ-Қаан қысқартпаза, по чер ӱстӱнде кем да тириғ қалбас эди. Улуғ-Қаан Позы таллаған кижилердең ла ӱчӱн ол темни қысқадар, – теди. – 21Ол темде слерге кем айтса: „Кӧр, Христос – мында“, эбезе „Ол – анда“ теп, ларға пӱтпеляяр! – теди. – 22Ол темде шын эбес христостар, шын эбес пророктар кӧп табылып шығар. Лар, таңма кӧргӱзип, қайғал небе эдип, Улуғ-Қаан таллаған кижилерди да, – алақтырғаны шықса, – алақтырарлар, – теди. – 23Слер чы сақ полаар! Мен, мна, ол темде қай-ноо поларын слерге тӱгезин айда-бердим» – теди.


Кижи Оғлу пулутта келчиғаны кӧрӱнер


« 24Ол темде, улуғ ачығ тӱжип эрт-парғанында, кӱн қарар-парар, ай позының чарығын шығарбас, – теди. – 25Ол темде тегридең чылтыстары тӱжерлер, тегриниң пӱдӱргени сайалар, – теди. – 26Олоқ темде кижилер Кижи Оғлуны кӧрерлер. Ол Кижи Оғлу, улуғ кӱштиғ, улуғ пақтығ Позы, пулуттарда парып, келер, – теди. – 27Келип, ол Кижи Оғлу ангелларын ызар. Ысқан ангеллары по чарықтың парчын черлерге чӧрӱп, Ааң таллаб-алған кижилерин чыылыштырарлар, – теди. – 28Смоква-ағашқа кӧраар: ол ағаш, ӧзӱм шығарып, пӱрленип, чайғы туш келчиғанын кӧргӱсча, са, – теди. – 29Мында андығоқ: Меең мна слерге айтқаным пар полза, эткенде, ол тем чағын, ол тем келди, – теди. – 30Шын айтчам слерге: по парчын айтқаным амдығы кижи чатқанынча шығар, – теди. – 31Тегри, чер эрт-парар, Меең сӧзим тезе қалар» – теди.


«Ол кӱн, ол час келерин кем да уңнабанча»


« 32Ол кӱн, ол час келерин кем да уңнабанча. Тегридағы ангеллар да, Кижи Оғлу да уңнабанча, чағыс ла Аба уңнапча, – теди. – 33Сақ полып, пашқойаар! Ол тем қачан келерин слер уңнабанчызар-но, – теди. – 34Ол тем по небе ошқаш: кижи, чоруққа парып, қулларынға эмин тударға артысты. Штечең ижин қулларынға перип-айдып, эжикта турчаң қадарчызынға: „Сақ пол“ теп, айттырды» – теди. – 35Анаң Иисус айтты: «Эткенде, сақ полаар! Эм ээзи қачан келерин: иирде ба, чоқ тӱн ортазында ба, чоқ таң атчыған темде ба, чоқ эртен ма, – слер уңнабанчызар-но, – теди. – 36Ээзи, аны сақтабан темде нанып, слердиң узуп чатқаннарыңны пас-парбазын! – теди. – 37Слерге айдып, Мен парчын кижиге айтчам: сақ полаар!» – теди.


Пӧлӱк 14


Иисусты ӧдӱрерге ағлақ тилепчалар


1Пасха-пайрамма ачыбан-аш пайрамынға ийги кӱн қалған полды. Улуғ абыстарба қатчы-чозақчылар Иисусты меккебе тут-келип, ӧдӱрерге ағлақ тиледилер. 2«Пайрамда ла тударға чарабас, тутсабыс, – қалық пулғанып ӱрӱктер» – тештилер.


Қыймат арығ қайақ Иисустаң ӱчӱн ақкелгени


3Иисус Вифания теп аалда, чазылбас палығлығ Симон теп кижи эминде полып, қыйын одурғанында, ақ палғаштаң эткен қупшын тудып, пир эпчи-кижи кир-келди. Қупшын иштинге қыймат нард теп ӧзӱмнең эткен чараш чыстығ арығ қайақ урған полтыр. Эпчи-кижи кир-келип ле, қупшынның ақсын сындырып ажып, қайағын Иисустың пажынға урды. 4Андоқ полған қайы кижи, ӧкпеленип, постарының ортада айдыштылар: «Қайақты ээде қоратчаң ма?! – тештилер. – 5Ол қайағын ӱш чӱс динарий-ақча артықтаң садыбызарға керек полған-но. Алған ақчазын тезе чоқ-кижилерге ӱлеп перер эди!» – тештилер. Лар эпчи-кижиге кӧрӱп, тың қанығып одурдылар. 6Иисус айтты: «Эпчи-кижини тегбелаар. Нӧӧре аны уйаттырчызар? Ол Маға чақшы небе этти-но, – теди. – 7Чоқ-кижилер слердиң қыйзында по чашқа поларлар, ларға чақшы эдерге ле санап, олоқ чақшы эдерзар. Мен тезе слердиң аразында по чашқа полбассым-но, – теди. – 8По эпчи-кижи этчең керегин этти: келер темимни пурнап, эди-чанымны арығ қайақпа шылап-кел, Мени чығарға пелнеп-салды-но, – теди. – 9Шын айтчам слерге: по ақ чарықта парчын қалық, ларға чарлаған Ақ Тилаасты уңнаб-ал, по эпчи-кижи эткенин уңнароқ. Ааң по эткенин ундутпастар» – теди.


Иуда Иисусты садып перерге ағлақ тилепча


10Иуда Искариот теп он-ийги ӱргенчигинең пирси, Иисусты садып перейин теп, улуғ абыстарға парды. 11Ааннар Иудааң айтқанын уғала, ӧргӱндилер. Аға кӱмӱш ақча тӧле-берерге сӧс пердилер. Ам Иуда Иисусты садып перерге ағлақ тилеп чӧре-берди.


Иисус ӱргенчиктеринме пирге пасха ажын чиипча


12Ачыбан-аш пайрамының паштапқы кӱнинде Қудайға кӧдӱрген пасха қурағанын чиипчаңнар. Ол кӱнде ӱргенчиктери Иисустаң сурадылар: «Пасха қурағанын Сен қайда чиир этчаң? Сеең айтқан черге парып, пис аны анда пелнеп-саларбыс» – тедилер. 13Иисус ӱргенчиктеринең ийгизин ызып, ларға айтты: «Тураға параар. Слерге анда қупшынма суғ аппарчыған кижи тоғажар, ааң сооба параар, – теди. – 14Ол қупшыннығ кижи кирген эмге слер эдоқ кирип, ол эм ээзинге айдаар: „Ӱргедигчи сурапча, теп, Ааң ӱргенчиктеринме пирге пасха табағын чиир қатпажы қайда?“ теп, – теди. – 15Эм ээзи чақшы пелнеткен арығ улуғ қатпаш слерге кӧргӱзер. Ана анда писке пелнеп-салаар» – теди. 16Ӱргенчиктери парып, тураға киреле, анда парчын Ааң айтқанынча полды. Пасха табағын пелнеп-салдылар.

17Иир киргенде, Иисус он-ийги ӱргенчиктеринме пирге келе-берди. 18Лардың анда табақ чиип қыйын одурған тужында Иисус айтты: «Шынын айтчам слерге: Мееңме пирге по табақ чиип одурған слердиң аразынаң пирси Мени садып перер» – теди. 19Поны уғыб-алып, ӱргенчиктери ачыға кирдилер. «Ол мен эбессим, са?» теп, пирси пирсинең соонда Иисустаң сура-бердилер. 20Иисус чы айтты: «Ол кижи – он-ийгизинең пирси, Мееңме пирге пир айақтың ачығ суғунға қалажын суқ-турчығаны! – теди. – 21Қайде да полза, Кижи Оғлу Аанаң ӱчӱн Пичигинде пазылған чолыба парча. Кижи Оғлуны сатқан кижиге тезе улуғ шедик тӱжер! Ол кижи туғбан полза, аға чақшы полар эди» – теди.

22Чиип одурғаннарында, Иисус қалаш алып, алғап-кел, сындырды. Сындырған қалашты ӱргенчиктеринге пергилеп, айтты: «Алаар, по Меең эди-чаным» теп. 23Анаң қызыл араға урған айақ алып, алғыш четтирип, ларғоқ перди. Парчалары айағынаң иштилер. 24Айағын перчадып айтты: «По Меең қаным, ол – кижилербе наа чӧп алышқанымны пектепчаң қан. Ол кӧп қалықтаң ӱчӱн тӧгӱлчең қан» – теди. 25Шын айтчам слерге: «Қудайдың Паштағанынға чедип, андағы наа виноград честегиниң суғын ла ижерим. Ол тем келгенче паза ишпессим» – теди. 26Анаң лар сарнаштылар. Сарнажала, Елеон-таға пардылар.


«Пётр ӱш қада Менең нана-тӱжер»


27Анда Иисус ларға айтты: «Слер парчаларың Мени таштап тезерзар. Пазылған сӧс пар: „Қадаачыны ӧдӱрзем, қойлары таралып тезер“ – теди. – 28Мен тирилип турғамда тезе, Галилея-черге слердең пурнада келип, слерди анда тоғажарым» – теди. 29Пётр Аға айтты: «Сени парчазы да таштаза, че мен таштабассым» – теди. 30Иисус айтты: «Шын айтчам саға: пӱӱн, по қараағызын питик ийги қада қыйғырғанче, сен Менең ӱш қада нана-тӱжерзиң» – теди. 31Пётр тезе, чағданман, тыңнап айт-турды: «Сееңме пирге ӧлерге да келиш-парза, Сенең нана-тӱшпессим!» – теди. Ӧскелери олоқ небе айттылар.


«Меең кӧңнӱмче полбан, Сеең кӧңнӱңче ползын»


32Анаң Гефсимания теп черге келдилер. Иисус ӱргенчиктеринге айтты: «Мен ам кедре парып, анда пашқойып турғамче, слер мында одураар» – теди. 33Позыңма Пётрды, Якуппа Ыйбаны алып, Ол пара-берди. Парчадып, Иисус шыдабас аарсына-берип, ачығлана-берди. 34Ларға айтты: «Сағыжымға ӧлӱм ачыйы тӱшти. Мен нанғамче, Мында полып, уйғуға пастырбан одураар» – теди. 35Позы арий ле кедре парып, черге тӱңдере тӱжип пашқойды. Келер час Менең чаза эртчең полза, чаза эртсин теп, пашқойды. Анаң айтты: 36«Абам! Сен эдип полбас небе чоқ-но. По ачығ урған айағыңны Мени тегбеен чаза аппар! Қайде да, эзе, саназаң, Меең кӧңнӱмче полбан, Сеең кӧңнӱңче ползын» – теди. 37Қарчы келип кӧргени – ӱргенчиктери узупчалар. Пётрға айтты: «Симон, сен узупчаң ма? Пир ле час узубан шыдап полбадың ма? – теди. – 38Сақ полаар, чабалға урунмайын теп, пашқойзар. Сағыш – айдас, эди-чаны тезе мӧңӱс» – теди. 39Қада кедре парып, пайағоқ сӧзин айдып пашқойды. 40Нан келип, ӱргенчиктериниң олоқ узупчығанын пасты: қарақтары аар, Аға ноо айдарға пилбен турдылар. 41Ӱжӱнчи қада нан келип, ларға айтты: «Ам даа узуп тынанчызар ба? Че, чедер, тем четти! Кижи Оғлуны, мна, қыйаллығ кижилердиң қолынға перерлер, – теди. – 42Турып, парааңнаар. Мна, Мени садып перчең кижи писке чағынап келча» – теди.


Иисусты туттылар


43Иисус по айтчығанда, он-ийги ӱргенчигинең пирси – Иуда кедертин ларға мна келди. Иудаба қожа улуғ абыстардың, қатчы-чозақчылардың, чон-қалықтың улуғларының кижилери келтир. Келген кижилердең кӧбизи кылыштар, ӧргеннер тудынып келдилер. 44Иисусты садып перчаң кижи қалықпа айдышқан полтыр: «Мен ошқанған кижи Ол полар. Аны тудып, маттап қадарып, аппараар» теп. 45Келеле, соғада Иисусқа келди. «Равви!» – теди, олоқ Аны ошқанды. 46Қалық чы, Иудааң по эткенин кӧриб-алып, Иисусты олоқ туттылар. 47Мындоқ турған Иисус чанынаң пир кижи позының қылыжын шура тартып, улуғ абыстың қулын шап, ааң қулағын кезе шапты. 48Андығ полчығанда, Иисус қалыққа айтты: «Тудуғчыны тударға чилеп, қылыштар, ӧргеннер алып келдаар, – теди. – 49Қудай Ӧргезинде Мен кӱн-сайа слербе полып, ӱргедип чӧрдим. Мени анда нӧӧре тутпадаар? Қайде да полза, Пичигинде пасқанынча ползын» – теди. 50Иисусты тудыб-алғанын кӧрӱп, ӱргенчиктери, Аны таштап, тезибистирлер.

51Чылааш эди-чанын кеденме ле орап-салған пир чаш оол, тудып аппарған Иисустың соонында парыб-одурды. Аны асла тудыб-албадылар, 52Ол тезе, чабынған кеденин таштап, чылааш позы тезе-берди.


Иисус Синедрионның алдында


53Иисусты паштапқы улуғ абысқа аппарып ақкелдилер. Анда парчын улуғ абыстар, қатчы-чозақчылар, чон-қалықтың улуғлары чыылыш-партырлар. 54Пётр пайа теспеди. Иисусты аппарчығаннарында, ол соонаң ырақта парып, паштапқы улуғ абыстың эжик-алынға да парып кирди. Анда паштапқы улуғ абыстың чалчыларынма қожа от қыйзында одурып, чылынды. 55Улуғ абыстарсинедрион теп адалған чон-қалық чыылыға кирген кижилербе қожа, Иисусты чарғылап, ӧлӱмге перибизерге Аанаң тоғра кӧрее тилеп, таппандырлар. 56Кӧп кижи Иисустаң тоғра чойлаған кӧрее эдип айтты. Ээде да айтсалар, лардың кӧреелери ӧзере келишпедилер. 57Қайлары турып, Аанаң тоғра чойлаған кӧреези эдип, айттылар: 58«„Кижи қолы пӱдӱрген по Қудай Ӧргезин сайап, Мен ӱш кӱнге кижи қолы пӱдӱрбес пашқа Қудай Ӧргезин кӧдӱрерим“ теп, Ааң айтқанын уққанмыс» – тедилер. 59Миндиғ да кӧреелери ӧзере келишпедилер. 60Андығ полғанда, паштапқы улуғ абыс, синедрион ортазынға шығып, Иисустаң сурады: «Сен нӧӧре ноо да айтпан турчаң? Сенең тоғра айтчалар-но, сен тезе нӧӧре небе айтпанчаң?» – теди. 61Иисус ам да ӱн пербен турды. Ээде полғанда, паштапқы улуғ абыс пазоқ сурап шықты: «Алғалығ Қудайдың Оғлу Христос Сензиң ма?» – теди. 62Иисус: «Менбин, – теди. – Кижи Оғлу Кӱштиғ Қудайдың оң чанында одурарын, тегридағы пулуттарда парып, келерин слер кӧрерзар» – теди. 63Поны уғыб-алып, паштапқы улуғ абыс позының кебин ӱзе тартып, айтты: «Писке паза кӧреечи керек па? – теди. – 64Мна Ол Қудайды чабаллап айтқанын слер уқтаар. Эткенде, ноодербис, ноо сананчызар?» – теди. Парчалары: «Ол пуралығ, ӧлзин» теп, тештилер. 65Анаң прелери Аға тӱкӱре-берди. Қайзы Аны шаба-берди. Ааң чӱзӱн чап-кел шапқаннарында: «Пророк ползаң, шапқан кижини кӧрбен таб-ал» – тештилер. Чалчы-кижилери да Аны шаптылар.


Пётрдың нана-тӱшкени


66Пётр эжик-алында полғанда, паштапқы улуғ абыстың тижи чалчылардаң пирси анаара келтир. 67От қыйзында чылынып турчаң Пётрға маттап кӧрӱп, ол тижи-кижи айтты: «Назарет теп тура кижизи Иисуспа пирге сен полғанзың-но!» – теди. 68Поны уғыб-алып, Пётр нана-тӱшти: «Сен, эзе, ноодаң ӱчӱн айтчаң, пирда пилбенчам, уңнабанчам» – теди. Айтчадып, таштындағы эжик-алынға шығарға парды. Анаара парған темде кенетки питик қыйғыра-берди. 69Олоқ тижи чалчы Пётрды анда пазоқ кӧриб-алып, анда турған кижилерге айтты: «По кижи – лардаң пирси-но» – теди. 70Пётр пазоқ нана-тӱшти. Чӱче соонда андоқ турған кижилер Пётрға эдоқ айттылар: «Сен лардаң пирси полчығаны шын. Сен Галилея-чердиң кижизиң-но. Лар чилеп эрбектешчаң» – тедилер. 71Пётр тезе қудайланып, қарғанып айтты: «Слер айтчаң кижини мен ақтап таа таныбанчам» – теди. 72Ээде айтчыған темде питик ийгинчизин қыйғыра-берди. Олоқ Пётрдың сағыжынға Иисустың пайа айтқаны кирди: «Ийги қада питик қыйғырғанче, сен ӱш қада Менең нана-тӱжерзиң» теп. Иисустың айтқаны сағыжынға киреле, Пётр ылға-берди.


Пӧлӱк 15


Иисус Пилаттың алдында


1Эртен эрте улуғ абыстарба қатчы-чозақчылар, чон-қалықтың улуғлары, – парчын синедрион, – постарының чӧбин олоқ шығардылар. Иисусты пағлап, Пилатқа аппара-бердилер. 2Пилат Аанаң сырады: «Иудей теп чон-қалықтың Қааны Сензиң ма?» теп. «Поны сен позың айттың», – Иисус теди. 3Улуғ абыстар Аға кӧп найнадылар. 4Пилат пазоқ сурады: «Сен ноо да айтпассың ма? Мна кӧр, Саға найнағаны кӧп-но!» – теди. 5Иисус чы ӱн шығарбан турды. Пилат, андығ полғанын кӧрӱп, таңзынды.


Аны креске кере тарт теп, қалық қыйғырча


6Пилаттың чозақ полды: пасха-пайрам сайа қалық сурағанда, тӱрмеде одурған кижилердең пирсин пожадыб-одуртыр. 7Ол темде Варавва теп пир кижи арғыштарынма пирге тӱрмеде одурды. Ол Варавва арғыштарынма қалық пулғанып қазырлаған теминде пир кижини ӧдӱр-салтырлар. 8Қалық чыылыжып, Пилатқа келип, ааң чылын сайа эткенин сура-берди. 9Пилат қалыққа айтты: «Слерге ноо, Иудейлер Қаанын пожадайын ма?» – теди. 10Улуғ абыстар, Иисусқа артық кӧрӱп, Аны ӧлӱмге чарғылағанын Пилат пилди. 11Улуғ абыстар: «Иисусты эбес, Варавваны пожат» теп, қалықты қыйғырарға кичендилер. 12Пилат, қалық қыйғырғанын уғыб-алып, пазоқ айтты: «Андығ полғанда, слердиң Иудейлер Қааны теп адалчаң кижиге мен ноо эдей?» – теди. 13«Аны креске кере тарт» теп, қалық пазоқ қыйғырышты. 14Пилат ларға айтты: «Ол слерге ноо чабал эткен, эзе?» теп. Қалық тезе, аны уқпан, тыңаарақ қыйғырышты: «Аны креске кере тарт» теп. 15Андығ полғанда, Пилат, қалыққа чарадайын теп, санап, Варавваны пожатты. Иисусты тезе қамчыларға, креске кере тартарға перибисти.


Шағчылар Иисусты асқайлап шапчалар


16Анаң шағчылар Иисусты претория теп адалған эжик-алының иштинге аппардылар. Анда шериғ кижилери чыылыштыр. 17Анаң Аға қызыл кеп кестилер. Қазалчық тегелекти ӧрӱп, ол тегелекти Ааң пажынға кестилер. 18«Иудейлер қаанынға эзен ползын!» теп, пӧлӱнип Аны улуғладылар. 19Анаң тайақтарынма пажын шап, Аға тӱкӱрдилер. Анаң пӧлӱноқ-кел тизеленип, Аға пажырдылар. 20Аны асқайлап тоқтағаннарында, қызыл кебин шурып, Позының кебин Аға кестилер. Анаң таштынға шығарып, Аны кере тартчаң черге аппара-бердилер.


Иисусты креске кере тартчалар


21Кирена теп чердең шыққан Симон теп пир кижизи, Александрба Руфтың абазы, чер-қыразынаң айланып, Иисусты аппарған чолбоқ парған полтыр. Ол Симонны кӧриб-алып, Иисустың крес-ағажын эңнеп аппар теп, аға айттырдылар. 22Иисусты Голгофа – «Паш сӧӧги» теп черге ақкелдилер. 23Анда Аға ӧлең арлашқан қызыл араға ижерге пергеннеринде, Ол ишпен-салды. 24Иисусты кере тартқан кижилер, кемге ноо четкей-не теп, шереби таштадылар. Ааң кебин ӱлежип, постарыңа алдылар. 25Кере тарттылар Аны тоғус часта эртен. 26«Иудейлер Қааны» теп, крес-ағашта андығ Ааң пуразы пазылған полды. 27Иисуспа қожа ийги тудуғчы-кижини крескоқ кере тарттылар: презин сол чанынаң, презин тезе – оң чанынаң. [6]29Аны кере тартқанын кӧриб-алып, чаза пар-чӧрчаң қалық паштарын чайқап, асқайлап айттылар: «Э-э, Қудай Ӧргенин сайаачы, ӱш кӱнге аны кӧдӱреечи! – тедилер. – 30Пос-Позыңны арғалан, пожанып, крес-ағаштаң тӱш» – тедилер. 31Улуғ абыстар қатчы-чозақчыларба қожа андоқ полды. Лар эдоқ асқайлап айттылар: «Пашқаларды арғалап, Пос-Позыңны тезе арғаланып полбанчаттырзың, – тедилер. – 32Христос полып, Израильдиң Қааны полып, амоқ пожанып, крес-ағаштаң черге тӱшсеең, пис, Сеең ээде эткенин кӧриб-алып, Саға олоқ пӱдербис» – тедилер. Ааңма қожа кере тартылған кижилер да Аны эдоқ асқайладылар.


Иисустың ӧлӱми


33Тӱш темде чер ӱстӱнге қарашқы тӱшти. Ӱш часқа четтире қарашқы туртыр. 34Ӱш часта Иисус, ӱн салып қыйғыртыр: «Элои, Элои! Лема савахтани?!» теп. Анзы: «Қудайым, Қудайым! Мени ноо таштадың?!» – тегени. 35Анда турған қалықтың қайзы по айтқанын уғала: «Мна, Илияны қыыр-турча» – тештилер. 36Пир кижи тезе Иисусқа чӱгӱр парып, мешке ошқаш небе уксусқа суғып, аны тайақ пажынға қазады. Анаң парып, Аға ижерге перди. Перчадып, кижилерге айтты: «Илия тӱжип, Аны алғай-не. Тоқтазар, кӧрееңнер!» – теди. 37Иисус чы анаң тың ӱн салып қыйғырды. Олоқ Ааң тыны ӱзӱл-парды. 38Олоқ темде Қудай Ӧргезиниң иштинде ас-салған кӧжегези, ӱстӱнги чанынаң ала тӧберги чанынға четтире ийги чара кезил-партыр. 39Крес-ағаштаң ӱдре турған шериғдиң чӱс-пажы, Иисустың тыны андығ қыйғырғанче ӱзӱлбискенин кӧреле, айтты: «По кижи шынап Қудай Оғлу полтыр!» теп. 40Андоқ, ырақтаң ла кӧрӱп, тижи-кижилер турған полтыр. Лардың аразында полды: Мария Магдалина, кичиғ Якуппа Иосеттың ичези Мария, паза Саломия. 41Галилея-черде Иисус полғанында, ол тижи-кижилер Ааңма пирге чӧрӱп, Аға полуштырлар. Тижи-кижилероқ аразында Ааңма пирге Иерусалимға келген кӧп тижи-кижи полтыр.


Иисустың сӧӧгин чығаны


42Ол кӱн Пасха-пайрамынға пелненчең суббот алындағы кӱн полған полтыр. Иир кирди. 43Аримафея теп турадаң шыққан, синедрион теп чыылыға кирген аттығ-шаптығ кижизи Иосиф Пилатқа келтир. Иосиф, Қудайдың Паштағаны келерин сақтап чӧрген позы, Пилатқа айабан кир-келип, Иисустың ӧлген сӧӧгин сураптыр. 44Иисустың ӧл-парғанын уғыб-алып, Пилат таңзынды. Шериғдиң чӱс-пажын қыырып, «Ааң ӧлгенинең ала ӱр тем эртти ба?» теп, сурады. 45Чӱс-пажынаң парчын небе уңнаб-алып, сӧӧкти Иосифке пере-берди. 46Иосиф кеден табар садыб-алтыр. Ӧлген сӧӧкти крес-ағаштаң тӱжӱрип, табарға орап-салды. Қайа пағрында ойуқтап-салған сӧӧк чығар черинге аппарды. Аны анда чығ-салып, қуй эжигин ташпа пектеп-салды. 47Мария Магдалинаба Иосеттың ичези Мария Иисустың сӧӧгин Иосиф чыған черин кӧртирлер.


Пӧлӱк 16


Иисустың тирилип турғаны


1Суббот-кӱн эрткен соонда Мария Магдалина Якуптың ичези Марияба, анаң Саломия Иисустың сӧӧгин шыларға чараш чыстығ қайақ садыб-алдылар. 2Недлениң паштапқы кӱн келгенде, эртен эрте, – таң атчыған темдоқ, Иисустың сӧӧк чыған черге пардылар. 3Анаара келиб-одурып, ӧзере айдыштылар: «Сӧӧк чыған черди пектепчең ташты писке кем аңдар-кел, эжигин ажып перер-не?» – тештилер. 4Келип кӧргеннери – таш пайоқ аңдарыл-парған, кедре чанда чатчаттыр. Ол аңдарылған таш тезе мағат поғда таш полды. 5Сӧӧк чыған черинге киргеннери – оң чанында ақ кеп кескен чаш оол одурчаттыр. Аны кӧрб-алып, тижи-кижилер тың қоруқ-пардылар. 6Ол чаш оол тезе тижи-кижилерге айтты: «Қоруқпалаар! Слер Назарет кижизин, кресте кере тартылған Иисусты тилепчизар ба? Ол тирилип турды-но, Ол ам мында чоқ. Мна по чер – Ааң чатқан чери, – теди. – 7Слер ам парып, ӱргенчиктеринге, Пётрға айдаар: „Ааң слерге алында айтқанынча, Галилея-черге Ол слердең пурнада чедер. Аны анда кӧрерзар“ теп» – теди. 8Тижи-кижилер сӧӧк чыған черинең шығып, соғада чӱгӱре-бердилер. Пырлажып, постарыңны пилинмен қоруқ-парған озыба, кижиге пир да небе айтпадырлар.


Иисустың Мария Магдалинаға келип кӧрӱнгени


[ 9Недлениң паштапқы кӱнинде эртен эрте тирилип турала, Иисус пурнада Мария Магдалинаға парып кӧрӱнди. Алында Иисус ол тижи-кижидең четти айна шығарып сӱрген полтыр. 10Иисуспа тоғашқан соонда Мария Магдалина Иисустың алында Ааңма полған кижилеринге парды. Ларға, ылғажып-сықтажып одурчыған кижилерге келип, чақшы тилаас ақкелди. 11Ӱргенчиктери тезе Иисустың тирилип турғанынға, Мария Аны кӧргенинге пӱтпен-салдылар. 12Ааң соонда ӱргенчиктеринең ийги кижизи пир аалға пардылар. Парыб-одурғаннарында, Иисус, пашқа пол-парып, чолда ларға кӧрӱнтир. 13Ийги ӱргенчиги, нан-келип, ӧскелеринге чақшы тилаазоқ айттылар. Пларға да, эзе, пӱтпен-салдылар.][7]


Иисустың ӱргенчиктеринге кӧрӱнгени


[ 14Эңне қалғанында, он-пир ӱргенчиги табақ чиип одурчығаннарында, Иисус ларға постарынға келип кӧрӱнди. Кӧрӱн-келип, лардың сағыштары қадығдаң ӱчӱн Ол ларға қанықты. Қанығып, Ааң тирилип турған соонда Аны кӧрген кижилерге пӱтпееннең ӱчӱн сӧкти. 15Анаң Ол ларға айтты: «По чарықтың парчын черлерге парып, парчын кижилерге Ақ Тилаас чарлап чӧраар, – теди. – 16Қудайға пӱт-келип, крестенген кижи арғаланар. Қудайға пӱтпенчиған кижи тезе қадығ чарғыға тӱжер, – теди. – 17Пӱт-турған кижиге миндиғ таңмалар перилер: лар Меең адымма айналарды шығара сӱрерлер. Лар наа тиллербе айдарлар, – теди. – 18Лар чыланны қолба тударлар. Ӧдӱрчең да небе ишселер, ларға небе полбас. Лар ағрығ кижилерге қолларын сал-келип, чазарлар» – теди.]*


Иисустың тегриге шыққаны


[ 19Поны ларға айда-берген соонда Улуғ-Қаан Иисус тегриге ӧре шық-парды. Анда Қудайдың оң чанынға одур-салды. 20Ӱргенчиктери тезе парып, парчын черлерде чарлап чӧрдилер. Улуғ-Қаан ларға полушты. Таңмаларын кӧргӱзип, лардың сӧстерин кӱштендирди.][8]


## Ыйбан Пасқан Ақ Тилаас

аға қошқан


Тадар-қазақ сӧстӱги


Библияны кежирчен институды


Москва, 2011


Сӧс алы


Қайран қыырчыған кижи!


Мына, сеең қолында Ыйбан пасқан Ақ Тилаас номы. По ном – Наа Чӧп Пичигиниң пир номы. Наа Чӧп Пичиги Эски Чӧп Пичигинме пирге Қудай Пичиги (Библия) теп адалча. Ол Қудай Пичиги эң улуғ Пичик, аны қанче-қанче чӱс чыл шығара қайда да чаткан кижилер эңне кӧп қыырчаттырлар.

Ақ Тилаас, ол ноо небези? Пурунғу грек сӧстиң Евангелион теп сӧс тадар тилбе Ақ Тилаас теп уғулар. Ээде Қудайдың Оғлу Иисус Христос Позының ӱргедийин адады: Ақ Тилаас теп. Наа Чӧп Пичигинге тӧрт Ақ Тилаас номнары кирча. Ол Ақ Тилаас номнарында Иисус Христостың чадып, чарлап чӧргенинең ӱчӱн, Ааң ӱргедийинең, қайғал эткенинең ӱчӱн, Ааң ӧлгенинең, анаң тирилип турғанынаң ӱчӱн айдылча.

Ақ Тилаас номнарында пасқан керектери ийги муң чыл алында, Палестин теп черде полған полтыр. Ол темнерде Палестин-чер Рим теп чердиң қааннарының қолында полған полтыр. Андығ да полза, Палестинда чатқан иудейлер позының, Қудай ылардың Моисейге перген Чозағын тутқаннар. Моисейдең соонда чатқан кӧп пророктар кӧспектеп айт чӧргеннер: «Қудай таллаған Мессия келерин сақтапчабыс» теп. Ол Мессия кел-келип, парчын кижилерди қыйалдаң, ӧлӱмнең пожада-берер теп айтқаннар. Ана ол Мессияны найле тың сақтағаннарында, Вифлеем теп Палестиндағы кичиғ турада найле сақтаған Мессия – Иисус Христос туғ келтир. Мессия теп сӧс – еврей тилдең келген сӧзи, ол сӧс грек тилбе – Христос теп уғулча, тадар тилбе – Қудай Таллаған теп полар. Ол келген Иисус Христос, Қудайдың Оғлу пол-келип, чер ӱстӱндеги парчын кижини арғалар Ақ Тилаазын по чарыққа ақкелтир.

Христиан чозағы айтча: по Ақ Тилаас номын Ыйбан теп аттығ кижи пас-салтыр. Ол Ыйбан Иисус Христостың эң чағын ӱргенчиктеринең пирси полған полтыр. Христос, ол – по чарық чайаған Сӧс полған теп, ол Сӧс Қудай Позы полған теп, по ном кӧргӱсча. Ол Ыйбан, Иисус Христостың Иудея теп черде чарлап чӧргенин позы кӧрӱп, кӧргенин по номда пас-салтыр. Иисус Христостың чарлап чӧргенин пазып, Ааң нӧӧре ээде эткенин, нӧӧре кресте ӧл-парғанын терең пилин-келип, Ыйбан по номны пас-салды. По Ақ Тилаас номын Ыйбан грек тилбе пас-салған. Христианство полчыған ийги муң чылға шығара по номны қанче-қанче кӧп тиллерге кежиргеннер.

Амдығы темге четтире тадар тилге Библияны кежирбедилер. Он тоғузынчы век тоозылған темде (1883 чылда) абыс И. М. Штыгашев кежирген пир ле «Священная история на шорском наречии» («Тадар тилбе пасқан Ақ-Арығ пурунғу чооқ») теп, ном полған. Ол Штыгашев кежирген номы – Библия эбес, ол – Библиядаң алған, позының сӧстербе чооқтаған чооғаштар. Библияны кежирчең институды паштапқы қада Библияны кеже-берди. Пурнада Ақ Тилаас номнарын тадар тилге кежирди. 2004 чылда Марк пасқан Ақ Тилаас номын кежирип шығарды. Ам тезе пистиңоқ институт тадар тилге Ыйбан пасқан Ақ Тилаас номын кежирип шығарча. По ном шығарып, пис чақшы пилчабыс: тадар кижи позының тилин чақшы уңнабанча, уңнап та полза, позының тилбе тың да қыыр полбанча. Тадар тиллиғ ном пирее элиғ чыл шықпады, шқолларда тадар тилбе қыырарға ӱр ӱргетпедилер, тадар кижилер позының тилбе пасқанын чақшы да қыыр полбанчалар. Қыырып кӧрзелер да, аар. Анаң аара пис по Ыйбан пасқан Ақ Тилаасты ийги тилбе – тадар тилбе, қазақ тилбе – шығарчабыс: кижи, тадар тилбе пасқанын қыырғанда, қазақ тилбе пасқаны аға полужар, қыырчыған кижилерге ийги тиллер ӧзере полушсыннар. Библияны қазақ тилге кежирген – Синодальный теп кежиргени пар, ол – улуғ тоолапчаң, чақшы уңнаған кежиргени. По номда ол Синодальный теп кежиргенинең алған қазақ тиллиғ Ыйбан пасқан Ақ Тилаас. Тадар тиллиғ Ыйбан пасқан Ақ Тилаас қазақ тиллиғ Ыйбан пасқан Ақ Тилаазынға парчын черлерде тӧӧй эбес, қайы-қайы черлерде ылар ӧзере арий келишпенчалар. Қазақ тилбе номның пӧлӱктердиң аттары тадар тилбе номның пӧлӱктердиң аттарынға келиштире иштегеннер.

По номда қош пӧлӱктери пар. Паштапқы кош пӧлӱги, эң улуғ пӧлӱк – тадар-қазақ сӧстӱги, ол – уңнабанчыған, четтире пилбенчиған сӧстерин қыырчыған кижилерге чарытча. Сӧстӱкке наа сӧстер, сӧстердиң наа тилаастары кирдоқ. Сӧстӱкте Ыйбан пасқан Ақ Тилаас номға кирген сӧстери чарытчалар. Сӧстекте кӧбӱзи сӧстерди чарытчаң эрбектери Ақ Тилаастаң алған. Пашқа қош пӧлӱги – по номның соонында Иисус Христостың темдеги Палестин теп черди, Иерусалим теп тураны кӧргӱсчең карталары пароқ.

Библияны кежирчең институды Ыйбан пасқан Ақ Тилаасты тадар тилбе шығарған кижилерге: тилдең тилге кежирчиге, пашқа-пашқа шынықтачыларға, паза пашқа да иштеген, полушқан кижилерге улуғ алғыжын четтирча. Тадар чон-қалық позының тилбе Ыйбан пасқан Ақ Тилаазын кыыр поларынға пис ӧргӱнчабыс. По наа номны қыырыб-алып, писке ноо айдарға пар полза, пис ол сӧстериң қадарчабыс. Библияны кежирчең институдының адрези: 101000 Москва, Главпочтамт, а/я 360; интернеттағы веб-сайт: www.ibt.org.ru.


Библияны кежирчең институдының кижилери


ЫЙБАН ПАСҚАН АҚ ТИЛААС


Пӧлӱк 1


Сӧс полған позы, кижи пол-парды


1Эңне паштап тужында Сӧс полған, ол Сӧс Қудайдыйы полған, ол Сӧс Қудай Позы полған полтыр. 2Эңне паштап тужында Сӧс Қудайдыйы полған. 3Қудай парчын небелерди Сӧспе чайады. Сӧс полбан полза, ноо-да небе чайалбас эди. 4Ол Сӧс тириғ чадығлығ полған, ол тириғ чадыйы тезе кижилерге чарық теп полған полтыр. 5Чарық, ол қарашқыда чарча, қарашқы ол чарықты ал полбан қалды.

6Пир кижи полған полтыр, Қудайдаң келген кижизи, ааң ады Ыйбан полды. 7Чарықты кӧрген Ыйбан ол позының кӧргенин чон-қалыққа айда-берерге келтир. Ааң кӧрелеп айтқанын уғыб-алып, чон-қалық ол Чарықтың пар полғанынға пӱтсин теп. 8Ыйбан позы эзе чарық полбады, кӧрген не Чарықтаң ӱчӱн кӧрелеп айдынды. 9Ол Чарық шыноқ Чарық полтыр, парчын по чарыққа келген кижини чарытчаң Чарығы.

10Ол Чарық кижилердиң аразында чӧре-берди. Кижилер, Ааң Позы чайаған кижилери, Аны таныбан да қалтырлар. 11Қачан Ол Позының чон-қалығынға келгенде, ылар, эзе, Аны постарынға киритпеен салды. 12Қай-прелери ле киритти. Аға пӱт-келип, постарынға кириткен кижилерге, Қудайдың паллары ползар теп, кӱш пертир. 13Ылар кижидең эбес, кижи санағанынаң эбес, ам ылар Қудайдаң туған келген кижилер пол-партырлар.

14Ол Сӧс, кижи пол-парып, кижи аразында чӧрди. Эңне чақшылығ, шыннығ пол-кел чӧрди. Пис Ааң пақтығ полғанын кӧрдибис, Ааң пақтығ полғаны – Ааң Абазының чағыс Оғлуның пақтығ полғаны полтыр. 15«Мен пайа силерге айтқам, соонымда парчығаны меең алдымда полар теп. Соонымда Ол парған, ам тезе Ол менең пурнада парча. Ол, эзе, менең пурнада парар кижизи-но» теп, Ыйбан Аанаң ӱчӱн кӧрелеп чарлады. 16– Ааң улуғ кӧӧленгенинең пис чақшызынаң чақшызын алдыбыс – теди. 17– Чозақ Моисейдең перген, шынма чақшызын тезе ИисусХристос ақкелди – теди. 18– Қудайды кем да, қачан да кӧрбеен. Қудай-Абазынаң шыққан чағыс Оғлу ла писке Аанаң ӱчӱн чарлап уңнаттырды – теди.


Ыйбан Крестеечи Христостаң ӱчӱн кӧрелеп айтча


19Ыйбанның кӧрелеп айтқаны мына-бо. Иудейлер, Иерусалим-турадаң позының абыстарба левиттерин Ыйбанға ызып, сурадылар: «Сен кемзиң?» теп. 20Ыйбан шығып, кижилер кӧзӱнче айтты: – Мен Христос эбессим – теди. 21Ыйбаннаң: – Андығ полғанда, сен Илиясың[1] ма? – теп, сурадылар. Ол: – Чоқ, мен Илия да эбессим – теп, – теди. – Эткенде, сен пашқа Пророксың ма? – теп, сурадылар. Ол: – Мен Пророк та эбессим – теп, айтты. 22Андығ айтқанын уғыб-алып, ол кижилер сурадылар: – Шынап кемзиң? Позынаң ӱчӱн айт-перзең? Писти ысқан кижилерге Сенең ӱчӱн ноо теп айдарбыс? – тедилер. 23Ол айтты: – Исайа пророк пасқан: «Ээн черде: „Улуғ Қаанға чолын сала-бераар“ теп, ӱн ақтапча. Ол ақтапчыған ӱн менмин» – теди. 24Сураған кижилер фарисей кижилери полтырлар; 25Анаң аара ылар Ыйбаннаң сурадылар: – Христос полбан, Илия полбан, пророк та полбан, сен нӧӧре кижилерди крестеп чӧрчаң? – тедилер. 26Ыйбан ыларға айтты: – Мен суғба крестепчам; силердиң тезе аразында Пир Кижи турча, силер Аны таныбанчызар – теди. 27– Ол Пир Кижи, меең сонымда парчыған, ам меең алдымда пол-парды; мен Ааң азақ-кебин да шежип кӧрерге чарабассым – теди. 28По эрбек Вифавар-черде Иордан-суғдың ол қажында полды, Ыйбан кижилерди крестеп чӧрчаң черинде.


Қудайдың қурағаны


29Пазағы кӱн Ыйбан кӧргени – аға тебе Иисус келча. Иисусты кӧриб-алып айтты: – Мына Қудайдың Қурағаны келча, по Қураған по чарықтағы кижилердиң қыйалаған қыйалын Позынға алынар – теди. 30– Сонымда парчығаны меең алдымда парар теп, мен пайа айтқамда, По Кижидең ӱчӱн айтқам-но; Ол, эзе, менең пурнада парчаң Кижизи полча – теди. 31– Мен Аны уңнабадым; ээде да полза, Аны ла Израиль қалығынға таныштырып кӧргӱзерге теп, мен по суғба крестеп чӧре-берчам – теди. 32Кӧрелеп, Ыйбан айтты: – Мен Ақ-Арығ Тынын кӧрдим; ол Ақ-Арығ Тыны, қалабуқ полуп, тегри тӧзӱнең тӱшти; ол Ақ-Арығ Тыны Аға тӱже-берди – теди. 33– Мен Аны уңнабадым, суғба крестеп чӧрерге ысқан Қудай тезе маға айтты: «Ақ-Арығ Тыны тӱже-берерген Кижи Ақ-Арығ Тынынма крестепчаң Кижизи полар – теп» – теди. 34– Мен Аны таныб-алдым, мен кӧрелеп айтчам: по Кижи Қудайдың Оғлу полча – теди.


Иисустың паштапқы ӱргенчиктери


35Пазағы кӱн Ыйбан пазоқ ийги ӱргенчигинме пирге турды. 36Анаң кӧргени – Иисус парча. Иисусты кӧриб-алып, Ыйбан айтты: – Мына, Қудайдың Қурағаны парча – теп. 37Ааң айтқан сӧстерин уғыб-алып, ийги ӱргенчиги Иисус саара пара-берди. 38Иисус тезе, Аға келчиған кижилерин кӧриб-алып, ыларға айтты: – Силерге ноо керек? – теп. Ылар Аға: – Равви (пистиң тилбе: «ӱргедигчи»). Сен қайда чатчаң? – айттылар. 39Ол ыларға айтты: – Мееңме пирге парзар, кӧрерзар – теп. Ылар Ааңма пирге парып, Ааң чатқан черин кӧриб-алып, ол кӱн тооза Ааңма пирге полдылар. Иирге, пирее он часка тӧӧнче полдылар. 40Ыйбаннаң уғыб-алып, Иисуспа пирге пара-берген ийги кижидең пирси Андрей полтыр; ол Андрей Симон Пётрдың қарындажы полды. 41Ол Андрей, анаң позының Симон қарындыжын таб-алып, аға айтты: – Пис Христосты таптыбыс-но – теди. 42Андрей позының қарындажын Иисусқа ақкеле-берди. Иисус аға кӧрӱп айтты: – Сен – Симонзың, Ионааң оғлузың; ам сеең адың Кифа теп полар, грек тилбе – Пётр, «қайа» теп – теди.


Иисус Нафанаилба Пётрды қыырыб-алды


43Пазағы кӱн Иисус, Галилей-черге парарға этчат, Филипп теп кижини кӧриб-алып, аға айтты: – Мееңме пирге пар – теди. 44Ол Филипп Вифсаида теп турадаң шыққан кижизи полтыр; олоқ турадаң Андрейбе Пётр шықтырлар. 45Ол Филипп Нафанаил теп кижини кӧриб-алып, аға айтты: – Моисей чозағында пасқан, пророктар да пасқан Христосты уқтың, са. Пис Аны таптыбыс-но. Ааң ады Иисус полтыр, Ол Иосифтың оғлу, Назарет теп турадаң шыққан кижизи – теди. 46Нафанаил тезе аға айтты: – Назареттең[2] ноо-ноо чақшы шықча ба? – теп. Филипп аға айтты: – Парып кӧрзең – теди. 47Иисус, Аға келчиған Нафанаилды кӧр-келип, аанаң ӱчӱн айтты: – Мына, меккези чоқ аб-ақ Израиль кижизи – теди. 48Нафанаил Аға айтты: – Сен қайдаң мени таныпчазың? – теди. Иисус айтты: – Филипп сени Маға қыырғалақта, Мен сени смоква-ағаштың тӧзӱнде одурчығаның кӧрдим – теди. 49Нафанаил Аға айтты: – Равви! Сен – Қудайдың Оғлузың, Сен – Израильдиң Қаанзың! – теди. 50Иисус аға айтты: – Сени смоква-ағаштың тӧзӱнде кӧргенимни уғыб-алып, сен Маға пӱде-бердиң. Ээде пӱт-келип, кӧп небе кӧрерзиң – теди. 51Анаң ағоқ айтты: – Шын, шын силерге айтчам: по темнең ала ажыл-парған тегрини кӧрерзар, Қудайдың Ангеллары Кижи Оғлунға энчиғанын, шықчығанын кӧрерзар – теди.


Пӧлӱк 2


Кана теп аалда той полғаны


1Ийги кӱн пажында Галилей-чердағы Кана теп аалда пир той полған полтыр. Ол тойда Иисустың ичези да полған. 2Иисус ӱргенчиктеринме пирге олоқ тойға қыырғаннар полтыр. 3Анда қызыл араға тӱген-парғанда, Иисустың ичези Аға айттыр: – Ылардың қызыл араға чоғул-но, – теди. 4– Сен нӧӧре Мени киченчазың? Меең қайғал небе этчаң темим четкелек теп, – Иисус ичезинге айтты. 5Ааң ичези тезе чалчыларға айтты: – Ол силерге ноо ла тезе, аны эдерзар. 6Анда алты таш шапчақ[3] турған. Ол шапчақтарға иудейлер ӧттерле суғ тажыпчалар, позының чозағын тудып, ол суғба арығ чунунарға. Ол турған шапчақтарға суғ пирее ийги-ӱш шен кир-парчаң. 7Иисус чалчыларға: – Шапчақтарды суғба толдыраар теп, – айтқанда, ылар шапчақтарды суғба толдырдылар.

8– Ам, – теди, – по суғды қупшыннарға сус-келип, тойчы кижиге аппараар. Суғды аппара-бердилер. 9Ол араға қайдаң келгенин чалчы кижилер ле уңнаған, тойчы кижи уңнабаан. Тойчы кижи, эзе, ол араға пол-парған суғды ижип кӧреле, қыс алчаң оолды қыырыб-алып, 10аға айтты: – Той эдип, парчын кижи чақшы арағаны пурнада перча, анаң аймақчылар эзрип-парғаннарда, қомай да араға чарар. Сен тезе чақшы арағаны тойдың соонында шығардың – теди. 11Ээде Иисус Галилейдағы Канада паштапқы қайғал этти, Позының пақтығ полғанын пажалды; ӱргенчиктери Аға пӱде-берди. 12Мынаң соонда Ол Капернаум теп тураға келди. Ааңма қожа Ичези, Қарындаштары, ӱргенчиктери келдилер. Анда ылар қанче-қанче кӱн турдылар.


Қудайдың Ӧргезинең Иисус садығчы кижилерди шығара сӱрча


13Иудейлердиң Пасха кӱни чағынапчығанда, Иисус Иерусалим тураға келди. 14Анаара келип, Қудайдың Ӧргезинге кирди. Ол Қудайдың Ӧргези иштинде пуғалар, қойлар, қалабуқтар садылчығанын кӧриб-алды. Андоқ ақча орнаштырчаң кижилер одурдылар. 15Иисус, пағдаң қамчы эдип, садығчы кижилерди Қудайдың Ӧргезинең шығара сӱрди. Кижилербе пирге пуғаларба қойларды шығара қачырды. Ақча орнаштырчаң кижилердиң ақчаларын черге тӱжӱп, ылардың столларын аңдарыбысты. 16Қалабуқ сатчаң кижилерге айтты: – Небелериңни алып, мынаң кедре параар! Абамның эминең садығчының эмин иштебелаар – теди. 17Ааң ээде эт-кел айтқанын кӧрӱп, «Сеең эмиңнең ӱчӱн сағышрағаны Маға абыр-уйғу пербенча» теп, Қудай Пичигинде пазылғаны Ааң ӱргенчиктериниң сағыштарынға келди. 18Иудейлер Аға айттылар: – Сеең пееде эдер кӱжӱң пар теп, қайдығ пӧлгӱ писке кӧргӱзерзиң? – тедилер. 19Иисус ыларға айтты: – По Ӧргезин силер аңдарыбыссар, Мен аны – ӱш кӱн эртпес, – турғус-саларым – теди. 20Поны уғыб-алып, иудейлер: – По Ӧргезин қырық алты чыл пӱдӱргеннер, Сен тезе аны ӱш ле кӱнге турғус-саларзың ма? теп, сурадылар. 21Ӧргезинең ӱчӱн айдып, Иисус Позының эди-чанынаң ӱчӱн айттыр. 22Соонда, Ол тирилип турғанда, ӱргенчиктери мына Ол айтқанын сағыштарынға кирип, Қудай Пичигинге, паза Иисустың айтқанынға пӱде-бердилер. 23Анаң Иерусалимде Пасха пайрамда Ол полғанында, Ааң иштеген қайғал небелерин кӧрӱп, Аға кӧп кижи пӱде-бердилер. 24Че Иисус, кижилерди уңнапчадып, ылардың қолынға кирбен чӧрди. 25Кижиниң иштин Позы чақшы уңнап, кижидең ӱчӱн паза кем да айтқаны Аға керек чоқ полған.


Пӧлӱк 3


Иисус Никодим теп кижибе чооқташча


1Фарисейлер аразында Никодим теп иудейлердиң улуғ пийи пар полған. 2Пир қада қараағызын ол кижи Иисусқа келип, Аға айтты: – Ӱргедигчи! – теди – Қудайдаң келген ӱргедигчизиң теп, пилчабыс. Сен қайғал эдип чӧрчаң. Сеңме пирге Қудай полбаза, Сен андығ қайғал небе иштеп полбас эдиң – теди. 3Поны уғып, Иисус айтты: – Шын, шын силерге айтчам, ӧрертин туғбаан кижи Қудайдың Пашпилгенин кӧр полбас – теди. 4Никодим Аға айтты: – Қар-парған кижиге наа туғарға ба? Аға ноо, ичезиниң қарнынға қада кирип, қада туғ келерге бе? – теди. 5Иисус аға айтты: – Шын, шын силерге айтчам, суғдаң, Тынынаң туғбаан кижи полза, Қудайдың Пашпилгенинге кир полбас – теди. 6Кижидең туғаны кижиоқ полар, Тынынаң туғаны тезе тыннығ полар – теди. 7«Слерге ӧрертин туғарға керек» теп, айтқанымға сен таңзынма – теди. 8Тыны қайда саназа, анда тынып танап чӧрча. Сен Ааң ӱнӱн уғарын уғыб-одурчаң, че қайдаң келип, қайаға парчығанын пилбенчаң. Тынынаң туған парчын кижибе андығ полча – теди. 9– Ол қайде ээде полча? – теп, Никодим сурады. 10Иисус аға айтты: – Сен, Израиль қалығының ӱргедигчизи да полчадып, аны уңнабанчаң ма? – теди. 11Шын, шын силерге айтчам: пис позыбыс уңнағанын айтчабыс, позыбыс кӧргенин кӧрелепчабыс, силер тезе пистиң кӧрелеп айтқаныбысты чаратпанчызар – теди. 12Силерге по черде полчығанын айтқаным, слер Маға пӱтпенчизар, ол тегриде тезе полчығанын айтсам, қайдаң пӱдерзар? – теди. 13Тегриде кем даа полбаан. Чағыс ла Кижи Оғлу анда полған, анартын энген – теди. 14Қуба чӧлде Моисей чыланны[4] ӧре кӧдӱрген, Кижи Оғлу андығоқ ӧре кӧдӱрилзин – теди. 15Кижи Оғлунға пӱтчаң кижи қачан-да ӧлбезин, ӧлбен қалып, тоозылбас-мӧгӱ чадыйынға кир-парзын теп – теди. 16Қудай, кижилерди кӧӧленип, Позының чағыс Оғлун да чер ӱстӱнге ызыбысқан. Оғлунға пӱтчаң кижи ӧлбезин теп, ӧлбен қалып, тоозылбас-мӧгӱ чадыйынға кир-парзын теп, сананып, ызыбысқан – теди. 17Қудай Позының Оғлун по чер ӱстӱнге кижилерди чарғыларға эбес, арғаларға ысқан – теди. 18Аға пӱтчаң кижи чарғылатпас. Аға пӱтпеен кижи пайоқ чарғыға тӱш-парған. Ол, эзе, Қудайдың чағыс Оғлунға пӱтпен-салды-но – теди. 19Чарғының ужы-пажы по: по чердағы кижилерге Чарық келген; кижилердиң тезе эткен небелери чабал, анаң аара кижилер қараашқыда чадарға қынчалар, – теди. 20Чабал қылынып чӧрген кижи, ааң чабалы ажылып кӧрӱнмезин теп, Чарыққа чабал кӧрӱп, Чарыққа парбанча – теди. 21Шын небе этчиған кижи тезе, ааң Қудайба пирге эткен керектери кӧрӱнзин теп, Чарыққа парча.


Иисуспа Ыйбан Крестеечи


22Ааң соонда Иисус ӱргенчиктеринме пирге Иудейлер черинге келди. Анда ыларба пирге полып, кижилерди крестеп чӧрди. 23Ыйбан тезе Салим теп чердиң кыйзындағы Енон теп черде эдоқ чӧр крестеди. Анда суғ кӧп аққан, кижилер, анаара келип, креске тӱштилер. 24По керек Ыйбан тӱрмеге одуртқалақта полған. 25Ол тушта Ыйбанның ӱргенчиктериниң иудейлербе пир талаш шықты – арығланчаң керектеринең ӱчӱн. 26Ылар, Ыйбанға келип, айттылар: – Равви, – тедилер – сееңме пирге Иордан теп суғдың қажында пир Кижи полған, са; Ааң ӱчӱн сен кӧрелеп айттың, са; Ол крестеп чӧрча-но, парчын кижи Аға келча – тедилер. 27Ыйбан ыларға айтты: – Қудай пербезе, кижи пир даа небе эт полбас – теди. 28«Мен Христос эбессим теп, че мен Аны пурнап-кел келген кижибим» теп, айтқанымны силер постарың уққанзар. – теди. 29Қыс алчаң кижи қыбраний теп адалча, қыбранийдың арғыжы тезе, қошта турып, аны уқ чӧрӱп, ӱнӱн да уққанынға ӧргӱнча. Мен даа, ол қыбранийдың арғыжы чилеп, Аға ӧргӱн-турчам – теди. 30Ол улуғланып ӧзер, мен тезе кичиғленерим – теди.


Тегридең энген кижи


31Ӧрертин энген Кижи кемнең да улуғ. Чер ӱстӱнде туған кижи, ол по чердағы кижизи, по чердағы кижизи чилеп чооқтанча. Тегридең энген кижи парчын кижидең улуғ – теди. 32Ол Позының кӧргенин-уққанын айт чӧрча, че Ааң айтқанын кем даа чаратпанча – теди. 33Ааң айтқанын чарадып, кижи кӧргӱзер: Қудай, Ол шынығ теп – теди. 34Қудайдаң ысқаны Қудайдың сӧзин айтча-но. Қудай тезе Тынны темнебен перча – теди. 35Абазы, Оғлун кӧӧленип, Ааң қолынға парчын небени перибискен – теди. 36Оғлунға пӱт-турған кижи тоозылбас-мӧгӱ чадығлығ полар; Оғлунға пӱтпенчиған кижи тезе чажабас, Қудайдың қадығ қолынға кир-парар – теди.


Пӧлӱк 4


Самарян теп қалықтың эпчи кижизи Иисуспа чооқташча


1Фарисейлерге пир табыш шыққан полған: Иисус Ыйбаннаң кӧбараақ ӱргенчиктерди тапты, Иисус кижилерди да кӧбараақ крестеди теп. 2Шынап тезе, кижилерди Иисус Позы эбес, Ааң ӱргенчиктерикрестеген. 3Иисус по табыш шыққанын уғала, Иудея теп черин артызып, пазоқ Галилея теп черинге пара-берди.

4Аға Самария теп черинче парарға керек полған. 5Самария черинде Сихарь теп тура полған полтыр. Ол тураның қыйзында Якуптың чери полған полтыр. Якуп ол черин позының оғлунға Иосифқа артысқан[5]. 6Ол черде Якуптың қудуғы полған. Чол чӧрӱп, ной-парған Иисус қудуқтың қыйзында одура тӱшти. По керек тӱш тужында полған полтыр. 7Ол тушта пир самарян эпчи кижи суға келтир. – Маға суғ ижерге перзең теп, Иисус аанаң сурады. 8Ол темде Ааң ӱргенчиктери чииш-табақ аларға тураға парыбысқан полғаннар. 9Самарян эпчи кижи Аға: – Сен, иудей кижи полчадып, менең, самарян кижидең, суғ сурапчазың ма? Иудейлер самарян кижилербе киришпенчалар-но – теди. 10Иисус аға айтты: – Қудайдың перер сыйын пилген ползааң, «Маға суғ ижерге перзең» теп, саға кем айтқанын уңнаған ползааң, Менең Позымнаң суғ сурар эдиң, Мен, эзе, саға тириғ суғ перер эдим – теди. 11Поны уғыб-алып, эпчи кижи Аға айтты: – Қааным! Сеең сузарға да сусқуң чоқ, қудуқ да терең, тириғ суғды сен қайдаң аларзың, эзе? – теди. 12Писке по қудуқ перген Якуп абабыстаң Сен улуғаарақ пеедиң? Ол позы, ааң ооллары, малы да мынаң ижип чӧргеннер – теди. 13Иисус, поны уғыб-алып, аға айтты: – По суғды ишчаң кижи қада суқсар – теди.

14Меең тезе перген суғды ижиб-алып, кижи паза по чашқа суқсабас. Ааң иштинде суғум, пулуқ теп пол-парып, тоозылбас-мӧгӱ чадыға тебе ағар – теди.

15Поны уғала, эпчи кижи Аға айтты: – Қааным! – теди – паза суқсабасқа, паза поға суға чӧрбеске теп, маға андығ суғды перзең – теди.

16– Парып, эриңме пирге поға кел – теп, Иисус аға айтты.

17– Мен эр чоқ кижибим – эпчи кижи теди. Иисус, андығ айтқанын уғыб-алып, айтты: – Сен шын айттың, шынап эр чоқ кижизиң, – теди.

18Сен алында пеш эр кижиге парғанзың, ам тезе сееңме чатчыған эр кижи сеең эриң эбес, сен шын айттың – теди.

19Эпчи кижи по айтқанын уғала: – Қааным! – теди – Сен пророк полчығанын кӧрчам – теди. 20Абаларыбыс по тағда пашқойдылар, силер тезе ам писке айтчызар: Иерусалимде пашқойарға керек теп – теди. 21– Маға пӱтсең, эпчи кижи – Иисус теди – Чӱче полза, по тағда эбес, Иерусалимде да эбес Абамға пашқойарзар – теди. 22Силер кемге пашқойчызар, аны пилбенчизар, пис тезе кемге пашқойчабыс, аны пилчабыс. Эткенде, кижилердиң арғалағаны иудейлердең келер – теди. 23Шын пашқойчаң кижи Абамға пашқойып, Ааң тынынға, Ааң шынынға пӱт-келип, пашқойар. Ана ээде пашқойар теми келча, пайоқ келе-берди. Ана андығ пашқойачыларды Абам тилепча – теди. 24Қудай – ол Тын, Аға пашқойчаң кижи, пашқойып, Ааң тынынға, Ааң шынынға пӱт-келип, пашқойча – теди. 25Эпчи кижи Аға айтты: – Христос теп Мессия ылтам келерин уңнапчам. Келип, Ол писке парчын небе уғуза айдар – теди. 26Иисус аға айтты: – Ол – Менмин, сееңме чооқташчаң Кижизи – теди. 27Ол тушта Ааң ӱргенчиктери айлан келдилер, Ааң по эпчи кижибе чооқташчығанынға таңзындылар, че «Аанаң Саға ноо керек?» теп, эбезе «Ааңма ноо чооқтажып турчаң» теп, қайзы да сурабады. 28Эпчи кижи тезе, қупшынын да артыс-келип, тураға олоқ парыбысты, анда кижилерге айт чӧрди: 29– Мен ноо да эткенимни маға айт-перген кижини, Ол шынап Христос па теп, кӧрерге парааңнар ба? – теди. 30Қалық, турадаң шығып, Аға тебе парғаннар. 31Олоқ тушта ӱргенчиктери Аға айттылар: – Равви – тедилер – чиизең теп. 32Ол тезе ыларға айтты: – Меең пир чииш пар, ол чиижимни силер уңнабанчызар – теди. 33Ӱргенчиктери ӧзере эрбектештилер: — Аға кем-кем чииш ақкелди ба? – тештилер. 34Иисус ыларға айтты: – Мени ысқан Қудайдың санағанын этчам, Ааң керегин пӱдӱрчам. Андығ иштегеним, ол – Меең чиижим. 35– Аш кезерге тӧрт ай қалды теп, айтчызар, эбес пе? – теди. – Мен тезе силерге айтчам: қарақ кӧдӱрип, кӧраар – анығ пажақтары ағар-парып, пайоқ пыш-парған, аш кезерге тем пайоқ четти – теди. 36Кижи, аш кес-келип, қайрал алча; ааң қайралы – тоозылбас-мӧгӱ чадығ перчиған ӱрен; андығ полғанда, аш салған кижибе аш кескен кижи пирге ӧргӱнерлер теп – теди. 37Ээде полғанда, «Пирси салча, пирси кесча» теп айтқан сӧс шын – теди. 38Мен силерди аш кезерге ысчам. Ол ашты пашқа кижилер сал-салды, силер тезе ылардың ишке қожуларзар – теди. 39Олоқ темде самарян эпчи кижи айтқанда: «Иисус, меең ноо иштегенимни, парчын айда-берген» теп, самарян кижилердиң кӧбӱзи, уғыб-алып, Аға пӱде-бердилер. 40Анаң аара самарян кижилери, Аға келип, «Писте аалап қал» теп, Аны киченип, айттылар. Иисус ыларда ийги кӱнге қалды. 41Ааң айтқан сӧзин уғыб-алып, тың кӧп самарян кижи Аға пӱде-берди. 42Пайағы эпчи кижиге ылар айттылар: – Ам сеең сӧстерин уғып ла эбес, ам пис позыбыс Аны уғыб-алып, Ол шынап по чарықтың Арғалаачызы Христос[6] теп полғанынға пӱтчабыс – тедилер.


Иисус пир қаанның чалчызының оғлун часча


43Ийги кӱн пажында Ол, Самария черинең шығып, Галилей черинге пара-берди. 44«Пророкты туған элинде улуғ тоолабанчалар» теп, сананып анаара пара-берди. 45Галилей черинге келгенде, андағы кижилер Аны чақшы тоғаштылар. Ылар пайа Иерусалим тураға пайрамға парып, Ааң анда парчын иштегенин кӧрӱп, анаң аара Аны чақшы тоғаштылар. 46Иисус пазоқ Галилейдағы Кана теп тураға, пайа суғды арағаа айландырған черге келди. Олоқ тушта Капернаум теп турада қаанның пир чалчызының оғлу ағрыбысқан. 47Ол кижи, Иисустың Иудей черинең Галилей черинге келгенин уғала, Аға келди. Аны позының эминге қыырып, ӧлчиған оғлун парып чассаң теп, чалғанып суранған. 48– Силер, пӧлгӱлер кӧрбен, қайғал иштегенин кӧрбен, пӱтпессар – Иисус аға теди. 49– Улуғ Қааным! Оғлум ӧлгелекте парзаң, – теп, қаанның чалчызы айт чӧрча. 50Иисус аға айтты: – Эмиңе нан, оғлуң қазық – теди. Ол кижи Иисустың айтқан сӧске пӱдӱп, пара-берди. 51Чолында ааң кижилери аға ӱдӱре келип, айттылар: – Оғлуң қазық теп. 52Ол кижи позының кижилеридең: – Қанче часта аға чақшы пол-парған? теп, сурағанда, ылар айттылар: – Четти часта кечее ааң изийи эрт-парды теп. 53Абазы тоолап-келип, қайы темде оғлу қазық пол-парғанын, пилиб-алды: ол керек «Оғлуң қазық» теп, Иисустың айтчыған теминде полған полтыр. Аға ол кижи позы да пӱтти, ааң эмдегилер да пӱттилер. 54По Иисустың ийгинчи қайғалы полған полтыр, аны Иудей черинең Галилей черинге келип ле эткен.


Пӧлӱк 5


Иисус Вифезда теп чунунчаң черде пир кижини часча


1Ааң соонда Иудейлердиң пайрамы полған. Иисус Иерусалимге келди. 2Иерусалимге киирчең Қой паратазы[7] пар, ааң чанында, еврейлеп Вифезда теп адалчаң, кижи чунунчаң чер пар полған. Анда чабылығ пеш қатпаш полған. 3Ол қатпаштарда ағрығ кижилер: қарақ чоқ, ақсақ, пас чӧр полбанчыған, қурулғақ ағрығлығ тың кӧп чаттылар. Ылар суғдың толқуп шыққанын сақтап, чаттылар. 4Қудайдаң келген Ангел тем-тем пажында ол суға тӱш-келип, суғды толқупчаттыр. Ол Ангел суғды толқуғанда, майланман суға кирерге керек. Кем пурнада суға кирзе, ол кижи, қайдығ да ағрығба ағрыза, чазыл-парар. 5Анда пир кижи одус сегис чыл ағрып чатқан полған. 6Иисус, ол кижини кӧриб-алып, ааң ӱр ағрып чатқанын уңнаб-алып, аға айтты: – Чазыл-парарға санапчаң ма? – теди. 7– Эзе, Улуғ Қааным! – ағрығ кижи теди – Суғ толқуп шыққанда, мени суға киирчең кижи ле чоғул. Мен позым қаар-теер суға киргемде, пашқа кижилер мени пурнап, кирчалар – теди. 8Иисус аға айтты: – Тур, тӧжегиңни алып, пас чӧр – теди. 9Пайа ағрығ кижи полған, олоқ чазыл-партыр, тӧжегин ал-келип, чӧре-берди. Ол керек суббот кӱнде полған полтыр. 10Анаң аара иудейлер чазылған кижиге айттылар: – Пӱӱн суббот кӱн-но; саға тӧжегиңни алып, чӧрерге чарабас – тедилер. 11Чазылған кижи ыларға айтты: – «Тӧжегиңни алып, пас чӧр» теп, мени часқан Кижи маға айтты – теди. 12– «Тӧжегиңни алып, пас чӧр» теп, саға айтқан Кижи кем-не? – ол кижидең сурадылар. 13Чазылған кижи тезе, аны кем часқаны теп, уңнабады. Иисус тезе анда турған кижилер аразына кирип, чит-парды. 14Ааң соонда Иисус аны Қудайдың Ӧргезинде тоғашқан. Тоғаш-келип, аға айтты: – Мына, сен чазыл-пардың. Чабалаарақ полбазын теп, паза қыйал этпе – теди. 15По кижи парып: «Мени часқан кижизи Иисус» теп, иудейлерге айтты. 16Иудейлер Иисусты, Ол андығ небе суббот кӱнде эткенинең ӱчӱн, ӧдӱрибизерге тилеп шықтылар.


Қудайдың Оғлуның кӱжи


17Иисус тезе ыларға айтты: – Меең Абам ӧттерле ээде этча, Мен да ээдеоқ этчам – теди. 18Ылар, Ааң андығ айтқанын уғыб-алып, чағыс ла суббот кӱнни тоолабанчығаннаң ӱчӱн эбес, Қудайды Меең Абам теп адапчығанынаң, Позыңны Қудайба тең турғусчығанынаң ӱчӱн, ам ӧдӱрерге тың даа тилеп чӧре-бердилер. 19Мыны уңнап-келип, Иисус айтты: – Шын, шын айтчам силерге: Оғлу, Абазының иштеген керектерин кӧрбен полза, Позы Позынаң пир даа небе иштеп полбас эди. Абазы ноо этсе, олоқ небени Оғлу иштепча – теди. 20Абазы, Оғлун кӧӧленип, Аға парчын Позының эткен небелерин кӧргӱсча. Силерди қайғадып, мынаң да артықты эдип, Аға кӧргӱзер – теди. 21Абазы, ӧлген кижилерди тирит-келип, чадығ перча, Оғлу даа, кемни саназа, аны эдоқ тиритча – теди. 22Абазы Позы кемни даа чарғылабанча, че чарғылачаң керегин Оғлуның қолынға пер-салған – теди. 23Парчын кижи Оғлун, Абазын ошқаш, улуғ тоолазын теп, Абазы Оғлуна чарғылачаң керегин пер-салтыр. Оғлун тоолабанчиған кижи, эткенде, Аны ысқан Абазын да тоолабанча – теди. 24Шын, шын айтчам силерге: Меең сӧзим уқчыған, Мени ысқан Абамға пӱтчиған кижи – тоозылбас-мӧгӱ чадығлығ кижизи полар. Андығ кижи чарғылатпас, андығ кижи – ӧлӱмнең чадыға кежибисти – теди. 25Шын, шын айтчам силерге: ӧлген кижилер, Қудайдың Оғлуның ӱнӱн уғыб-алып, тирилип турар теми келча, ол тем пайоқ келе-берди – теди. 26Абазы Позының иштинде тириғ, андығоқ иштинде тириғ поларға кӱжӱн Оғлунға перген – теди. 27Қудайдың Оғлу, Кижи Оғлуоқ полча, анаң аара Абазы Аға чарғы эдерге кӱш перген – теди. 28По небеге таңзынмалаар: қачан-да ӧл-парып, чығ-салған парчын кижи Қудайдың Оғлуның ӱнӱн уғыб-алар теми ам келча-но – теди. 29Тиригде чақшы эткен кижилер чадыйын чадарға тирилеп турарлар, тиригде чабал эткен кижилер чарғыға тӱжерге тирилерлер – теди. 30Пос-Позымнаң Мен пирда небе иштеп полбанчам-но. Уққанымға ла кӧре, чарғы этчам. Меең чарғым – оң чарғы. Мен, эзе, Позымның кӧңнӱмче эбес, Мени мынара ысқан Абамның кӧңнӱнче чарғы этчам-но – теди.


Қудай Пичиги Менең ӱчӱн кӧрелеп айтча


31Мен Пос-Позымнаң ӱчӱн кӧрелеп айтсам, ол Меең айтқаным шын эбес полар эди – теди. 32Менең ӱчӱн кӧрелеп айтчаң пашқа кижи пар. Ол кижи кӧрелеп, шын айтчығанын, Мен уңнапчам – теди. 33Силер Ыйбанға кижи ысқанзар. Ол шынын кӧрелеп айтты – теди. 34Андығ да полза, кижи кӧрелеп айтқаны Маға керек чоқ. Мен силерди арғаларға теп сананып, по небени айтчам – теди. 35Ыйбан – чарытқыш ошқаш кижи полды: кӧй-келип, кижилерди чарытчаң ол. Силер, эзе, ааң чарығында полып, кӧп чоқ ӧргӱниб-алааңнар теп, санағанзар, са – теди. 36Ыйбаннаң кӧбаарақ Меең кӧрелеп айтқаным пар: Маға Абам ноо эдерге пергенин, Мен аны этчам; анаң аара Меең эткен керектерим, эзе, Мени Абам ысқанынаң ӱчӱн кӧрелеп айтчалар – теди. 37Мени ысқан Абам Позы даа Менең ӱчӱн кӧреледи. Силер тезе Ааң ӱнӱн қачан да уқпадаар, Ааң чӱзӱн да кӧрбедаар – теди. 38Мени ысқан Абамға пӱтпенчиғаннарыңда, Абамның сӧзи да силердиң чӱректериңде қалбанча – теди. 39Қудай Пичигин уңнап, силер ол Пичигинең тоозылбас-мӧгӱ чадығлығ пол-парарға иженчизар. Ол Пичиги тезе Менең ӱчӱн кӧрелеп айтча-но – теди. 40Маға келип, тириғ чадығлығ полайын теп, силер санабанчызар да – теди. 41Кижилердең пақтығ поларын Маға керек чоқ – теди. 42Че Мен силерди пилдим: силердиң чӱректериңде Қудайға кӧӧленгени чоқ – теди. 43Мен Абамның адын улуғ тоолап келдим, силер тезе Мени постарынға киритпенчизар. Кем тезе пос-позының адын улуғ тоолап келзе, силер аны постарынға киридерзар – теди. 44Чағыс Қудайдаң пақтығ поларын тилебеен, кижилердең не пақтығ поларын тилеп чӧр, силер пӱдерзар ба? – теди. 45Мен, Абамға кӧре, силерге найнап айдарым теп, сананмалаар. Силердиң иженген Моисей силерге найнап айдар – теди. 46Силер Моисейге пӱткен ползаар, Маға да пӱдер эдаар, ол, эзе, Менең ӱчӱн пасқан-но – теди. 47Че, Моисейдиң пасқанынға пӱтпеен, Меең айтқан сӧстеримге пӱдерзар ба? – теди.


Пӧлӱк 6


Иисус пеш муң кижини тоосканче азрады


1Ааң соонда Иисус, Галилей-талайын кежип, Тивериада теп тураның чанынға парды. 2Ағрығ кижилерди час-келип, қайғал небе эткенин кӧреле, Ааңма қожа кӧп қалық парды. 3Иисус, таға шығып, ӱргенчиктеринме пирге анда одурды. 4Иудейлердиң Пасха пайрамы чағын полған полтыр. 5Иисус, кӧп қалық келчиғанын кӧриб-алып, Филипп теп ӱргенчигинең сурады: – Пыларды азырарға қалаш қайдаң аларбыс? теп, теди. 6Позы ноо эдерин уңнап, чеере сураған. 7Филипп Аға айтты: – Пыларды кӧп чоқтаң да азырап-перерге ийги чӱс динарий ас полар – теди. 8Андрей теп ӱргенчиктеринең пирси, Симон-Пётрдиң қарындажы, Ааға айтча: 9– Мында пир оолақтың пеш қара қалашпа ийги палығаш пар. Че мындығ кӧп қалыққа ол қайдаң чедер? – теди. 10Иисус айтты: – Айдаар ыларға: қыйын одурзыннар – теди. Ол чер пӱк полған полтыр. Эткенде, пирее пеш муң кижи қыйын одурды. 11Иисус, қалаштарды алып, Қудайға алғыжын четтирип, ӱргенчиктеринге ӱлеп-перген. Ылар тезе қыйын одурған қалыққа пергиледилер. Палығаштарды эдоқ – кем қанче санаған – пергиледилер. 12Кижилер чиип тоос-парғаннарында, Иисус ӱргенчиктеринге айтты: – Қалған чиишти, эн-черге қалбазын теп, терип чығ-салаар – теди. 13Ӱргенчиктер терип чығып, анаң кӧргеннери: пеш қара қалажынаң он ийги толдыра тӱӱс четтире чиибен қалаш қалды. 14Қалық, Ол чайаған қайғалды кӧрӱб-алып, айдышты: – По кижи – шынап по чарыққа келер полған Пророғы! – тештилер. 15Қалық келип, кенетки Аны қаанға тударға санаған полтыр. Иисус, поны уңнаб-алып, пазоқ чағысқа тағлар аразынға парыбысқан.


Иисус суғ ӱстӱнче пазып парча


16Иир пол-парғанда, Ааң ӱргенчиктериталай қажынға эндилер. 17Анда кебеге кирип, талайдың ол чанындағы Капернаум теп тураға ыға-бердилер. Қараашқы тӱже-берди, Иисус тезе ыларға келгелек полған. 18Талай, қазыр салғын шапқанда, толқу-берди. 19Чегирбе пеш-одус стадий[8] ыға-берип, анаң кӧргеннери: суғ ӱстӱнче пазып, ылардың кебеге Иисус чағынапча. Суғ ӱстӱнче пасқан Аны кӧриб-алып, қоруқ-парғаннар. 20Ол тезе ыларға: – Қоруқпалаар, по Менмин! – теди. 21Аны кебелеринге киридерге санапчадып, анаң кӧргеннери: ылардың кебелери талайдың ыққан ол чанға чет келтир.


Иисус Христос, Ол – тириғ чадығ перер ажы


22Пазағы кӱн талайдың по чанында қалған қалық чағыс ла кебени қажында кӧрди. Анаң кӧргеннери – ол чағыс кебеге ӱргенчиктери кирчалар, Иисус тезе ол кебеге кирбен қалды, ӱргенчиктери чағысқа ығып пардылар. 23Улуғ-Қаан пайа, алғап, қалаш чииген чердең ырақ эбесте, пашқа кебелер Тивериада теп турадаң келип, туртырлар. 24Қалық, Иисусқа да, ӱргенчиктеринге да чоқсынып, Иисусты тилеп чӧре-чӧре, ол кебелерге кирип, Капернаум теп тураға кеже-бердилер. 25Талайдың ол чанында Иисусты таб-алып, Аға айттылар: – Ӱргедигчи! – тедилер – Сен қачан мынара келдиң? – тедилер. 26Иисус ыларға айтты: – Шын, шын айтчам силерге: силер Мени қайғал небе эткенинең ӱчӱн эбес, че қалаш чиип тоосқанынаң ӱчӱн Мени тилепчызар – теди. 27Ардар-ташталар чииштең ӱчӱн эбес, че тоозылбас-мӧгӱ чадығ перер чииштең ӱчӱн сананып киченчизар. Ол чиишти силерге Кижи Оғлу перер. Аба Қудайы Аны ол керекке таллаған – теди. 28– Қудай керегин пӱдӱрерге саназабыс, писке ноо эдерге керек? – теп, ылар сурадылар. 29Иисус ыларға айтты: – Қудайдың кереги мына-бо: Маға, Қудайы ысқан кижиге пӱдаар – теди. 30– Писке қайдығ пӧлгӱ кӧргӱзерзиң, аны кӧре-берген кижи, олоқ пӱде-берзин теп? – ылар сурадылар. – Сен ноо эдерзиң? – тедилер. 31– Пистиң абаларыбыс эн черде манна[9] теп чиишти чиигеннер. Қудай Пичигинде пазылған: тегридең Ол ыларға чиирге аш перген теп – тедилер. 32Иисус тезе ыларға айтты: – Шын, шын айтчам силерге: Тегридең ашты силерге Моисей эбес, шын ашты силерге Меең Абам перча – теди. 33Қудайдың ажы, ол – тегридең тӱжип, по чарықтағы кижилерге тириғ чадыйын перчиған аш; ана андығ аш – Қудайдың ажы полча-но – теди. 34Ылар Аға айттылар: – Улуғ-Қаан! Писке андығ ашты ӧттерле пер-тур – тедилер. 35Иисус тезе ыларға айтты: – Чадығ перчиған аш – Менмин. Маға келген кижи қачан даа аштабас, Маға пӱткен кижи қачан даа суқсабас – теди. 36Мен силерге айтқам, эзе: че силер, Мени кӧрчадып таа, Маға пӱтпенчизар – теди. 37Абамның парчын кижилери Маға келер. Маға келген кижини сӱрбессим – теди. 38Мен, эзе, Позымның кӧңнӱмче эдерге эбес, Мени ысқан Абамның кӧңнӱнче эдерге тегридең энгем – теди. 39Мени ысқан Абамның кӧңнӱ тезе мындығ: Абамның Маға перген кижилерди, чидирбеен, қалғанчы кӱнде тӱгезин тирилип турғузарға теп – теди. 40Мени ысқан Абамның кӧңнӱ мындығ: Оғлунға кӧрӱп пӱткен кижи полза, тоозылбас-мӧгӱ чадығлығ ползын теп. Қалғанчы кӱнде Мен аны тирилип турғузарым – теди. 41«Мен – тегридең тӱшкен қалашпым» теп, Ааң айтқанын уғыб-алып, иудейлер Аға қанықтылар. 42Қанық-келип, айттылар: – По Иосифтың оғлу Иисус эбес пе? Пис Ааң абазынма ичезин уңнапчығабыста, нооға Ол писке «Мен тегридең энгем» теп, айт чӧрча – тедилер. 43Иисус ыларға айтты: – Ӧзере қанық-кел, чӧрбелаар – теди. 44Мени ысқан Абам кижилерди Маға қыырча. Абам қыырған кижи ле Маға келер, пашқа кижи келбес. Маға келген кижини қалғанчы кӱнде Мен тирилип турғузарым – теди. 45– Қудай парчын кижини ӱргедер теп, пророктар пасқаннар. Абамны уқчадып, Аанаң ӱргенген кижи Маға келер – теди. 46Абам қыырған кижи Абамны кӧрген теп, айтпанчам. Қудайдаң на келген Оғлу Аба Қудайын кӧрди – теди. 47Шын, шын айтчам силерге: Маға пӱткен кижи ле тоозылбас-мӧгӱ чадығлығ – теди. 48Мен – чадығ перчиған ашпым – теди. 49Силердиң абаларың эн черде манна теп чиишти чиигеннер, андығ да полза, ӧлӱп қалғаннар – теди. 50Тегридең тӱшчиған ажы тезе андығ эбес: аны чииген кижи қачан да ӧлбес – теди. 51Мен – тегридең тӱшкен тириғ ашпым. По ашты чииген кижи по чашқа чадар. Ол Меең перер ажым – Меең эди-чаным. Эди-чанымны кижилердиң чадыйынаң ӱчӱн сал-саларым – теди. 52Иисустың андығ айтқанын уғыб-алып, иудейлер ӧзере чооқташтылар: – Ол писке Позының эди-чанын чиирге қайде пере-берер, эзе? 53Иисус по ылардың чооқташқанарынға айтты: – Шын, шын айтчам силерге: Кижи Оғлуның эди-чанын чиибезаар, Ааң қанын ишпезаар, тоозылбас-мӧгӱ чадығ чоқ поларзар – теди. 54Меең эди-чанымны чиипчиғаны, Меең қанымны ишчиғаны тоозылбас-мӧгӱ чадығлығ кижи полча, Мен аны қалғанчы кӱнде тирилип турғузарым – теди. 55Меең эди-чаным, эзе, – шын чииш, Меең қаным – шын ишчең суғ – теди. 56Меең эди-чанымны чиипчиған, Меең қанымны ишчиған кижи Меең иштимде полча, Мен тезе ол кижиниң иштинде полчам – теди. 57Мени ысқан тириғ Абам Мени тириғ этча, Мени чиипчиған кижини Мен эдоқ тириғ эдерим – теди. 58Мен по айтқан аш тегридең тӱшча. По айтқан аш силердиң абаларың манна теп ажы эбес. Абаларың манна теп ажын чиип та полза, ӧл-пардылар, Меең ажым тезе чипчиған кижи, ӧлбеен, по чашқа чадар – теди. 59По сӧстерди айдып, Иисус Капернаумдағы синагогада ӱргет чӧрген.


Тоозылбас-мӧгӱ чадығдың сӧзи


60Ааң ӱргенчиктериниң аразында кӧп кижи, мыны уғып, айдыштылар: – Қайдығ уқпас сӧстер! Кем, уғып, по сӧстерди чарадар? – тештилер. 61Иисус, ӱргенчиктериниң қанығанын Позының иштинде пилиб-алып, ыларға айтты: – По сӧстер уғып, силер аақ-теек пол-пардаар ба? – теди. 62Кижи Оғлу Ааң алында полған черинге шықчығанын кӧр-салзаар, ноо полар эди? – теди. 63Қудайдың Тыны кижини тириғ этча, кижиниң эди-чаны тезе кижиге нооны да эдип полбас. Мен силерге айтчаң сӧстерим – Тынынма тирийын ақкелчаң небелери – теди. 64Силердиң аразында тезе пӱтпес кижилер пар – теди. Иисус, кем пӱтпес кижи полғанын, кем Аны садыбызарын паштапқы кӱннең ала уңнап-келип, ээде айтқан. 65Анаң Ол айтты: – Пӱтпес кижи пар полғаннаң ӱчӱн, Мен силерге «Абам чағдабаза, кем да Маға келбес» теп, айт чӧрдим – теди.


Пётр: «Иисус – Қудайдың Оғлу» теп, ажынып айтча


66По темнең ала ӱргенчиктеринең кӧбӱзи, Иисустаң кедре парып, Ааңма пирге чӧрбедилер. 67Андығ полғанда, Иисус он ийги ургенчигинге айтты: – Силер да Менең кедре парарға санабанчызар ба? – теди. 68– Улуғ-Қаан! – теп, Симон-Пётр Аға теди – Сееңме полбаан, кемме поларбыс? Сенде тоозылбас-мӧгӱ чадығ перер сӧстериң пар – теди. 69Сен – Христоссың теп, тириғ Қудайдың Оғлузың теп полғанынға пис, пилин-малып, пӱтчабыс – теди. 70– Силерди, он ийгини, Мен таллаб-алған эбес пеедим? теп, Иисус ыларға айтты – Че силердең пирси – айна! – теди. 71Поны айдып, Симон Искариоттың Иуда теп оғлунаң ӱчӱн Ол айтты. Ол Иуда, он ийги ӱргенчигинең пирси, Иисусты садыбызар полған.


Пӧлӱк 7


Иисус одағлар турғусчаң пайрамда


1Мынаң соонда Иисус Галилей теп черде чӧрди. Иудейлер Аны тилеп ӧдӱрер этчиғаннарынаң ӱчӱн, Иудей черинде тезе чӧрерге санабады.

2Иудейлердиң одағлар турғусчаң пайрамы[10] чағынады. 3Анаң аара Ааң қарындаштары Аға айттылар: – Мынаң шығып, Сеең эткен керектериң ӱргенчиктериң да кӧрзин теп, Иудей черинге пар – тедилер; 4Аттығ-шаптығ поларға санағаңда, керектериң чажындырарға чарабас. Сеең андығ эткен керектериң парчын кижилерге аш – тедилер. 5Эзе, Ааң қарындаштары да Аға пӱтпедилер. 6Иисус ыларға айтты: – Меең темим четкелек. Силерге тезе қайдығ да тем келижер – теди. 7По чарықтағы кижилер силерге чабал кӧрбес, Маға тезе чабал кӧрча. Мен, эзе, ылардың керектери чабал теп, кӧрелеп айт чӧрчам-но – теди. 8Силер пайрамға параар, Мен тезе, Меең темим четкелектең ӱчӱн, по пайрамға парбассым – теди.

9По небе ыларға айдып, Иисус Галилей теп черде қалды. 10Қарандаштары пайрамға парыбысқаннарында, Ол анаара чажынып партыроқ. 11Пайрамда иудейлер, Аны тилеп чӧрӱп, «Ол қайда?» теп, сурап чӧрдилер. 12Қалық аразында Аанаң ӱчӱн кӧп табыш шықты. Пиреелери айттылар: «Ол чақшы кижи» теп, пашқалары: «Чоқ, қалықты ол алақтырып чӧрча» теп – айдыштылар. 13Андығ даа полза, иудейлерди қоруғып, Аанаң ӱчӱн шынап сананғанын кем да айтпады.


По кижи Христос па?


14Пайрамның ортазында Иисус, Қудай Ӧргезинге кир-келип, ӱргетти. 15Иудейлер, таңзынып, айдыштылар: – Ол, ӱргенмен Позы, Қудай Пичигин қайдаң пилча? – тештилер. 16Иисус ыларға айтты: – Меең ӱргедийим – Менийи эбес, Мени ысқан Қудайдыйы – теди. 17Ааң кӧңнӱнче эдерге қынар кижи, по ӱргедийим Қудайдаң ма, эбезе Мен Пос-Позымнаң айтчам теп, пилиб-алар – теди. 18Пос-позынаң айтчаң кижи, аттығ-шаптығ полайын теп, сананча. Аны ысқан Қудайды аттығ-шаптығ эдейин теп, сананчаң Кижи тезе – шын Кижизи, Ааң тайбазы чоғул – теди. 19Моисей силерге Чозақ перген, са? Силердиң тезе аразында пир даа кижи Чозақтарың айтқанынче этпенча-но. Мени, ӧдӱрерге эдип, нӧӧре тилепчизар? – теди. 20– Иштиңе айна кир-парды ба? Кем Сени ӧдӱрер этча? теп, қалық Аға айтты. 21Иисус аара айтты: – Мен силерге пир керек эттим, силер тезе таңзынчызар – теди. 22Моисей силерге кескени эдерге чозақ[11] перген. Анзы Моисейдең эбес та полза, че пурунғу абаларынаң келген чозақ. Силер суббот кӱнде да кескени этчизар – теди. 23Кижиге кескени эдерге керек полза, суббот кӱн да полғанда, Моисей салған Чозағынға кӧрбеен, кескени этчизар. Андығ полғанда, Мен кижини суббот кӱнде часқанымнаң ӱчӱн нӧӧре Маға қанықчызар? – теди. 24Кижини таштынаң ла кӧрӱп, чарғылатпазар, че шын чарғыба чарғылазар – теди. 25Мында кем-кем, Иерусалим теп турадаң келгеннери, айдыштыр: – По кижини ӧдӱрерге тилепчалар, эбес пе? – тештилер; 26Мына, Ол айт чӧрча – пирда чажынман, Аға кем да тоғра айтпанча. Эткенде, ажа, пийлер, Ол шынап Христос теп, уңнаб-алдылар ба? – тештилер; 27Ол – Христос па? Христос, эзе, қайдаң келгенин кем да уңнабас. По Кижи тезе қайдаң келгенин пис уңнапчабыс – тештилер. 28Андығ айтқаннарында, Иисус Қудай Ӧргезинде ӱн салып, ӱргедип айтты: – Силер Мени уңнапчызар, қайдаң келгенимни уңнапчызароқ. Мен тезе Пос-Позымнаң келбедим, Мени ысқан Қудай шыннығ, силер Аны, эзе, уңнабанчызар – теди. 29Мен тезе Аны уңнапчам, Мен Аанаң келгем, Ол Мени ысқан – теди. 30Аны тудыб-аларға да санап, Аны кем даа теғбеди, Ааң теми, эзе, четкелек полды. 31Қалықтың кӧбӱзи Аға пӱтти. Пӱт-келип таа, кижилер ӧзере айдыштылар: «Қачан Христос келзе, қайғал небе по Кижидең кӧбаарақ эдер пееди?» – тештилер.


Фарисейлербе улуғ абыстар Иисусты тудар этчалар


32Қалықтың андығ эрбектешкенин уғыб-алып, фарисейлербе улуғ абыстар Аны тудыб-аларға кижилерин ысқаннар. 33Иисус тезе ыларға айтты: – Силербе қожа поларға ӱр қалбады, анаң Мен Ысқанымғоққа пара-берерим – теди. 34Мени тилеп чӧр, таппассар. Мен полар черимге чет полбассар – теди. 35Анда полған иудейлер ӧзере айдыштылар: – Қайдығ андығ пис тап полбас черге парар этча, эзе? Ол ноо, гректер аразынға парып, анда гректерди ӱргедерге санапча ба? – тештилер. 36«Мени тилеп чӧр, таппассар», паза «Мен полар черимге чет полбассар» теп сӧстери ноо небези? – тештилер.


Тириғ агын суғлар


37Пайрамның қалғанчы улуғ кӱнӱнде Иисус, ӧре туруп, ӱн салып айтты: – Суқсапчаң кижи, Маға келип, ишсин – теди. 38Маға пӱтчаң кижиниң, – Қудай Пичигинде пазылғанынче, – иштинең тириғ суғлар ағып шығар – теди. 39Иисус мыны айдып, Ақ-Арығ Тынынаң ӱчӱн айтқан. Иисусқа пӱтчаң кижилер ол Ақ-Арығ Тынын аларлар. Иисус паққа ам шыққалақ полған, анаң аара ол кижилер Ақ-Арығ Тыннығ полғалақтар.


Қалықта Иисустаң ӱчӱн талаш шықты


40Турған қалықтың кӧбӱзи, по сӧстерин уғала, айдышты: – Ол шын пророк полтыр! – тедилер. 41Пашқалары айттылар: – Ол Христос! – тедилер. Ӧскелер тезе: – Христос Галилей теп чердең келер полған пееди? – тедилер. 42Христос Давид қаанның тӧлӱнең полар, Ол Вифлеемде, Давидтың туразында, туғар теп, Қудай Пичигинде пазылған эбес пе, эзе? – тедилер. 43Ээде қалықта Иисустаң ӱчӱн талаш шықты. 44Ылардың қайзы Аны тудыб-аларға сананды, че Аны кем даа теғбеди.


Фарисейлербе улуғ абыстар Иисусқа пӱтпенчалар


45Улуғ абыстардың, фарисейлердиң кижилери позының ээлеринге қуруғ нан келдилер. Пийлери ыларға айттылар: – Аны чӧӧк ақкелбедаар? – тедилер. 46Ылар айттылар: – Қачан да, пир даа кижи, по Кижи чилеп, айтқанын пис уқпадыбыс – тедилер. 47Фарисейлер ыларға айттылар: – Силерди даа Ол кӧңдӱрди ба? – тедилер; 48Пийлербе фарисейлер Аға пӱдерлер ба? – тедилер; 49Че по қалық Чозақты пилбенча, анаң аара ол – қарғап-салған қалық – тедилер. 50Фарисейлердиң пирси, Никодим теп аттығ кижи полған. Ол кижи пир қада тӱнде Иисусқа чажынып келген полтыр. Ол Никодим ыларға айтты: 51– Пистиң Чозаққа кӧре, чарғылағаңда, пурнада кижини уғыб-аларға, ааң иштеген керектерин пилиб-аларға керек эбес пе? – теди. 52По айтқанынға аға айттылар: – Сен даа Галилей чериннең ма? Қудай Пичигин қыырыб-алып, пилерзиң: Галилей черинең пророк келбес – тедилер. 53Ааң соонда парчын кижи эмнеринге парыбысты.


Пӧлӱк 8


Чӧӱшке чӧрӱп тутқан эпчи кижибе Иисус Христос


1Иисус Елеон теп таға парды. 2Эртен тезе пазоқ Қудайдың Ӧргезинге келди. Қалық тоқтабаан Аға келип турды. Ол, одурып, ыларды ӱргетти. 3Ол тушта қатчы-чозақчыларба фарисейлер, пир чӧйӱшке чӧрӱп туттырған эпчи кижини ақкелип, орталарында турғус-келип, 4Аға айттылар: – Ӱргедигчи! – тедилер – По эпчи кижи, чӧйӱшке чӧрӱп, туттырған полған – тедилер; 5Моисей позының Чозағында тезе андығ эпчи кижилерди ташпа шап ӧдӱрерге сӧспектеди. Сен ноо айдарзың? – тедилер. 6Ылар Аны кӧңдӱрерге теп айттылар, Ол, пирее небе айдып, эдип, Аға найнарға небе табылзын теп. Иисус тезе, черге тӧӧнче мӧккей-келип, падырбажынма черде ноо-ноо пасты, айтқан кижилерге кӧрбеен. 7Ылар кичен-келип сурағаннарында, Ол, пажын кӧдӱрип, ыларға айтты: – Силердиң аразында қыйалы чоқ кижи пар полза, по эпчи кижиге ташпа шелзин – теди. 8Поны айдып, пазоқ мӧккей-келип, черде ноо-ноо паза-берди. 9Поны уғала, ылар, уйадынып, улуғларынаң қалғанчы кижиге четтире соон-сӱре таралып парыбыстылар. Чағыс Иисус ол орталарында турған эпчи кижибе ле қалдылар. 10Иисус, пажын ӧре кӧдӱрип, эпчи кижиге айтты: – Эпчи кижи! – теди – Саға найнаған кижилер қайда? Саға кем да найнабанча ба? – теди. 11Эпчи кижи Аға айтты: – Кем да найнабанча, Улуғ-Қаан! – теди. Иисус аға айтты: – Мен даа найнабанчам саға. Парып, паза қыйал этпе – теди.


Иисус Христос, Ол – по чер ӱстӱнге чарчаң чарығы


12Иисус пазоқ кижилерге айтты: – Мен по чер ӱстӱнге чарчаң Чарықпым. Мееңме пирге чӧрген кижи қараашқыда чӧрбес, ол позы да тириғ чарықтығ полар – теди. 13– Сен Позың Позыңнаң ӱчӱн кӧрелеп айтчаң. Сеең кӧрелеп айтқаны тезе шын эбес – фарисейлер тедилер. 14Иисус ыларға айтты: – Мен Позым Позымнаң ӱчӱн да кӧрелеп айтсам, Меең айтқаным шын. Мен, эзе, қайдаң келгенимни, қайаға парғанымны уңнапчам. Силер тезе Мен қайдаң келгенимни, қайаға парғанымны уңнабанчызар – теди. 15Силер кижи чилеп чарғылатчызар, Мен тезе кемни даа чарғылатпанчам – теди. 16Мен чарғылатсам да, Меең чарғым шын полар. Мен, эзе, чағысқа эбессим, Мееңме пирге Мени ысқан Абам – теди. 17Ийги кижиниң кӧрелеп айтқаны чедер теп, силердиң Чозағында пазылғаны пар, са – теди. 18Мен Позымнаң ӱчӱн кӧрелеп айтчам, Менеңоқ ӱчӱн Мени ысқан Абам кӧрелеп айтча – теди. 19– Сеең Абаң қайда? – теп, Иисустаң сурадылар. Иисус ыларға айтты: – Силер Мени да, Абамны да уңнабанчызар. Силер Мени уңназаар, Абамны да уңнар эдаар – теди. 20Иисус, Қудайдың Ӧргезинде ӱргет чӧрӱп, по сӧстерин ақча-сый салчаң чердиң қыйзында айттыр. Ааң теми четкелектең ӱчӱн, Аны кем даа тегбеди. 21Иисус ыларға пазоқ айтты: – Мен парыб-одурчам. Силер Мени тилерзар, че қыйалларыңа тӱш-парып, ӧлерзар. Мен парчыған черимге силер чет полбассар – теди. 22Поны уғып, иудейлер тештилер: – «Мен парчыған черимге силер чет полбассар» теп айдып, Ол ноо теп айтча? Позыңны ӧдӱрерин Ол айтча ба? – тештилер. 23Иисус ыларға айтты: – Силер тӧберги кижизар, Мен – ӧреги кижибим. Силер по чарықтағы кижизар, Мен по чарықтаң эбессим – теди. 24Анаң аара Мен силерге, «қыйалларыңа тӱш-парып, ӧлерзар» теп, айттым. По Менмин теп, айтқанымға пӱтпезаар, қыйалларыңа тӱш-парып, ӧлерзар – теди. 25– Сен кемзиң, эзе? – теп, ылар Аанаң сурадылар. Иисус ыларға айтты: – Эңне паштаптаң ала айтчам силерге: по Менмин теп – теди. 26Силерди чарғылап айдарға Меең кӧп небе пар. Мени ысқан Қудай тезе шыннығ, Аанаң уққанымны кижилерге айтчам. – теди. 27Ааң ыларға Позының Абазынаң ӱчӱн айтқанын кижилер пилбен қалдылар. 28Анаң аара Иисус ыларға айтты: – Кижи Оғлун ӧре кӧдӱргеннериңде, По Менмин теп, – ол ноо небези, анда уңнарзар. Пос-Позымнаң Мен ноо даа этпенчығанымны, Абамның ӱргеткенин не Мен айт чӧрчығанымны ол тушта уңнарзароқ – теди. 29Мени ысқан Абам Мееңме пирге полча. Мен Ааң кӧңнӱнче эткенимде, Абам Мени таштабанча – теди. 30Иисус ээде айтқанда, кӧп кижи Аға пӱде-берди.


Авраамның палларызар ба, чоқ шайтанның палларызар ба?


31Аға пӱде-берген иудейлерге Ол айтты: – Меең сӧзимның уғаачы пола-берзаар, Меең шын ӱргенчиктерим поларзар – теди. 32Шынын пилерзар. Шынын пилиб-алып, қул полбассар – теди. 33Ылар Аға айттылар: – Пис Авраамның тӧлӱбис, пис қачан да, кемге да қул полбадыбыс. Қайде ээде «қул полбассар» теп, айтчазың? – тедилер. 34Иисус ыларға айтты: – Шын, шын айтчам силерге: қыйал этчаң кижи ол қыйалдың қулы полча – теди. 35Қул кижи по чашқа эмде чатпанча, ээзиниң оғлу тезе эмде по чашқа чатча – теди. 36Эткенде, Оғлу силерди пожадыбысса, анда ла силер шын пош чадығба чада-берерзар – теди. 37Силердиң Авраамның тӧлӱ полчығаннарыңны уңнапчам. Меең сӧзим, эзе, силердиң сағыштарыңа сыңманча, анаң аара Мени ӧдӱрерге тилепчизар – теди. 38Абамда кӧргенимни Мен айтчам. Силер тезе абаларыңда кӧрген керектерин этчизар – теди. 39– Пистиң абабыс – Авраам теп, ылар айттылар. Иисус ыларға: – Авраамның паллары полған ползаар, Авраамның керектерин эдер эдаар – теди. 40Мени, Қудайдаң уқ-келип, шын сӧзин айтқан Кижини, ам ӧдӱрерге тилепчизар. Авраам андығ небени иштебеди – теди. 41Силер позының абазының керектерин иштепчизар – теди. Андығ айтқанынға ылар Аға айттылар: – Пис сурас паллар эбеспис, пистиң Абабыс пар – Қудай – тедилер. 42Иисус ыларға айтты: – Силердиң Абаларың Қудай полған полза, силерге Мени кӧӧленерге керек полар эди. Мен, эзе, Қудайдаң пеере келдим-но. Мен, эзе, Пос-Позымнаң келбедим, Қудай Мени ысқан-но – теди. 43Ноодаң аара силер Меең айтқанымны пилбенчизар? Силер Меең сӧзимни уғып шыдабанчызар-но – теди. 44Силердиң абаларың – шайтан, силер ааң сананған қычағларын эдерге санапчызар. Паштапқынаң ала ол – кижи ӧдӱреечи полған, ааң позында да шын чоқ полғаннаң аара, шын чанында ол тудун полбаан. Ол позының чойлапчыған сананғанын айдынча, чойланчық позы, чойлағанының паштапқызы ол – теди. 45Мен тезе шын айтқамда, силер Маға пӱтпенчизар – теди. 46Силердең қай-пиреелери, Меең чойлағаным пар полза, аны кӧргӱзе, найнар ба? Мен шын айтчығамда, Маға нӧӧре пӱтпенчизар? – теди. 47Қудайдың кижилери, эзе, Қудайдың сӧзин уқчалар. Силер тезе Қудайдың кижилери эбессар, анаң аара силер Қудайдың сӧзин уқпанчызар, са – теди.


Авраам пар полғалақта, Мен пар полғам


48Иудейлер по Ааң айтқанынға айттылар: – Сен самарян кижизиң, айналығ кижизиң, эбес пе? По чооқташқаннарыбыс шын ма? – тедилер. 49Иисус ыларға айтты: – Меең иштимде айна чоқ. Абамны Мен улуғ тоолапчам, эзе, силер тезе Мени тоолабанчызар – теди. 50Қайдығ да полза, Мен пақтығ-шаптығ поларға санабанчам. Абам пар, Ол пақтығ-шаптығ полар этча, Олоқ чарғылаачы полча – теди. 51Шын, шын айтчам силерге: сӧзимни шеберлеп тудар кижи қачан-да ӧлбес – теди. 52Иудейлер Аға айттылар: – Сени уғып, Сен айналығ кижизиң теп, пилиб-алдыбыс. Авраам ӧл-парды, пророктар да ӧл-пардылар, эзе. Сен тезе: «Сӧзимни шеберлеп тудар кижи қачан да ӧлбес» теп, айт чӧрчаң, са – тедилер; 53Сен ноо, пистиң Авраам абабыстаң улуғзың ма? Ол ӧл-парды, пророктар да ӧл-пардылар, эзе. Сен кемзиң теп, Пос-Позыңны тоолапчаң ма? – тедилер. 54Иисус айтты: – Мен Пос-Позымны ла пақтығ этсем, Меең пақтығ эткеним қуруғ полар эди. Мени Меең Абам пақтапча, Аны силер, Қудайыбыс теп, адапчызар – теди. 55Силер Аны уңнабанчызар, Мен тезе Аны уңнапчам. Мен Аны уңнабанчам теп, айтсам, Мен, силер чилеп, чойланчық кижи полар эдим. Мен Аны уңнапчам, Ааң сӧзин шеберлеп тутчам – теди. 56Силердиң Авраам теп абаларың, Меең келгенимни кӧрӱп, ӧргӱнген, – ӧргӱнмени ӧргӱнди – теди. 57Поны уғыб-алып, иудейлер сурадылар: – Саға элиғ чаш та чоқ, қайде сен Авраамны кӧргензиң, эзе? – тедилер. 58Иисус ыларға айтты: – Шын, шын айтчам силерге: Авраам полғалақта, по Менмин теп айтқам – теди. 59Ээде айтқанында, иудейлер, Иисусты ӧдӱре шабарға, таш алдылар. Иисус тезе, кижилер аразында ӧдӱп, Қудайдың Ӧргезинең шыға-берип, парыбысты.


Пӧлӱк 9


Қарақ чоқ туған кижини Иисус часча


1Иисус, парчадып, қарақ чоқ туған кижини кӧриб-алды. 2Ӱргенчиктери Аанаң сурадылар: – Равви! Ол кемниң қыйалдаң ӱчӱн қарақ чоқ туған-не? Ааң абазы-ичези ба, чоқ ол позы қыйал эткенинең ма? – тедилер. 3Иисус ыларға айтты: – Ол позы да, ааң абазы-ичези да қыйал этпедилер. Че Қудайдың керектери ааң позында кӧрӱнзин теп, ол қарақ чоқ туған полған – теди. 4Чарық пар полғанче, Мени ысқан Қудайдың керегин Маға иштеп-перерге керек. Қараашқы тӱшсе, ноо да иштеп полбассың – теди. 5Мен по чарықта пар полғамче, по чарыққа Мен чарық поларым – теди. 6Поны айдып, Иисус черге тӱкӱрибисти. Тӱкӱргенин палғашпа пулғап, ол ӧл палғашпа қарақ чоқ кижиниң қарақтарын сӱртӱп, 7айтты: – Силоам теп чунунчаң черге парып, анда чӱзӱн чунунм-ал – теди. Силоам теп, «ызылған» тегени. Ол кижи парып, чӱзӱн чунунм-алып, қарақтығ пол-парып, нан келди. 8Ол кижибе қошта чатқан, аны алында кӧрген, ааң қарақ чоғын кӧрген кижилери, ам аны кӧриб-алып, айдыштылар: – По суранып одурчыған кижи эбес пе? – тештилер; 9Қайзылары: – Эзе, ол кижи; қайзылары: – Аға чӱӱнӱғ кижи – тештилер. Ол кижи позы тезе: – По менмин теп, – айт чӧрди. 10Андығ полғанда, ол кижидең сурадылар: – Қарақтарың сеең қайде ажыл-парды? – тедилер. 11Ол кижи ыларға айтты: – Иисус теп адалчаң Кижи, черге тӱкӱргенин палғашпа пулғап, ол ӧл палғашпа қарақтарымны сӱртӱп, маға айтқан: «Силоам теп чунунчаң черге парып, анда чӱзӱн чунунм-ал» теп. Мен парып, чунунм-алып, қарақтығ пол-пардым – теди. 12– Ол қайда? теп, ылар сурадылар. – Уңнабанчам – теди.


Қарақтығ пол-парған кижини сураштырчалар, ол кӧрелеп айтча


13Қарақ чоқ полған кижини фарисейлерге аппардылар. 14Иисус – суббот кӱнде – тӱкӱргенин палғашпа пулғаптыр, қарақ чоқ кижини қарақтығ эттир. 15Фарисейлер олоқ, ол қайде қарақтығ пол-парды теп, сурадылар. Ол кижи ыларға айтты: – Ӧл палғашты Ол меең қарақтарымға салды, анаң мен чунунм-алып, кӧре-бердим – теди. 16Фарисейлердиң қайзылары айдыштылар: – По Кижи Қудайдаң эбес. По Кижи Қудайдаң полған полза, суббот кӱн улуғ тоолар эди – тештилер. Пашқалары айдыштылар: – Андығ қайғал небени қыаллығ кижи эдер пееди? – тештилер. Фарисейлердиң аразында талаш шықты. 17Пазоқ ол кижиге айттылар: – Сени қарақтығ эткен Кижи кем теп, сен ноо айдарзың? – тедилер. Ол кижи айтты: – Ол – пророк – теди. 18Иудейлер, ол қарақ чоқ кижи қарақтығ пол-парғанынға пӱтпеен, ааң абазын-ичезин қыырыб-алтырлар. 19Қырыб-алып, сурадылар: – По слердиң оолларың ма? Оолларың полза, ол қарақ чоқ туған ма? Қарақ чоқ туған полза, ам ааң қарақтары кӧрча ба? – тедилер. 20Абазы-ичези айттылар: – По пистиң оолыбыс, шынап, ол қарақ чоқ туған, – тедилер; 21Ам ол қарақтығ теп пол-парғанын кӧрчабыс. Қайде ол қарақтығ пол-парғанын, кем ааң қарақтарын кӧрерге эткенин уңнабанчабыс. Ол постаң кижи позы, аны постарың суразар, позынаң ӱчӱн позы айтсын – тедилер. 22Кем Аны Христос теп адаза, андығ кижини синагогадаң шығарарбыс теп, иудейлер айдыш-салдылар. Айдыш-салғанын уңнап, абазы-ичези, иудейлердең қоруғып, ээде айттырлар. 23Анаң аара абазы-ичези айттырлар: «Ол постаң кижи теп, аны постарың суразар». 24Қарақ чоқ полған кижини ийгинчи қада қыырыб-алып, айттылар: – Қудайды пақтап айт. Ол Кижи қыйаллығ Кижи полғанын пис пилчабыс – тедилер. 25Ол кижи айтты: – Ол қыйаллығ ба, Ааң қыйалы чоқ па, мен уңнабанчам. Қарақ чоқ полғанымны, ам тезе мен қарақтығ поларын на уңнапчам – теди. 26Ол кижидең пазоқ сурадылар: – Ол саға ноо небе иштеди? Қарақтарыңны қайде чарытты? – тедилер. 27Ол кижи ыларға айтты: – Мен силерге пайоқ айтқам, силер тезе уқпанчызар. Паза ноо небе уғар этчизар? Чоқ силер да Ааң ӱргенчиктери поларға санапчызар ба? – теди. 28Ылар, аны сӧгӱп, айттылар: – Сен Ааң ӱргенчиксың, пис тезе Моисейдиң ӱргенчигибис – тедилер; 29Қудай Моисейбе чооқташқанын уңнапчабыс. По Кижи тезе кем, қайдаң келгенин уңнабанчабыс – тедилер. 30Ол кижи ыларға айтты: – Ааң қайдаң келгенин силер уңнабанчығаны таңзыныштығ. Ол, эзе, меең қарақтарымны чарытқан-но – теди. 31Қыйаллығ кижилерди Қудай уқпанчығанын уңнапчабыс. Аны улуғ тоолапчыған, Ааң кӧңнӱнче этчиған кижилерди тезе Қудай уқча – теди. 32Қарақ чоқ туған кижи полза, ааң қарағын кем да чарытқанын по чашқа уқпадыбыс – теди. 33Ол Қудайдаң эбес полза, ноо да этпес эди, са – теди. 34Ол кижиге айттылар: – Туғаннаң ала қыйаллығ кижизиң, сен писти ӱргедерзиң ма? – теди. Анаң аны шығара сӱрибистилер. 35Иисус, ол кижиниң шығара сӱрибискенин уғыб-алып, аны тап-келип, аға айтты: – Қудайдың Оғлунға сен пӱтчаң ма? – теди. 36Ол кижи айтты: – Кемнең ӱчӱн айтчаң, Улуғ-Қаан? Кемге пӱдерге? – теди. 37Иисус аға айтты: – Сен кӧрдиң Аны. Сееңме чооқташча Ол – теди. 38Ол кижи айтты: – Пӱтчам, Улуғ-Қаан! – тедип, ол Иисусқа пажырды.

39Иисус айтты: – Қарақ чоқтар қарақтығ ползыннар, қарақтығлар қарақ чоқ ползыннар теп, сананып, Мен чарғы эдерге по чарыққа келдим-но – теди. 40Поны уғыб-алып, Ааңма қожа полған фарисейлердиң қайзы Аға айттылар: – Пис таа қарақ чоқпыс па? 41Иисус ыларға айтты: – Силер шынап қарақ чоқ полған ползаар, қыйаллығ полбас эдаар. Силер тезе, пис қарақтығбыс теп, айтчызар, анаң аара силер қыйаллығзар – теди.


Пӧлӱк 10


Иисус, Ол – чақшы қой қадаачызы


1Иисус ыларға айтты: – Шын, шын айтчам силерге: қойдың шуланынға эжиктең кирбен, шеденни ажып-кел кирген кижи – чулғуш кижи, қазыр-оорлаачы кижи ол – теди. 2Эжиктең кирген кижи тезе – қойдың қадаачызы – теди. 3Эжикчи кижи ол қадаачызынға эжик ашча, қойлар ааң ӱнӱн уқчалар, ол позының қойларын адыба адап-келип, ыларды ташқарға шығарча – теди. 4Қойларын ташқарға шығар-келип, парғаннарында, ылардың алдында парча. Қойлар, ааң ӱнӱн танып, ааң сооба пара-берчалар – теди. 5Пашқа кижи полза, ааң ӱнӱн таныбаан, аанаң тезерлер – теди. 6Иисус ыларға по тӧӧйлеп айтқан сӧзин айтты. Ылар тезе Ааң тӧӧйлеп айтқанын пилбеен қалдылар. 7Анаң пазоқ Иисус ыларға айтты: шын, шын айтчам силерге: Мен – эжикпим, Менче қойларға кир-парчалар – теди. 8Менең алында кир-парған кижилер – айдаң-на чулғуштар полған, айдаң-на қазыр-оорлаачы кижилер полған. Қойлар, эзе, ыларды уқпаан-салдылар – теди. 9Мен – эжикпим: Менче кирген кижи арғаланар; кирер да, шығар да, оттағ чер да табар – теди. 10Чулғуш кижи чағыс оорларға, ӧдӱрерге ле, чабал эдерге ле келча. Мен тезе, кижилерди тириғ эдерге келдим, аанаң да артығын перерге перерим – теди. 11Мен – чақшы қадаачыбым. Чақшы қадаачы қойларынаң ӱчӱн позының тынын салча – теди. 12Чалчы кижи тезе қадаачы эбес, қойлар аныйы эбес. Ол чалчы кижи, пӧрӱни кӧреле, қойларды таштап, тезибисча. Пӧрӱ қойларды тудып чӧр, тарада сӱргӱлепча ыларды – теди. 13Чалчы кижи тезе, чаллаған кижи полып, қойлардаң ӱчӱн сағышрабан, тезип чӱгӱрча – теди. 14Мен – чақшы қадаачыбым. Мен Менийин таныпчам, Менийи Мени таныпчалар – теди. 15Абам Мени таныпча, Абамны Мен даа таныпчам. Қойларымнаң ӱчӱн Мен тынымны сал-саларым – теди. 16По шуланнаң артық пашқа қойлар да Меең пар. Маға ыларды да ақкелерге керек. Ылар, Меең ӱнӱм уғыб-алып, келерлер, пир ӧӧр полар, пир Қадаачы полар – теди. 17Мен ӧл-парып, анаң тирилип турарға пеленмин. Анаң аара Абам Мени кӧӧленча – теди. 18Тынымны Менең кем да кӱшпе албанча, Мен Позым аны салчам. Тынымны сал-саларға, анаң аны қарчы алыб-аларға кӱжӱм чедер. Ол кӱжӱмни Абам Маға перген-но – теди.


Иудейлердиң аразында Иисустаң ӱчӱн талаш


19По сӧстерин уғыб-алып, иудейлер талажа-бердилер. 20Пиреелери айдыштылар: – Ол – айнаға туттырған кижи, Ол алынып айтча-но. Аны ноо уғарға? – тештилер. 21Пиреелери тезе айдыштылар: – По сӧстер – айналығ кижиниң сӧстери эбес. Қарақ чоқ кижини айна қарақтығ этча ба? – тештилер.


Иисус Христос, Ол – чағыс Қудайдың Оғлу


22Ол тушта Иерусалимде Қудайдың Ӧргезин Наалатқаны теп пайрам[12] чет-келди. Қышқы тем полған. 23Иисус Қудайдың Ӧргезиниң иштинде, Соломонның пӱдӱрген чабылығ черлерде пас чӧртир. 24Иудейлер, Ааң эбире турғылап, Аға айттылар: – Писти ӱр алақтырарзың ма? Сен Христос ползааң, писке чажынман айт-перзең – тедилер. 25Иисус ыларға айтты: – Мен силерге айттым, силер тезе Маға пӱтпенчизар. Абамның адын улуғ тоолап, Мен керектеримни этчам. Ол эткен керектерим Менең ӱчӱн кӧрелеп айтчалар-но – теди. 26Пайа айтқанымча, силер Меең қойларым эбессар, анаң аара силер Маға пӱтпенчизар – теди. 27Қойларым ӱнӱмни таныпчалар, Мен ылардың пажын пилчам, ылар Мееңме пирге чӧрчалар – теди. 28Мен ыларға тоозылбас-мӧгӱ чадығ перчам, ылар по чашқа ӧлбестер, Меең қолымнаң ыларды кем даа оорлаб-албас – теди. 29Ыларды Маға перген Абам – эңне улуғ. Ыларды Абамның қолынаң кем даа оорлаб-албас – теди. 30Абамма Мен – парчын пирбис – теди. 31Поны уғыб-алып, иудейлер, Аны шабарға теп, таштарды пазоқ қаптылар. 32Иисус ыларға айтты: – Абамның кӧп чақшы керектерин Мен силерге кӧргӱстим. Қайы чақшы эткенимнең ӱчӱн Мени ташпа шабар этчизар ба? – теди. 33Иудейлер Аға айттылар: – Пис Сени чақшы керектериңнаң ӱчӱн эбес шабар этчабыс. Қудайға чабал айтқаныңнаң ӱчӱн шабарбыс. Анаң тезе Сен, кижи полчадып, Пос-Позыңны Қудайба теңнешчиғаннарыңнаң ӱчӱн шабарбыс – тедилер. 34Иисус ыларға айтты: – Силер қудайлар теп, Мен айттым; ол Меең айтқаным силердиң Чозақтарыңда пас-салған, са? – теди. 35Қудай Позының сӧзин уқчыған кижилерди «қудайлар» теп, адаған. Ол пас-салған сӧсти чоқ этпессиң – теди. 36Қудай, Мени таллап, по чарыққа ысқан. Мен айтчам: «Мен – Қудайдың Оғлубым» теп. Нӧӧре силер Маға найнапчызар: «Қудайға чабал айтчазың?» теп – теди. 37Мен Абамның керектерин этпезеем, андығда Маға пӱтпезар – теди. 38Мен тезе Абамның керектерин этчам. Маға пӱтпезар, Меең эткен керектеримге пӱтсар. Меең эткен керектеримге корӱп, Абам Менде, Мен тезе Абамда теп, уңнаб-алып пӱдерзар – теди. 39Пазоқ Аны тудыб-аларға тиледилер. Ол тезе, ылардың қолларынға кирбеен, кедре парыбысты. 40Ол пазоқ Иордан теп суғдың ол чанынға пара-берип, Ыйбаан крестеп чӧрген черлеринге парып, анда қал-қалды. 41Кӧп кижи Иисусқа келтир. Келген қалық айдышты: – Ыйбан позы пир даа қайғал небе этпеди, Иисустаң ӱчӱн тезе ааң парчын айтқаны шын – тештилер. 42Анда Аға кӧп кижи пӱде-берди.


Пӧлӱк 11


Лазарьдиң ӧл-парғаны


1Пир кижи ағрыды. Ааң ады Лазарь теп полған. Ол Вифания теп аалда чатқан полтыр. Ааң ийги қыс қарындажы полған: Марияба Марфа. 2Мария, ағрыған Лазарьдиң қыс қарындажы, пир темде Улуғ-Қаан Иисустың азақтарын миро теп чараш қайақпа сӱрт-келип, анаң Ааңоқ азақтарын позының шажынма чосқан полтыр. 3Ол Лазарьдиң қыс қарындаштары, Иисусқа кижи ызып: «Улуғ-Қаан! Сеең кӧӧленчиған кижиң ағрыпча» теп, айдарға айттылар. 4Иисус, ысқан кижини уғыб-алып, айтты: – По Лазарьдиң ағрыйы, эзе, ӧлерге эбес, че Қудайдың пақтығ полғанынға шықты: по ағрыйынаң ӱчӱн Қудайдың Оғлу пақтаттырар – теди. 5Иисус Марфаны, ааң қыс қарындажын, Лазарьди да кӧӧленди. 6Лазарьдиң ағрығанын уғыб-алған соонда, Иисус ийги кӱн олоқ турған черинде қалыб-одурды. 7Ийги кӱн пажында ӱргенчиктеринге айтты: – Иудей черинге пазоқ парааңнар – теди. 8Ӱргенчиктери Аға айттылар: – Ӱргедигчи! Ӱр эбесте ле иудейлер Сени таштарба шелип ӧдӱрерге тиледилер. Сен тезе пазоқ анаара парар этчаң ма? – тедилер. 9Иисус ыларға айтты: – Кӱнде он ийги час эбес пе? Кижи кӱндӱс чӧрзе, кӱн чарығын кӧрӱп, сӱрӱнмен чӧрча, са – теди. 10Қараағызын тезе чӧрзе, чарықтығ эбес полып, сӱрӱнип чӧре-берча – теди. 11Поны айтқан соонда ыларғоқ айтты: – Лазарь арғыжыбыс узубысты. Мен, эзе, аны усқадыб-аларға парчам – теди. 12Ӱргенчиктери Аға айттылар: – Улуғ-Қаан! Ол узубысқанда, чазыл-парар-но – тедилер. 13Иисус ааң ӧлгенинең ӱчӱн айтқан-но, ӱргенчиктери тезе теген уйғузынаң ӱчӱн айтча теп, санандылар. 14Андығ сананғаннарында, Иисус ыларға чажынман айтты: – Лазарь ӧл-парды – теди. 15Мен силерге кӧрӱп, ӧргӱнчам: Мен анда чоқпым, силер Маға пӱде-берерзар. Че аға параңнар – теди. 16Ийгис теп шолалығ Фома ӧске ӱргенчиктеринге айтты: – Пис таа парааңнар, Иисуспа пирге ӧлибизееңнер – теди.


Иисус, Ол – тириғ чадығ перип, тирилип турғусча


17Иисус келгенде, Лазарьдиң ӧлген сӧӧги сӧӧк чығчаң қуйда тӧрт қонуқ қонтыр. 18Вифания аал Иерусалим турадаң ырақ эбесте, ӱш перисте черде турған. 19Қарындажы ӧлгенинең ӱчӱн улуғ ачыға тӱшкен Марфаба Марияға тежиғ перерге кӧп иудейлер келтир. 20Марфа, Иисус келчиғанын уғыб-алып, Аға ӱдӱре парды. Мария чы эмде қалды. 21Марфа Иисусқа айтты: – Улуғ-Қаан! Сен мында полған ползааң, қарындажым ӧлбес эди – теди. 22Ам даа уңнапчам: Қудайдаң нооны да суразааң, Ол аны Саға перер – теди. 23Иисус Марфаға айтты: – Қарындажың тирилип турар – теди. 24Марфа Аға айтты: – Тирилер тушта, по чарықтың қалғанчы кӱнӱнде, ааң тирилип турарын мен уңнапчам – теди. 25Иисус аға айтты: – Мен – тирилип турғаныба тириғ чадыйы. Маға пӱтчиған кижи ӧл-парза да, тирилип турар – теди. 26Маға пӱтчиған тириғ кижи по чашқа ӧлбес. Пӱтчаң ма айтқанымға? – теди. 27Марфа Аға айтты: – Эзе, Улуғ-Қаан! Сен Христоссың, по чарыққа келген Қудайдың Оғлузың теп, мен пӱтчам – теди.


Ӧлген Лазарьдең ӱчӱн Иисус ылғапча


28Ээде айтқан соонда Марфа парып, Марияны, қыс қарындажын, чуққа ақкелди, аға айдып: – Ӱргедигчи мында, сени қыырча теп. 29Мария уғала, қапчығай турып, Аға пара-берди. 30Иисус аалға киргелек полған, Марфа Аны тоғашқан чердоқ турды. 31Марияға тежиғ эткен, эминде қожа одурған иудейлер, ааң қапчығай ташқарға шыға-бергенин кӧреле, сӧӧк салчаң қуйға ылғарға парған полар теп, ааң сооба шыға-бердилер. 32Мария чы, Иисус турған черге келип, Аны кӧриб-алып, Ааң азақтарынға тӱшти, айдып: – Улуғ-Қаан! Сен мында полған ползааң, қарындажым ӧлбес эди – теди. 33Ааң ылғағанын, қожа келген иудейлердиң ылғағанын кӧреле, Иисус, улуғ ачыға кирип, қыйналып, 34айтты: – Ааң сӧӧгин қайда чаттыр-салғанзар? – теди. Аға айттылар: – Улуғ-Қаан! Парып, кӧрзең – тедилер. 35Иисустың қарақ чажы келди. 36Иудейлер айдышты: – Кӧрзең, Ол аны тың кӧӧленген-но! – тештилер. 37Иудейлердең қайылары айдышты: – Ол, қарақ чоқ кижини қарақтығ эткени, по Лазарь даа ӧлбезин теп, эдерге полған эбес пе? – тештилер.


Иисус Лазарьды тирилип турғусча


38Иисус тезе, пазоқ улуғ ачыға кирип, ӧлген сӧӧк салған қуйға пазып келди. Қуйдың ақсы ташпа пектеген полды. 39Иисус айтты: – Ташты кедре салып, қуйды ажаар – теди. Ӧлген кижиниң қыс қарындажы Марфа Аға айтты: – Улуғ-Қаан! Кижи чыстана-берди, полар, аны анда салғанынаң тӧртинчи кӱн парча – теди. 40Иисус аға айтты: – Пӱтсеең, Қудайдың пақтығ полғанын кӧрерзиң теп, Мен саға тебедим ма? – теди. 41Ташты кедре салып, ӧлген сӧӧк полған қуйды аштылар. Иисус ӧре кӧрӱп, айтты: – Абам! Мени уққаныңнаң ӱчӱн Саға алғыш четтирчам – теди. 42Сен Мени қачан да уқчаң теп, уңнапчам. Че по сӧстерди по қалық уқсын теп, айттым. Меең айтқанымны уғыб-алып, қалық Сен Мени ысқанынға пӱтсин теп – теди. 43Поны айтқан соонда Иисус, ӱн салып, қыыра-берди: – Лазарь! Пеере шық! – теди. 44Ӧлген кижи шық-келди. Қолы, азағы табарба орап-салған, чӱзи платпа оралған полған. Иисус кижилерге айтты: – Аны шежиб-алаар, парзын – теди. 45Марияға келген кӧп иудейлер, Иисустың эткенин кӧриб-алып, Аға пӱде-бердилер. 46Пашқалары тезе, фарисейлерге парып, анда Ааң эткенин айда-бердилер.


Иисусты ӧдӱр-саларға фарисейлербе улуғ абыстар чӧптештилер


47Улуғ абыстарба фарисейлер, чыылыжып, айдыштылар: – Қайдербис? По Кижи кӧп қайғал небе этча-но – тештилер; 48По Кижиге пирда небе иштебезебис, қалық Аға пӱде-берер. Римның шериги келип, черибисты да, қалығыбысты да қолынға алыб-алар – тештилер. 49Ылардаң пирси, Каиафа теп аттығ, ол чылда паштапқы улуғ абыс полған кижизи, айтты: – Силер ноо даа небе уңнабанчызар ба – теди. 50Ноо да сананманчызар ба. Че қалық туйуғыба ӧлгенче, қалықтаң ӱчӱн пир кижи ӧл-парза, чақшы полар эди ба, са? – теди. 51Мыны ол позынаң айтқан эбес, че ол чылда паштапқы улуғ абыс полған позы, Иисустың қалықтаң ӱчӱн ӧлерин кӧспектеп айттыр. 52Чағыс қалықтаң ӱчӱн эбес, че Қудайдың тарал-парған палларын пирге чығарынаң ӱчӱн ӧлер теп, ол кӧспектеп айттыр. 53Ол кӱннең ала Аны ӧдӱрерге чӧптежиб-алдылар. 54Анаң аара Иисус ам иудейлер аразына кирбеди. Эн-чердиң қырыйындағы Ефраим теп тураға парып, ӱргенчиктеринме пирге анда турды.

55Иудейлердиң Пасха теп пайрамы чағынады. Пайрамның алында арығлайын теп, кӧп қалық Иерусалимге келди. 56Келген қалық Иисусты тилеп чӧртир. Қудайдың Ӧргезинде турып, айдыштылар: – Пайрамға Ол келер ба, чоқ па? Мынаң ӱчӱн кемниң сағыш пар ба? – тештилер. 57Кем Ааң полған черин уңнаб-алза, писке уғуссын теп, улуғ абыстарба фарисейлер кижилеринге айттылар. Ээде айдып, ылар Аны тудыб-аларға санабыстырлар.


Пӧлӱк 12


Вифания теп аалда Мария Иисусты қайақпа сӱртча


1Пасхадаң алты кӱн алында Иисус Вифания теп аалға келип, ӧл-парған Лазарьды анда тирилип турғусты. 2Анда Аға иирги аш пелнеп-салдылар, Марфа столға салып чӧрди, Лазарь Ааңма пирге одурғаннарының пирси полды. 3Мария чы нард теп ӧзӱмнең иштеген арығ қыймат миро теп қайақты пир фунт шен[13] алып, Иисустың азақтарын сӱртӱп, позының шажынма Ааң азақтарын чозубысты. Эм ишти чақшы чыспа толдыра-берди. 4Андығ полғанда, ӱргенчиктеринең пирси, Симонның оғлу Иуда Искариот теп, Иисусты садып перерге сананған кижизи, айтты: 5– По миро теп қайақты ӱш чӱс динарий ақчаға садыбызып, шыққан ақчаны чоқ кижилерге ӱлеп-перерге керек полған, са? – теди. 6Иуда чоқ кижилердең ӱчӱн сағышрабады, позы чулғуш полғанынаң ӱчӱн ол ээде айтты. Ол ақча чығчаң тӱӱзекти, кижилер ақча анаара салзыннар теп, ал чӧрӱп, ақча алынды-но. 7Иисус тезе айтты: – По тижи кижини тегбелаар. По қайақты ол Мени чығчаң кӱнге шеберледи – теди. 8Чоқ кижилер силердиң қыйзында қачан да поларлар. Мен тезе силербе по чашқа полбассым – теди. 9Иудейлердең кӧп кижи, Иисустың анда полғанын уғала, чағыс Иисуспа тоғажарға эбес, че Ол тирилип турғусқан Лазарьды да кӧрерге келдилер. 10Улуғ абыстар Лазарьды да ӧдӱрерге чӧптежиб-алдылар. 11Лазарьдың, эзе, тирилип турғанынға кӧре, иудейлердең кӧп кижи Иисусқа пӱде-бердилер-но.


Иисус Христос Иерусалим теп тураға кирча


12Пазағы кӱн пайрамға кӧп қалық чыылған. Иисустың Иерусалимге келчиғанын уғала, 13пальма ағаштың салаларын тудунм-алып, Аға ӱдӱре шық-келип, қыйғырдылар: – Осанна! Улуғ-Қаанның адыба келчиғаны, Израиль Қааны алғыштығ ползын! – тедилер. 14Иисус тезе, қулун иштек-малын таб-алып, аға мӱнди. Қудай Пичигинде пазылған: 15«Қоруқпа, Сион қызы[14]! Қааның, мына, қулун иштек-малға мӱнип, саға кел-турча» теп. 16Паштап ӱргенчиктери ноо полчығанын пилбен қалдылар. Соонда, Иисус пақтығ-шаптығ пол-парғанында, Аанаң ӱчӱн ноо пас-салғаны, Аға ээде ноо иштегеннери ылардың сағыштарына кирди. 17Ааңма пирге полған қалық кӧрелеп айт чӧрди: Иисус, эзе, Лазарьди сӧӧк салчаң қуйдаң қыырыб-алып, аны тирилип турғусты теп. 18Ааң эткен қайғал небени уғыб-алып, қалық Аға ӱдӱре шықтыр. 19Фарисейлер ӧзере айдыштылар: – Нооны да эт полбанчабыс, кӧрчизар ба, са? Парчын қалық Ааңма пирге парча-но! – тештилер.


Гректер Иисуспа тоғажар этчалар


20Пайрамда пажырарға келген кижилердиң аразында гректер полған. 21Ылар, Галилей теп чердағы Вифсаида теп аалдаң келген Филипп теп аттығ кижиге келип, айттылар: – Филипп пеғ, пис Иисусты кӧрер этчабыс – тедилер. 22Филипп парып, Андрей теп кижиге айтты. Филиппе Андрей қожа парып, Иисусқа айттылар. 23Иисус, ылардың айтқанын уғыб-алып, айтты: – Кижи Оғлуның пақтығ теми келди теп – теди. 24Шын, шын айтчам силерге: черге тӱш-парып, ӧлбен қалған пуғдай ӱрени – чағысқа қал-қалар, черге тӱш-парып, ӧл-парған ӱрен тезе – кӧп ӱрен чайар – теди. 25Кижи, позының чадыйын кӧӧлензе, аны чидир-салар. Кижи, позының чадыйынға чабал кӧрзе, аны шеберлер, ааңма тоозылбас-мӧгӱ чадыға кир-парар – теди. 26Маға полужып чӧрген кижи Мееңме пирге парзын. Мен қайдабым, ол андоқ ползын. Маға полужып чӧрген кижини Абам улуғлап қайралар – теди.


Иисус Позының ӧлеринме Позының тирилип турарынаң ӱчӱн кӧспектеп айтча


27Ам тыным ачығланып пастырча. Ноо айдайын? Абам! По тем полбазын теп, Саға айдар эдим. По темде поларға тезе Мен по чарыққа келдим-но – теди. 28Абам! Адыңны пақта – теди. Тегридең ӱн уғулды: – Пақтадым, паза да пақтарым! – тедилди.

29Мыны уғып турған қалық айдышты: – По кӱзӱрек кӱзӱреди теп, пиреелери тешти; пашқалары тезе: – По Ангел Аға айтты теп, тештилер. 30Иисус тезе айтты: – По ӱн Маға эбес, силерге уғулды – теди. 31По чарықта чатчыған кижилер ам чарғыға тӱжерлер. Ам по чарықтағы кижилердиң пийи мынаң сӱрдӱрер – теди. 32Мен по чердең ӧре кӧдӱрилгемде, парчын кижилерди Позымға тартыб-аларым – теди. 33Ол поны айдып, қайдығ ӧлӱмме ӧлерим теп, пилиштире уғуза айттыр. 34Қалық Аға айтты: – Христос по чашқа ӧлбес теп, Чозақта қыырдыбыс. Сен тезе айтчаң «Кижи Оғлу ӧре кӧдӱрилер» теп. Кижи Оғлу, ол кем? 35Иисус ыларға айтты: – Чарық силербе ӱр эбес полар-но. Чарық пар полғанче, қараашқы чарықты алыб-албазын теп сананып, пас чӧраар. Қараашқы пол-парза, парчыған кижи қайаға парчығанын уңнабан парча-но – теди. 36Чарық силербе пар полғанче, чарыққа пӱдаар, чарықтың ооллары теп, полаар – теди. Поны айт-салып, Иисус кедре парыбысты.


Ноодаң аара иудейлер Иисусқа пӱтпенчалар


37Иисус ылардың кӧзӱнче қанче-қанче қайғал небе эткен да полза, Аға пӱтпентирлер. 38Исайя пророк айтқан: – Улуғ-Қаан! Пистиң айтқаныбысқа кем пӱткен? Улуғ-Қаанның кӱжӱ кемге ажылған? теп. Ам Исайя айтқан сӧстери пӱт-парды. 39Ылар пӱдӱп та полбадылар – Исайяның паза айтқанынча ошқаш – 40«По қалықтың қарақтары сол-парды, чӱректери тун-парды. Ылардың қарақтары кӧрбен-салча, чӱректери пилинмен-салча. Маға да келбенчалар, писти эмне теп». 41Исая, мыны айдып, Ааң пақтығ поларын кӧрӱп, Аанаң ӱчӱн айтқан полтыр. 42Иисусқа кӧп пийлер да пӱтти. Пӱтселер да, писти синагогадаң шығарыб-албазыннар теп, фарисейлердең қоруғып, Иисусқа пӱткенин айтпан чӧрдилер. 43Қудайдың пақтығ полғаны эбес, кижиниң пақтығ полғаны ыларға артық полтыр.


Қалғанчы кӱнӱнде кижилерди Иисустың сӧзи чарғылар


44Иисус уғуза айтты: – Маға пӱтчиған кижи, Маға эбес, че Мени Ысқанынға пӱтча – теди. 45Мени кӧрчиған кижи, Мени эбес, че Мени Ысқанын кӧрча – теди. 46Мен – Чарықпым, Маға пӱтчиған кижи қараашқыда қалбазын теп, по чарыққа Мен келдим-но – теди. 47Қай-пирее кижи, Меең айтқанымға пӱтпезе, Мен аны чарғылабассым. Мен, эзе, по чарыққа чарғылабасқа, арғаларға келдим-но – теди. 48Мени кӧрбес, сӧзимни уқпас кижи чарғыға тӱжер: андығ кижини по чарықтың қалғанчы кӱнӱнде Меең сӧзим чарғылар – теди. 49Мен, эзе, Пос-Позымнаң эбес, Мени ысқан Абамнаң айттым-но. Абам, сӧспектеп, Маға ноо айдарға-айтпасқа айтты – теди. 50Абамның сӧспеги тоозылбас-мӧгӱ чадыға кире аппарча теп, уңнапчам. Эткенде, Мен, айдып, Абамның Маға айтқанын айт чӧрчам-но – теди.


Пӧлӱк 13


Иисус Позының ӱргенчиктеринге азақтарын чунча


1Пасха пайрамның алында Иисус, Ааң по чарықтаң Абазынға шығар теми келе-берген теп, уңнады. По чарықта чатчаң Ааң Позының чон-қалығын тың даа кӧӧленчадып, ам Ол ыларды тыңаарақ кӧӧлене-берди. 2Иирги чииш чиип одурғаннарында полған полтыр. Искариот Симонның Иудазы андоқ полған полтыр, ӧштӱғ кижилериниң қолынға Иисусты перибис теп, айна пайоқ Иудааң сағыжынға сағыш сал-салған полтыр. 3Иисус, андоқ полып, Абазы Ааң қолынға парчын небени пере-берген теп, уңнады, анаң тезе Ол, Қудайдаң келген Позы, Қудайғоқ қарчы нанар теп, уңнадоқ. 4Иирги аш чиир алында турып, Позының ӱстӱнгӱ кептерин шурун-келип, чозунчақ алыб-алып, қурчаныбысты. 5Анаң чунчаң айаққа суғ урыб-алып, ӱргенчиктериниң азақтарын чунуп, қурчанып алған чозунчақпа чоза-берди. 6Иисус, Симон-Пётрға келип, азақтарын аға чунғанда, анзы Аға айтты: – Улуғ-Қааным! Азақтарымны чунмазаң, ол Сеең керегиң эбес-но – теди. 7Иисус аға айтты: – Иштепчиғанымны ам пилбен қалчаң, че соонда пилиб-аларзың – теди. 8Пётр Аға айтты: – Азақтарымны чундыртпассым – теди. Иисус айтты: – Чунарға пербезең, Мееңме пирге ӱлӱште полбассың – теди. 9Симон-Пётр Аға айтты: – Улуғ-Қааным! Чағыс азақтарымны эбес, қоларымны да, пажымны да чун – теди. 10Иисус аға айтты: – Чунунған кижи ақ-арығ, аға азақтарын на чун-перерге керек. Силер да арығзар, че парчазы эбес – теди. 11Силер парчазы арығ эбессар теп, айдып, Аны ӧштӱғ кижилериниң қолынға перибизер кижини уңнап-келип айттыр. 12Ылардың азақтарын чунм-алып, Позының кебин кезинип, Ол, қыйын одур-келип, ыларға айтты: – Силерге ноо эткенимни уңнапчызар ба? – теди. 13Силер Мени Ӱргедигчи теп, Улуғ-Қаан теп, адапчызар, са. Ээде адапчығаннарың шын: Мен андығ поларым – теди. 14Мен, Улуғ-Қааннарың, Ӱргедиғчилериң да полып Позы, азақтарыңны чунчам. Силерге да, азақтарыңны ӧзере чунужарға керек-но. 15Силер, Мен қайде эткеним, ээдеоқ иштерзар теп, сананып, Мен силерге кӧргӱзе иштедим, эзе – теди. 16Шын, шын айтчам силерге: қул позының ээзинең улуғ эбес, элчи позының ысқанынаң улуғ эбес – теди. 17Силер ам шыннығ кижилерзар. Уңнаб-алған шынны иштезаар, ырыстығ поларзар. 18Силердиң парчазынаң эбес айтчам. Позым таллағаннарымны уңнапчам. Қайдығ да полза, «Мееңме пирге қалаш чиипчиған кижи Маға қолын кӧдӱрди» теп, Қудай Пичигинде пазылғаны пӱт-парзын – теди. 19Ам Мен силерге полғалақ небени айтчам. Соонда, по Меең айтқан небелер пӱт-парза, по Менбим теп, силер пӱдерзар. 20Шын, шын айтчам силерге: Меең ысқан ӱргенчигимни киириткен кижи, эткенде, Мени кииритча; Мени тезе киириткен кижи, эткенде, Мени ысқан Қудайды позыңа кииритча.


Иуда Аны садыбызар теп, Иисус кӧргӱсти


21Мыны айдала, Иисус, тыныба ӧкпеленип, кӧрелеп айтты: – Шын, шын айтчам силерге: силердең пирси Мени садыбызар – теди. 22Ӱргенчиктери, ӧзере кӧрӱжип, кемнең ӱчӱн айтқанын пил полбадылар. 23Ӱргенчиктеринең пирси, Иисустың кӧӧленгени, Аға қошта қыйын одуртыр. 24Симон-Пётр ол ӱргенчигинге кӧргӱсти: Ол айтқан кижизи кем? – сура теп. 25Анзы Иисусқа тӧштеп, сурады: – Улуғ-Қааным! Ол кем? – теди. 26Иисус айтты: – Қалашты айаққа суғып, кемге перзем, ол полар – теди. Олоқ қалашты айаққа суғып, Симон Искариоттың оғлунға Иудаға перди. 27Қалашты перген соонда Иуданың иштинге шайтан кир-парды. – Этчең небени қапчығай эт – теп, Иисус аға айтты. 28Че Иисус ноодаң ӱчӱн аға ээде айтқанын қыйын одурған кижилердең қайзы да уңнабады. 29Иуда ақча чығчаң тӱӱзектиғ кижизи полды. Анаң аара кижилердең қайзы: «Этчең небени қапчығай эт» теп айдып, Иисус «Парып, пайрамға керек небе садыб-ал» теп, эбезе «Чоқ кижилерге пирее небени перзең» теп, айтқанын санандылар. 30Иуда, перген қалашты алып, олоқ шыға-берди. Қараашқы тем полған.


Иисустың наа сӧспеги


31Ол шығып парыбысқанда, Иисус айтты: – Кижи Оғлу ам пақтығ пол-парды, Ааңма пирге Қудай да пақтығ пол-парды – теди. 32Ааңма пирге Қудай пақтығ пол-парғанда, Қудай да Позы Аны пақтар. Ылтам Аны пақтар – теди. 33Палларым! Силердиң аразында поларға Маға ӱр эбес қалды. Мени тилеп чӧрерзар, че «Парар черимге чет полбассар» теп, иудейлерге айтқанымны ам силерге да айтчам – теди. 34Силерге наа сӧспеқ перчам: «Ӧзере кӧӧленижаар» теп. Мен силерди қайде кӧӧленгем, силер эдоқ ӧзере кӧӧленижаар – теди. 35Ӧзере кӧӧленишсаар, по Меең ӱргенчиктери теп, парчын кижи кӧрӱп пилер – теди.


Пётр нана-тӱжер теп, Иисус кӧспектеп айтты


36Симон-Пётр Аға айтты: – Улуғ-Қааным! Сен қайаға парчаң? – теди. Иисус аға айтты: – Мен парчыған черге сен ам Мееңме пирге пар полбанчаң, соонда парарзың – теди. 37Пётр Аға айтты: – Улуғ-Қааным! Мен Сееңме пирге ам парар полбанчам ма? Керек полза, мен Сенең ӱчӱн ӧл-парарға да пеленмин-но – теди. 38Иисус аға айтты: – Менең ӱчӱн ӧлер этчаң ма? Шын, шын айтчам саға: питик қыйғырғанче, сен Менең ӱш қада нана-тӱжерзиң – теди.


Пӧлӱк 14


Чол, Шын, Чадығ – ол Менмин


1Чӱректериң ағрыбазын. Қудайға пӱдаар, Маға да пӱдаар – теди. 2Абамның эминде чатчаң чер кӧп. Чер ас полған полза, Мен силерге айдар эдим: Мен силерге чер пелнерге парчам теп. 3Мен парып, силерге черди пелнеп-салғамда, нандыра айланып, силерди Позымға аларым. Мен қайда ползам, силер да анда ползар теп – теди. 4Меең қайаға парчығанымны силер уңнапчызар, чолды да уңнапчызар – теди. 5Фома Аға айтты: – Улуғ-Қааным! Қайаға парчығаныңны уңнабанчабыс-но. Чолды да қайдаң пилербис? – теди. 6Иисус аға айтты: – Мен чолбым, Мен шынбым, Мен чадығбымоқ. Кем да, Мени эртиспен, Абамға четпес. 7Мени уңназаар, Абамны да уңнапчызар. По темнең ала силер Аны уңнапчызар, Аны кӧргензар – теди. 8Филипп Аға айтты: – Улуғ-Қааным! Писке Абазыңны кӧргӱссең, ол ла небе писке чедер – теди. 9Иисус аға айтты: – Мен қанче-қанче тем силербе пирге, сен тезе Мени ам даа таныбанчаң ма, Филипп? Мени кӧрген кижи, Абамны да кӧрген. Эткенде, нӧӧре «Писке Абазыңны кӧргӱссең» теп, сурапчаң? – теди. 10Мен Абамда полғанымға, Абам тезе Менде полғанынға сен пӱтпенчаң ма? Силерге сӧс айтчығамда, Мен Позымнаң эбес айтчам. Менде полчаң Абам парчын небе иштепча – теди. 11Мен Абамда полчығанымға, Абам тезе Менде полчығанынға пӱдаар. Пӱтпезаар, Меең небе иштегенимни кӧрӱп, Маға пӱдаар – теди. 12Шын, шын айтчам силерге: Маға пӱткен кижи Меең эткен ижимни андигоқ иштер. Ол кижи Менең да артық иштер. Мен, эзе, Абамға парчам-но – теди. 13Мени улуғ тоолап, Абамнаң нооны да суразаар, парчын иштеп-перерим. Оғлунма пирге Абам пақтығ ползын теп – теди. 14Адымны улуғ тоолап, Менең суразаар, Мен иштеп-перерим – теди.


Абам силерге пашқа Полушчыны перзин


15Мени кӧӧлензаар, сӧспектеримни эдерзар – теди. 16Абам силерге пашқа Полушчыны перзин теп, Мен Абамнаң суранарым. Ол Полушчы силербе пирге по чашқа пар полар – теди. 17Ол полар Полушчы – Шыннығ Тын полар. Кижилер, Аны кӧр полбан, пил полбан полыптар, постарына чағын эт полбастар. Силер тезе Аны уңнапчызар, Ол, силербе пирге полып, анаң силердиң иштинде полар – теди. 18Мен силерди ӧксӱс қалдырбассым, силерге қарчы айланарым – теди. 19Чӱче полза, по чарықта чатчаң кижилер Мени паза пирда кӧрбестер, силер тезе Мени кӧрерзар. Мен, эзе, тириғбим, силер да тириғ қаларзар – теди. 20Ол кӱн силер пилиб-аларзар: Мен Абамма пирге, силер Мееңме пирге, Мен да силербе пирге полчам теп – теди. 21Сӧспектеримни алып, тутчаң кижи, Мени кӧӧленчиған кижизи полча. Мени кӧӧленчиған кижиге Абам да кӧӧленер. Мен да аны кӧӧленип, аға Позым келип кӧрӱнерим – теди. 22Иуда – Искариот эбес, пашқа Иуда – Аға айтты: – Улуғ-Қааным! Сен ноо, кижилерге эбес, писке ла Позың келип кӧрӱнерзиң ма? – теди. 23Иисус аға айтты: – Мени кӧӧленген кижи Меең айтқан сӧзимни тудаар. Абам аныоқ кӧӧленер. Пис Абамма, аға келип, ааңма пирге чадарбыс – теди. 24Мени кӧӧленменчиған кижи сӧзимни тутпанча. Силер мына ам уқчыған сӧс Менийи эбес, Мени ысқан Абамныйы – теди. 25Силербе пирге полғамче, Мен мыны айттым – теди. 26Абам, Мени улуғ тоолап, силерге Ақ-Арығ Тын полчыған Полушчыны ызар. Ол ысқан Полушчы силерди парчын небеге ӱргедер. Меең да по айтқан сӧстеримни Ол пазоқ айдар – теди. 27Силерге абыр перчам, Позымның абырымны силерге перчам. Меең перчиған абырым, ол – кижи перген абыры эбес. Чӱрексинмен, қоруқпалаар – теди. 28«Силердең парып, силерғоқ келерим» теп, пайа айтқанымны уққанзар. Мени кӧӧленген кижилер ползаар, Абамға парчығанымны уғып, ӧргӱнер эдаар. Абам Менең улуғ-но – теди. 29Небе полғалақта Мен силерге ам ол небе поларын айтчам. Соонда, Меең по айтқан небелер пӱт-парза, силер Маға пӱт-парарзар теп, – теди. 30Маға силербе чооқтажарға кӧп чоқ қалды. Кижиниң қара қааны, эзе, келча-но. Менде ааң пирда небе чоқ – теди. 31Меең Абамны кӧӧленчиғанымны по чарықтағы кижилер уңназыннар. Маға Абам сӧспектеп айтқанынча эт чӧрчам. Тураар, мынаң парааңнар – теди.


Пӧлӱк 15


Иисус, Ол – шын виноград ағажы


1Мен – шын виноград ағашпым, Абам тезе – виноград ӧстӱреечи – теди. 2Честек пербенчыған Меең саламны Абам кес-салча, честек тезе перчыған саламны, кӧп честектиғ ползын теп, Абам аарлапча – теди. 3Мен да силерге чарлап, сӧзимме силерди аарлапчам – теди. 4Силер Мееңме пирге полаар, Мен да силербе пирге поларым. Сала, ағажы чоқ полза, пос-позынма честектиғ полбас. Силер да эдоқ, Мен чоқ ползаар, честектиғ полбассар – теди. 5Мен виноград ағашпым, силер тезе салаларзар. Кижи Мееңме пирге полза, Мен да ол кижибе пирге полғамда, ол кижи кӧп честектиғ полар. Мен чоқ, эзе, силер пирда небе иштеп полбанчызар-но – теди. 6Мееңме пирге полбанчыған кижи, кескен сала чилеп, кедре ташталып, қур-парар. Андығ қуруғ салаларды чығып, отқа ӧртепчалар, кӧйзиннер теп – теди. 7Мееңме пирге ползаар, сӧстерим силердиң сағыштарыңда полза, ноо да сананғаннарың суразаар, парчын небе пӱт-парар – теди. 8Кӧп честектиғ полып, ӱргенчиктерим теп ползаар, Абамны пақтаттырарзар – теди.


Христостың кӧӧленгенинде поларзар


9Абам Мени қайде кӧӧленди, Мен силерди эдоқ кӧӧленерим. Силер Меең кӧӧленгенимде полаар – теди. 10Абамның сӧспектерин тут-келип, Мен Абамның кӧӧленгенимде полчам. Силер да Меең сӧспектеримни тутсаар, Меең кӧӧленгенимде поларзар – теди. 11Меең ӧргӱнижим силерде ползын, ӧргӱништериң толдырзын теп, по мыны слерге айттым – теди. 12Меең сӧспектерим – мына-бо: Мен силерди қайде кӧӧленчам, силер ӧзере эдоқ кӧӧленижаар – теди. 13Арғыжынаң ӱчӱн тынын салған ползаң, андығ кӧӧленгенинең артық кӧӧленгени чоқ. 14Меең сӧспектеримде айтқанын пӱдӱрзаар, Меең арғыштарым поларзар. 15Ам Мен силерди қулларым теп, адабанчам. Қул, ол ааң ээзи эдер небелерин уңнабанча. Абамнаң уққанымны силерге чооқтап-перип, анаң аара Мен силерди арғыштарым теп, ададым – теди. 16Силер Мени эбес, Мен силерди таллаб-алғам. Ызып, силердиң кӧп ӱрен кӱтсин теп, ыстым. Кӧп ӱренниғ ползаар, Мени улуғ тоолап, Абамнаң нооны да суразаар, силерге парчын перилер – теди. 17Эткенде, Меең сӧспегим силерге: ӧзере кӧӧленижаар! – теди.


Христосты кӧрелеп айтқан кижилерге қалық чабал кӧрер


18По чарықтың қалықтары силерге чабал кӧрзе, ол қалықтар силердең алдында Маға да чабал кӧрген теп, уңнаар – теди. 19Силер по чарықтың кижилери полған ползаар, по чарық позыныйын кӧӧленер эди. Силер тезе по чарықтың кижилери эбессар. Мен, эзе, силерди по чарықтағы қалықтаң таллаб-алғам, анаң аара қалық силерге чабал кӧрча – теди. 20«Қул позының ээзинең улуғ эбес» теп, силерге айтқан сӧзимни сағыштарыңа салынаар. Мени сӱрзелер, силерди да сӱрерлер. Меең сӧзимни тутсаар, силердиң сӧстериңни да тударлар – теди. 21Че слер Меең адымны тоолапчығанын кӧрӱп, ээде эдерлер. Мени ысқан Қудайды да уңнабан, эдерлер – теди. 22Ыларға келбен, ыларға айтпан ползам, ылар қыйаллығ полбас эдилер. Че ам ылар, пистиң қыйалларым чоқ теп, айтпастар – теди. 23Маға чабал кӧрген кижи, Абамға да чабал кӧрча – теди. 24Менең пашқа кем да иштеп полбас небелерин иштебен ползам, ылар қыйаллығ полбас эдилер. Ам тезе ылар, иштеген небелеримни кӧрӱп, Маға да, Абамға да чабал кӧрчалар – теди. 25«Маға чабал кӧрдилер тептеген» теп, ылардың Чозағында пасқан сӧс пӱт-парзын – теди. 26Абамнаң Мен силерге Полушчыны ызарым. Ол келер Полушчызы – Абамнаң шыққан Шыннығ Тын полар. Ол Полушчызы Менең ӱчӱн кӧрелеп айдар – теди. 27Силер да, паштапқызынаң ала Мееңме пирге чӧрген постары, Менең ӱчӱн кӧрелеп айдарзар – теди.


Пӧлӱк 16


1Силерге соонда аақ-теек полбасқа теп, Мен поны силерге айттым – теди. 2Силерди синагогалардаң шығара сӱрерлер. Силерди ӧдӱрип, мен Қудайға чақшы небе этчам теп, кижи ээде санапчыған тем келча – теди. 3Абамны да, Мени да пилбен кижилер ээде қылынып чӧрерлер – теди. 4Ол тем келгенде, Меең по айтқан сӧстерим силердиң сағыштырыңа кирзин теп, Мен ам силерге по небелерин айтчам-но. Алында силербе пирге полып, анаң аара нооны да айтпадым-но – теди.


Шыннығ Ақ-Арығ Тын силерге келер


5Ам тезе Мени ысқан Абамға Мен парчам. «Қайаға парчаң» теп, силердең кемниң да сурары чоқ – теди. 6Мен тезе силерге поны айдып, чӱректериң қунанып толдырдым – теди. 7Че Мен шын айтчам силерге: Мен парыбыссам, силерғоқ чақшы полар. Мен парбазам, Полушчы силерге келбес. Мен парзам ла, Аны силерге ызарым – теди. 8Ол Полушчы келип, қыйалды, шынны, чарғыны кижилерге кӧргӱзер – теди. 9Маға кижи пӱтпенчиғанда, ол – қыйал – теди. 10Мен Абамға парчам, Мени паза кӧрбессар, ол – шын – теди. 11Чер ӱстӱниң пийи чарғыға тӱшти, ол – чарғы – теди. 12Мынаң да кӧп небе силерге айдарға пар, ам тезе силер аны пил полбассар – теди. 13Ол, Шыннығ Тын, келип, силерге парчын шынны айдар: Позының тапқанын эбес, Абамнаң уққанын айдар, шынап поларын кӧспектеп айдар – теди. 14Ол Менийинең алып, силерге четтирер. Ээде эдип, Мени пақтадар – теди. 15Абамның қанче-қанче пар небелери – Менийи. Анаң аара Менийинең алып, силерге перер теп, айтчам – теди.


Силердиң қунаныштарың ӧргӱнишке айлан-парар


16Мен Абамға парчам[15], анаң аара чӱче полза, силер Мени паза кӧрбессар, че анаң тем-тем пажында пазоқ кӧрерзар – теди. 17Ӱргенчиктеринең қай-прелери ӧзере айдышты: – «Чӱче полза, силер мени паза кӧрбессар, анаң тем-тем пажында пазоқ кӧрерзар» теп, паза «Мен Абамға парчам» теп, Ааң писке айтқанының тилаазы қайдығ? – тештилер; 18«Чӱче полза» теп, айт-келип, Ол ноо небени айтча? Ааң айтқанын пилбен қалчабыс – тештилер. 19Иисус, ылардың ноо небе сурар этчиғаннарын пилиб-алып, ыларға айтты: – «Чӱче полза, Мени паза кӧрбессар, анаң тем-тем пажында Мени пазоқ кӧрерзар» теп айтқанымның тилаазын ӧзере сурашчызар ба? – теди. 20Шын, шын айтчам силерге: силер ылғап сықтарзар, по чарық тезе ӧргӱнер. Силер қунанарзар, силердиң қунаныштарың тезе ӧргӱнишке айлан-парар – теди. 21Эпчи кижи, пала туғарда, ааң теми четти теп, ағрып эреленча. Пала туғыб-алза тезе, по чарыққа наа кижи келди теп, ӧргӱн-келип, эреленгенин ундут-салча – теди. 22Силер да ам қунанышчызар. Мен пазоқ силербе анаң кӧрӱшсем, силер ӧргӱнерзар. Силердиң ӧргӱнерин анда кем да чоқ этпес – теди. 23Ол кӱн тоғашсабыс, Менең пирда небени сурабассар. Шын, шын айтчам силерге: Мени улуғ тоолап, нооны да Абамнаң суразаар, Ол парчын небе силерге перер – теди. 24По темге четтире, Мени улуғ тоолап, Қудайдаң нооны да сурабадаар. Ам сураар, сурағаннарыңны аларзар. Силерди мағат ӧргӱдерге санапчам – теди.


Христос по чарықты негиб-алды


25Амдығы темге четтире Мен тӧӧйлеп айттым. Че ам тӧӧйлеп айтпай, Абамнаң ӱчӱн чажынман, ажылдыра айдар тем келча-но – теди. 26Ол кӱн, Мени улуғ тоолап, Менең сурарзар. Силердең ӱчӱн Абамнаң сурарым ма, аны Мен айтпанчам – теди. 27Силердиң Маға кӧӧленгенин кӧрӱп, Меең Қудайдаң шыққанымға пӱткеннериң кӧрӱп, Абам Позы силерди кӧӧленча-но, – теди. 28Мен Абамнаң шық-келип, по чарыққа келдим. Ам Мен по чарықты пазоқ артызып, Абамға нанчам – теди. 29Ӱргенчиктери Аға айттылар: – Мына, ам Сен тӧӧйлеп эбес, теген айттың – тедилер; 30Кӧрчабыс: Сен парчазын уңнапчаң теп, кижиге Сенең небе сурарға керек чоқ теп. Анаң аара пӱтчабыс: Сен Қудайдаң келгензиң – тедилер. 31Иисус ыларға айтты: – Ам пӱтчизар ба? – теди. 32Темнериң келча, пайоқ келди: Мени таштап-кел, силер таралып тезерзар. Мени чағысқаа артызарзар. Мен тезе чағысқа эбессим, Мееңме пирге Абам – теди. 33Менде чарық-абыр силер табаар теп, поны айттым. По чарықта қыстаттырып чӧрерзар. Андығ да полза, пек тудунаар: Мен по чарықты негиб-алдым – теди.


Пӧлӱк 17


Иисус ӱргенчиктеринең ӱчӱн пашқойып суранча


1Мыны айтқан соонда Иисус, тегриге ӧре кӧрӱп, айтты: – Абам! Темим четти. Позының Оғлуңны пақтат, Оғлуң да Сени пақтадар – теди. 2Сен Аға кижиниң пажын пилерге кӱш пердиң. Ол даа ол кижилерге тоозылбас-мӧгӱ чадыйын перер – теди. 3Кижи Сени, чағыс шын Қудайды, Сеең ысқан Иисус Христосты уңназа, тоозылбас-мӧгӱ чадығлығ полар – теди. 4Мени ысқан керегиңни иштеп-салып, Мен Сени по чарықта пақтаттым – теди. 5Ам тезе Сен, Абам, Мени Позының пағыңма пақтабыс. Мен, эзе, по чарық чайалған алында Сееңоқ пағыңма пақтығ полғаным-но – теди. 6Мен Сеең Маға по чарықта перген кижилерге Сеең адың аштым. Ылар Сенийи полғаннар, ыларды Сен Маға пергензиң, ылар сӧзиңни шеберлеп туттылар – теди. 7Ам ылар пилиб-алдылар: парчын Меең небелерим – Сеннең алған небелери-но – теди. 8Маға перген сӧстериңни ыларға айда-бердим. Ылар, сӧстериңни алынып, Мен Сеннең келгем теп, пилиб-алдылар, Сен Мени ысқанзың теп, пӱттилер – теди. 9Мен ылардаң ӱчӱн суранчам. Парчын по чарықтағы кижилердең эбес, Сеең Маға перген кижилердең не ӱчӱн суранчам, ылар Сенийи-но – теди. 10Меең парчын кижилерим – Сенийи, Сеең парчын кижилериң – Менийи. Ол кижилериңнең ӱчӱн Мен пақтаттырдым – теди. 11Мен ам по чарықта эбессим, ылар тезе по чарықта пар. Мен, эзе, Саға парыб-одурчам. Ақ-Арығ Абам! Сеең Позының адың тоолап, ыларды, пайа Сеең Маға перген кижилерди, маттап кӧрзең. Пис Сееңме пир полчабыс, олоқ ошқаш ылар пир ползыннар – теди. 12Мен ыларба по чарықта полғамда, Сеең адың тоолап, ыларды, пайа Сеең Маға перген кижилериңни кӧрдим. Ылардаң кем да чит-парбады, Қудай Пичигинде пазылған чағыс «ӧлӱм оғлы» ла чит-парды – теди. 13Ам тезе Мен Саға парчам. Меең ӧргӱнгеним ыларды да толдырзын теп, по чарықта Мен мыны айтчам – теди. 14Сӧзиңни ыларға четтирдим. Че ылар, Меноқ чилеп, по чарықтаң эбестер. Анаң аара по чарықтағы кижилер ыларға чабал кӧрчалар – теди. 15Ыларды по чарықтаң алыб-ал теп, суранманчам, чабалдаң ыларды шеберле теп, Мен Сенең суранчам – теди. 16Мен по чарықтаң эбессим, ылар эдоқ по чарықтаң эбестер-но – теди. 17Сен ыларды шынынма ақ-арығ иште. Сеең сӧзиң шын-но – теди. 18Сен Мени по чарыққа ысқан чилеп, Мен да ыларды по чарықтағы кижилердиң аразынға ыстым – теди. 19Ылар да Сеең шынынма ақ-арығ постарында иштензиннер теп, Мен Позымны Саға перчам – теди.

20Мен ылардаң на ӱчӱн суранманчам, ӱргенчиктеримниң сӧстерин уғып, Маға пӱткен пашқа кижилердең ӱчӱн суранчам – теди. 21Ол кижилер пир ползын. Сен, Абам, Мееңме пир, Мен да Сееңме пироқ, ылар да Писпе андығоқ пир ползыннар. По чарықтағы кижилер Сеең Мени по чер ӱстӱнге ысканға пӱтсиннер – теди. 22Маға перген пақтығ полғанын Мен ыларға пердим: Пис пир, ылар андығоқ пир ползыннар – теди. 23Мен ылардың иштиннеринда, Сен да Меең иштимде полчаң. Ылар пир ползыннар. Сеең Мени ысқаныңны по чарық уңнаб-алзын. Мени чилеп, Сеең ыларды кӧӧленгениңни по чарық уңнаб-алзыноқ – теди. 24Абам! Мен қайда да полғамда, Сеең Маға перген кижилериң, Мееңме пирге андоқ ползыннар теп, санапчам. Сеең Маға перген пақтығ полғанымны ылар кӧрзиннер. Сен, эзе, по чарық чайалғалақта Мени кӧӧленгензиң-но – теди. 25Шыннығ Абам! По чарықтағы кижилер Сени пилбен қалды, Мен тезе Сени пилиб-алдым. Мени Сеең ысқанын пылар да пилиб-алдылар – теди. 26Мен ыларға Сени уңнаттым, паза да уңнадарым. Сеең Мени кӧӧленгениң ыларда қалзын. Мен да ыларба пирге қалайын – теди.


Пӧлӱк 18


Иисусты тудыб-алып, пағлабысқаннар


1Поны айдыб-одурып, Иисус ӱргенчиктеринме пирге Кедрон теп суғдың ол чандағы ағаш аразынға кирди.

2Аны садыбызар Иуда эдоқ ол ағаш арызын уңнаған полган, Иисус ӱргенчиктеринме пирге маң-сайа анда чыылышқаннар-но. 3Эткенде, Иуда анаара келтир. Ааңма пирге шағчы кижилер, улуғ абыстардың, фарисейлердиң кижилери полтыр. Чарытқыштарын, қылыштарын тудун-келип, келтирлер. 4Иисус, парчын Ааңма поларын уңнап, ыларға ӱдӱре шығып, айтты: – Кемни тилепчизар? – теди. 5Аға: – Назареттең шыққан Иисусты – теп, айттылар. Иисус ыларға: – Ол Менмин – айтты. Ыларба қожа Аны садыбызар Иуда турды. 6«Ол Менмин» теп, Иисус айтқанда, ылар, қарчы паскыла, тизелен тӱштилер. 7Ол пазоқ: – Кемни тилепчизар? – теп, сурағанда, ылар пазоқ: – Назареттең шыққан Иисусты – теп, тедилер. 8Иисус ыларға айтты: – Мен, эзе, «Ол Менмин» теп, айттым-но силерге. Силер Мени тилепчизар, ыларды тезе тегбелаар, парзыннар – теди. 9«Сеең Маға перген кижилердең кемни даа чидирбен чӧрдим» теп, Ааң айтқан сӧзи пӱт-парзын – теди. 10Симон-Пётр тезе, қылыштығ полған позы, қылыжын шурун-келип, улуғ абыстың қулын шап, оң қулағын аға кезе шапты. Ол қулдың ады Малх теп полды. 11Иисус, Симон-Пётрдың эткенин кӧриб-алып, айтты аға: – Қылыжың қынынға қарчы суқ-сал. Маға ноо, Абамның перген қыйналлығ чолба ам парбасқа ба? – теди.


Иисусты улуғ абыстардың алынға ақкелдилер


12Ээде полза, шағчы кижилер, ылардың улуглары, иудейлердиң иштеечи кижилери – ылар Иисусты тудыб-алып, пағлабысқаннар. 13Эңне паштап Аны Аннаға ақкелдилер. Ол Анна Каиафаның қасты полтыр. Ол Каиафа ол чыл эң улуғ абыс полған полтыр. 14Ол Каиафа иудейлерге: «Қалық туйуғыба ӧлгенче, пир кижи ӧл-парзын» теп, чӧп пертир.


Пётр нана-тӱшти


15Иисус сооба Симон-Пётр, анаң Ааң пашқа ӱргенчиги пардылар. Ол пашқа ӱргенчиги улуғ абыстың таныжы полған полтыр, анаң аара Иисустаң соонда улуғ абыстың эжик-алынға кир-партыр. 16Пётр тезе эжик-алынға кир полбан, таштында қалды. Чӱче полған соонда, улуғ абысқа таныш полған ӱргенчиги шығып, эжикчи тижи кижиге ноо-ноо айдып, Пётрды киритти. 17Ол эжикчи тижи кижи Пётрға: – По Кижиниң ӱргенчиктеринең пирси сензиң, эбес пе? – теп, айтты. Пётр: «Чоқ» теп, айттыр. 18Сооқ полған, чалчыларба қадаачылар ташында от салып, от қырыйында турып, чылындылар. Пётр да ыларба қожа чылынды.


Эң улуғ абыс Иисустаң сураштырча


19Эң улуғ абыс Иисустаң Ааң ӱргенчиктеринең ӱчӱн, анаң ӱргедийинең ӱчӱн сурады. 20Иисус аға айтты: – Мен по чарықтағы кижилерге нооны да теген айт чӧрдим. Мен иудейлердиң чыылышқан черлерде – синагогаларда, Қудайдың Ӧргезинде да ӱргеттим. Чажынып, пирда небени айтпадым – теди. 21Менең ноо сурапчазың? Мени уққан кижилердең сура. Ана, ылар Меең айтқанымны уңнапчалар-но – теди. 22Ол ээде айтчығанда, Ааңма қошта турған қадаачылардаң пирси, Аны наағынаң шап, айтты: – Улуғ абысқа ээде айдарға чарабас, пилдиң ма? 23Иисус аға айтты: – Айтқаным чарабас полза, айт-пер, ноо небе чарабас теп. Чарар полза, Мени ноо керек шапчазың? – теди. 24Анна пағлатқан Иисусты улуғ абыс Каиафаға ызыбысты.


Пётр Иисустаң ӱчӱн пазоқ нана-тӱшти


25Симон-Пётр турып чылынды. – Сен да Ааң ӱргенчиктеринең пирси, эбес па? – теп, аға айттылар. Ол нана-тӱжип, айтты: – Чоқ теп. 26Эң улуғ абыстың қулларынаң пирси, Пётр қулағын кезе шапқан кижиниң қарындажы, аға айтты: – Ағаш аразында Ааңма пирге мен сени кӧргем, эбес пе? – теди. 27Пётр пазоқ нана-тӱшти. Олоқ темде питик қыйғыра-берди.


Иисус Пилаттың алында


28Каиафадаң Иисусты Рим қаанның пийиниң ӧргезинге аппардылар. Керек эртен полған. Абыстар постары ол ӧргезинге кирбен-салдылар. Ол ӧргезинге кирзелер, чудаң пол-парар эдилер, Пасха теп пайрамның чиижин чиибес эдилер. 29Пилат ыларға ӱдӱре шығып, айтты: – По Кижи ноо иштеп-салған теп, найнапчызар? – теди. 30Ылар айттылар: – Ол чабал этпезе, пис Аны саға ақкелбес эдибис – тедилер. 31Пилат ыларға айтты: – Аны алып, постарының Чозақтарыңма Аны чарғылаар – теди. – Кижини ӧлӱмге чарғыларға пистиң чарары чоқ – теп, иудейлер тедилер. 32Иисус пайа айтқан-но, қайдығ ӧлӱмме ӧлерин, ам Ааң сӧзи пӱт-пара чӧр. 33Андығ полғанда, Пилат, ӧргезинге кирип, Иисусты позынға қыырыб-алып, айтты: – Сен иудейлердиң Қаанызың ма? – теди. 34Иисус аға айтты: – Сен, поны айдып, позың уңнағаның айтчаң ма, чоқ саға пашқа кижи айтты ба? – теди. 35Пилат айтты: – Мен иудей пеедим? Маға Сени позының қалығыңма улуғ абыстарың пере-бердилер-но. Ноо небе иштеп-салдың? – теди. 36Иисус аға айтты: – Меең қаан-черим по чарықта эбес. Қаан-черим по чарықта полған полза, Меең кижилерим Менең ӱчӱн туружып, Мени иудейлерге пербес эдилер. Че амдығы темде Меең қаан-черим мында эбес – теди. 37Пилат Аға айтты: – Эткенде, Сен Қаан кижизиң ма? – теди. Иисус айтты: – Сен «Қаан кижизиң» теп, Мени ададың. Мен по чарыққа шынны кӧрелеп айдарға туғ келгем. Парчын шыннығ кижи Меең айтқанымны уқча – теди. 38Пилат: – Шын, ол ноо небези? – теп, айдып, иудейлерге пазоқ шығып, ыларға айтты: – По Кижиниң пир да қыйалын таппадым – теди. 39Силердиң пир чозақ пар: Пасха пайрамда мен силердиң пир кижини тӱрмедең пожатчам. Иудейлер Қаанын силерге пожадайын ма? – теди. 40По сӧстерин уғала, қалық парчазы қыйғырышты: – Аны эбес, Варавваны пожат – тештилер. Варавва тезе ӧдӱреечи кижи полған.


Пӧлӱк 19


1Андығ полғанда, Пилат, Иисусты алып, қамчыба сӧгерге айтты. 2Шағчылар қазалчық тегелекти ӧрӱб-алып, ол тегелекти Ааң пажынға кестилер. Аға Позыңа қызыл кеп кезип, 3айттылар: – Эзен ползын, Иудейлер Қааны! – теп. Ээде айт-келип, Аны чӱзӱнең шаптылар. 4Пилат, пазоқ шығып, қалыққа айтты: – Мына, мен Аны силердиң алдынға турғусчам. Аны по турғус-келип, Мен Ааң пир даа қыйалын таппадым теп, айтчам – теди. 5Анаң пажында қазалчық тегелектиғ, қызыл кеп кескен Иисус шықты. – Мына, по Кижи! – теп, Пилат ыларға айтты. 6Улуғ абыстарба қадаачылар, Аны кӧриб-алып, қыйғырыштылар: – Аны креске кере тарт, кере тарт-сал Аны! – тештилер. Пилат ыларға айтты: – Постарың Аны алаар, креске кере тартсар, мен тезе Ааң пир даа қыйалын таппан қалдым – теди. 7Иудейлер аға айттылар: – Пистиң Чозақ пар. Пистиң Чозаққа кӧре, Ол Позыңны «Қудайдың Оғлубым» теп, адағаннаң аара ӧл-парзын – тедилер. 8Пилат, по айтқанын уғыб-алып, қоруқ-парды. 9Пазоқ ӧргезинге кирип, Иисустаң сурады: – Сен қайдаң келгензиң? – теди. Иисус тезе ӱн шығарбан турды. 10Пилат Аға айтты: – Маға пирда айдарға санабанчаң ма? Меең Сени керек пожадарға, керек кере тартарға кӱжим пар, аны уңнабанчаң ма? – теди. 11Иисус айтты: – Саға ӧрертин перген полбаза, Маға ноо да иштебес эдиң. Анаң аара сен эбес, Мени саға ақкелген кижилер қыйаллығлар – теди. 12По темнең ала Пилат Аны пожадарға ағлақ тилеп чӧре-берди. Иудейлер тезе қыйғырдылар: – Аны пожатсаң, Рим қаанынға арғыш полбассың. Позыңны қаан теп адапчаң кижи Рим қаанынға ӧштӱғ кижи ол, са – тедилер. 13Пилат, по айтқанын уғыб-алып, Иисусты кедре аппарып, позы тезе чарғычы черинге одур-салды. Ол чер Лифостротон[16] теп, адалған чери, еврейлеп – Гаввафа теп. 14По керек Пасха пайрамның алдында, пятницада кӱндӱс полтыр. Пилат қалыққа айтты: – По силердиң Қааннарың, кӧраар! – теди. 15Қалық тезе қыйғыра-берди: – Ол ӧл-парзын! Ӧл-парзын! Аны креске кере тарт-сал! – тештилер. Пилат айтты: – Қааннарыңны мен қайде креске кере тарт-салай? – теди. Улуғ абыстар аға: – Рим қаанынаң паза қаан пистиң чоқ-но – тедилер.

16Андығ полғанда, Пилат Аны креске кере тартарға перибисти. Иисусты алып, аппардылар.


Иисус Христосты креске кере тарттылар


17Позының крезин эңнеп аппарып, Ол «Қабақ черге», еврейлеп Голгофа теп черге шықты. 18Анда Аны креске кере тартылар. Ааңма пирге ийги кижини эдоқ креске кере тарттылар: пиреезин Иисустаң пир чанынаң, пиреезин пашқа чанынаң, Иисус ылардың ортазында полды. 19Пилат чартыда «По Назареттың Иисусы, Иудейлер Қааны» теп пичик пастырып, креске шаптырды. 20Иисустың креске кере тартылған чери турадаң ырақ эбес полғаннаң аара, ол пичикти иудейлердең кӧбӱзи қыырды. Ол пичик еврей, рим, грек тиллербе пазылған полды. 21Иудейлердиң улуғ абыстары Пилатқа келип, айттырлар: – Сен «Иудейлер Қааны» теп эбес, «Ол айтқан, Мен Иудейлер Қааныбым теп» пазарға керек полған-но – тедилер. 22Пилат ыларға айтты: – Меең пасқаным пасқанынча қалзын – теди. 23Шағчылар, Иисусты кере тарт-салып, Ааң кептерин алып, аны тӧрт тең ӱлӱшке ӱледилер: кижиге пир ӱлӱжинең. Хитон теп узун қалады қалды. Ол пӧлӱктербе тиккен эбес, ол туйуғыба соққан полтыр. 24Ылар ӧзере айдыштылар: – По қаладын чара тартпан, кемге четкей-не, шереби таштаңнар – тештилер. Пичигинде пазылғаны: «Кескен кебимни талажып, шереби таштадылар» теп, пӱт-парды. Шағчылар ээде иштедилер.

25Иисустың крес-ағаш тӧзӱнде Ааң ичези, ичезиниң қыс қарындажы – Мария Клеопова, Мария Магдалина турғаннар. 26Иисус Позының ичезин кӧриб-алтыр. Ааңма қошта кӧӧленген ӱргенчиги туртыр, аны кӧреле: – Эпчи кижи, по сеең оғлуң полар! теп, Позының ичезинге теди. 27Анаң: – По сеең ичең полар! теп, ол ӱргенчигинге теди. По темнең ала ол ӱргенчиги Иисустың ичезин позыңа алып, кӧртир.


Иисус Христос ӧл-парды


28Ааң соонда Иисус, парчын небе пӱт-парғанын уңнап, Пичигинде пазылғаны пӱт-парзын теп, айтты: – Суқсапчам – теди. 29Анда толдыра уксустығ[17] тӱӱс турған. Шағчылардаң пирси шӱберекти уксусқа суғып, аны иссоп теп ағаштаң эткен тайақ пажынға қазап-салып, Ааң ақсынға четтирди. 30Иисус, Аға перген уксусты иш кӧрӱп, айтты: – Парчын пӱт-парды! – теди. Пажын тӱжӱрип, тыны шық-парды.

31Ол кӱн пятница полды, пазағы кӱнде, эзе, – суббот кӱнде, иудейлердиң Пасха пайрамы полар полтыр. Анаң аара ол кере тартылған кижилердиң сӧӧктерин суббот пайрам кӱнге артыспасқа теп, ылардың чодаларын сындыра шап, сӧӧктерин тӱжӱрип чығарға теп, иудейлер Пилаттаң сурандылар. 32Шағчылар келип, Иисуспа пирге кере тартылған кижилердең пирсиниң, анаң пашқазының чодаларын сындыра шапқыладылар. 33Иисусқа келип, Ол ӧл-парғанын кӧриб-алып, Ааң чодаларын сындыра шаппантырлар. 34Че шериғчылардаң пирси Ааң қабырғаларын чыдаба кезе шажыбысқан, анартын қанма суғ аға-берди. 35Кижи, поны айдып, позы кӧргенин айтча, анаң аара ааң айтқаны шын. Шын айтчығанын ол уңнапча, силер аға пӱдаар теп, сананып, ол шынын айтча. 36«Ааң ӱйе-сӧӧги сындыра шабылбас» теп, Пичигинде пазылғаны пӱт-парды. 37Пичигинде паза пир черинде пазылғаны пӱт-парды: «Чыдаба шаштырған кижиге кӧрерлер» теп.


Иисус Христосты чығ-салдылар


38Мынаң соонда Аримафея теп аалдаң шыққан Иосиф теп кижи Пилатқа келтир. Иисустың сӧӧгин тӱжӱриб-алайын ма теп, ол Иосиф Пилаттаң сураптыр. Ол Иосиф Иисустың ӱргенчиги полған полтыр, че иудейлердең қоруғып, кемге да аны айтпандыр. Пилат Иосифтың айтқанын чараттыр. Анаң аара Иосиф парып, Иисустың сӧӧгин крестең тӱжӱриб-алтыр. 39Анаң Никодим келтир. Ол Никодим алында пир қада қараағызын Иисусқа чӧрген полтыр. Ам тезе ол Никодим пир чӱс фунт[18] алойлығ, смирналығ қайақ ақкелтир. 40Ылар Иисустың сӧӧгин алып, иудейлердың чозағынма Аны чығ-салдылар: чақшы чыстығ қайақ арығ кеденге урып, ол табарға Аны орап-салдылар. 41Ааң кере тартылған чердең ырақ эбесте ағаштар ӧскен полтыр. Ол ағаш черде пир пош қуй полған полтыр, кижиниң сӧӧгин чығарға теп, иштеткен қуйы. 42Ол қуй чағын полчыған, анаң аара анда Иисустың сӧӧгин чығ-салдылар. Иудейлердиң пятница кӱн эртчиғаннаң аара Аны ээде маңзрап чығ-салдылар.


Пӧлӱк 20


Иисус Христос тирилип турды


1Недлениң паштапқы кӱнӱнде Мария Магдалина эртен эрте, таң атқалақта, қуйға келди. Келип, анаң кӧргени – қуйды пектеген тажы аңдарыл-парып, кедре чатча. 2Андығ небени кӧриб-алып, Мария Симон-Пётрға, анаң Иисустың кӧӧленген пашқа ӱргенчигинге чӱгӱр парып, ыларға айтты: – Улуғ-Қаанның сӧӧгин сӧӧк салчаң қуйдаң аппарыбыстылар, қайаға аппарыбысқаннарын уңнабанчабыс – теди. 3Пётрба пашқа ӱргенчиги шығып, сӧӧк салчаң қуйға пара-бердилер. 4Ылар чӱгӱрдилер, паштап пирге, анаң пашқа ӱргенчиги Пётрдаң қапчығарақ чӱгӱрип, сӧӧк салчаң қуйға пурнада келтир. 5Қуйдың иштинге мӧккей-келип кӧргени – Аны орал-салған полған кеден табары анда черде чат-қалғанын кӧриб-алды, қуйға кирбен-салды. 6Анаң Симон-Пётр келе-берип, қуйға кирди. Қуйға киргени – кеден табары ла черде чатча, 7анаң пажынға тартыл-салған полған плат андоқ, кеден табарынма пирге эбес, пашқа черде чатча. 8Пурнада келе-берген полған ӱргенчиги анаң қуйға кир-парды. Қуй иштин кӧриб-алып, Аға пӱде-берди. 9Че Ол тирилип турар теп, Пичигинде пазылғанын ылар уңнабадылар-но. 10Андығ полғанда, ӱргенчиктери эмге нандылар.


Тирилип турған Христос Мария Магдалинаға кӧрӱнди


11Мария чы сӧӧк салчаң қуйдың қыйзында ылғап турды. Ылғап турып, қуйдың иштинге мӧккей-келип кӧргени – 12Иисустың ӧлген сӧӧги чатқан черинде ийги ақ кеп кескен ангел одурча: пиреези паш чатқан чанында, пиреези азағы чатқан чанында. 13Ол ангеллар аға айттылар: – Эпчи кижи! Сен ноо ылғапчазың? – тедилер. Ол Мария ыларға айтты: – Улуғ-Қаанымны аппарыбыстырлар, қайаға аппарғаннарын уңнабанчам-но – теди. 14Мыны айт-келип, анаң қарчыйлан кӧргени – анда Иисус турчаттыр. Ол турған Иисусты Мария таныбан қалды. 15Иисус аға айтты: – Эпчи кижи! Сен ноо ылғапчазың? Кемни тилеп чӧрчаң? – теди. Ол Мария, Иисусты танып полбан, ол кижи – ағаш-чачықтар кӧрчиған кижизи теп сананып, Аға айтты: – Қааным! Сен Аны қайдығ черге аппар-салғанзың? Ол қайда полғанын маға айт-перзең, Аны алыб-алайын – теди. 16Иисус аға айтты: – Мария! – теди. Мария, айланып, Аға айтты: – Раввуни! – теди. (Пистиң тилбе «Ӱргедигчи» теп). 17Иисус аға айтты: – Мен Абамға ӧре шыққалақпым, Мени тегбе. Че қарындаштарымға парып, ыларға: «Мен Абамға, силердиң да Абаларыңа, Қудайымға, силердиң да Қудайларыңа ӧре шығыб-одурчам» теп, айт-пер. 18Мария Магдалина парып, Улуғ-Қаанны кӧргенин, Ол аға ноо айтқанын ӱргенчиктеринге чооқтап-перди.


Тирилип турған Христос ӱргенчиктеринге кӧрӱнди


19Олоқ кӱн, недлениң паштапқы кӱнниң ииринде, ӱргенчиктери иудейлердең қоруғып, эжиктерин пектеп-келип, чыылышқаннарында, ыларға Иисус келди. Иисус келип, ылардың ортазында тур-салып: «Абыр силерге ползын!» теп, теди. 20Ээде айт-келип, Ол ыларға Позының қолларын, азақтарын, қабырғаларын кӧргӱсти. Улуғ-Қаанын кӧреле, ӱргенчиктери ӧргӱндилер. 21Иисус ыларға ийгинчизин айтты: – Абыр силерге ползын! Абам Мени ысқан, андығоқ Мен силерди ысчам – теди. 22Ээде айдып, Ол ыларға ӱбӱрди. Ӱбӱрип, айтты: – Ақ-Арығ Тынын алаар – теди. 23Кемге қыйалларын таштазар, ылардың қыйаллары ташталзын. Кемниң қыйалларын артыссар, ылардың қыйаллары қалзын – теди. 24Иисус келгенде, он ийгидең пирси, Ийгис теп шолалығ, Фома теп ӱргенчиги ылардың аразында полбаандыр. 25– Пис Улуғ-Қаанны кӧрдибис – теп, аға ӧске ӱргенчиктери айттылар. Ол ыларға айтты: – Ааң позуғдаң палығлығ қолын кӧрзем ле, падырбажымма ол позуғдаң палығын тегзем ле, қолымма Ааң қабырғаларын тегзем ле, анда ла пӱде-берерим – теди.


Тирилип турған Иисуспа Фома теп ӱргенчиги


26Сегис кӱнниң пажында Ааң ӱргенчиктери пазоқ эмде полдылар, Фома ыларбоқ пирге полды. Эжик пектиғ да полған полза, Иисус кир-парды. Ӱргенчиктеринең ортазында тур-салып: «Абыр силерге ползын!» теп, айтты. 27Анаң Фома теп ӱргенчигинге айтты: – Қолыңны пеере суғунып, қолларымны тегиб-ал. Қолыңны қабырғаларымға салып, кӧр. Пӱтпес полбан, пӱт-турған кижи пол – теди. 28Фома Аға айтты: – Меең Улуғ-Қааным, меең Қудайым! – теди. 29Иисус аға айтты: – Сен, кӧриб-алып, пӱттиң. Кӧрбен пӱткеннери ырыстығ – теди.


По ном нооға пас-салғанынаң ӱчӱн


30Иисус ӱргенчиктеринге мынаң да кӧп қайғал небе чайаған. Че по номда ылардаң ӱчӱн пазылбан қалды. 31Иисустың – Христос, Қудайдың Оғлу полғанынға пӱт-тураар теп, Аға пӱт-келип, Ааңма пирге тириғ қалаар теп, мынаң ӱчӱн по ном пасқан полған.


Пӧлӱк 21


Тирилип турған Иисус Христос талайда полған ӱргенчиктеринге кӧрӱнди


1Мынаң соонда Иисус Тивериада-талайының[19] қажында пазоқ ӱргенчиктеринге кӧрӱнди. Кӧрӱнгени мындығ полды. 2Симон-Пётр, Ийгис теп шолалығ Фома, Галилейдағы Кана теп турадаң шыққан Нафанаилы, Зеведейдиң оолары, анаң ийги Ааң пашқа ӱргенчиги, ылар пирге полған полтырлар. 3Симон-Пётр ыларға: – Мен палықтап парчам – теп, айтты. Ылар: – Пис та сееңме парчабыс – теп, тедилер. Кебеге кирип, парыбыстылар, ол қараағызын пир да палық тутпадылар. 4Таң адып, чарық пола-бергенде, Иисус талай қажында туртыр. Ӱргенчиктери тезе Аны таныбадырлар. 5Иисус ыларға айтты: – Палларым! Силердиң чиирге пирее небе пар ба? – теди. – Чоғул – теп, ӱндештилер. 6Ол ыларға айтты: – Ағларың кебениң оң чанынаң таштазар, палық аңнарзар – теди. Ылар ағларын оң чанынаң таштап, палық эң кӧп кир-парғаны: ағларын суғдаң шығарып полбадылар. 7Андығ полғанда, Иисустың кӧӧленген ӱргенчиги Пётрға: – По – Улуғ-Қааныбыс! – теп, айтты. Симон-Пётр, Ол Улуғ-Қаан теп, уғыб-алып, чылаш полған эди-чанын кеппе қурчанып, суға аттып, суғ қажынға чӱзе-берди. 8Ӧске ӱргенчиктери тезе, палықтығ ағларын тартқанче, кебебе ықтылар. Суғ қажы ырақ та эбес полды, пирее ийги чӱс қол қарызында[20] полған полтыр. 9Суғ қажынға шыққаннары: от кӧйча, ол оттың ӱстӱнде палықпа қалаш. 10Иисус ыларға айтты: – Аңнаб-алған палықты ақкелаар – теди. 11Симон-Пётр парып, ағларын қажынға шығара сӧртеб-алды. Ағларында қозур палық кӧп полған, пирее пир чӱс элиғ ӱш палық полған полтыр. Андығ кӧп палық таа полза, ағлары талалбан қалды. 12Иисус ыларға: – Келип, азыранаар – теп, айтты. Ӱргенчиктеринең пир даа кижи «Сен кемзиң» теп, Аанаң сурабады. Ааң Улуғ-Қаан полғанын ылар уңнадылар. 13Иисус пас-келип, қалаш алып, ыларға перди. Палықты да перди. 14Пееде Иисус, тирилип турған соонда, ӱжӱнчи қада ӱргенчиктеринге кӧрӱнди.


Иисуспа Пётр


15Ылар чииб-одурғаннарында, Иисус Симон-Пётрға айтты: – Ионаның оғлу Симон! Сен Мени ылардаң артық кӧӧленчаң ма? – теди. Пётр Аға: – Эзе, Улуғ-Қааным! Меең Саға кӧӧленгенимни уңнапчаң-но – теп, айтты. Иисус аға: – Меең қойларым қадарып чӧр – теп, теди. 16Анаң ийгинчи қада: – Ионаның оғлу Симон! Мени кӧӧленчаң ма сен? – теп, теди. Пётр Аға: – Эзе, Улуғ-Қааным! Меең Саға кӧӧленгенимни уңнапчаң-но – теп, айтты. Иисус: – Қойларымны қадарып чӧр – теп, айтты. 17Ӱжӱнчи қада айтты: – Ионаның оғлу Симон! Мени кӧӧленчаң ма сен? – теди. Мени кӧӧленчаң ма сен теп, ӱжӱнчи қада сурағаннаң ӱчӱн Симонның ачыйы келди. Симон айтты: – Улуғ-Қааным! Сен парчын небе уңнапчаң-но. Меең Саға кӧӧленгенимни уңнапчаң-но – теди. Иисус аға: – Қойларымны қадарып чӧр – айтты; 18Шын, шын айтчам саға: сен чаш полғаңда, позың қур қурчанып, қайаға саназаң, анаара пардың. Қар-парзаң тезе, пашқа кижи қолларың ӧре кӧдӱртип, сени қурчанып, сен санабан черге аппарар – теди. 19По небени айт-келип, Иисус Пётрға, ол қайдығ ӧлӱмме ӧлерин пилдиртир. Мыны айт-келип, «Мееңме пирге пар» теп, теди.


Иисуспа Ааң кӧӧленген ӱргенчиги


20Пётр тезе қарчыйлан анаң кӧргени: ааң соонында Иисустың кӧӧленген ӱргенчиги парча. Пайа, иирги аш чиип одурғаннарында, по ӱргенчиги, Иисустың тӧжӱнге қыйын чат-келип, Иисустан: – Улуғ-Қааным! Сени кем, эзе, садыбызар? – теп, сураған полған. 21Ол ӱргенчигин кӧриб-алып, Пётр Иисусқа айтты: – Улуғ-Қааным! Ааңма ноо полар? – теди. 22Иисус аға айтты: – Мен пазоқ нан келгемче, ол полып қалзын теп, санапчам. Мен ээде саназам даа, сеең керегиң пар ба? Сен Мееңме пирге парзаң – теди. 23По сӧс уққан қарындаштар аразында табыш шықты, ол кӧӧленген ӱргенчиги ӧлбес теп. Иисус: «ол ӧлбес» теп, айтпады. Ол: «Меең пазоқ нан келгемче, ол полып қалзын теп, санапчам. Мен ээде саназам даа, сеең керегиң пар ба?» теп, айтты ла.


Соондағы сӧс


24Ана ол ӱргенчиги кӧрелеп айтқанын мында пас-салды. Ааң кӧрелеп айтқаны шын теп, уңнапчабыс. 25Мынаң да пашқа Иисустың иштегени кӧп. Че аны парчазын пас-салзаң, ол пасқан номнары по чарыққа сыңмас теп, уңнапчам. Аминь.

[1]

6:11 - пурунғу пичиктерде по сӧстер чоқ.

[2]

7:16 - кер-сӧс: «Қулақтығ кижи уғыб-алзын!» теп, эңне пурунғу Марк пичиктеринде чоқ.

[3]

9:44 - 46-чы кер-сӧстери эңне пурунғу пичиктерде чоқ.

[4]

9:46 - 46-чы кер-сӧстери эңне пурунғу пичиктерде чоқ.

[5]

11:9 - писти!

[6]

15:28 - пурунғу пичиктерде қожулып пазылғаны пар: 28 Ана-андығ полғанда, «Аны қара сағыштығ кижилерге қоштылар» теп, Пичигинде айдылған сӧзи пӱт-парды.

[7]

16:13 - пурунғу пичиктерде кер-сӧстери 9-таң 20-ге четтире чоқ.

[8]

16:20 - пурунғу пичиктерде кер-сӧстери 9-таң 20-ге четтире чоқ.

[1]

1:21 - Илия – эңне улуғ тоолаған пророктардаң пирси. Ол Илия Иисустың чатқанынаң пирее сегис чӱс чыл алында чатқан полтыр. Христостың келер алындағы темде Илия по чарыққа келер теп, иудейлер пӱттилер.

[2]

1:46 - Назарет теп тура – кичиғ, кӧрӱнмес тура полған полтыр. Ол турадаң ӱчӱн Қудай Пичиги ноо да паспаан. Иисус анда туғбан полза, Назарет-турадаң ӱчӱн кем да уқпас эди.

[3]

2:6 - Еврей чозағы мындығ: чиир алында позының қолларың, қазан-айақтарың маттап чунарға керек. Ол чунар керегинге таш шапчақтарда суғ урған полған.

[4]

3:14 - Қудай Пичигинде – Саннар теп номында – мындығ пазылғаны пар: израиль қалығын Моисей қуба чӧлде чӧргӱскенде, қалығы Қудайға қаныққанче айт шықты. Анаң аара Ааң сӧзин уқпанчыған қалыққа Қудай оолығ чыланнарды ыза-берген. Израиль қалығы позының қыйалын пилингенде, Қудай Моисейге кӱлер чыланны иштеп-саларға айтқан. Ол кӱлер чыланға кӧрчадып, ызырған кижилер чазыл-парғаннар.

[5]

4:5 - Қудай Пичигинде – Чайалған чадыйы теп номында – мындығ пазылғаны пар: израиль қалығының Авраам теп абазы полған. Ааң внуғу Якуп, кӧшчең малчы полчығанында, ол черди позыңа садыб-алған полтыр. [Соонда ол черде Якуптың оғлуны Иосифты чығ-салғаннар.]

[6]

4:42 - Христос теп грек тилинде, Мессия теп еврей тилинде, пистиң тилибисте Арғалаачы теп полар.

[7]

5:2 - Қой паратазы (шомчаң чер) – суғлуғ чер. Қудайдың Ӧргезинде кӧдӱрерге теп, ызық малды ол суғда чунғаннар.

[8]

6:19 - Пирее пеш-алты персте шени.

[9]

6:31 - Израиль қалығы эн черде чӧргеннеринде, Қудай, ылар ӧл-парбазыннар теп, тегридең ыларға аш (манна теп адалған чииш) тӱжӱрген.

[10]

7:2 - Одағлар турғусчаң пайрам – Иудейлердиң кӱскӱ темде сегис кӱн шығара пайрамначаң пайрамы. Пурунғу темде иудейлердиң абалары, эн черде чӧрӱп, одағларда чатқаннар. Абаларыбыс одағларда чатқанын сағыштарынға келзин теп, кижилер пайрамда андығоқ одағларды турғусқаннар. Ол пайрам кӱннерде кӧп иудей кижи Иерусалимда чыылған.

[11]

7:22 - Эр кижилерге ле кескени эттилер. Кескени эткен эр кижи – Қудай таллаған қалықтың кижизи теп пӧлгӱзи.

[12]

10:22 - Қудай Ӧргезин Наалатқаны теп пайрам (еврей тилбе Ханука теп) – иудейлердиң улуғ пайрамы. Пир иудей эбес қаан, Иерусалим тураны негиб-алып, Қудай Ӧргезинде позының идолын турғустыр. Ана ол идолын Қудай Ӧргезинең шығарғанын сананып, иудейлер по пайрамны пайрамначаңнар.

[13]

12:3 - Фунт (фунт шен) – пирее ӱш чӱс грамм.

[14]

12:15 - Сион қызы – ээде иудейлер Иерусалим тураны ададылар.

[15]

16:16 - По сӧстер пурунғу пичиктерде чоқ.

[16]

19:13 - Таштаң пӱдӱрген шеркези.

[17]

19:29 - Уксус – ачып-парған виноград суғу.

[18]

19:39 - Пир чӱс фунт – пирее одус килограмм.

[19]

21:1 - Паштапқы текста ол талай – Галилей-талайы теп адалған. Тивериада – ол талай қажында турған тура.

[20]

21:8 - Пирее ийги чӱс қол қарызында – пирее пир чӱс метрда.